1001

­ՄԱՇ­ՏՈՑ

Ժ — X

­ԹԵՐԹ՝ 184։ Պ­ՐԱԿ՝ 25 (Ա—Չ)×8 (Ա չիք, Բ, Չ 6, Ը 7, Ո 5)։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 40×25,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ե­րկ­սիւն։ ԳԻՐ՝ ո­ւղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր։ ՏՈՂ՝ 24։ ԿԱԶՄ՝ ծաղ­կա­թուղթ, թի­կուն­քը եւ ան­կիւն­նե­րը՝ կա­շի, մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը՝ թուղթ։ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, թուղթ, մասն աս­տա­ռի։

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թիւ­նից գու­նա­փո­խո­ւած, ցե­ցա­կեր, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ եզ­րա­հա­տո­ւած, ս­կզ­բից եւ վեր­ջից՝ պա­կա­սա­ւոր, ԺԹ դ. նո­րո­գո­ւած, վեր­ջին մա­սում թեր­թե­րը խառ­նո­ւած։ Կազ­մի թուղ­թը` տեղ-տեղ քեր­ծո­ւած, մա­սամբ ցե­ցա­կեր եւ ան­կիւն­նե­րը՝ մա­շո­ւած։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1աբ [«Հիմ­նար­կէք ե­կե­ղեց­ւոյ» (լու­սանց­քից)] — Ա­ղօթք Դա­նի­է­լի մար­գա­րէ­ի. Տէր Աս­տո­ւած մեծդ եւ ս­քան­չե­լի... ա­ռն Յու­դայ եւ բ­նակ]իչս Ե­րու­սա­ղէ­մի...

Հմմտ. Գիրք Մեծ Մաշ­տոց կո­չե­ցե­ալ, Կ. Պօ­լիս, 1807, էջ 165։

2. 2ա—23ա Կա­նոն ե[­կե]­ղե­ցի ա­ւր­հ­նե­լոյ — Ի­սկ նա­ւա­կա­տիս ե­կե­ղեց­ւոյ հս­կու­մն լի­նի...

3. 23ա—4ա Կա­նոն յոր­ժամ նոր դուռն հաս­տա­տեն — Ա­սեն Սաղ­մոս Ճ­ԺԷ. Խոս­տո­վան ե­ղե­րուք...

4. 24ա—32բ Կա­նոն նա­ւա­կա­տե­աց ե­կե­ղեց­ւոյ պղ­ծե­լոյ յա­նաւ­րի­նաց, եւ շար­ժել սե­ղան­ւոյ վերս­տին հաս­տա­տե­լոյ — Մ­տա­նէ ե­պիս­կո­պոսն քա­հա­նա­յիւք, սար­կա­ւա­գաւ­քն...

5. 32բ—3ա Կա­նոն զ­ն­կար ե­կե­ղեց­ւոյ ա­ւր­հ­նել[ոյ] — Յե­րե­կո­րե­այ հս­կու­մն առ­նեն...

6. 33աբ Կա­նոն զ­հան­դեր­ձե­ղէն զս­պաս ա­ւր­հ­նե­լոյ — Տա­նին յե­կե­ղե­ցին ա­ռա­ջի բե­մին եւ սար­կա­ւա­գն ի վեր ու­նե­լով ա­սեն Սաղ­մոս...

7. 33բ Է. Կա­նոն ս­կի[հ] եւ մո­ղո­զ­մայ [աւր­հ­նե­լոյ] — Լո­ւա­նան նախ ջ­րով եւ ա­պա՝ գի­նե­աւ...

8. 34աբ Ը. Կա­նոն նո­րա­կերտ գ­րոց ա­ւր­հ­նե­լոյ — Տա­նին յե­կե­ղե­ցին եւ հա­նեն ի բե­մն...

9. 34բ—6ա Կա­նոն ժա­մա­հար ա­ւր­հ­նե­լոյ — Բե­րեն յե­կե­ղե­ցին եւ լո­ւա­նան ջ­րով եւ ա­պա՝ գի­նե­աւ...

10. 36ա—40բ Կա­նոն ա­ւա­զան ա­ւր­հ­նե­լոյ — Տա­նին ի տեղ ի­ւր եւ հաս­տա­տեն ի մէջ ե­կե­ղե­ցո­ջն...

11. 40բ—54բ Կա­նոն խաչ ա­ւր­հ­նե­լոյ — Բե­րեն յե­կե­ղե­ցին եւ լո­ւա­նան ջ­րով եւ գի­նով եւ ա­սեն Սաղ­մոս ի թիւ Կ...

12. 54բ—7ա Կա­նոն խա­չա­լո­ւայ առ­նե­լու — Ա­սեն Սաղ­մոս Դ. Կ­ցուրդ. Ն­շա­նե­ցաւ...

13. 57ա—70ա Կա­նոն Աս­տո­ւա­ծա­յայ­տ­նու­թե­ան Ջուր ա­ւր­հ­նե­լոյ — Եր­թան ի ջուրն եւ ա­յս կա­նոն կա­տա­րի Սաղ­մոս Ի­Է. Ձայն Տե­առն...

14. 70ա—5բ Կա­նոն տե­առ­նա­կան ա­ւր­հ­նե­լոյ — Ա­ծեն զ­խոս­տա­ցե­ա­լն ի դուռն ե­կե­ղեց­ւոյն եւ ա­ռա­ջի խա­չին...

15. 76ա ԺԵ. Կա­նոն աղ ա­ւր­հ­նե­լոյ — Ա­սեն Սաղ­մոսք Գ ի թիւ. Աս­տո­ւած ո­ղոր­մե­ա...

16. 76բ—7ա ԺԶ. Ա­ւր­հ­նու­թիւն սե­ղա­նոյ տե­առ­նա­կա­նի ճա­շոյ եւ պա­տա­րա­գի — Եւ ա­սէ զա­ղաւ­թս զայս. Ա­ւր­հ­նե­ալ ես, Տէր Աս­տո­ւած ամե­նա­կալ...

17. 77ա—8բ ԺԷ. Ա­ւր­հ­նու­թիւն հա­տի պա­տա­րա­գի — Գո­հա­նամք եւ փա­ռա­ւո­րեմք...

18. 79ա ԺԸ. Ա­ւր­հ­նու­թիւն հա­տի մար­տի­րո­սի — Ա­ւր­հ­նե­ալ ես, Տէր Աս­տո­ւած մեր, Ա­րա­րիչ ա­մե­նայն ա­րա­րա­ծոց, որ լ­ցու­ցեր...

19. 79ա—82բ ԺԹ. Կա­նովն զա­մե­նայն ար­մ­տիս ա­ւր­հ­նել զ­սերմ, զհն­ծան — Առ­նու քա­հա­նայն զ­խա­չն եւ զԱ­ւե­տա­րա­նն...

20. 82բ—94ա Ի. Կա­նովն մկր­տու­թե­ան յոր­ժամ ք­րիս­տո­նե­այ առ­նեն — Նախ չէ պարտ յե­կե­ղե­ցին թո­ղուլ...

21. 94ա—5բ ԻԲ. Կա­նոն կու­սա­նաց խաչ փո­խել — Ա­սեն Սաղ­մոս. Ե­րա­նե­լի է ա­յր...­

ԻԲ փխ Ի­Ա, եւ ա­յդ­պէս շա­րու­նա­կո­ւած։

22. 95բ—104ա ԻԳ. Կա­նոն պ­սակ ա­ւր­հ­նե­լոյ — Ա­սեն Սաղ­մոս Ի Կ­ցուրդ. Տէր, ի զաւ­րու­թե­ան քում...

23. 104աբ ԻԴ. Կա­նոն պ­սակ վե­րա­ցու­ցա­նե­լոյ — Ա­սեն Սաղ­մոս ԻԲ. Տէր հո­վես­ցէ զիս...

24. 104բ—18ա Ի­Ե. Կա­նոն ապ­աշ­խա­րող ձեռ­նա­դ­րե­լոյ — Առ­նու քա­հա­նայն զե­կե­ա­լն յա­պ­աշ­խա­րու­թե­ան...

25. 118ա—30ա Կա­նոն Մե­ծի հինգ­շա­բա­թին զա­պ­աշ­խա­րո­ղսն ար­ձա­կե­լոյ — Ժո­ղո­վէ ե­պիս­կո­պոսն կամ հայր վա­նաց զա­պ­աշ­խա­րո­ղսն ի դուռն ե­կե­ղեց­ւոյն...

26. 130ա—2բ Ի­Է. Կա­նովն ի ն­մին ա­ւուր ե­րե­կո­րին յո­րում Փր­կի­չն զո­տսն ա­շա­կեր­տա­ցն լո­ւաց, ա­ւան­դե­աց եւ մեզ զայս մեծ խոր­հուրդ ի Մե­ծի հինգ­շա­բա­թովն — Ժո­ղո­վէ քա­հա­նայն կամ ե­պիս­կո­պոսն զքա­հա­ն­այսն...

27. 132բ—7բ ԻԸ. Կա­նովն քա­րոզ պա­տո­ւի­րա­նի, զոր զե­կու­ցա­նէ քա­հա­նայն ժո­ղո­վր­դե­ա­նն — Առ­նու զԱ­ւե­տա­րա­նն ի գիր­կս եւ կար­կա­ռե­ալ զ­ձեռն ի­ւր ի վեր քա­րո­զէ...

28. 137բ—40բ ԻԹ. Կա­նոն հա­ղոր­դու­թիւն տա­լոյ հի­ւան­դի, ե­թէ յե­կե­ղե­ցին չ­կա­րէ գալ — Առ­նու քա­հա­նայն զ­փր­կա­կան խոր­հուր­դն, խա­չն ա­ռա­ջի եւ բու­րո­ւառն...

29. 140բ—53բ Լ. Կա­նոն զա­մե­նայն նն­ջե­ցե­ալք թաղ­մամբ ի Ք­րիս­տոս յու­ղար­կե­լոյ — Ա­սեն գո­բո­ղայք Գ. Սաղ­մոս. Առ քեզ Տէր համ­բար­ձի...

30. 153բ—8բ ԼԱ. Կա­նոն. Ի­սկ յեր­կ­րոր­դու­մն ա­ւուրն եր­թան ի գե­րեզ­մա­նն ա­ռա­ւաւ­տուն, եւ ա­յս կա­նոն կա­տա­րի — Սաղ­մոս Ճ­ԽԸ. ող­բա­ձայն Կ­ցուրդ. Հո­գի քո բա­րի...

31. 158բ—62ա ԼԲ. Կա­նոն ո­գէ­հան­գիստ առ­նե­լոյ, կամ պա­տա­րագ առ­նել նն­ջե­ցե­լոց — Ա­սեն Սաղ­մոս ի թիւ. Ե­րա­նի ո­րում թո­ղու­թիւն...

32. 162ա—7բ ԼԳ. Կա­նոն մո­նո­զոն առ­նե­լոյ հե­րա­կտ­րու­թե­ա­նն Ե­գիպ­տաց­ւո­ցն, եւ սուրբ լե­րի­նն, եւ Պղաս­տին, ա­րանց եւ կա­նանց, ո­րք զ­կ­ու­սու­թիւ­նն յան­ձն ա­ռին վասն Ք­րիս­տո­սի, կարգ ա­յս է — Ա­ծեն զնո­ւի­րե­ա­լն ի դուռն ե­կե­ղեց­ւոյն եւ ա­սեն ի թիւ զ­Սաղ­մոսն ԻԴ. Առ քեզ Տէր համ­բար­ձի...

33. 167բ—77բ, 180աբ, 178ա—9բ, 181ա—4բ ԼԴ. Կա­նոն ձեռ­նա­դ­րու­թե­ան կ­րաւ­նա­ւո­րու­թե­ան ս­քեմ տա­լոյ ար­ժա­նա­ցե­լոյ չա­փա­հա­սա­կաց կա­տար­ման տի­ոց մի­այ­նայ­ցե­լոց ի Ք­րիս­տոս — Ա­ծեն զ­նո­ւի­րե­ա­լն առ դուռն ե­կե­ղե­ցոյն իբ­րեւ զող­ջա­կէ­զս... Ի Կա­թո­ղի­կէ­ից թղ­թոյն Պե­տր[ո­սի]. Սի­րե­լիք, ի բաց թաւ­թա­փել այ­սու­հե­տեւ զա­մե­նայն... որ թե­պէտ եւ ի մարդ­կա­նէ ա­նար­գե­ալ ա­յղ/// (շար. թա­փո­ւած)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

47բ Տէր Աս­տո­ւած, Փր­կիչ աշ­խար­հի եւ ա­զա­տիչ ազ­գի մ[ե՞­րոյ], ի ձեռն Սուրբ խա­չիս ո­ղոր­մէ գ­ծո­ղես. ա­մէն։

69բ Յի­սուս Ք­րիս­տոս, վասն քո սուրբ Մկր­տու­թեանդ ա­ղա­չեմ, ո­ղոր­մե­այ գ­ծո­ղիս. ա­մէն։

1002

­ՄԻ­ՆԱՍ ԱՐ­ՔԵ­ՊԻՍ­ԿՈ­ՊՈՍ

ՅԱ­ՂԱ­ԳՍ Ա­ՐԱ­ՐՈ­ՂՈՒ­ԹԵ­ԱՆ Ե­Ւ ՀԻՄ­ՆԱՐ­ԿՈՒ­ԹԵ­ԱՆ

ՍՐԲՈՅ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ

Էջ­մի­ա­ծի՞ն

ԺԶ — XVI

­ԹԵՐԹ՝ 80. չ­գ­րո­ւած՝ 78ա—80բ։ Պ­ՐԱԿ՝ Ա—Ժ×8։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով (տար­բեր՝ 1—48, 49—80)։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 31,8×21։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ նօ­տր­գիր։ ՏՈՂ՝ 37։ ԿԱԶՄ՝ դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը՝ ծաղ­կա­թուղթ։ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, թուղթ ար­ծո­ւա­ն­շան եւ «IMPEK///F» լու­սա­դ­րոշ­մով։

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. 73—80 թեր­թե­րի ս­տո­րին լու­սանց­քից  եզ­րա­հա­տո­ւած։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1ա—21բ [«Նո­րին տե­առ­նս մե­ծի ճառ ու­թն եւ տա­սա­նե­րորդ, առ եօթ­նե­րորդ հա­տո­ւած գլ­խո­ցն, որ է». ձեռ. 2228, 189ա] Յա­ղա­գս ա­րա­րո­ղու­թե­ան եւ հիմ­նար­կու­թե­ան սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյ ի բա­նն որ ա­սէ. Իմ­աս­տու­թիւն շի­նե­աց ի­ւր։ 0րհ­նե­ալ Հայր Աս­տո­ւած ճշ­մա­րիտ — Ժա­մա­նե­ցին պա­հոց ա­չք իմ, խ­ռո­վե­ցայ եւ ոչ խօ­սե­ցայ...

16ա Յա­տա­կա­գիծ ե­կե­ղեց­ւոյ:

2. 21բ—77բ Ճառ ին­ն եւ Ժ—ե­րորդ. Յա­ղա­գս ա­րա­րո­ղու­թե­ան եւ նա­ւա­կա­տե­աց սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյ, դար­ձե­ալ ի նոյն բա­նն, որ ա­սէ. Իմ­աս­տու­թիւն շի­նեաց ի­ւր — Շի­ն­օղն ե­կե­ղեց­ւոյ եւ Ա­րա­րի­չն եր­կ­նի եւ եր­կ­րի Տէր մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս... խն­դ­րեմք նե­րել եւ ան­բա­սիրս առ­նել զ­մեզ... յա­ւի­տե­ա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն։

­Մի­նաս Ար­քե­պիս­կո­պո­սի Քա­րոզ­գիր­քը՝ տաս­նի­նը քա­րոզ­նե­րից տե՛ս ձեռ. 2228։

ԿՆ­ՔԱ­Դ­ՐՈՇՄ՝ 1ա Գ­րի­գոր վար­դա­պետ, 1811։

 

1003

­ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

Կա­ֆայ

ՌՃ­ԿԷ  — 1718

Գ­ՐԻՉ՝ Տի­րա­ցու Մար­գար։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ Աբ­րա­համ վրդ.։

­ԹԵՐԹ՝ 228. չ­գ­րո­ւած՝ 3բ։ Պ­ՐԱԿ՝ Ա—Ժ×12։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ, ե­ռա­մա­հիկ եւ «AP» լու­սա­դ­րոշմ­նե­րով։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 31×21,5։ ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ե­րկ­սիւն։ ԳԻՐ՝ նօ­տր­գիր։­ ՏՈՂ՝ 35։ ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը՝ տախ­տակ, աս­տա­ռը՝ ծաղ­կա­թուղթ։ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 2 (Ա—Բ)+2 (Գ—Դ), թուղթ լու­սա­դրոշ­մով։

 

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Կիսախորան՝ 4ա։ Ճակատազարդ՝ 1ա, 106ա, 165ա, 176ա, 203ա, 224բ։ Լուսանցազարդ՝ բու­սա­կան։ Զարդագիր՝ կեն­դա­նա­գիր (4ա), թռ­չ­նա­գիր։ Գոյներ՝ կար­միր, կա­պոյտ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. մի քա­նի տեղ վե­րա­նո­րո­գո­ւած, կազ­մի կա­շին՝ քեր­ծո­ւած, ցե­ցա­կեր, թի­կուն­քի ծայ­րե­րը՝ մա­շո­ւած ու պո­կո­ւած։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1ա—202բ [­Մեկ­նու­թիւն Հն­գա­մա­տե­նին, ա­րա­րե­ալ Վար­դա­նայ վար­դա­պե­տի]

­Տե՛ս ձեռ. 1139, 2ա—102բ. 1/1ա (խո­րա­գիր՝ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ծնն­դոց տե­սու­թե­ան սր­բոյ հա­ւրն Վար­դա­նայ առ խն­դ­ր­օղ մա­տե­նիս)։ ա/1ա—3ա (խո­րա­գիր՝ Աշ­խար­հա­լուր եւ տի­ե­զե­րա­լուր վար­դա­պե­տի Վար­դա­նայ ա­սա­ցե­ալ Մեկ­նու­թիւն Ա­րա­րա­ծո­ցս): բ/4ա—105բ (խո­րա­գիր՝ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ծն­ըն­դոց տե­սու­թե­ան, զոր ա­րա­րե­ալ է սր­բոյ հօրն Վար­դա­նայ Հա­յոց վար­դա­պե­տի)։ 2/105բ (ան­խո­րա­գիր. ու­նի ա­ւարտ)։ ա/106աբ (խո­րա­գիր՝ Նա­խա­դ­րու­թիւնք դպ­րու­թե­ան Ե­լից)։ բ/106բ—51ա (ան­խո­րա­գիր)։ 3/151բ—2ա: ա/152ա—64ա։ 4/164ա—5ա (խո­րա­գիր՝ Թիւք, թիւք եւ դար­ձե­ալ թիւք)։ ա/165ա—75ա (խո­րա­գիր՝ Նա­խա­դ­րու­թիւն թո­ւոց)։ 5/175բ—6ա (խո­րա­գիր՝ Եր­կ­րորդ աւ­րէնք)։ ա/176ա—202բ (խո­րա­գիր՝ Նա­խա­դ­րու­թիւնք Եր­կ­րորդ աւ­րի­նա­ցն)։ Յի­շա­տա­կա­րան հե­ղի­նա­կի/202բ։

Բ. 203ա—28բ [­Մա­սոււնք Աս­տո­ւա­ծա­շն­չի]

1. 203ա—23ա — Յե­սու։

2. 223ա—4ա — Դա­տա­ւորք։ 224ա Նխ.  (ա­ստ § 3)։ 224բ—8բ Գրք. (վերջ՝ Ե, 17. «Յոր­դա­նա­նու»)։

3. 224աբ — Հ­ռութ։ Նխ.:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

3ա Զ­գոր­ծս ձե­ռաց ի­մոց ու­ղիղ ա­րայ ի­նձ, Տէր.

