«ՄԱՏՅԱՆՆԵՐԻ ՏՈՒՆԴԱՐՁԸ» ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱՐՇԱՎ

Մատենադարանից դուրս կա մի աշխարհասփյուռ դեգերող մատենադարան, որ սպասում է իր հանգրվանին։

Յուրաքանչյուր տարի տասնյակ հնագույն ձեռագրեր անցնում են ձեռքից ձեռք, վաճառվում միջազգային աճուրդներում, դառնում մասնավոր հավաքորդների սեփականություն, և մենք զրկվում ենք մեր ինքնության բեկորները ժողովելու ու նախնիների թողած ժառանգությանը տեր կանգնելու հնարավորությունից։

Ընդամենը մի քանի ամիս հետո հայերեն ձեռագրերից կազմված բացառիկ ու մեծարժեք մի հավաքածու կդրվի միջազգային աճուրդային շրջանառության մեջ։ Սա ոչ միայն մարտահրավեր է, այլև՝ հնարավորություն։

Մատյանները կրկնել են մարդկային կենսագրությունները, այրվել ու վերականգնվել են, կորսվել և հայտնաբերվել, գաղթել ու յուրացվել, թաքցվել ու բացահայտվել։ Ամեն մատյանի թիկունքում մարդկային ճակատագրեր են ու սերունդների պատասխանատվություն է։

Այսօր հերթը մերն է։ Ժամանակն է շրջելու պատմության ընթացքը և կորստի ու տառապանքի պատմությունը դարձնելու ձեռքբերման և արժանապատվության պատմություն։ Ժամանակն է ընդհատել մեր սուրբ գրերի դեգերումն ու ապահովել նրանց հավիտենական հանգրվանը Հայաստանի Հանրապետությունում, Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։

Մեր մատյաններն սպասում են իրենց Տունդարձին։ Իսկ ամեն մի մատյանի հետ Մատենադարան է վերադառնում Մեսրոպ Մաշտոցը։

Տեր կանգնեք մեր ինքնությանը, մեզ ավանդված ժառանգությանն ու մեր արժանապատվությանը։ Փրկենք մեր գանձերը անհայտությունից և օտարությունից։