Զ­գոր­ծս ձե­ռաց ի­մոց ա­ջո­ղե­ա ի­նձ, Աս­տո­ւած.

Զսկ­սե­ա­լս իմ դու կա­տա­րե­ա, Տէր Յի­սուս Ք­րիս­տոս։

Սկ­սայ ո­ղոր­մու­թե­ամբ եւ շ­նոր­հօք Աս­տու­ծոյ ան­ար­ժան եւ ան­պի­տան տի­­րա­ցու Մար­գարս ի թ­վին Հա­յոց ՌՃ­ԿԷ—ին (1718), յամ­սե­ա­նն ապ­րի­լի Ա, ի խն­դ­րոյ Աբ­րա­համ վար­դա­պե­տի, ի քա­ղա­քն Կա­ֆայ։

105բ Ով ըն­թեր­ձող եղ­բայրք բա­րի,­

Որք հան­դի­պիք ա­յս կ­տա­կի,­

Ըզ­ձեզ ա­ղա­չեմ ար­տա­սո­ւե­լի,

­Մի մո­ռա­նա­այք զ­գ­ծո­ղս գը­րի։

164ա (Բ­նա­գ­րին կից)... Եւ Վար­դա­նայ վար­դա­պե­տի ո­ղոր­մու­թե­ամբ ի ն­մա­նէ եւ ի­նձ տա­ռա­պե­ալ ոգ­ւոյս փառք յա­ւի[­տե­ա­նս]։

175ա (Բ­նա­գ­րին կից)... Եւ Ք­րիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ փառք, եւ մեզ մե­ղու­ցե­լո­ցս ո­ղոր­մու­թիւն ի ն­մա­նէ, ա­յժմ եւ յա­ւի­տե­ա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն։

ՅԻ­ՇԱ­Ա­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1ա (ԺԹ դ. նօ­տր­գիր) Թօ­մաս վար­դա­պե­տիս է (տե՛ս կն­քա­դ­րոշմ)։

ԿՆ­ՔԱ­Դ­ՐՈՇՄ՝ Ք­րիս­տո­սի ծա­ռայ Թօ­մաս վար­դա­պետ, 1811։

1004

­ՎԱՐ­ԴԱՆ Ա­ՐԵ­ՒԵ­Լ­ՑԻ

ՄԵԿ­ՆՈՒ­ԹԻՒՆ ՀՆ­ԳԱ­ՄԱ­ՏԵ­ՆԻՆ

Լէվ	Ռ­ՁԵ — 1636

Գ­ՐԻՉ՝ Ան­ա­նուն (4ա—92բ), Ան­ա­նուն (3աբ), Սի­մէ­ոն դպիր։

­ԹԵՐԹ՝ 197. չ­գ­րո­ւած՝ 1ա—2ա, 196ա—7բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×1+Ա—ԺԹ×10 (Գ—Է, ԺԲ 12, Թ 8, Ժ 9, ԺԹ 7)։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ դեղ­նա­ւուն, լու­սա­դ­րոշ­մով (տար­բեր՝ 93—197, ա­յլ լու­սա­դ­րոշ­մով, 1, 3՝ ս­պի­տակ, ե­ռա­մա­հիկ եւ «MM»­լու­սա­դ­րոշ­մով)։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 29,5×19։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ նօ­տր­գիր (տար­բեր՝ ըստ գ­րիչ­նե­րի)։ ՏՈՂ՝ 32 (3աբ, 30—33, 93ա—195բ)։ ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ բաց շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը՝ թուղթ։

 

­ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Լուսանցազարդ՝ բու­սա­կան (3ա)։ Զարդագիր՝ թռ­չ­նա­գիր (3ա)։

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. տեղ-տեղ վե­րա­նո­րո­գո­ւած. խո­նա­ւու­թե­ան հետ­քեր։ 3աբ թեր­թի նիւ­թը լ­րա­ցո­ւած հե­տա­գա­յում։ Կազ­մի կա­շին՝ քեր­ծո­ւած, ան­կիւն­նե­րը՝ մա­շո­ւած, ցե­ցա­կեր։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

— 2բ—191բ [­Մեկ­նու­թիւն Հն­գա­մա­տե­նին, ա­րա­րե­ալ Վար­դա­նայ վար­դա­պե­տի]

­Տե՛ս ձեռ. 1139, 2ա—102բ. 1/2բ (խո­րա­գիր՝ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ծնն­դո­ցն տե­սու­թե­ան սր­բոյ հօրն Վար­դա­նայ առ խն­դ­րողն մա­տե­նիս)։ ա/3ա—5ա (խո­րա­գիր՝ Ի խն­դ­րոյ տե­առն Հա­մա­զաս­պայ եւ վար­դա­պե­տի Գ­րի­գո­րի Հա­ւա­քու­մն մեկ­նու­թե­ան սր­բոց ա­րանց Ե­ղի­շէ­ի եւ Յօ­հան­նու եւ զոր տե­սա­նէք յան­ձն ի­ւրսն ի տա­ռա­պե­ալ ոգ­ւոյ Վար­դա­նայ)։ բ/5ա—97բ (ան­խո­րա­գիր)։ 2/(ան­խո­րա­գիր։ Ու­նի ա­ւարտ)։ ա/98ա (խո­րա­գիր՝ Դպ­րու­թիւնք Ելից)։ բ/98բ—141բ (ան­խո­րա­գիր)։ 3/141բ—2ա (խո­րա­գիր՝ Եր­րոր­դա­կան մա­տե­ա­նս մով­սի­սա­կան գ­րո­ցս. Ղեւ­տա­կան դպ­րու­թիւն)։ ա/142ա—54ա (ան­խո­րա­գիր)։ 4/154աբ (խո­րա­գիր՝ Թիւք, թիւք եւ դար­ձե­ալ թիւք)։ ա/154բ—64ա (ան­խո­րա­գիր)։ 5/164ա—5ա (խո­րա­գիր՝ Եր­կ­րորդ օ­րէն­քն)։ ա/165ա—90բ (ան­խո­րա­գիր)։ Յի­շա­տա­կա­րան հե­ղի­նա­կի/ 191աբ։

3աբ թեր­թի նիւ­թը լ­րա­ցո­ւած հե­տա­գա­յում։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 83ա (Ան­ա­նուն Ա գր­չի) Զա­ն­ար­ժան եւ զ­մե­ղա­ւորս յի­շե­ցէք ի Տէր։

2. 141բ (Սի­մէ­ոն գր­չի բ­նա­գ­րին կից)... Եւ Մով­սէ­սի աս­տո­ւա­ծա­խօ­սին ո­ղոր­մու­թիւն։­ Եւ ի­նձ՝ ան­ար­ժան գր­չիս Սի­մէ­ոն դպ­րիս մե­ղաց թո­ղու­թիւն։

156ա Ախ ի՞նչ ա­նեմ, գ­րի­չս չի ա­ջո­ղիլ՝ ո՜հ, ո՜հ եւ ո՜հ։

164ա (Բ­նա­գ­րին կից)... Եւ Ք­րիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ փառք. եւ մեզ մե­ղու­ցե­լո­ցս ո­ղոր­մու­թիւն ի ն­մա­նէ. յայժմ եւ միշտ եւ յա­ւի­տե­ա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն։

190բ Ով գիր որ մ­նաս,/ Ով մարդ, որ կար­դաս, Ով մա­տունք, որ հող դառ­նաս,/ Ով ըն­թեր­ձող եւ օ­րի­նա­կող՝ ա­ղա­չեմ մէկ Հայր-իւ մի/ Զմե­ղա­ւոր եւ զա­նար­հեստ գ­րի­չս չի մո­ռա­նաս,/ Եւ դու ար­քա­յու­թե­ան եր­կ­նից ար­ժա­նա­նաս,/ Եւ կա­յա­նս ար­դա­րոց վե­րա­նաս։

191բ Ա­րդ, գ­րե­ցաւ Մեկ­նու­թիւն Ա­րա­րա­ծո­ցս, որ ու­նի Ե գիր­քն Մով­սէ­սի, մեկ­նե­ալ եւ պար­զե­ալ սուրբ վար­դա­պե­տա­ցն ե­կե­ղե­ցոյ` Մե­ծին Բար­ս­ղի, Եփ­րե­մի, Գ­րի­գոր Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի, Յո­հան Ոս­կի­բե­րա­նի, Ե­ղի­շէ­ի եւ վար­դա­պե­տին Վար­թա­նայ՝ ա­ռա­ւել ի լոյս ա­ծո­ղի զայս։ Բայց նօ­տ­րե­ցաւ գիր­քս ի դառն եւ ան­բա­րի, վշ­տա­շատ ժա­մ­անա­կիս, որ ա­մե­նայն ո­ւս­տէք նե­ղու­թիւնք եւ տա­ռա­պանք հա­սին Դ կողմ աշ­խար­հիս, ա­մե­նայն ո­ւս­տէք եւ ա­մե­նայն կող­մանց, յաջ­մէ եւ յա­հե­կէ, զի լ­ցաւ ա­մե­նայն եր­կիր սով, ս­րա­ծու­թիւն, մահ­տա­րա­ժամ, խ­ռո­վու­թիւնք, սա­սա­նու­թիւնք, շ­փոթք, աղ­մուկ եւ պա­տ­ե­րազմ, եւ. Չիք Որ­դոյ մար­դոյ տե­ղի ո­ւր դի­ցէ զգ­լուխ ի­ւր. ըստ բա­նի Տե­առն, զի ոչ գոյ հան­գիստ, եւ չիք խա­ղա­ղու­թիւն ա­մե­նայն տե­ղիս: Զի կող­մն հիւ­սի­սոյ, որ էր մեծ թախտ եւ հաս­տատ, հզ­օր եւ զօ­րեղ թա­գա­ւո­րու­թիւն մեծ եւ հին ժա­մա­նա­կաց, զոր յայժմ նկուն ե­ղե­ալ ի մար­տս պա­տ­ե­րազ­մի յո­լով կ­ռիւ տվե­ալ որ կա­րա­ցին զ­դէմ ու­նել ա­րի եւ քաջ յաղ­թող նո­րա­ծին Լե­հաց՝ Վ­լա­տիս­լա­ւին, որ ս­րա­խո­ղող ա­րա­րե­ալ զան­թիւ հե­ծե­ա­լս, զայ­լս գե­րե­ցու­ցե­ալ եւ զ­կէ­սս հ­նա­զան­դե­ցու­ցե­ալ եւ ընդ ձե­ռամբ ա­րա­րե­ալ, նա­եւ թա­գա­ւորն հար­կիւ ե­դե­ալ զքա­ղա­քս մե­ծա­մե­ծս, զ­բա­զում բեր­թս եւ զա­ւա­նս ա­ռե­ալ բա­զում ա­ւա­րաւ եւ մե­ծաւ մեծ թօ­բե­րով դար­ձաւ խն­դու­թե­ամբ ի տուն։ Ի­սկ եր­կ­րոր­դում ա­մի նո­րա թա­գա­ւո­րու­թե­ան, կր­կին ապ­ս­տամ­բե­ցաւ ո­մն ան­հա­ւատ չար շ­վէ­տն, ու­նե­լով բա­զում լու­թէր իշ­խանք եւ մե­ծա­մեծ պա­րո­նայք, որ հայր ար­քա­յին մե­րով մարտ ե­դե­ալ յո­լով ա­մս ընդ նո­սա ոչ կա­րաց յաղ­թել Մե­ծն Զիկ­մունտ, ա­յլ յաղ­թե­ալ ի նո­ցա­նէ՝ ա­ռին զա­մուր բեր­թս եւ ա­նո­ւա­նի քա­ղա­քս եւ զ­գիւ­ղս ի ձե­ռաց մե­րոց, եւ բա­զում օ­ճիրս եւ վ­նաս գոր­ծե­ցին յեր­կիրս Լէ­հու։ Սա, զ­կ­նի մա­հո­ւան հօրն, որ էր թվ[ին] ՌՁԴ (1635), բա­զում զօ­րօք եւ ան­թիւ հե­ծե­լովք գ­նա­ցե­ալ ի վե­րայ նո­ցա, յաղ­թե­աց զօ­րու­թե­ամբ Ք­րիս­տո­սի, եւ է­առ ԺԵ քա­ղաք մեծ եւ ան­վ­անի. եւ տի­րե­աց եր­կ­րին Շ­վէ­տու եւ Իֆ­լան­տի, տի­րե­ալ ծո­վու եւ ցա­մա­քի. դար­ձու­ցին զքա­ղա­քն ա­մե­նայն, զոր ա­ռե­ալ է­ին, ի ձե­ռաց հօրն: Եւ ընդ հար­կիւ ա­րա­րե­ալ զ­նո­սա, դար­ձաւ մե­ծաւ յաղ­թու­թե­ամբ առանց պա­տ­ե­րազ­մի եւ կռ­վոյ, եւ ա­յս ե­ւս կող­մն հիւ­սու­սոյ է։ Ի­սկ յա­րեւ­մուտք՝ մեծ աղ­մուկք եւ շփոթք գոն, զի մեծ կայ­սրն ք­րիս­տո­նէ­ից, սուր ե­դե­ալ ի վե­րայ ա­րի­ա­նո­սաց, լու­թե­րաց եւ ա­յլ չար հե­րի­տի­կո­սաց եւ ա­ղան­տա­ւո­րաց, բ­նա­ջինջ // (192ա) առ­նե­լով եւ ս­րա­խո­հող կո­տոր­մամբ մին­չեւ ի ս­պառ, որ­պէս ի հի­նն զԱ­մա­ղէ­կա­ցիս, զի յոյժ ո­լով եւ սաս­տիկ են ազ­գ­նո­ցն ան­հա­ւա­տից, եւ փար­թամք եւ ըն­չա­ւէտ, զի ոչ կա­րէ զդէմ ու­նել նո­ցա մի­այն, մինչ ա­յլ թա­գա­ւորք օգ­նեն նմա, զի յոյժ հ­նա­րա­գէտ եւ կ­ռողք են։ Եւ թա­գա­ւորն Սպա­նիս, որ տի­րէ արեւ­մ­տի­ցն բո­լոր մին­չեւ Են­կի Տու­նե­ան եւ Հր­մուզ, եւ մին­չեւ ի փո­քր Հուն­գուս­դան, եւ թա­գա­ւորն ե­ւս Ֆ­ռան­ցու, նա­եւ Փա­փն, վասն սա­կաւ ի­րիք եւ պատ­ճա­ռաց իրար ան­կե­ալ են, եւ ի մեծ շ­փոթ եւ աղ­մուկ. միթէ սուրբ խա­ղա­ղա­րար Հո­գին հաշ­տե­ցուս­ցէ զ­նո­սա. ամէն։ Այ­լեւ հա­րա­ւա­կող­մն չիք խա­ղա­ղու­թիւն, զի մա­ճա­րաց պա­րո­նն՝ Խա­րաֆ­լա­խու եւ Պուղ­տա­նաց կա­մին յի­րար դի­պել եւ կռ­վել։

­Բայց ե­ղավ ու վայ ե­հաս յԱ­րե­ւելք` Հա­յոց եր­կ­րին, քան­զի ա­յսմ ա­մեն, մեծ բռ­նա­ւորն թուր­քաց սուլ­թան Մու­րա­տն՝ խ­րոխտ եւ գո­ռոզ հ­պար­տն, գ­նաց ի վե­րայ Շահ Սը­ֆին ի պա­տ­ե­րազ­մի՝ ԺԵՌ տար­պայ ՃՌ հո­գով, եւ հա­սե­ալ Իկօ­նի­օն քա­ղաք, որ է՝ Ղօ­նե­այ, ա­ստ­մամբ չա­րին եւ խ­րա­տու վատ մե­ծա­մեծ իւ­րոց, սաս­տիկ հ­րա­ման ե­հան ա­մե­նայն աշ­խար­հն ի­ւր՝ սուր­կու­նի. Ու­ռու­մէ­լի եւ Ա­նա­տօ­լի, եւ ա­մե­նայն սահ­մա­նս ի­ւր, զի Խ տա­րեն ի վեր եկ­քն մին­չեւ Ի օ­րն գ­նաս­ցին ի տե­ղիս իւ­րե­անց, ա­ռանց ա­մե­նայն պատ­ճա­ռա­նաց, ոչ ոս­կով, ոչ ար­ծա­թով, եւ ոչ այ­լով ի­ւիք փր­կես­ցին, եւ թէ ոք յետ Ի ա­ւուր գտ­ցին, չա­րա­չար մա­հո­ւամբ ս­պան­ցին, եւ զինչսն ա­մե­նայն յա­փշ­տա­կես­ցեն։ Որ եւ հա­սին հ­րո­վար­տակ­քն ար­քա­յէն ի Ս­տամ­պօլ, որ­պէս ի հ­նու­մն Հա­մա­նայ պղ­ծէ ի յԱ­րեգ քա­ղաք եւ յայ­լն, ո­ւր ց­րո­ւե­ալ է­ին իս­րա­յէ­լա­ցոց ազ­գն. ե­թէ ան­դ էր լաց եւ հա­ռաջ, ա­ստ՝ ա­ռա­ւե­լա­գոյն, զի Խ ա­մաց ի վեր իբ­րեւ տե­ղա­ցիք լե­ալ, տուն եւ բ­նա­կու­թիւն շի­նե­ալ, այ­գի եւ բու­րաս­տան, կր­պա­կս, խա­նու­թս՝ լի ապ­րա­նօք եւ ըն­չիւք, հա­րուստք եւ փար­թամք՝ տ­նովք եւ տե­ղօք, որ­դովք եւ դստե­րօք, զար­մօք եւ զա­ւա­կօք եւ ա­մե­նայն գո­յիւք. նա­եւ զդս­տերս տ­վե­ալ ո­մանց, եւ այ­լոց զ­դուս­տ­ր­ըն ա­ռե­ալ որ­դոց եւ եղ­բարց. եւ ա­յս­պէս կա­պա­կ­ցե­ալ եւ բա­րե­կա­մա­ցե­ալ ի սէրն մի­մե­անց եւ յըն­տե­լա­ցե­ալ եւ ըն­տա­նա­ցե­ալ։­

Ա­պա պօս­տան­ճի պա­շին եւ մեծ վա­զիրն, ղայ­մա­խան, հ­րա­մա­յե­ցին ա­մէն փո­ղո­ցէ կո­չել զի­մամ­նին եւ զի­րից­նին, եւ ս­պառ­նա­լեօք պատ­վի­րե­ցին, որ մինչ Ի օր մարդ չի մ­նաց, կամ զ­թագ­չի ու­րէք ոչ հաց, ոչ տա­ճիկ, ոչ ճ­հուտ, ոչ հո­ռոմ, ոչ ա­յլ ոք. մի­այն տե­ղա­ցիք։ //(192բ) Եւ ե­լե­ալ զի­նո­ւոր­քն սա­րա­յու փա­շա­յէն, սու­պա­շուն եւ ղա­տի­էն, ե­ա­սախ­չիք, հա­սա­ս­նի եւ են­կի­չա­րիք՝ շր­ջէ­ին ի բո­լոր քա­ղա­քն, ի փո­ղո­ցս եւ ի հ­րա­պա­րա­կս, ի ծա­ծուկ տե­ղիս, ի խա­ներն եւ ի քար­վան­սա­ր­այս, նա­եւ յե­կե­ղե­ցիս եւ ի մէ­ջի­թս, եւ զորս գ­տա­նէ­ին ի տան ըմ­բռ­նէ­ին իբ­րեւ զ­մա­հա­պարտ եւ զ­չա­րա­գործ, չար­չա­րէ­ին, հարկանէին եւ տա­նէ­ին առ վէ­զիրն։ Ա­նդ էր տե­սա­նել զ­լաց եւ զա­ղա­­ղակ, զ­ճիչ եւ զ­կա­կան, զ­հա­ռաջ եւ զ­կս­կիծ. ոհ մե­ծի ա­ղէ­տից եւ ա­ւաղ տա­րա­կու­սա­նա­ցս. որ­պի­սի դառն կս­կիծ եւ նե­ղու­թիւն հա­սին ի վե­րայ ա­մե­նայ­նի, ե­ւս ա­ռա­ւել մեծ վ­տանկ Հա­յոց ազ­գի. զի խզ­ըլ­պաշն ան­դ սուր­կուն ա­րա­րե­ալ տա­րաւ ի ներս, ս­կ­սե­ալ Է­րե­ւա­նայ ա­մա­յի եւ ա­ւեր դար­ձոյց քան­դե­լով, ա­ւի­րե­լով եւ հ­րայ­րե­աց հր­դե­հե­ալ հ­րով, զ­կէսն, որ ի Տու­նս Հոռ[ո]­մաց՝ թուր­քի հե­ծե­լն ա­ւի­րե­ալ ո­չինչ դար­ձոյց. վա՜յ ի վե­րայ վա­յի եւ ե­ղուկ թ­շո­ւա­ռա­ցե­ալ Հա­յոց ազ[գ]ի, զի ցր­ւե­ցան, կո­րե­ան եւ բ­նա­ջինջ դար­ձան. ո՜հ, ո՜հ եւ ա­ւա՜ղ թ­շո­ւա­ռու­թե­ա­նս: Մի՞­թէ գ­րոց բան­քն կա­տա­րե­ցան, կամ սուրբ Լու­սա­ւոր­չի խն­դիր­քն հա­սան, որ նե­ռան ժա­մա­նա­կն վեր­ջին Հայք չի մ­նան, կամ սր­բոյն Ներ­սի­սի ա­նէծ­քն հա­սան, զի եղ­կե­լի Հայք բ­նա­ջինջ դար­ձան, վայ ի­նձ զի եւ ի լե­հա­ցոց գ­լուխ չա­րիք ե­կին, որ ի մեծ փա­թե­րակ ան­կան հո­գով, մար­մ­նով, տամբ եւ զար­մօք կո­րե­ան։ Զոր ի թվ[ին] ՌՀԹ (1630), ել ո­մն մե­ծ­ազ­գի եւ փար­թա­մաց զար­մի, Նի­կօլ ա­նուն Թո­րո­սենց նախ­նա­կան ա­նո­ւամբ կո­չե­ալ, մա­նուկ տի­օք եւ տ­գէտ մ­տօք, խա­ւա­րե­ալ խոր­հր­դով եւ ան­ի­մաստ հան­ճա­րով, ա­նու­ղա վա­րիւք, վայ եւ ա­պի­րատ ա­մե­նայն ի­րս եւ ի գոր­ծս, լիրբ, յա­նզ­գամ եւ ան­դու­գն, ի կարս աս­տի­ճա­նի դ­պիր գո­լով. եւ լե­ալ ԻԳ ամաց, կա­շա­ռօք ձեռ­նա­դ­րե­ցաւ, ե­պիս­կո­պոս ի Մել­քի­սէթ կա­թո­ղի­կո­սէ, յոր­ժամ ե­բեր զ­նա մեր մեղ­քն Իլով, զոր յետ ա­մի մի­ոյ, յետ յո­լով չա­րե­ա­ցն խոր­հե­ցաւ խոր­հուրդ չար վասն ազ­գիս Հա­յոց եւ վասն հա­ւա­տոյ սուրբ Լու­սա­ւոր­չին եւ սուրբ ե­կե­ղե­ցե­ա­ցն մեր հ­նարս ի­մա­ցե­ալ զայս, ո­մամբ հա­մա­խո­հիւք գ­նա­ցե­ալ առ յե­զո­ւի­դսն, երդ­մամբ խոս­տա­ցաւ դառ­նալ ի հա­ւա­տս եւ ի կ­րօ­նս նո­ցա, եւ լի­նել ախ­թար­մայ. զոր յետ սա­կաւ [աւ]ուրց լի­ով կա­տա­րե­ալ զայն ի մէջ ե­կե­ղե­ցով ա­ռա­ջի բազ­մաց կար­գա­ւո­րաց եւ իշ­խա­նաց։ Ա­պա ս­կ­սաւ բա­զում չա­րիս եւ նեն­կու­թիւն եւ դաւ գոր­ծել ազ­գիս ի­մոյ, ու­նե­լով ի­ւր օգ­նա­կան զա­մե­նայն ազ­գն լէ­հու՝ պա­րո­նայ­քն, զիշ­խա­նս, զ­դա­տա­ւորս // (193ա) եւ զա­մե­նայն ­քա­հա­ն­այս եւ զ­կար­գա­ւորս, ա­պա ս­կ­սաւ ան­գո­ս­նել, ար­հա­մար­հել զհա­ւա­տն մեր. Հեր­ձո­ւա­ծող եւ բա­ժա­նող, կո­չէ զ­Հայք: Յե­տոյ ե­լե­ալ եւ յա­փշ­տա­կե­ալ զե­կե­ղե­ցիս եւ զ­վա­նո­ր­այս ի ձե­ռաց մե­րոց վի­մա­շէն, կա­մա­րա­կապ, սա­լա­րա­յարկ, այ­լեւ զ­քա­հա­ն­այս ց­րո­ւե­աց զո­մա­նս շխ­թ­այս ածե­լով եւ զու­ղա­փառսն մատ­նե­լով, հար­կա­նե­լով, տու­գա­նե­լով եւ ա­զգ եւ ա­զգ զըզ­վե­լով։ Ա­պա ս­կ­սաւ վատ­նել եւ կո­րու­սա­նել զին­չս եւ զ­խա­զի­ն­այս, զոս­կի­ղէն եւ ար­ծա­թե­ղէն ա­նօ­թս, զ­մե­ծա­մեծ խա­չսն, պատ­վա­կան եւ ոս­կէ­օծ ըս­կիրս, ծան­րա­շէն բուռ­վառսն, մե­ծա­գին քշոցսն եւ ար­ծա­թի խն­կա­տո­ւիսն, զու­տր ար­ծա­թի ճրա­գա­րա­նս փո­քր եւ մե­ծա­մե­ծսն, թող զ­շուր­ջառսն, զխաչ­վառսն, զե­մի­փո­րո­նս եւ մե­ծա­գին թա­գս հայ­րա­պե­տաց ոս­կով եւ մար­գար­տով եւ ա­կամբք ըն­դե­լու­զե­ալ, եւ վար­շա­մա­կս յո­լով զու­տր մե­ծա­մեծ մար­գար­տովք շա­րե­ալ: Զոր ԵՃ (500) ա­մաց հե­տէ ժո­ղո­վե­ալ էր աս­տո­ւա­ծա­սէր տա­նու­տէ­րաց եւ բա­րի եւ եր­կիւ­ղաց կա­նանց եւ տան­տիկ­նանց, զոր ոչ եր­բէք գ­տա­նիւր ա­յլ աշ­խարհ այն­պի­սի թօհ­վայք եւ ան­գիստ ի­րք։ Թող զար­ծա­թա­պատ ոս­կի­ա­կազմ մա­գա­ղաթ ոս­կէ­գիր բա­զում Ա­ւե­տա­րա­նս եւ յո­լով Շա­րակ­նո­ցս ոս­կով եւ լաջ­վար­դով ն­կա­րե­ալ պա­տո­ւա­կան պատ­կերս եւ Բ. ԳՃ ազ­նիւ գ­րե­ա­նս վար­դա­պե­տա­կա­նս ի թա­գա­ւո­րա­կան խազ­նա­յէ ի դու­րս ե­լած, մա­նա­ւանդ Սը­սու եւ Քա­ֆա­յու Բ. Գ. Աս­տո­ւա­ծա­շունչք, այ­լեւ Մեկ­նիչք եւ Քա­ղո­ւածք Փի­լոն գիրք եւ Քա­րոզ­գր­քեր, Տօ­նա­կանք, Սար­գի­ս­գիրք, Սաղ­մո­սի մեկ­նիչք եւ Ա­րա­րա­ծոց մեկ­նիչք եւ ա­յլ ան­թիւ ազ­նիւ գ­րե­անք, նա­եւ յո­լով ար­տա­քին գիրք, զորս ոչ կա­րեմ մի ըստ մի­ո­ջէ գ­րել, զի ձան­ձ­րաս­ցին լ­սող­քն։ Եւ զայն ա­մե­նայն վե­րոյ­գ­րե­ալ Մս­րայ խա­զի­նսն ի մի­ում ա­մի կո­րոյս եւ ոչ­ըն­չա­ցոյց, նաեւ զ­գ­րե­ա­նս ա­մե­նայն չար նո­սին, զորս ծա­խէր եւ վա­ճա­ռէր, զ­կէ­սս գ­րա­ւէր հրէ­ից եւ այ­լե­ւայլ ցե­ղից, զայ­լս հա­լէր եւ ի պէ­տս մար­մ­նա­ւոր մս­խէր, եւ զորս փո­խէր ընդ ո­չինչ ի­րս ան­պի­տան եւ մար­մ­նա­ւոր. տայր զոս­կին եւ առ­նոյր զ­հողն եւ զ­մո­խիր ի վե­րայ գլ­խոյն եւ զա­մե­նայն զոր ի­նչ եւ կա­մէր, առ­նէր զոր­քս Հա­յոց: Եւ ոչ ոք իշ­խէր ա­սել բան ի­նչ կամ զ­րոյց, զի ա­ռա­ւել ե­ղեւ սա հա­կա­ռակ Հա­յոց քան զՊ­օղ էրէ­ցն եւ զու­րա­ցողն Վա­սակ. եւ ա­յս ա­մե­նայն վասն ծո­վա­ցե­ալ մե­ղաց ի­մոց. վա՜յ ի­նձ։ //(193բ) Եւ յետ այ­սր ա­մե­նայ­նի, յա­ւել զ­չարն ի վե­րայ չարք եւ ամ չար խոր­հուրդ ի մ­տի, զի չ­տայր զԷ խոր­հուր­դն ե­կե­ղե­ցոյ կա­տա­րել, իբ­րեւ դար­ձան Հայք ի­ւր­մէ եւ զ­գ­նա­ցին յե­կե­ղե­ցի­քն եւ ոչ զ­կ­նի նո­րա, բայց մի­այն ի­ւր ազ­գա­կան­քն եւ ըն­տա­նի­քն, չ­տայր մե­ռե­ա­լս թա­ղել եւ զե­րա­խ­այս կն­քել, կամ պ­սակ տալ, կամ հա­ղորդ, ա­յլ ծա­ծուկ յայլ քա­ղա­քաց բե­րէ­ին քա­հա­ն­այս, կամ զ­մե­ռե­ա­լս ուղար­կէ­ին ա­յլ դեղ. եւ զայն ե­ւս ա­հիւ եւ դո­ղու­թե­ամբ։ Որ եւ զայն ե­ւս ի­մա­ցե­ալ, եդ ի դ­րու­նս քա­ղա­քին, զի մի տար­ցեն ա­յլ տեղ զ­հի­ւան­դս կամ զ­մե­ռե­ա­լս, կամ մի զոք բեր­ցեն։ Եւ օր մի գ­տե­ալ է­րէց մի ի քա­ղա­քն, որ եկե­ալ էր առ հի­ւան­դսն, կո­խե­ցին զ­տու­նն, կա­լան զե­րէ­ցն եւ տա­նէ­քն ընդ մէջ քա­ղա­քին բոտ ո­տամբ եւ գլխի­բաց՝ իբրեւ զմահապարտ. եւ իբ­րեւ տա­րան ա­ծին զնայ ա­ռա­ջի նո­րա, ընդ ո­րս է­ի եւ ես՝ եղ­կե­լիս, զոր յետ բա­զում գա­նից եւ զզ­վա­նաց ետ ի շխ­թ­այս եւ ի կա­պա­նս եւ յարկ ի բանտ, մին­չեւ տօլ­վա­թա­ւոր­քն հա­զիւ կա­րա­ցին թա­փել ի ձե­ռաց նո­րա։ Եւ մեք ա­յս­պէս լ­քե­ալ եւ թո­ղե­ալ ե­ղաք, եւ տա­րա­կոյս լե­ալ, զի յոչ Աս­տու­ծոյ եւ ոչ ու­մեք կա­րա­ցաք ու­նել օգ­նու­թիւն, զի մեղք մեր մե­ծա­մեծք չ­տա­յին թոյլ։ Իբ­րեւ զ­գոյր հ­նար մեզ ա­մե­նայն ո­ւս­տէք, ա­պա ս­կ­սան թա­ղել զ­մե­ռե­ա­լս ի տու­նս եւ ի գետ­նա­փորս, եւ աղ­քատ­քն՝ յաղ­բս կամ ի դուրս ա­նարգ տե­ղով, եւ զայն՝ ծա­ծուկ եւ գաղտ ի նո­ցա­նէ։­