Միացի՛ր «Մատյանների տունդարձը» մեծ ընթացքին։


Մատենադարանի տնօրեն՝
Արա Խզմալյան


  • ՇԱՐՈՒՆԱԿՎՈՒՄ Է ՎԵՆԵՏԻԿԻ ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ ՄԻԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ ՁԵՌԱԳՐԱԿԱՆ ՀԱՎԱՔԱԾՈՒՆԵՐԻ ՄՇՏԱԴԻՏԱՐԿՄԱՆ և ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ԱՌԱՔԵԼՈՒԹՅՈՒՆԸ
    Մատենադարանի ավագ վերականգնողներ Արտավազդ Այվազյանը և Արթուր Պետրոսյանը ժամանել են Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզի՝ իրականացնելու ձեռագրական հավաքածուների մշտադիտարկման երկրորդ փուլը։ Մասնագետները գնահատում են ձեռագրերի պահպանական վիճակը, բացահայտում հնարավոր ռիսկերը և սահմանում առաջնահերթ միջամտությունները, հնարավորության դեպքում տեղում կատարում դրանք: Միաժամանակ հավաքագրվում են անհրաժեշտ մասնագիտական տվյալներ՝ հետագա աշխատանքների և համագործակցության ծրագրերի մշակման համար։ Հիշեցնենք, որ Մատենադարանի և
  • ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆՈՒՄ ՏԵՂԻ Է ՈՒՆԵՑԵԼ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ ԵՎ ՎԱՐՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԴԱՍԵՐ՝ ՆՎԻՐՎԱԾ ԱՐԱԲԵՐԵՆ ՁԵՌԱԳՐԵՐԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅԱՆ ԹՎԱՅԻՆ ԳՈՐԾԻՔՆԵՐԻՆ
    Մատենադարանում հյուրընկալվել է Ժնևի համալսարանի հետազոտող, ABJAD տվյալների բազայի գլխավոր մշակողներից Թեյմուր Մորելը։ Հանդիպման և վարպետության դասերի ընթացքում մասնակիցներին ներկայացվել է Իսլամագիտության ֆրանսիական ինստիտուտին (IFI) կից գործող ABJAD՝ արաբերեն ձեռագրերի նկարագրության առցանց տվյալների բազան, դրա հնարավորություններն ու կիրառությունը ձեռագրագիտական հետազոտություններում։ Այցի ավարտին Թեյմուր Մորելը հանդիպել է Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանին, ներկայացրել հանդիպման և վարպետության դասերի
  • ԴԱՍԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԶԵԿՈՒՑՈՒՄ ՍՈՖԻԱՅՈՒՄ՝ «MUSEUM BIG DATA» ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ՇՐՋԱՆԱԿՈՒՄ
    Մատենադարանի Թվայնացման բաժնի աշխատակից Արա Գասպարյանը 2026 թ. նոյեմբերի 10–14-ը Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում մասնակցել է «Museum Big Data» միջոցառումների շաբաթին՝ հանդես գալով աշնանային դպրոցում և միջազգային գիտաժողովում։ Գիտաժողովը կազմակերպվել էր Հունաստանի Հոնիական համալսարանի Թանգարանագիտության հետազոտական լաբորատորիայի և Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի Մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի ինստիտուտում իրականացվող FOCUS ERA Chair ծրագրի համագործակցությամբ։ Նոյեմբերի 10–11-ը Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի
  • ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ Է ԱՅՑԵԼԵԼ ԱՇԽԱՐՀԱՀՌՉԱԿ ԴԱՇՆԱԿԱՀԱՐ ԳՐԻԳՈՐԻ ՍՈԿՈԼՈՎԸ
    Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանի ուղեկցությամբ մեծանուն երաժիշտը շրջայց է կատարել Մատենադարանի թանգարանում, ծանոթանացել հայկական ձեռագրական հարուստ ժառանգությանը, միջնադարյան մանրանկարչության և գրավոր մշակույթի բացառիկ նմուշներին։ Հյուրերն այցել են նաև ձեռագրերի վերականգնման բաժին:Այցի ավարտին հյուրն իր հիացական տպավորություններն է հայտնել Մատենադարանի ղեկավարությանը:
  • «ԳՐՔԵՐ ՄԵՂՐԻ ՄԵՋ»․ ԲԱՑԱՌԻԿ ՆԱԽԱԳԾԻ ՇՆՈՐՀԱՆԴԵՍԸ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆՈՒՄ
    Մատենադարանում տեղի է ունեցել «Գրքեր մեղրի մեջ» նախագծի շնորհանդեսը, որի շրջանակում «ՍԼՈՎՈ/SLOVO» հրատարակչությունը Մատենադարանին է նվիրաբերել «Աշխարհի մեծագույն թանգարաններ» մատենաշարի «Մատենադարան» գրքի մեկ օրինակ՝ զետեղված ակացիայի մեղրի մեջ։ Իր ծավալով և ընդգրկմամբ բացառիկ այս հրատարակությունը, ամփոփելով հայկական ձեռագրական ժառանգության հարուստ գանձերը, սույն նախագծի շնորհիվ ստացել է պահպանման խորհրդանշական նոր ձևաչափ։ Միջոցառմանը ելույթներով հանդես են եկել
  • ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՏՆՕՐԵՆ ԱՐԱ ԽԶՄԱԼՅԱՆԸ ՀՅՈՒԳՈ ՎԵՇՏԵՐԵԿԻՆ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼ Է ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ «ԵՐԱԽՏԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ» ՄԵԴԱԼՈՎ
    Մատենադարանում հյուրընկալվել է վիեննական հեղինակավոր «INLIBRIS» հնագրավաճառական ընկերության ղեկավար Հյուգո Վեշտերեկը, որի հետ ձևավորված համագործակցությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական ձեռագրական ժառանգության պահպանման և Մատենադարանի ձեռագրական հավաքածուների համալրման գործում։Այս համագործակցության արդյունքում Մատենադարանի ձեռագրական հավաքածուն համալրվել է պատմամշակութային բացառիկ արժեք ներկայացնող մատյաններով։ Դրանց թվում են 13-րդ դարի՝ Սարգիս Շնորհալու «Մեկնութիւն յոթ Կաթողիկէ թղթոց» ձեռագիրը, 1353 թվականին Կիլիկիայի
  • ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ Է ԱՅՑԵԼԵԼ ԻՐԱՆԻ ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈԽՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՅԵԴ ՀԱՄԻԴ ՓՈՒՐՄՈՀԱՄՄԱԴԻԻ ԳԼԽԱՎՈՐԱԾ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ
    Մատենադարանի տնօրենի գիտական գծով տեղակալ Վահե Թորոսյանի և թանգարանի ղեկավար Իվեթ Թաջարյանի ուղեկցությամբ բարձրաստիճան հյուրերը շրջայց են կատարել թանգարանում՝ ծանոթանալով միջնադարյան ձեռագրական հարուստ ժառանգության բացառիկ նմուշներին։ Պատվիրակությունն այցելել է նաև Վերականգնման բաժին, ծանոթացել ձեռագրերի՝ այդ թվում պարսկերեն մատյանների, պահպանման ու վերականգնման աշխատանքներին։Այցի ավարտին քննարկվել են հայ-իրանական կրթամշակութային կապերի ամրապնդման և գրավոր ժառանգության պահպանման ոլորտում համագործակցության
  • ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐԸ՝ ԼԵՀԱՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎՈՒՄ
    Կրակովի Յագելոնյան համալսարանի Պատմության ինստիուտի Սադոկ Բառոնչի անվան «Լեհահայերի պատմության ուսումնասիրության կենտրոնի» հրավերով Մատենադարանի տնօրենի գիտական գծով տեղակալ Վահե Թորոսյանը եւ «Միջնադարյան արվեստի ուսումնաիրման բաժնի ավագ գիտաշխատող Լուսինե Սարգսյանը նոյեմբերի 4-5-ը մասնակցել են «Աղբյուրներ, ներշնչումներ, վերլուծություններ. լեհահայոց պատմության սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրության արդի վիճակը և ապագա հետազոտությունների հեռանկարները» խորագրով միջազգային գիտաժողովին։ Վահե Թորոսյանը ներկայացրել է «Հայագիտական միջազգային
Կիսվել