Եւ Ե ամ էր Լո­վայ մայ­րա­քա­ղա­քին Հայ­քն թա­գա­ւո­րազն եւ իշ­խա­նա­տիպ ի մէջ ա­յս­պի­սի դառն նե­ղու­թե­ան եւ տա­ռա­պա­նաց, մեծ վշ­տի եւ վ­տան­կի, մար­դիք ա­զ­նիւ եւ պա­տո­ւա­կան, մե­ծա­տունք եւ փար­թամք, որ ա­յս­պի­սի ա­ղէ­տի եւ կս­կ­ծի դի­պան, եւ ա­յս Ե տա­րիս ոչ ժամ, ոչ ա­ղօթք եւ ոչ Ա­ւե­տա­րա­նին ձայն ա­կանջք մեր լո­ւան. եւ ոչ ա­չք մեր զ­վար­դա­պետ կամ քա­հա­նայ տե­սան. զի մեր գ­լուխ ե­կած չարն ոչ ի հի­նն ժա­մա­նա­կս ե­ղած է, եւ ոչ ի նորս, եւ ոչ ի ժա­մա­նա­կս հա­լա­ծա­նաց պեղծ եւ ու­րա­ցող չար եւ կ­ռա­պաշտ թա­գա­ւորն՝ Ու­լի­ա­նո­սի, Մաք­սի­մի­ա­նո­սի եւ այ­լո­ցն, զի նո­քա թէ­պէտ զմար­մի­նս տան­ջէ­ին եւ զե­կե­ղե­ցիս խ­լէ­ին, կամ կոր­ծա­նէ­ին ք­րիս­տո­նէ­ից, ա­պա քա­հա­նայ­քն ծա­ծուկ ի տու­նս կա­տա­րէ­ին զ­քա­հա­նա­յա­գոր­ծու­թիւ­նս, ի­սկ մեք ա­մե­նե­ւին հե­ռի ա­մե­նայն հո­գե­ւո­րա­ցն եւ ժա­մա­նա­կա­գրու­թեանց, ան­ժամ, ան­հա­ղորդ, ան­խոս­տո­վա­նանք, ա­ռա­ւել քան թէ գե­րե­ալք ի ձեռս բար­բա­րո­սաց։ Ա­պա սկսան ու­ղա­փառ­քն դ­րամ մս­խել եւ դե­կան ցր­վել մե­ծա­մե­ծաց, իշ­խա­նաց եւ պա­րոն//(194ա)աց, այ­լեւ ի Ղա­բին գ­նա­ցին քա­նի­ցս ան­գամ, եւ է­միր­նի բե­րին եւ ո­չինչ օկ­տե­ցան, զի կար­գա­ւոր­քն ա­մէն եւ մե­ծա­մեծ­քն հետ Նի­կօլ ե­պիս­կո­պոս­քն է­ին: Եւ զի հա­ւա­տոյ բան էր, յիշ­խէ­ր թա­գա­ւո­րին եւ ոչ նա­խա­րար­քն՝ առ­նել դա­տաս­դան, թէ­պէտ շատ գանձ եւ խա­զի­նայ տա­յին։ Եւ ի թվ[ին] ՌՀԹ—նէն (1630) մինչ թվ[ին] Ռ­ՁԵ (1636), Լ—ԽՌ (30—40000) ղ­ռուշ խար­ճե­ցին լով­ցիք, բ­նաւ ճա­րակ հ­նար չի գ­տան հայք։ Եւ իբ­րեւ նս­տաւ քա­ղա­քի ե­կե­ղե­ցոյն խազ­նան եւ վա­ն­օ­րէ­ի­ցն, եւ ին­քն ս­կր­սաւ չքա­ւո­րել, զի էր յոյժ ա­նա­ռակ եւ վայ­րա­ջուր ու­նէր մար­­դիք աշ­խար­հա­կանք եւ կար­գա­ւորք. Ի. Հ. պա­հէր պէ­տա­կի ձի­ան, կառս մե­ծա­գի­նս, եւ տա­ճիկ ձի­ա­նս, եւ ին­քն յա­գա­նէր բե­հե­զս եւ ծի­րա­նիս, մախ­մուր եւ աթ­լազ, ներ­քե­ւանց սա­մուր մոր­թի կամ վա­ղախ, գա­ւա­զանն բուն ար­ծա­թի, նա­եւ ս­ն­տուխ­չան, կաղ­մարն, ջրլուաց­քն, իպ­րիխն եւ ա­մէն ա­նօթ­քն եւ կահ­քն զու­տր ոս­կէ­օ­ջ­րած ար­ծա­թէ, վասն ո­րոյ իս­պառ ջն­ջե­ալ կո­րոյս զա­մե­նայն ի­նչ եւ զ­մեզ։ Դար­ձե­ալ խոր­հե­ցաւ խոր­հուրդ չար վասն Հա­յոց եւ ա­սէ. Գ­նամ ես առ մե­ծն փափ հա­նեմ էմ­րեր եւ ֆէթ­վա­նի, որ յեր­կ­րէս Լէ­հու, ո­ւր եւ կան Հայք՝ հ­նա­զան­դին ի­նձ եւ փա­փին դա­պի լի­նին, ա­պա թէ ոչ ար­տաք­սես­ցին եւ վ­տա­րե­ցին յեր­կ­րէն Լէ­հու, զի հեր­ձու­ծողք են. եւ ե­ղե­ալ գ­նաց իւ­րով­քն։ Ի­սկ եղ­կե­լի հայք տա­րա­կու­սի ե­ղե­ալ եւ ի մեծ սուգ ան­կե­ալ ա­պա­ւի­նե­ցան ի սուրբ Աս­տո­ւա­ծա­ծին կոյսն Մա­րի­ամ եւ ի Մի­ա­ծին Որ­դին, բա­րե­խօս ու­նե­լով զ­սուրբ հայրն եւ Լու­սա­ւո­րի­չն Գ­րի­գո­րի­ոս՝ քր­տ­նա­ջան նա­հա­տա­կն եւ մեծ ե­րախ­տա­ւորն, զի նա պա­հես­ցէ զ­մեզ հաս­տա­տուն ի հա­ւա­տս մեր, եւ ի կրօնս, եւ յօ­րէ­նս նախ­նիս: Եւ զի մի´ դար­ձե­ցի յե­տս առ մեզ, եւ կո­րու­սէ կամ դար­ձուս­ցէ զ­մեզ ի հա­ւա­տն ի­ւր. ա­յլ իս­պառ կո­րի­ցէ յին­քն եւ մի դարձ­ցի յե­տս, որ­պէս պիղ­ծի Ո­ւլ­լի­ա­նոս՝ ա­ղօ­թիւք սր­բոյն Բար­սե­ղի Մե­ծի Կե­սա­րե­ցոյ։

Եւ մինչ մեծ յայ­սո տա­րա­կու­սե­աց եւ տրտ­մու­թե­ան է­աք, ե­կն ե­հաս նո­րապ­սակ ար­քայն բա­զում հե­ծե­լօք եւ սպառազինօք ի քա­ղա­քն Լով, որ գ­նայր ի վե­րայ յԱ­պա­զին եւ թուր­քաց խառ­նի­ճա­ղանճ յէշ­քէ­րին՝ ջ­նջել եւ հա­լա­ծել, որ­պէս եւ ե­ղեւն ի­սկ: Զի մեծ ս­պա­ռա­պետն, Բան Ք­րա­քո­վս­քին գ­նա­ցե­ալ կո­տո­րե­աց զայ­լս փա­խս­տա­կան ա­րա­րե­ալ մե­ծաւ յաղ­թու­թե­ամբ եւ ցն­ծու­թե­ամբ ե­կն առ թա­գա­ւորն Իլով քա­ղա­քս։ // (194բ) Եւ օր մի ժո­ղո­վե­ալ ա­մե­նայն հայք՝ ծերք եւ տ­ղայք, ե­րի­տա­սարդք, ե­կք եւ բ­նակք բա­զում յոյժ եւ գ­նա­ցին ի դար­պասն եւ ան­կե­ալ ի վե­րայ յե­րե­սաց մե­ծա­ձայն եւ բար­ձր ա­ղա­ղա­կէ­ին ո­ղորմ ու լա­լի ար­տա­սո­ւօք, ճիչ եւ ո­ղբ կս­կ­ծա­լի հա­նե­ալ գո­չէ­ին ա­սե­լով. Ո­ղոր­մե­այ մեզ, ով թա­գա­ւոր մեր եւ բաց զե­կե­ղե­ցիս մեր։ Մի­նչ զի քա­ղա­քն ա­մե­նայն ող­բա­կից լե­ալ գու­մա­րէ­ին ի վե­րայ մեր, նա­եւ զօր­քն ար­քա­յին մինչ թա­գա­ւորն ին­ք­նին ե­կե­ալ ի պա­տու­հա­նն, ե­տես եւ լո­ւաւ զ­հա­ռաջ, զողբ եւ զ­դառն կս­կիծ եւ կո­չաց առ ին­քն զ­Հա­յոց մե­ծա­մե­ծսն եւ ա­սէ. Զին՞չ է խիղ­ճն եւ ո­ղոր­մե­լի ա­ղա­ղա­կս ձեր։ Եւ նո­քա պա­տաս­խա­նի տ­վե­ալ ա­սեն. Մեծ օ­ճիրս եւ բա­զում վնաս գոր­ծեց մեզ Նի­կօլ ե­պիս­կո­պոսն եւ զե­կե­ղե­ցոյ խազ­նան ջն­ջե­աց եւ վատ­նե­ալ կո­րոյս. եւ ին­քն գ­նա­ցեալ ի Հ­ռոմ, կպ­ղեց եւ մօր­հեց զդ­րու­նս, եւ եդ զ­բա­նա­լիս քա­հա­նա­յա­պե­տի­ցն ա­ստ։ Եւ ա­սեն. Ս­տոյգ գի­տեմք։ Ա­պա ա­սէ. Մի հո­գայք, ե­րբ ա­ստ ե­կի զ­ձեր բա­նն կու հո­գամ։ Եւ կո­չե­աց զ­մեծ քա­հա­նա­յա­պե­տն եւ ա­սէ. Առ ձե՞զ է բա­նա­լին Հա­յոց ե­կե­ղե­ցոյն։ Եւ նո­քա ա­սեն. Այոյ։ Ա­պա ա­սէ. Զի՞նչ ա­րար զայսչափ խա­զի­նան։ Եւ նո­քա ա­սեն. Կայ ա­մէ­նն։ Եւ բար­կա­ցե­ալ ար­քայն ա­ռա­քէ զիւր խոր­հր­դա­կի­ցն եւ զ­նո­սա, ա­սե­լով. Գ­նա­ցէք կո­տո­րե­ցէք զդ­րու­նս, զ­կ­նի­քն ա­ւի­րե­ցէք, բա­ցէք եւ ի ներս մ­տէք տե­սէք զիմ խազ­նան։ Եւ իբ­րեւ չ­գի­տին եւ ո­չինչ, ա­մօ­թա­լից դար­ձան առ թա­գա­ւորն, ն­կուն եւ սե­ւե­րես, զի ի­բր ա­սե­լով ջն­ջել էր, եւ շուռ­ջառ մի չէր թո­ղել հին։ Ա­սէր թա­գա­ւորն ցաս­մամբ. Ա­պա դուք է՞ր խա­բիք զ­իս, թէ. Ա­մէն խազ­նան ի տեղն է։ Է­առ զ­բա­նա­լին եւ հ­րա­մա­յե­աց կր­կին կն­քել ի­ւր մօ­հ­րովն, եւ գ­րե­աց նա­մակ առ փա­փն, թէ. Ես ին­ք­նիս ե­կե­ալ Իլով տե­սի ա­չօք եւ լո­ւաց ա­կան­ջօք զա­մե­նայն յօճ­րա­գոր­ծու­թիւ­նս եւ չա­րա­գոր­ծու­թիւ­նս ա­րդ Նի­կօլ ե­պիս­կո­պո­սիդ. եւ թէ որ­պէս վատ­նե­ալ կո­րոյս զայդ­չափ խազ­նան: Այ­լեւ գ­րե­աց զա­մե­նայն ի­րս նո­րա մի ըստ մի­ո­ջէ. եւ թէ: Ես կա­մէ­ի դա­տել զ­նա, փա­խե­աւ եւ ե­կն առ քո սր­բու­թիւնդ։ Ա­րդ, սուրբ Հայր, դա­տես­ցես որ­պէս զյան­ցա­ւոր, զի ոչ ե­թէ ե­կն սա ի մեր հա­ւա­տն վասն Աս­տու­ծոյ, ա­յլ վասն ըն­չից եւ խազ­նին ե­կե­ղե­ցոյ։ Եւ ա­յլ բա­զում բա­նս գ­րե­աց եւ ու­ղար­կե­աց, եւ Հա­յոց պատ­վի­րե­աց, թէ. Ե­րբ գամ Շվէ­տու պա­տ­ե­րազ­մէն ի յա­թոռս իմ ի Վար­շով, գայք առ իս, ես ձեր ե­կե­ղե­ցի­քն կու­ տամ ձեզ։

// (195ա) Ա­րդ, գ­նա­լոյն ի վեր մին­չեւ ցայժմ տա­րի ու կէս ան­ցե­աւ. Բ տա­րին մօ­տե­ցաւ՝ բ­նաւ խա­պարն չե­կաւ, ոչ ին­քն, ոչ գի­տեմք ո­ղջ է թէ՞ մե­ռած։ Ա­յլ եւ ա­յլ զ­րուց­նի կու­գան, ե­թէ. Փա­փն զին­քն ար­գի­լեր է: Եւ ա­յլք ա­սեն, թէ. Կո­րու­սել է զին­քն: Բայց զճշ­մա­րի­տն մի­այն Աս­տու­ծոյ է գի­տե­լի: Իսկ Հա­յոց ա­ղա­նին գ­նա­ցին ի Վար­շով առ թա­գա­ւորն՝ ի մեծ տի­վան, որ կոր­չի՝ Սէմ։ Մի՞­թէ ո­ղոր­մա­ծն եւ մար­դա­սէրն Աս­տո­ւած մեր մե­ղա­ցն զ­հա­յի, ա­յլ ծա­գէ ի սիր­տն թա­գա­ւո­րին եւ իշ­խա­նա­ցն եւ մե­ծա­մեծ նա­խա­րա­րա­ցն զ­Հո­գին շ­նոր­հաց, որ գ­թա­ցեալ տան մեզ եւ դար­ձ­նեն զե­կե­ղե­ցիս մեր, զի ար­ժա­նաս­ցին մ­տից նո­րա, եւ կա­ց­ցուք մ­նաս­ցուք հայ­րե­նի հա­ւա­տս եւ է­րէ­նս, եւ յա­ւան­դս մեր, փա­ռա­ւո­րե­լով զՀայր եւ զՈր­դի եւ զ­Սուրբ Հո­գին յայժմ եւ ան­զ­րաւ յա­ւի­տե­նիւ. ա­մէն։­

Արդ, թող­լով զայլ ի­րս ի բաց, ե­կես­ցուք ի բա­նս մեր յա­ռա­ջին, զոր ս­կ­սաք պատ­մել վասն սուր­կու­նին, զոր վա­րէ­ին եւ ար­տաքսէ­ին։ Ա­նդ էր տե­սա­նել զ­լաց եւ զա­ղա­ղակ, զ­ճիչ եւ զ­հա­ռաչ, զի բա­ժա­նէ­ին զոր­դիս ի հարց, եւ զեղ­բարս եղբարց, զ­փե­սայն հար­ս­նէ եւ հարսն ի փե­սէ, զայր ի կ­նո­ջէ եւ կին այ­րէ. եւ քա­կե­ալ հե­ռա­ցու­ցա­նէ­ին, զ­բա­րե­կա­մս եւ զ­սի­րե­լիս ի մի­մե­անց։ Ո՜հ մե­ծի ա­ղե­տի, ա­ւաղ տա­րա­կու­սա­նաց եւ Ռ վա՜յ տա­ռա­պա­նաց, որ ե­կին հա­սին ի վե­րայ ազ­գիս Հա­յոց, մեծ կս­կիծք եւ տա­գ­նապք, զի ոչ գի­տէ­ին թէ ու՞ր եր­թի­ցեն. ո­մանք զ­թա­վան­լու տ­ներն ծա­խէ­ին կէս գին, ա­յլք՝ զխա­նութ­նին եւ զէս­պապ­նին ա­ռանց գ­նոջ, ա­յլք՝ զ­հան­դեր­ձս եւ զա­գա­նե­լի­քն. կէսք՝ զ­տան ի­նչ­քն եւ զապ­րանքն, ո­մանք եր­թա­յին եւ ա­յլք ի ծով ան­կա­նէ­ին, ա­յլք գ­նա­ցե­ալ մերձ սօխ­թա­յիք, ձեռս ան­կա­նէ­ին եւ ի նո­ցա­նէ կո­տո­րէ­ին, եւ կի­սոց մա­տա­ղա­տունկ մա­ն­կունք եւ կոյս ա­ղջ­կունք ի ճա­նա­պար­հին մե­ռա­նէ­ին ի սո­վոյ եւ ի ծա­րա­ւոյ, յան­ձ­րե­ւոյ եւ ի ցր­տոյ, եւ ո՞վ կա­րէ պատ­մել, կամ գ­րով ար­կա­նել զան­ցս եւ զ­վիշ­տս մե­ծի ա­ղէ­տից, զոր յան­հ­նա­րին չա­րի դի­պան. յա­ռաջ­մէ հե­ծե­լա­զ­օր­քն, յե­տուստ ծովն, յաջ­մէ սով եւ յա­հե­կէ՝ ս­րա­ծու­թիւն, եւ ոչ գոյ թիւ ա­ղա­ղա­կի նո­ցա, եւ ոչ կա­րէ­ին փախ­չե­լ ու­րէք, եւ ոչ զ­գի­նս փր­կա­նաց ան­ձանց իւ­րոց տալ։ Ի­սկ խօնթ­քարն գ­նաց մինչ յԵ­րե­ւան եւ առ զբեր­թն եւ զիւր //(195բ) շր­ջա­կայ գե­ղ­օ­րայ­քն, զոր յետ սա­կաւ ա­ւուրց դար­ձան զօր­քն պար­սից ի վե­րայ տաճ­կաց է ան­խ­նայ կո­տո­րե­ցին զան­թիւ եւ զան­հա­մարս, ա­ւե­լի քան զ­ԺԵ բիւրս, եւ ա­ռին զ­քա­ղա­քն դար­ձե­ալ յետ, եւ ա­սին թէ. Սուլ­թան Մու­րա­տն փա­խս­տա­կան դար­ձաւ ի տուն. եւ ա­յլք ա­սեն թէ. Մնայ ի ձ­մե­ռայ­նո­ցն Հա­միթ. եւ զայ­լն յայ­լում վայ­րի գ­րես­ցուք։ Զայս սա­կա­ւս փո­քր ի շա­տէ ծա­նու­ցաք ըստ կա­րի մե­րում, որ­պէս լո­ւաք ի հա­ւա­տա­րիմ ա­րանց. ա­ղա­չեմ հա­մար­ձա­կու­թե­ա­նս լ­ռել եւ զան­հար­մա­րու­թիւն բա­նիւ ըն­դու­նել, ի զ­լաւն ի վատ­թա­րացն բա­ժա­նել եւ ի­նձ չի մե­ղա­դ­րել։

­Բայց գ­րե­ցաւ սա ի հայ­րա­պե­տա­նիստ մայ­րա­քա­ղա­քն Լէվ կո­չե­ցե­ալ, որ է Ա­ռիւծ, ի դուռն Ննջ­ման Սուրբ Աս­տո­ւա­ծած­նին, որ յայժմ գե­րե­ալ եւ մատ­նե­ալ է յաղ­թար­մա­յից ձեռս, որ­պէս ի հ­նու­մն տա­պա­նա­կն՝ ի ձեռս այ­լ­ա­զ­գաց, ի հայ­րա­պե­տու­թե­ան տե­առն տէր Փի­լի­պո­սի եւ ի թա­գա­ւո­րու­թե­ան նո­րապ­սակ ար­քա­յին՝ Վը­լա­տիս­լա­ւին նօ­տ­րե­ցաւ Մեկ­նու­թիւն Ա­րա­րա­ծո­ցս ձե­ռամբ Բ եւ Գ նօ­տա­րա­ցն, զոր ե­ղեւ զ­րաւ եւ յա­ւարտ սո­րայ թվ[ին] Ռ­ՁԵ (1636), դեկ­տեմ­բեր ԺԵ, Սուրբ Յա­կո­բայ պա­հոց. Զոր ա­ղա­չեմ զ­հան­դի­պո­ղսդ ա­յս սուրբ կ­տա­կիս եւ աս­տո­ւա­ծա­յին բու­րաս­տա­նիս, յոր­ժամ կար­դաք կամ օ­րի­նա­կէք, զա­ռա­ջին եւ զ­վեր­ջին աշ­խա­տո­ղսդ մեկ Հայր մե­ղա­յիւ մի յի­շէք. եւ Աս­տո­ւած, որ ա­ռա­տն է ի տուրս բա­րե­աց, ձեզ՝ յի­շո­ղացդ եւ մեզ յի­շե­լոյս առ­հա­սա­րակ ո­ղոր­մես­ցի. եւ ն­մա փառք, ա­ւր­հ­նու­թիւն եւ գո­հու­թիւն յա­ւի­տե­ա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 190բ (ԺԸ դ. նօ­տր­գիր) Ա­յս գիր­գս Յո­վա­նէս վար­դա­պե­տին եւ Ե­ղե­քե­ցի Ա­շո­տե­ա­նն (տե՛ս կն­քա­դրոշմ):

2. 190բ (Ա­րա­բա­տառ գ­րու­թիւն):

3. 195բ (Նօ­տր­գիր) Ի թո­ւա­կա­նիս Հա­յոց ՌՃԾԹ (1710), փե­տր­վար ամ­սոյ է, մահ­տե­սի Քէ­շիշն ա­յմ գրգիմ գի­նն Ժ ղ­ռուշ ետ եւ յի­շա­տա­կն օր­հ­նու­թե­ամբ ե­ղի­ցի եւ ի­ւր որ­դո­ցն՝ Ո­հա­նին, Ա­րու­թի­նին եւ Ղա­զա­րին եւ ծ­նո­ղա­ցն ա­մե­նայ­նի եւ զար­մից նո­րին. ե­ւս մի­ոյս որ­դին՝ Մ­ար­կոսն ի­շա­տա­կն ա­ւր­հ­նու­թե­ամբ ե­ղի­ցի։

4. 195բ (ԺԸ դ., շ­ղա­գիր) ՅԱ­պու­զաին­քին հա­մամ­ճի Յո­վա­նէ­սի որ­դի Սար­գիսն Բ չա­փու մէկ սա­րու զէն­ճի­րով, մէկ սա­րու զէն­ճի­րով, մէ­կն կէ­ռէ­տէ, մէ­կն ղու­լա­րի­շի աճ­մի. Բ—ն՝ մէկ զ­օլօ­թի։

ԿՆ­ՔԱ­Դ­ՐՈՇՄ՝ 1. (սեւ) Ք­րիս­տո­սի ծա­ռայ Յով­հա­նէս վար­դա­պետ. ՌՃԼԴ (1685):

2. (Կար­միր) Գիր­քս Սուրբ Էջ­մի­ած­նա է։

1005

­ԿՈՒՌ­ՆԵ­ԼԻ­ՈՍ

ՄԵԿ­ՆՈՒ­ԹԻՒՆ ԾՆՆ­ԴՈՑ

ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 344. չ­գ­րո­ւած՝ 34բ—5ա, 36բ—8բ, 341բ—4բ։ ՊՐԱԿ՝ Ա—Գ×12 (Գ 14)+Ա—ԻԶ×12 (Բ, ԺԵ 14, Գ, ԺԶ, ԻԲ, ԻԳ, ԻԴ 10)։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով (տար­բեր՝ 1—38, 39—344)։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 32×21։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ շ­ղա­գրանման նօտրգիր (նօ­տր­գիր՝ 35բ—6ա)։ ՏՈՂ՝ 41։ ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը՝ տախ­տակ, աս­տա­ռը՝ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ոս­կե­զ­օծ եւ դ­րոշ­մա­զարդ։

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թե­ան հետ­քեր, փոք­րիկ պատ­ռո­ւածք­ներ, տեղ-տեղ թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը գու­նա­փո­խո­ւած (321ա—41ա)։ Կազ­մի կա­շին նախ­կի­նում վե­րա­նո­րո­գո­ւած, քեր­ծո­ւած, ցե­ցա­կեր, ան­կիւն­նե­րը՝ մա­շո­ւած, փա­կան­ներն՝ ըն­կած։

ԾՆԹ. Նոյն գր­չի ձեռ­քով ձեռ. 1006, 1008։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

— 1ա—341ա [­Մեկ­նու­թիւն Ծնն­դոց]

1. 1ա—36ա Ա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն եւ գո­վա­սա­նու­թիւն Սուրբ Գ­րոց­

ա. 1ա—27ա Գո­վա­սա­նու­թիւն Սուրբ Գ­րոց. Ա­ռա­ջին բա­ժա­նու­մն զ­գա­ղա­փա­րէ նո­րին, զար­ժա­նա­պա­տու­թե­նէ, ա­ռար­կա­յէ, հար­կա­ւո­րու­թե­նէ, պտ­ղոյ լայ­նու­թե­նէ, դ­ժո­ւա­րու­թե­նէ, օ­րի­նա­կէ, կար­գէ եւ զ­տ­րա­մա­դ­րու­թե­անց — Հռ­չա­կա­ւոր ա­յն աս­տո­ւա­ծա­բա­նն ե­գիպ­տաց­ւոց...

բ. 27ա—8ա Մեկ­նու­թիւն հինգ գ­րե­ան­ցն Մօ­սի­սի. Ա­ռար­կու­թիւն — Եբ­րա­յե­ցի­քն ըստ վ­կա­յու­թե­ան սր­բոյն Հե­րօ­նի­մո­սի...

գ. 28ա—34ա Կա­նոնք, ո­րք վա­ռեն զ­ջահ հինգ գրե­անց — Մինչ Մօ­սէս զայս պատ­մու­թիւ­նս աշ­խար­հի գ­րէ...

2. 35բ—6ա Այ­սո­քիկ են Ժա­մա­նա­կա­գ­րու­թիւնք աշ­խար­հի կամ բո­լոր Հ­նոյ կ­տա­կա­րա­նի՝ յԱ­դա­մայ մին­չեւ առ Ք­րիս­տոս — Ա­մե­նայն ի ս­կզ­բա­նէ աշ­խար­հի 1, յԱ­դա­մայ... Ք­րիս­տոս ու­րե­մն ծ­նաւ յա­մի աշ­խար­հի 3950։

3. 39ա—338բ Մեկ­նու­թիւն Ծնն­դոց։ Գ­լուխ Ա­ռա­ջին. Շար գլ­խոց. Գ­րի ս­տեղ­ծու­մն աշ­խար­հի եւ գոր­ծն վեց ա­ւուրց... եւ զ­մար­դն ի վե­րայ այ­լոց ի­բր Տէր կա­ցոյց — Ի ս­կզ­բան­նէ։ Նախ սուր­բն 0­գոս­տի­նոս, սուր­բն Ա­մբ­րո­սի­ոս եւ Բա­սի­լի­ոս. ի ս­կզ­բա­նէ ա­սեն...

Ծնն­դո­ցի 50 գ­լուխ­նե­րի մեկ­նու­թե­ան իւ­րա­քան­չիւ­ր խո­րա­գ­րին կից՝ «Շար գլ­խոց»՝ տո­ւե­ալ գլ­խի հա­մա­ռօտ շա­րա­դ­րան­քով։

— 339աբ Շար գլ­խոց եւ պատ­մու­թիւն բո­լո­րի Ծնն­դոց (ցանկ) — Յա­ռաջ­նում յա­մի աշ­խար­հի, վե­ցե­րոր­դում ա­ւուր, որ է ա­ւուր ո­ւր­բա­թու՝ ս­տեղծ Աս­տո­ւած զԱ­դամ... եւ զա­մե­նե­սե­ան յա­ւի­տե­նից ի մ­տի ու­նե­ցայ։

4. 340ա—1ա Փառք Աս­տու­ծոյ՝ ս­տեղ­ծո­ղին յա­րա­րա­ծոց Ծնն­դոց — Խոս­տո­վա­նիմ քեզ, Տէր, բո­լո­րով սր­տիւ ի­մով, զի հա­յե­ցայ ի գոր­ծս իմ­աս­տու­թե­ան եւ կա­րո­ղու­թե­ան քո... Եւ ո­ղոր­մու­թիւն նո­րա յազ­գէ—յազգ եր­կիւ­ղա­ծաց նո­րա։ Փառք... ա­մէն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. (կն­քա­դ­րոշ­մի տակ) Թօ­մաս վար­դա­պե­տիս է։

ԿՆ­ՔԱ­Դ­ՐՈՇՄ՝ 1ա Ք­րիս­տո­սի ծա­ռայ՝ Թօ­մաս վար­դա­պետ, 1811։

1006

­ԿՈՒՌ­ՆԵ­ԼԻ­ՈՍ

ՄԵԿ­ՆՈՒ­ԹԻՒՆ ԹՈ­ՒՈՑ ԵՒ ԵՐ­Կ­ՐՈՐԴ 0­ՐԻ­ՆԱՑ

ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 319. չ­գ­րո­ւած՝ 1աբ, 172ա—3բ, 308աբ, 317բ—9բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×1+Ա—ԺԴ×12 (Թ 10, ԺԲ 16)+1×2+Ա—ԺԲ×12 (ԺԲ 14)։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 32×20,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ նօտրգրանման շ­ղա­գիր։ ՏՈՂ՝ 40։ ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը՝ տախ­տակ, աս­տա­ռը՝ ծաղ­կա­թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ոս­կե­զ­օծ եւ դ­րոշ­մա­զարդ։ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, ծաղ­կա­թուղթ (մասն աս­տա­ռի) եւ 1 թերթ ս­կզ­բից, թուղթ (մասն ձե­ռա­գ­րի թղ­թի)։

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թե­ան հետ­քեր, տեղ—տեղ փո­քր պատ­ռո­ւածք­ներ. կազ­մի կա­շին նախ­կի­նում վե­րա­նո­րո­գուած, քեր­ծո­ւած, ցե­ցա­կեր, ան­կիւն­նե­րը՝ մա­շո­ւած, փա­կան­ներն՝ ըն­կած։

ԾՆԹ. Նոյն գր­չի ձեռ­քով ձեռ. 1005, 1008։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. 2ա—171բ Մեկ­նու­թիւն Թո­ւոց

— 2ա Ա­ռար­կու­թիւն — Գիր­քս ա­յս եբ­րա­յե­ցե­րէն յսկզ­բէ իւ­րոյ ա­սի. Վա­յի, է­դուպ­պէս, այ­սին­քն՝ Եւ խօ­սե­ցաւ. յու­նար­րէն՝ Ա­ռիթ­մոս... որ ե­ղեւ յա­մէ ջր­հե­ղե­ղին 798 առ ա­մն 837. վա­խ­ճան ա­ռար­կու­թե­ան։

­Թիւ­քի 36 գ­լուխ­նե­րի մեկ­նու­թե­ան իւ­րա­քան­չիւ­րի խո­րա­գ­րին կից՝ «Շար գլ­խոց» տո­ւե­ալ գլ­խի հա­մա­ռօտ շա­րա­դ­րան­քով։­

ա. 2բ—170ա Մեկ­նու­թիւն թո­ւոց։ Գ­լուխ Ա. Շար գլ­խոց. ս­կ­սա­նի թիւն ո­րդ­ւո­ցն Իս­րա­յէ­լի ի ք­սան ա­մէ... ո­րք են վաթ­սուն ե­րեք հա­զարք հինգ հա­րիւր յի­սուն — Եւ խօ­սե­ցաւ Տէր. Որ զան հ­րեշ­տա­կն, որ կ­րէր զան­ձն Աս­տու­ծոյ...

բ. 6ա—10ա Գ­լուխ եր­կ­րորդ։ Շար գլ­խոց. Տ­րա­մա­դ­րին բա­նակք եր­կո­տա­սան ցե­ղի­ցն Իս­րա­ի­լի, շուրջ զ­խո­րա­նաւ ի չորս ծա­գս աշ­խար­հի... ո­րք զե­կե­ղե­ցին պաշ­տ­պա­նել եւ նա­խա­խ­նա­մել պար­տին — [Բան]. Իւ­րա­քան­չիւր­քն գն­դաւ, ն­շա­նաւ...։ [­Մեկ­նութ.] Եբ­րա­յե­ցե­րէն` Իւ­րա­քան­չիւր­քն ընդ դ­րօ­շա­կաց իւ­րե­անց...

գ. 10ա—3բ Գ­լուխ եր­րորդ։ Շար գլ­խոյ. Զ­ղեւ­տա­ցիս ի տե­ղի այ­նաւք ան­դ­րան­կա­ցն Իս­րա­է­լի ի պաշտ­ման իւ­րում պա­հան­ջէ Աս­տո­ւած... նո­ցա պահ­պա­նու­թիւն ի­րա­ցն խո­րա­նի բաշ­խի — [­Բան]. Այ­սո­քիկ են ա­զգք։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ այ­սո­քիկ են ծ­նե­ալ­քն...

դ. 13բ—7ա Գ­լուխ չոր­րորդ։ Շար գլ­խոց. Թո­ւին Ղեւ­տա­ցի­քն 30—րդ ա­մէ 8580, ո­րք կ­րի­ցեն զա­նօ­թս տա­պա­նա­կին մինչ շար­ժի­ցին քա­նակ­քն... եւ փիղ­քն, 24 համար։ Բայց Մե­րա­րաց­ւոց վան­դակ­քն, սիւն­քն եւ խա­րիսղ­քն, համար 31 — [­Բան.] Առ զ­թիւ ո­րդ­ւո­ցն Կա­հա­թու...։ [­Մեկ­նութ.] Ի վեր­նա­գոյն գ­լուխն 15 հա­մարն...­

ե. 117ա—20բ Գ­լուխ հին­գե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Հրա­մա­յէ Աս­տո­ւած պղ­ծոց մեր­ժիլ ի բա­նա­կաց... զշնու­թե­նէ կաս­կա­ծե­ալք ջ­րով­քն ա­նի­ծիւք փոր­ձեն — [Բան.] Հ­րա­մա­յե­ա ո­րդ­ւո­ցն Իս­րա­է­լի...։ [­Մեկ­նութ.] Յեբ­րա­յե­ցիս ա­ռա­կ­ցի պատ­ճառս...

զ. 120բ—6ա Գ­լուխ վե­ցե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­դ­րի ո­ւխ­տն սր­բա­գոր­ծու­թիւն եւ ա­րար­չու­թիւն Նա­զօրեց­ւոց... քա­հա­նայ­քն օր­հ­նի­ցեն զ­ժո­ղո­վուր­դն — [Բան.] Ա­յր կամ կին մինչ առ­նի­ցեն զուխ­տս...։ [­Մեկ­նութ.] Եբ­րա­յե­ցե­րեն` Մինչ բա­ժա­նի­ցեն կամ ո­րո­շի­ցեն...­

է. 126ա—9բ Գ­լուխ եօթ­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Իշ­խան­քն եր­կո­տա­սան ցե­ղից մա­տու­ցա­նեն տա­պա­նա­կին նո­րա­պէս կան­գ­նե­ցե­լոյ զ­պար­գե­ւս... եւ զա­նօթս ի պե­տս տա­պա­նա­կին. համար 12 — [­Բան.] Եւ ե­ղեւ յա­ւուր յո­րում մինչ կա­տա­րե­աց Մօ­սէս...: [­Մեկ­նութ.] Ոչ ին­ք­նամբ, ա­յլ՝ Բե­սէ­լի­է­լիւ...­

ը. 29բ—30բ Գ­լուխ Ու­թե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Նա­խա­գ­րէ Աս­տո­ւած աշ­տա­նա­կին եւ ճ­րա­գաց զ­զե­տե­ղու­մն։ Եր­կ­րորդ համար: 6 տայ զա­րար­չու­թե­ան ձեռ­նա­դ­րու­թե­ան Ղեւ­տաց­ւոց — [­Բան.] Մինչ դի­ցես զեօ­թն ճ­րա­գսն...։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ ի եօթ­նաս­տե­ղե­ան աշ­տա­նա­կին...

թ. 30բ—4ա Գ­լուխ ին­նե­րորդ։ Շար գլ­խոյ. Հ­րա­մա­յէ Աս­տո­ւած եբ­րա­յեց­ւոց ի Սի­նայ հռ­չա­կել զ­մա­տի­կն, որ կար­գաւ էր եր­կ­րորդ... ամ­պն, որ էր ա­ռաջ­նորդ ճա­նա­պար­հին եւ հան­գս­տու­թե­ան — [­Բան.] Խօ­սե­ցաւ Տէր ընդ Մօ­սի­սի...։ [­Մեկ­նութ.] Աս­տուստ յայտ է վերս­տին...

ժ. 34ա—9բ Գ­լուխ տաս­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Հրա­մա­յէ Աս­տո­ւած ե­ղա­նիլ եր­կուց փո­ղոց եւ նո­ցին կի­րա­ռու­մն... տա­պա­նա­կն կան­խէ բա­նա­կին ա­ղա­չա­նօ­քն Մօ­սի­սի — [­Բան.] Ա­րա քեզ զեր­կու փո­ղս...։ [Մեկ­նութ.] Զի նո­քօք կո­չի­ցես զ­ժո­ղո­վուր­դն...

­ժա. 39բ—50ա Գ­լուխ մե­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Տր­տն­ջան եբ­րա­յե­ցի­քն եւ խն­դ­րեն զ­միսն եւ զսոխն Ե­գիպ­տո­սի... ո­ւս­տի ա­սա­ցաւ տեղն ա­յն Գե­րեզ­ման ցան­կու­թե­ան — [­Բան.] Յայս­միկ մի­ջո­ցի ել տր­տունջ ժո­ղո­վր­դե­ան։ [­Մեկ­նութ.] Եբ­րա­յե­ցե­րեն է` Եւ էր ժո­ղո­վուր­դն չա­րա­չար տր­տն­ջա­լով...

ժբ. 50ա—4բ Գ­լուխ եր­կու­տա­սա­նե­րորդ: Շար գլ­խոց. Մա­րի­ամ սա­կս բամ­բա­սա­նաց ընդ Մօ­սի­սի բո­րո­տու­թե­ամբ հար­կա­նի... զ­կ­նի եօ­թն ա­ւուրց բժշ­կի եւ կո­չի — [­Բան.] Խո­սե­ցան Մա­րի­ամ եւ Ա­հա­րօն...։ [­Մեկ­նութ.] Խն­դ­րի­ցես, թէ ով ի­ցէ ա­յս ե­թով­պա­ցիս...

ժգ. 54բ—61ա Գ­լուխ ե­րեք­տա­սա­նե­րորդ: Շար գլ­խոց. Մօ­սէս ա­ռա­քե­աց զեր­կո­տա­սան լր­տե­սս ի Քա­նան... ընդու­նայն ընդ­դի­մա­նա­լն Փա­ղե­բայ — [­Բան.] Եւ չո­ւե­աց ժո­ղո­վուր­դն ի Հա­սե­րօ­թայ։ [­Մեկ­նութ.] Ո­ւր ե­ղեւ չո­րեք­տա­սա­նե­րորդ բ­նա­կա­րան եբ­րա­յեց­ւոց...

ժդ. 61ա—7բ Գ­լուխ չո­րեք­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ի պատ­մու­թե­նէ լր­տե­սաց տր­տն­ջան եբ­րա­յե­ցիքն... եբ­րա­յե­ցի­քն ընդ­դէմ հ­րա­մա­նի Տե­առն ե­րա­նե­լլովք ի լե­առն կո­տո­րին ի քա­նա­նաց­ւոց — [­Բան.] Տր­տն­ջա­ցին։ [­Մեկ­նութ.] Ստր­ջա­ցին. 2 օ­րի­նաց 1. 27. ա­ռա­կ­ցի, թէ նո­քա ա­սա­ցին...

­ժե. 67բ—71ա Գ­լուխ տաս­նեւ­հին­գե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Կա­ցու­ցան­նի չափ ի­մն նո­ւի­րաց իւ­րա­քան­չիւր զո­հից... զի եբ­րա­յե­ցի­քն կ­րի­ցեն զք­ղան­ցս, ո­րք նո­ցա միշտ ու­սու­ցա­նի­ցեն զօ­րէ­նս Աս­տու­ծոյ։ Համար 37 — [­Բան.] Մինչ առ­նի­ցէք ցըն­ծայ­մու­նս Տե­առն...։ [­Մեկ­նութ.] Աս­տուստ եւ ի յայ­լոց տե­ղե­աց յայտ է...

ժզ. 71ա—7բ Գ­լուխ վեց­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Կորխ, Դա­դան, Ա­բի­րոն եւ Գօն ամ­բարշ­տին ընդ­դէմ Մօ­սի­սի... ի սաստ­կա­նա­լն հ­րոյն Ա­հա­րօն, ա­ղօ­թիւք իւ­րով ար­գե­լու — [­Բան.] Ա­հա եւ Կորխ որ­դին Ե­սա­հա­ռայ...։ [­Մեկ­նութ.] Աս­տուստ յայտ է, թէ Կորխ էր հօ­րեղ­բ­օ­րոր­դի Մօ­սի­սի...

­ժէ. 77բ—81ա Գ­լուխ եօթ­նեւ­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս զեր­կո­տա­սան ցե­ղի­ցն Իս­րա­է­լի ի մէջ նո­ցա մի­այն ծաղ­կի գա­ւա­զա­նն Ա­հա­րօ­նի... եւ հաս­տա­տի քա­հա­նա­յու­թիւն — [­Բան.] Խօ­սե­աց առ որ­դիսն Իս­րա­է­լի...։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ ի ցե­ղէ իւ­րե­անց...

­ժը. 81ա—3բ Գ­լուխ ու­թեւ­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ի տե­ղի ժա­ռան­գա­կան վի­ճա­կի, կե­րա­կ­րոյ եւ թո­շա­կի Աս­տո­ւած քա­հա­նա­յից առ­ն­շա­նա­դ­րէ զզոհս... տայ­ցեն զ­տա­սա­նոր­դս քա­հա­նա­յից եւ զ­նո­սա լա­ւա­գոյ­նս եւ ըն­տիրս — [­Բան.] Դու եւ որ­դիք քո կ­րես­ջիք զա­ն­օ­րէ­նու­թիւն սր­բա­րա­նին...։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ դու եւ յետ­նորդք քո...

ժթ. 83բ—93բ Գ­լուխ ին­նեւ­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Գ­րի՝ ջուր սրսկ­ման ի մս­խ­րոց այ­րե­ցե­ալ կար­միր ե­րն­ջոյ եւ խառ­նե­ալ — [­Բան.] Ա­յս է կ­րօն։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ ա­րա­րո­ղու­թե­ան կամ ա­րա­րո­ղա­կան օ­րէնք...­

ի. 93բ—9ա Գ­լուխ ք­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Մե­ռա­նի Մա­րի­ամ. եր­կ­րորդ 3 համար։ Սա­կս ծա­րա­ւու տր­տն­ջայ ժո­ղո­վուր­դն... ի լե­առն Հօռ մե­ռա­նի Ա­հա­րօն — [­Բան.] Եւ ե­կին որ­դի­քն Իս­րա­է­լի...։ [­Մեկ­նութ.] Ա­յս Սեն ա­նա­պատ ա­յլ է ի Սի­նա­յէ...­

ի­ա. 99ա—105ա Գ­լուխ ք­սա­նեւ­մի­ե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Եբ­րա­յե­ցի­քն զի­ջա­նին Ա­րա­դայ ար­քա­յէն, եր­կ­րորդ 2 հա­մարն տր­տն­ջայ ժո­ղո­վուր­դն... եբ­րա­յե­ցի­քն պա­տ­ե­րազ­մեն զԵ­հօ­նայ եւ օձ թա­գա­ւո­րաց — [­Բան.] Քա­նա­նաց­ւոց թա­գա­ւորն Ա­րադ...։ [­Մեկ­նութ.] Եր­կ­րին Քա­նա­նու չէ ն­կատ­մամբ. սո­վոր է Սուրբ Գիրն զե­տե­ղումն...­

իբ. 105ա—11ա Գ­լուխ ք­սա­ներ­կո­ւե­րորդ [գլ­խոյ]։ Շար գլ­խոց. Բա­ղակ կո­չէ զ­Բա­ղա­ամ, զի ա­նի­ծա­նի­ցէ զեբ­րա­յե­ցիս... ո­ւս­տի 22 համար ի հ­րեշ­տա­կէն բե­րա­նով ի­շոյ խօ­սո­ղի յան­դի­մա­նէ — [­Բան.] Եւ լո­ւե­ալք բա­նա­կա­ցան ի դաշ­տսն Մո­վա­բու։ [­Մեկ­նութ.] Ո­րք ի հնու­մն է­ին Մո­վա­բու...­

իգ. 111ա—20ա Գ­լուխ ք­սանեւե­րե­քեր­րորդ: Շար գլ­խոց. Բա­ղա­ամ ա­նի­ծա­նե­լոց զեբ­րա­յե­ցիս բա­ցի մտաց օր­հ­նե­աց զ­նո­սա.. եւ զյաղ­թու­թե­նէ նո­ցին գու­շա­կէ աս­տուստ վերս­տին փո­խէ զ­տե­ղին 27 հա­մար — [­Բան.] Եւ ա­սաց Բա­ղա­ամ Բա­ղա­կայ...։ [­Մեկ­նութ.] Բա­ղա­ամ զայ­սո­սիկ սե­ղա­նս կան­գ­նիլ հ­րա­մա­յե­աց...­

իդ. 120ա—8ա Գ­լուխ Ք­սա­նեւ­չոր­սե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Բա­ղա­ամ եր­րորդ եւ չոր­րորդ ան­գամ օր­հ­նե­աց զԻս­րա­էլ... Դար­ձե­ալ զԱ­մա­ղե­կայ, զ­Նի­նաց­ւոց, զ­թա­գա­ւո­րու­թե­նէ Հ­ռօ­մա­յեց­ւոց եւ զ­կոր­ծան­մա­նէ նո­ցին — [­Բան.] Եւ մինչ ե­տես Բա­ղա­ամ...։ [­Մեկ­նութ.] Ե­տես, այ­սին­քն՝ ծա­նե­աւ...­

ի­ե. 128ա—35բ Գ­լուխ քսա­նեւ­հին­գե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Պոռն­կա­նան եբ­րա­յե­ցի­քն ընդ Մադ­գա­նաց­ւոց... ս­պա­նա­նե­լով յԱ­մե­թի եւ զ­Գօզ­պայ եւ վասն այ­նո­րիկ Աս­տո­ւած ն­մա զ­քա­հա­նա­յու­թիւն ի մշ­տն­ջե­նա­ւորս առ­ն­շա­նա­դ­րէ — [­Բան.] Եւ բ­նա­կիւր Իս­րա­է­լէ յայն­միկ ժա­մա­նա­կի ի Սե­թիմ — [­Մեկ­նութ.] Է ա­յս 42 եւ վեր­ջին բ­նա­կա­րան եբ­րա­յեց­ւոց...­

իզ. 135բ—7բ Գ­լուխ ք­սա­նեւ­վե­ցե­րորդ գլ­խոյ։ Շար գլ­խոց. Եբ­րա­յե­ցի­քն մ­տա­նե­լոց ի Սուրբ եր­կիրն թո­ւին ի ք­սա­ն ա­մաց եւ ի վեր յիւ­րա­քան­չիւր ցե­ղս, զի նո­ցա եր­կիրն բա­ժա­նի­ցի — [­Բան.] Զկ­նի մեղ­սա­մա­կար­դաց: [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ պոռն­կաց, որ­զան շ­նա­ցո­ղաց ընդ դս­տե­րա­ցն Մո­վա­բու...­

ի­է. 137բ—41բ Գ­լուխ ք­սա­նե­ւեօթ­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Վասն դս­տե­րա­ցն Սաղ­փաս­տայ Աս­տո­ւած տայ զօ­րէ­նս... եւ ին­քե­ան դք­սու­թե­ան ժո­ղո­վր­դե­ան կա­ցու­ցա­նել զՅե­սու — [­Բան.] Եւ մեր­ձե­ցան դս­տեր­քն Սաղ­փա­ա­դայ...։ [­Մեկ­նութ.] Զի առ­ըն­թեր դ­րան տա­պա­նա­կին էր վ­րա Մօ­սի­սի...­

իը. 141բ—5ա Գ­լուխ ք­սա­նե­ւու­թնե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Նա­խա­գ­րէ Աս­տո­ւած զ­կա­ցու­ցե­ալ զո­հս ի տօ­նի մա­տու­ցա­նե­լի... զ­նոյն զո­հսն հ­րա­մա­յէ մա­տու­ցա­նել ի տօ­նի Զատ­կի, համար 16, եւ ի տօ­նի Պեն­տէ­կոս­տէի, համար 26 — Գի­տե­լի է, թէ ա­յս­միկ գլ­խոջ եւ ի հե­տե­ւե­լու­մն...­

իթ. 145աբ Գ­լուխ ք­սա­նե­ւին­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Հ­րա­մա­յէ Աս­տո­ւած, զի ի տօ­նի փո­ղոց մա­տու­ցա­նի­ցեն զե­րինջ մի, զ­խոյն մի... նա­խա­գ­րէ զ­զո­հս ի տօ­նի Տա­ղա­վա­րա­հա­րաց յեօ­թն օր մա­տու­ցա­նե­լիք — [Բան.] 0ր հնչ­ման եւ փո­ղոց է: [­Մեկ­նութ.] Տօ­նն փո­ղոց հռ­չա­կիւր յա­ռաջ­նում ա­ւուր...

լ. 145բ—7բ Գ­լուխ Ե­րե­ս­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Սահ­մա­նէ Աս­տո­ւած, զի հայրն դս­տեր, ա­յրն կ­նոջ զուխ­տն ց­րել կա­մի­ցէ... Ե­թէ յեր­կ­րոր­դում ա­ւուր ընդ­դէմ ա­սի­ցէ — [­Բան.] Առ իշ­խա­նսն։ [­Մեկ­նութ.] Եւ առ բո­լոր ժո­ղո­վուր­դսն...

­լա. 147բ—51բ Գ­լուխ ե­րե­սու­նեւ­մի­ե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Հ­րա­մա­նաւն Աս­տու­ծոյ կո­տո­րին Մա­դի­ա­նա­ցի­քն... Չոր­րորդ, 48 համար, իւ­րա­քան­չիւր­քն զա­մե­նայն ոս­կիս, զոր յա­փշ­տա­կե­ալք է­ին, Աս­տու­ծոյ ըն­ծա­յե­ցին այ­նու, զի ոչ ոք յեբ­րա­յեց­ւոց ան­կաւ ի պա­տ­ե­րազ­մէն — [­Բան.] Վ­րեժ խն­դ­րե­ցէք որ­դիք Իս­րա­է­լի զ­Մա­դի­ա­նաց­ւոց։ [­Մեկ­նութ.] Զի նո­քա գր­գ­ռե­ցին զԻս­րա­յե­լա­ցիս...

լբ. 151բ—4ա Գ­լուխ ե­րե­սու­նե­ւ­եր­կո­ւե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ռու­բի­նե­ան­քն եւ Գա­դե­ւան­քն ա­ռա­տա­ցե­ալ խա­ղամբք խն­դ­րեն ի վի­ճակ դ­րիլ ին­քե­անց զեր­կիրն Գա­ղա­ա­դան եւ զ­նո­սա ի Քա­նան ա­ծի­ցեն — [­Բան.] Եւ որ­դի­քն Ռու­բե­նի եւ Յու­դայ...։ [­Մեկ­նութ.] Զի զ­նո­սա ին­քե­անց ի վի­ճակ եւ ի ժա­ռան­գու­թիւն դ­րիլ խն­դ­րի­ցէին...

լգ. 154ա—8բ Գ­լուխ ե­րե­սու­նե­ւե­րե­քե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Հա­մա­հա­շո­ւին 42, բ­նա­կա­րանք եբ­րա­յեց­ւոց յա­նա­պա­տին, խոր­հե­ցաց զ­նո­սա... տես­ցէ ըն­թեր­ց­օղն զԱշ­խար­հա­ցոյ­ցն Ատ­րի­գօ­մի­ո­սի — Վար­գա­պէս որ­պէս եբ­րա­յե­ցի­քն 42 բ­նա­կա­րա­նօք կամ կա­ցու­թե­ամբ գ­նա­յին ի Քա­նան...

լդ. 158բ—60բ Գ­լուխ ե­րե­սու­նեւ­չոր­սե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­գ­րին սահ­մանք Ա­ւե­տե­աց եր­կ­րէն, այ­սին­քն՝ ո­ր ի յա­րե­ւե­լից ե­զե­րե­լի է Մե­ռե­ալ ծո­վէն... զայս եր­կիրս բա­ժա­նի­ցեն ի վի­ճակ — [­Բան.] Մասն մի­ջ­օ­րէ­ի ս­կ­սի ի Սին ա­նա­պա­տէն...: [­Մեկ­նութ.] Ծովն Ա­ղի, է լի­ճն Սո­դո­մաց­ւոց...

­լե. 160բ—8ա Գ­լուխ ե­րե­սու­նեւ­հին­գե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Հ­րա­մա­յէ Աս­տո­ւած Ղեւ­տաց­ւոց տ­րիլ 48 քա­ղաք առ ի բ­նա­կիլ ընդ ա­րո­ւար­ձա­նաց... ի­սկ ե­թէ ա­կա­մայ ի ա­պաս­տա­նի մ­նայ­ցէ մին­չեւ ի մա­հն քա­հա­նա­յա­պե­տին — [­Բան.] Զայս ե­ւս խօ­սե­ցաւ Տէր...: [Մեկ­նութ.] Ա­ռա­ջի, այ­սին­քն՝ առ­ըն­թէր...

լզ. 168ա—70ա Գ­լուխ Ե­րե­սու­նեւ­վե­ցե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Պատ­ճա­ռաւ դս­տե­րա­ցն Սալ­պա­ա­դու, դ­նի օ­րէնք, զի ին­քե­անք եւ ա­յլք իւ­րա­քան­չիւրք մ­տա­նի­ցեն ի ժա­ռան­գու­թիւն հօ­րէ ա­մուս­նայ­ցեն ընդ ցե­ղա­կ­ցաց իւ­րե­անց — [­Բան.] Քեզ՝ Տե­առնդ մե­րոյ հ­րա­մա­յե­աց Տէր...։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ բա­ժա­նիլ հ­րա­մա­յի­ցես յա­ջոր­դովք քովք...

— 170բ—1բ Փա­ռա­բա­նու­թիւն Աս­տու­ծոյ ա­ռաջ­նոր­դո­ղին եւ իշ­խո­ղին ի յար­մար­ման­ցն եւ ի գոր­ծոյ Թո­ւո­ցն — Տէր մեծ եւ գո­վե­լի յոյժ ի քա­ղա­քի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ...

2. 174ա—301բ Մեկ­նու­թիւն­քն Եր­կ­րորդ օ­րի­նաց

­Տե՛ս ձեռ. 1231, 269ա—451բ. Ա­ռար­կու­թիւն/ 174աբ։ § ա—լդ /175ա—285ա։ Ու­նի.

ա. 285բ—7ա Փա­ռա­բա­նու­թիւն Աս­տու­ծոյ օ­րի­նա­բե­րին եւ նո­րին քա­րոզ յԵր­կ­րորդ օ­րի­նաց — Զո­ղոր­մու­թիւն եւ զսր­բու­թիւ­նս Տե­առն ի յա­ւի­տե­ան եր­գե­ցից...

բ. 287բ—301բ Ա­ղօթք եւ եզ­րա­փա­կու­մն — Ստեղ­ծ­օղ ա­մե­նից Աս­տո­ւած, որ քո­յով նա­խա­տե­սու­թե­ամբ կա­ռա­վա­րես զա­մե­նե­սե­ան... 288ա—301բ [Եզ­րա­փա­կու­մն] — Զի Մօ­սի­սա­կան օ­րէն­քն կա­մա Հ­նոյ Կտա­կա­րա­նի բա­զումք են...

­Կոռ­նե­լի­ո­սի հինգ գ­րե­անց մեկ­նու­թե­ան ցան­կը տե՛ս 309ա—17ա:

Բ. 301բ—7բ Զ­չա­փոյ եւ ծան­րու­թե­անց Եբ­րա­յեց­ւոց, Յու­նաց, Հ­ռօ­մա­յեց­ւոց, Ս­պա­նի­աց­ւոց հա­ւա­քեալք ի յ­Ռու­պեր­տո­սէ Գե­նա­լո­սէ, Ակ­ռի­քո­լաս­սէ, Ազ­քի­ա­թո­սէ եւ մա­նա­ւանդ ի Վի­լալ­փան­տո­սէ եւ յԱլ­գա­զա­րո­սէ, ո­րք նո­րա­պէս եւ սր­բա­պէս զ­նո­ցունց գ­րե­ցին — Զդ­րա­մոց, եւ ծան­րու­թե­անց եւ կշ­ռոց։ Նա­խա­խ­րա­տիմ ա­ստ առ­նուլ զ­հա­սա­րակ լի­տրն...

— 309ա—17ա Ցանկ եւ ցու­ցակ գլ­խոց եւ տանց Մօ­սէ­սի Հինգ գ­րե­ան­ցն Կուռ­նէ­լի­ո­սի մեկ­նու­թե­ան­ցն [Ա—0] — Ա­բէլ զի՞նչ թարգ­մա­նի... օր­հ­նու­թիւն քո ի վե­րուստ ե­ղի­ցի: Վերջ։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

317ա Գ­րող­չէ­քս ա­ռի։

1007

Տ0­ՆԱ­ՊԱՏ­ՃԱՌ

Հո­ռո­մա՞յր

ԺԳ — XIII

Գ­ՐԻՉ՝ Ա­ռա­քե­ալ։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ Յո­վան­նէս քհյ.։

­ԹԵՐԹ՝ 467։ Պ­ՐԱԿ՝ Ա—ԾԱ×10 (Բ՝ չիք, Ա, Ե 1, Գ 13, Զ, ԺԹ, ԻԳ 9, Ի, ԻԲ 8, ԻԴ 6, ԾԱ 3)։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 34,5×24։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ե­րկ­սիւն։ ԳԻՐ՝ ա­րե­ւե­լե­ան բո­լոր­գիր։ ՏՈՂ՝ 25։ ԿԱԶՄ՝ բաց շա­կա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը՝ (Ա փեղկ) ս­տո­ւա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը՝ թուղթ, (Բ փեղկ) տախ­տակ, աս­տա­ռը՝ կա­պոյտ կ­տաւ։

 

­ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Լուսանցազարդ՝ բու­սա­կան։ Զարդագիր՝ հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ դե­ղին, կա­նաչ, կար­միր, կա­պոյտ։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ — ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — (Կա­նոն նա­ւա­կա­տե­աց ե­կե­ղե­ցի օր­հ­նե­լոյ. մասն տ­պա­գիր Մաշ­տո­ցի) 2+1, թուղթ, էջ 25—32 (28—29 սօսն­ձո­ւած՝ կազ­մաս­տա­ռին) + էջ 27—30։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թիւ­նից գրադաշտը գու­նա­փո­խո­ւած, ցե­ցա­կեր, ան­կիւն­նե­րը տեղ—տեղ փոք­րիկ պատ­ռո­ւածք­ներ, ո­րոշ լու­սան­ցա­կո­ղեր՝ եզ­րա­հա­տո­ւած, նա­եւ ո­րոշ թեր­թեր խառ­նո­ւած։ Կազ­մի կա­շին՝ քեր­ծո­ւած, ան­կիւն­նե­րը՝ մա­շո­ւած, ցե­ցա­կեր (մա­նա­ւանդ Բ փեղ­կի մի­ջու­կը)։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

ա. 1ա—2բ [Յա­ղա­գս Դաւ­թի եւ Յա­կո­բայ, խոր­հուրդ սուրբ վար­դա­պե­տա­ցն ա­սա­ցե­ալ. Վասն հա­ւա­տս ընդ­դէմ հեր­ձո­ւա­ծո­ղա­ցն — Զոր աւ­րի­նակ ոք յոր­ժամ շի­նո­ւա­ծս.... ձեռ. 3795, 1ա] /// վ­կա զ­Ղու­կաս ա­ւե­տա­րա­նի­չն ու­նիմք...

— 2բ (Լու­սանց­քում, նօ­տր­գ­րով) «Եւ ա­յս ն­շա­նակ ձեզ գ­տա­նի­ցէք մա­նուկ պա­տե­ալ ի խան­ձա­րուրս եւ ե­դե­ալ ի մը­սուր յան­բա­նից» (Ղուկ., Բ, 12—13)։

բ. 2բ—5բ Սար­կա­ւագ վար­դա­պե­տի — Ի Յա­րու­թե­նէն Ք­րիս­տո­սի մին­չեւ ց­Բե­կ­տոր... եւ ա­ւան­դե­ալ կան­գ­նե­ցաւ ա­նա­գան ու­րե­մն/// (շար. թա­փո­ւած):

գ. 6ա—16բ [Մեկ­նու­թիւն Թա­գա­ւո­րու­թե­ան, որ վասն Դաւ­թի եւ Սա­ւու­ղա, եւ կոր­ծա­նե­լոյն Գա­ղի­ա­թի. Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի եւ Եփ­րե­մի եւ Հի­պո­ղի­տե­ա ա­սա­ցե­ալ — Եւ զղ­ջա­ցաւ Տէր զի թա­գա­ւո­րե­ցոյց.... ձեռ. 3795, 5բ] /// ար­հա­մար­հե­ալ են հա­ւատք եւ աս­տո­ւա­ծա­պաշ­տու­թիւն...

դ. 16բ—25բ Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի, Եփ­րե­մի, Պ­րոկ­ղի, Նեք­տա­ռե­ա, Ա­թա­նա­սի ա­սա­ցե­ալ Ի սուրբ Նա­խավ­կայն Ք­րիս­տո­սի — Ե­րե­ւե­լի ա­րե­գա­կ­նս ընդ յեր­կ­նաւ ծա­գե­լով զա­րու­սե­ա­կն... որ­դիք են ա­յն­պի­սի հար­ցն ո­րք /// (շար. թա­փո­ւած)­:

ե. 26ա [Մաս­նա­ւոր ի­նչ գիւտ նշ­խա­րա­ցն. Նեք­տա­ռե­ա ա­սա­ցե­ալ — Ըստ աւ­րի­նա­ցն կա­տա­րե­լով... ձեռ. 3795, 26ա] /// ե­կե­ղե­ցոյն հան­դերձ ա­յլ ե­պիս­կո­պո­սա­ցն...

զ. 26ա—34ա Թէ որ­պէս փո­խե­ցաւ յԵ­րու­սա­ղէ­մէ ի Կոս­տան­դ­նու­պաւ­լիս նշ­խարք Նա­խա­սար­գաւ<ա­ւա>­գին Ս­տե­փա­նո­սի, յա­ռաջ ա­սա­ցե­ալ Ա­ղեք­սան­դ­րի Վկա­յա­սէր սե­նե­կա­պետ թա­գա­ւո­րին, ի ձեռն կ­նոջ նո­րա Յու­լի­ա­նէ — Ա­րդ, իբ­րեւ ան­ցին ա­մք հինգ շին­ւա­ծո տա­ճա­րին...

26ա Խո­րա­գ­րին կից եւ ս­տո­րին լու­սանց­քում յու­նա­րէն տա­ռե­րով գ­րած է Յու­լի­ա­նէ­ի եւ Ս­տե­փան­նո­սի ա­նուն­նե­րը:

է. 34ա—9ա Յա­ղա­գս Պե­տ­րո­սի եւ Պաւ­ղո­սի. ի Յո­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նին մեկ­նու­թե­նէն — Ա­սէ ց­նո­սա Յի­սուս. Ե­կայք ճա­շա­կէ­ցէք...­

«Իսկ երանելին Պետրոս երկրորդ անգամ ... ծագեաց ի բարձանց եւ լուսաւորեաց զտիեզերս» սկիզբ եւ վերջ ունեցող հատուածը (36բ-7ա), 2039 (24բ), 2040 ձեռագրերում «Անանիայի վարդապետի ասացեալ ի խաչելութիւն Պետրոսի» խորագրով տպ. Յ. Քէօսէեան Աստուածաբանական բնագրեր, Ուսումնասիրութիւններ, Ա. Անանիա Սանահնեցի, Ս. Էջմիածին, 2000, էջ 179-180, A:

ը. 39ա—46բ Ա­նա­նի­աի վար­դա­պե­տի. ի խոր­հուրդ կա­տար­ման ա­ռա­քե­լոյն Պե­տ­րո­սի — Ի­սկ ե­րա­նե­լին Պե­տ­րոս հա­սե­ալ ի տե­ղի կա­տար­մա­նն...

Տե´ս տպ. «Էջ­մի­ա­ծին», 1984, ԺԱ—ԺԲ, էջ 104—109, A։

թ. 46բ—9ա Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի, ի Գոր­ծոց մեկ­նու­թե­նէն. Վասն Յա­կո­բա ա­սա­ցե­ալ — Ընդ ժա­մա­նա­կս ըստ այ­նո­սիկ կար­գս ժա­մա­նա­կի եւ թա­գա­ւո­րաց...

ժ. 49ա—57բ Պատ­ճառ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նին Յո­հան­նու եւ վասն նո­րին — Ո­րք ար­տա­քին հան­դի­սի­ցն լի­նին տե­սողք, յոր­ժամ զ­բռ­նա­մար­տիկ ոք...

­ժա. 57բ—60ա Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի, Յո­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նին մեկ­նու­թե­նէն եւ վասն նո­րին — Դար­ձաւ Պե­տ­րոս եւ տե­սա­նէր զա­շա­կեր­տն...

ժբ. 60ա—3ա Պատ­ճառք ըն­թերձ­ւա­ծո­ցն Սամ­ւ­է­լի եւ Պաւ­ղո­սի եւ այ­լոց վար­դա­պե­տա­ցն ա­սա­ցե­ալ (ստ. լու­սանց­քում՝ «Ճ­րա­գա­լու­ցին») — Ա­րդ, ս­կիզ­բն եւ գ­լուխ ա­մե­նայն տաւ­նից...

ժգ. 63ա—74ա Ի­սկ յեր­կու­նն յուն­ւա­րի ի հին­գն ժո­ղո­վին ի հով­ւա­նո­ցն, այ­սին­քն՝ յե­կե­ղե­ցին — Ա­յս յայ­տ­նի մեզ զ­ժո­ղո­վե­լն յան­ձե­ռա­գործ խո­րա­նն...

ժդ. 74ա—95բ Յո­հա­նի­սի Տա­րաւ­նա­ցո եւ այ­լոց (ստ. լու­սանց­քում՝ «Ծնն­դե­ան») — Յա­ռա­ջին ա­ւուրն ա­սաց Աս­տո­ւած. Ե­ղի­ցի լոյս...

­ժե. 95բ—103բ Ե­րի­ցս ե­րա­նե­ալ վար­դա­պե­տաց Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի, Եփ­րե­մի, Ա­նա­նի­ա­յի­ ա­սա­ցե­ալ. Ի Յու­նան մար­գա­րէն (ստ. լու­սանց­քում՝ «Նին­ւէ­ի») — Մար­գա­րե­ի­ցն նա­խա­տի­նս դ­նե­ին Իս­րա­յէ­լա­ցիք...

ժզ. 103բ—9բ Պատ­ճառ Ա­ռա­ջա­ւո­րին — Ա­րդ, Ա­ռա­ջա­ւո­րա­ցն պատ­ճառք բա­զում են, բայց զ­սա­կաւն ա­սա­ցուք...

­ժէ. 109բ—18բ Յա­ղա­գս գա­լս­տե­ան Տե­առն Քա­ռա­ս­նաւ­րե­ա ի տա­ճարն. Յո­հան­նու եւ ա­յլ վար­դա­պե­տաց ա­սա­ցե­ալ — Աւ­րի­նա­ցն Աս­տու­ծոյ հ­րա­ման էր թէ. Կին որ սերմ առ­ցէ եւ ծն­ցի ա­րու...

­ժը. 118բ—27ա Վասն ե­րա­խա­յի­ցն յըն­թերձ­ւա­ծոց մեկ­նու­թե­նէն (ստ. լու­սանց­քում՝ «Պա­հոց») — Բար­սիղ ա­ւագ վար­դա­պե­տն ա­յս­պէս [աս]աց. Մինչ Կիւ­րեղ Ե­րու­սա­ղէ­մի...

ժթ. 127ա—32բ Պաւ­ղո­սի եւ Սամ­ւի­է­լի եւ Գ­րի­գո­րի, եւ այ­լոց վար­դա­պե­տաց. Յա­ղա­գս Քա­ռա­ս­նոր­դա­ցն ա­սա­ցե­ալ եւ մեկ­նու­թե­ան ըն­թերձ­ւա­ծո­ցն — Մեր­ձե­ալ է ար­քա­ու­թիւն Աս­տու­ծոյ եւ ի ներ­քո վա­րա­գու­րա­ցն Աս­տու­ծոյ...­

ի. 132բ—4ա Ա­ռա­ջին չո­րեք­շա­բա­թին ըն­թերձւածն յԵ­լից — Ա­յս են ասեն ան­ւանք որ­դո­ցն Իս­րա­յե­լի մ­տե­լո­ցն յԵ­գիպ­տոս...­

ի­ա. 134ա—9ա ՅԱ­ռա­ջին ո­ւր­բա­թին, յԵր­կ­րորդ աւ­րի­նաց — Զի յուր­բա­թու ԻԶ—ե­րորդ ա­ւուր...­

իբ. 139ա—42բ Եր­կ­րորդ շա­բա­թին Բ—շա­բա­թին ըն­թերձ­ւա­ծն յԱ­ռա­ջին թա­գա­ւո­րու[­թե­նէն] — Ա­յր մի էր յԱ­րե­մա­թե­մա...­

իգ. 142բ—4ա Չո­րեք­շա­բա­թին. Կա­նոն ի սուր­բն Սի­ոն կա­տա­րի — Բա­զում աւ­րի­նակ տ­պա­ւո­րե­աց Մով­սէս...­

իդ. 144ա—7ա Հինգ­շա­բա­թի ա­ւր. Կա­նոն ի սուրբ Յա­րու­թե­ան — Եւ Հե­ղի ծե­րա­ցե­ալ էր եւ ն­շա­նա­կէ...­

ի­ե. 147ա—53բ Յուր­բաթ ա­ւր ի սուր­բն Սի­ոն ժո­ղո­վին — Զ­Սի­ոն հ­նոյն աւ­րի­նակ եւ նո­րոյս ճշ­մար­տու­թե­ան...­

իզ. 153բ—6բ Ո­ւր­բաթ ա­ւր. յԵրկ[ր]որդ աւ­րի­նաց — Զ­գու­շա­ցու­ցա­նէ զա­պ­աշ­խա­րո­ղսն. Մի հ­պար­տա­նար...­

ի­է. 156բ—8բ Չո­րեք­շա­բա­թին. Ըն­թերձ­ւա­ծն յԵ­լից — Ա­րդ եր­կե­ալ ժո­ղո­վես­ցես զ­ծե­րա­կոյտ...­

իը. 158բ—62ա Ո­ւր­բա­թուն յԵր­կ­րորդ աւ­րի­նաց — Զա­ւե­տե­աց խոս­տու­մ­նն ու­նի եր­կիրն...­

իթ. 162աբ, 184աբ, 163ա—6բ Չո­րորդ շա­բա­թին ե­րեք­շա­բա­թի ա­ւուրն — Ով է դա որ թա­քու­ցա­նէ...

լ. 166բ—71ա Հին­գե­րորդ չո­րեք­շա­բա­թին — Ա­սէ Տէր զ­Մով­սէս ի մէջ ամ­պոյն...

­լա. 171ա—4ա Ո­ւր­բա­թուն յԵր­կ­րորդ աւ­րի­նաց — Ի ժա­մա­նա­կին յայն­միկ յո­րում ա­ղաւ­թիւք ապ­րե­ցոյց զժո­ղո­վուր­դն...

լբ. 174ա—7ա Տե­սիլ Դա­նի­ե­լի մեկ­նու­թե­ան, Ստե­փա­նո­սի վար­դա­պե­տի — Ես՝ Դա­նի­էլ տե­սա­նե­ի եւ Դ հողմք յեր­կ­նից...

լգ. 177ա—80ա Ի­սկ ի Զ—ե­րորդ շա­բա­թուն ի չո­րեք­շա­բա­թին յԵ­լից — Եւ ա­սէ Տէր ց­Մով­սէս. Յեր­թալդ քո եւ ի դառ­նալդ...

լդ. 180ա—3բ, 184աբ Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի. յԵ­զե­կի­է­լե­ան մեկ­նու­թե­նէն — Եւ ե­ղեւ ի վե­րա իմ ձեռն Տե­առն...

­լը. 185բ—8բ Ո­ւր­բա­թին յԵր­կ­րորդ աւ­րի­նաց — Ցու­ցա­նէ զ­հան­գա­մա­նս եր­կ­րին...

լզ. 189ա—205բ Վասն յա­րու­թե­ան Ղա­զա­րու — Վեց շա­բա­թս ա­յս զ­վեց Ռ դարն ն­շա­նա­կէ...

­Տե՛ս տպ. «Մամբ­րէ­ի վեր­ծա­նո­ղի ճառք», Վե­նե­տիկ, 1894, էջ 35։

­լէ. 206ա—30ա Սուրբ վար­դա­պե­տա­ցն ա­սա­ցե­ալ Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի, Եփ­րե­մի, Մամբ­րէ­ի, Զա­քա­րի­ա­յի եւ Ս­տե­փա­նո­սի Ի գա­լուս­տն Տե­առն յԵ­րու­սա­ղէմ — Քան­զի ն­շանք հ­րա­շա­փառք բ­նա­ւո­րե­ալ են...

­լը. 230ա—6բ Ի Մե­ծի ա­ւուր ե­րկ­շա­բա­թի ե­րա­նե­լոյն Զա­քա­րի­ա­յի Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի եւ այ­լոց վար­դա­պե­տաց ա­սա­ցե­ալ — Ս­կիզ­բն Հայր, Բա­նն Որ­դի եւ Հո­գին Սուրբ ա­րար զեր­կի­նս եւ զեր­կիր...

լթ. 236բ—45բ Ի Մե­ծի ա­ւուր ե­րեք­շա­բա­թին Զա­քա­րի­ա­յի Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի — Որ ցու­ցա­նէ, թէ փո­խա­նակ դ­րախ­տին զե­կե­ղե­ցի...

խ. 245բ—53ա Ի Մե­ծի ա­ւուր չո­րեք­շա­բա­թի սուրբ վարդ<արդ>ա­պե­տաց ա­սա­ցե­ալ — Ի չոր­որդ ա­ւուրն ի ս­պա­ռու­մն տւ­ըն­ջե­ա­նն...

­խա. 253ա—65ա Ի Մե­ծի ա­ւուր հինգ­շա­բա­թոջ սուրբ վար­դա­պե­տաց ա­սա­ցե­ալ — Ի հին­գե­րորդ ա­ւուր ա­րար­չու­թե­ան...

խբ. 265բ—84ա Ի Մե­ծի ա­ւուր ո­ւր­բա­թուն Զա­քա­րի­ա­յի Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի եւ այ­լոց սրբոց ա­սա­ցե­ալ — Ի վե­ցե­րորդ ա­ւուրն ս­տեղ­ծաւ մար­դն, ի­սկ յան­ցա­նել մար­դոյն...

խգ. 284ա—95բ Թե­ո­փի­լո­սի եւ Զա­քա­րի­ա­յի ա­սա­ցե­ալ. Ի թա­ղու­մն Տե­առն — Ա­հա ա­յր մի նա­խա­րար ա­նուն Յով­սէփ, ար­դար եւ ա­շա­կերտ Յի­սու­սի...

խդ. 295բ—308բ Պատ­ճառ ե­րե­կո­րին Ճ­րա­գա­լու­ցին — Բայց թե զինչ խոր­հուրդ է, որ ի Ծնն­դե­ան Ճ­րա­գա­լու­ցին ե­րե­կու­նն. Տէր հով­ւես­ցէ...

­խե. 308բ—10ա Թե վասն է՞ր ա­սի Նոր կի­րա­կէ եւ նա­ւա­կա­տիք, զոր եւ Աս­տո­ւա­ծա­բան զ­Նա­ւա­կա­տե­աց ճառն յայսմ ա­ւուր խաւ­սե­ցաւ, յա­սե­լն ա­յս­պէս. Նա­ւա­կա­տիք պատ­մե­ցին հին ա­տէն­քն: Եւ Պաւ­ղոս ա­սէ, թե. Հի­նն է­անց եւ ե­ղեւ ա­մե­նայն նոր (ստ. լու­սանց­քում՝ «Յա­րու­թե­ան») — Ա­րդ, ա­ռա­ջին ա­ւուր ա­րար­չու­թե­ան Նոր կի­րա­կէն է...

խզ. 310ա—5ա Յա­ղա­գս որ յետ Յա­րու­թե­ան տաւ­նեմք Ծ ա­ւր, զ­նոյն ա­ռանց պա­հոց եւ ծու­նր դ­նե­լո կա­տա­րեմք հան­դերձ Ա­ւե­տա­րա­նաւ­քն — Հար­ցումն. Զինչ պատ­ճառ է Ծ ա­ւուր պահ­քն, եւ սուգ, եւ տրտ­մու­թե­ան, եւ ող­բա­ձայն սաղ­մոսք...

­խէ. 315ա—35բ Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի. Ի Գոր­ծոց մեկ­նու­թէ­նեն — Բազ­մաց ան­գի­տե­լի է մա­տե­ա­նս, եւ ոչ է բա­րի­ոք ա­յս­չափ գան­ձս...

­խը. 335բ—49ա Յա­ղա­գս Համ­բարձ­մա­նն. ե­րա­նե­լոյն Եփ­րե­մի, Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի, Զա­քա­րի­ա­յի եւ Ս­տե­փան­նո­սի ա­սա­ցե­ալ — Ա­ռա­քե­աց հարս նա­խա­սա­ցս զեր­ջա­նիկ մար­գա­րէսն, որ գու­շա­կե­ցին...

խթ. 349ա—52ա Պատ­ճառ Եր­կ­րորդ գա­լս­տե­ա­նն — Զ­տաւ­նս զայս տաւ­նեն ոչ մի­այն որ­դիք մարդ­կան...

ծ. 352ա—9ա Յո­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի. Ի Գոր­ծոց մեկ­նու­թե­նէն Եփ­րե­մի եւ Սարգ­սի, ի Հո­գին Սուրբ — Ի կա­տա­րել ա­ւուր­ցն Պեն­դա­կոս­տէ­ից...

­ծա. 359բ—61ա Յա­ղա­գս նա­խա­հար­ցն — Նա­խա­հարք ա­սին. Աբ­րա­համ եւ որ զ­կ­նի նո­րա ե­ղան աս­տո­ւա­ծա­պաշտք...

ծբ. 361ա—5ա Յա­ղա­գս սուրբ մար­գա­րէ­ի­ցն — Քրիս­տոս ա­սաց. Ա­մե­նայն մար­գա­րէք մին­չեւ ցՅո­վան­նէս մար­գա­ր­է­ա­ցան...

ծգ. 365բ—73ա Ան­ւանք եր­կո­տա­սան առ[աք]ե­լո­ցն, թե ո­ւս­տի՞ է­ին կամ յոր­մէ՞ ցե­ղէ, ո­րք ի ս­փիւռս ընդ ժա­մա­նա­կի Ք­րիս­տո­սի քա­րո­զու­թե­ան կո­չե­ցան — Որ­պէս Ե­սա­յի մար­գա­րէն ցու­ցա­նէ զ­տե­ղին...

ծդ. 373ա—84ա Սր­բոյն Ս­տե­փան­նո­սի. Սիւ­նեց[ի] ե­պիս­կո­պո­սի Վասն նա­խեր­գա­նի ա­ղաւ­թից, որ ի մէջ գի­շե­րի կա­տա­րի — Որ­պէս նե­ղե­ալ ոք ի չար թշ­նա­մե­աց...

­ծե. 384ա—94բ Յա­ղա­գս Տա­պա­նա­կին խոր­հուրդ — Եւ ա­րար Բեր­սէ­լի­էլ զ­տա­պա­նա­կն յան­փուտ փայ­տից...

ծզ. 395ա—419ա Պատ­ճառ Վար­դա­վա­ռին. սուրբ վար­դա­պե­տաց ա­սա­ցե­ալ — Վասն է՞ր Յա­կոբ Մե­ծն, որ Եղ­բայր Տե­առն կո­չե­ցաւ...

­ծէ. 419ա—22ա Յա­ղա­գս նա­ւա­կա­տե­աց խա­չին — Ի­սկ նա­ւա­կա­տե­աց խա­չին կա­նո­նն ի սուրբ Յա­րու­թեան կա­տա­րի...

­ծը. 422բ—3բ Յո­հան­նու ի­մաս­տա­սի­րի Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի Յա­ղա­գս շա­բա­թու — Ա­րդ, ա­սաս­ցուք զխոր­հուրդ մի­ա­շա­բա­թուն...

ծթ. 423բ—9բ Պատ­ճառ ա­ւուր­ցն Ա­րար­չու­թե­ան — Ս­կիզ­բն տաւ­նից մե­րոց Աս­տու­ծոյ Յայ­տ­նու­թիւն է եւ Մկր­տու­թիւն...

կ. 429բ—40ա Զա­քա­րի­ա­յի Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի. Ի Փո­խու­մն Աս­տո­ւա­ծա­մա­ւրն — Ա­րա­րի­չն ա­րար զ­լու­սա­ւորս մեծ եւ զ­փո­քու­նս...

Տպ. Մատենագիրք Հայոց, Թ, էջ 349—356, A:

­կա. 440ա—6ա Յա­ղա­գս սուրբ հայ­րա­պե­տա­ցն — Ծա­գե­ալ ծա­նու­ցաւ խոր­հուրդ Եր­րոր­դու­թե­ան առ ի­ւր ա­րա­րա­ծս...

կբ. 446ա—52ա Յա­ղա­գս սուրբ մար­տի­րո­սա­ցն — Յոր­ժամ լու­սա­ւո­րին հարք հո­գե­ւորք...

կգ. 452բ—5բ Խոր­հուրդ եւ կար­գա­ւո­րու­թիւն ե­կե­ղե­ցո — Ու­րախ լեր ե­կե­ղե­ցի սուրբ, ի­մա­նա­լի դ­րախտ...

կդ. 455բ—62ա Նո­րին եւ ա­յլ վար­դա­պե­տաց. Ի խոր­հուրդ ե­կե­ղե­ցո — Նաւ է ե­կե­ղե­ցի, նա­ւա­պետ՝ Հայր, նա­ւա­վար՝ Որ­դի...

­կե. 462ա—6ա Տե­առն Յո­հան­նու ա­սա­ցե­ալ. Յա­ղա­գս պատ­մու­թե­ան Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին Հա­յոց եւ վասն հան­դիպ­ման Տե­առն եւ որ­պէս ե­ղեն ս­քան­չե­լիք — Աւ­գոս­տոս թա­գա­ւո­րե­աց ի Հ­ռոմ, ի սո­րա ժա­մա­նակս ե­ղեն աւե­տիք...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

14բ Ա­ւաղ, զի ա­յս տետ­րերս վատ էր ն­շա­նած, տխ­մար էր խա­զովն։

132բ Տէր Աս­տո­ւած, ո­ղոր­մի Վա­հա­նա եւ մ­նա­ցե­լոյն, եւ Գր­գո­րո եւ Հայ­րա­դե­ղին եւ ի­ւր ըն­կե­րա­ցն, զի բա­զում վի­մունք ի վեր յըն­ձա­նին որ­մն հա­նին ի գլուխն։

196բ Այ­սա­ւր պա­րոն Վար­դի­կն զ­պար­տն, որ պարտ է­ին, ե­թող՝ զի աղ­քատ էր, չ­կա­րեր տալ։

384ա Ա­ւաղ, զի սա­տա­նա աւ­ճիրս գոր­ծե­աց յայսմ ժա­մու։

16բ Զս­տա­ցող գրո­ցս` զՅո­վա­նես կու­սա­կ­րաւն քա­հա­նա եւ զծ­նո­ղսն ի­ւր` զ­Պատ­րի­կն եւ զ­Հե­րի­քա, եւ զա­մե­նայն ազ­գա­յի­նսն ի­ւր յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղաւ­թս ձեր, եւ դուք լի­ջիք յի­շե­ցե­ալ ի Ք­րիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ։

34ա Ով պատ­ւե­ալ եղ­բարք եւ հարք, զս­տա­ցող գրո­ցս` զՅո­վան­նէս քա­հա­նա, եւ զ­վար­դա­պետ սո­րա՝ զՍ­տե­փան­նոս մի­ա­կե­ցն, եւ զ­Կա­րա­պե­տն յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ։

46բ Զս­տա­ցող գ­րո­ցս` զՅո­վա­նէս, խա­չա­չար­չար քա­հա­նա եւ զծ­նո­ղսն ի­ւր` յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ (ն­մա­նիք՝ 95բ, 109բ, 118բ, 127ա, 134ա, 147ա, 153բ եւ այ­լուր)։

139ա Զ­պատ­ւե­ալ քա­հա­նայն Յո­վա­նէս զս­տա­ցող գ­րո­ցս եւ զեղ­բայրն ի­ւր զ­Լի­ա­նոս եւ զՄ­խի­թար յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ։

158բ Զս­տա­ցող գ­րո­ցս` զՅո­վա­նէս եւ զ­Հայ­րա­պետն՝ որ­դի քեռն իւ­րո յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ։

162ա Զս­տա­ցող գ­րո­ցս` զՅո­վա­նէս քա­հա­նա եւ զԳ­րի­գոր Շամ­բե­յի եւ զ­Տիկ­նա­ծայրն յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ։

253ա Ով հարք եւ եղ­բարք զս­տա­ցող գ­րո­ցս՝ զՅո­վա­նէս քա­հա­նա եւ զ­հաւ­րեղ­բայրն ի­ւր՝ զ­Պե­տ­րոս եւ զզա­ւա­կսն ի­ւր յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ։

265ա Ով պատ­ւե­ալ եղ­բարք եւ հարք, զե­րի­ցս ե­րա­նե­ալ հայ­րա­պե­տն, զ­տէր Գ­րի­գո­րէս յի­շե­ցէք ընդ նմին եւ զՅո­վա­նէս՝ ս­տա­ցող գ­րո­ցս, ա­ղա­չեմ։

429բ Զս­տա­ցող գ­րո­ցս՝ զՅո­վա­նէս քա­հա­նա, եւ զծ­նաւ­ղսն ի­ւր յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ, եւ ընդ նո­սին զՍ­տե­փա­նոս՝ հայր վա­նա­ցս։

440ա Զս­տա­ցող գ­րո­ցս՝ զՅո­վա­նէս եւ զծ­նաւ­ղսն ի­ւր յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ, եւ ընդ նո­սին եւ զԼր­ջի­կն յի­շե­ցէք։

462ա Զս­տա­ցող գ­րո­ցս՝ զՅո­վան­նէս քա­հա­նա եւ զծ­նաւ­ղսն ի­ւր յի­շե­ցէք, ընդ ն­մին եւ զԼր­ջի­կն զի բա­զում ս­պա­սա­ւո­րե­աց ի­նձ։

60ա Զս­տա­ցող գ­րո­ցս՝ զՅո­վա­նէս քա­հա­նա եւ զեղ­բարսն ի­ւր զՄ­խի­թար եւ զ­Լի­ա­նոս եւ զա­մու­սի­նն իւր՝ զԱ­զիզն յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ, ընդ նո­սին եւ զեղ­կե­լի գ­րի­չս։

103բ Զս­տա­ցող գ­րո­ցս՝ զՅո­վա­նէս քա­հա­նա եւ զծնաւ­ղսն ի­ւր եւ զԳ­րի­գոր եւ զ­Տիկ­նա­ծայրն յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ եւ զեղ­կե­լի գ­րի­չս։

156բ Զս­տա­ցող գ­րո­ցս՝ զՅո­վա­նէս եւ զ­ձեռ[ն]ա­սուն ա­շա­կեր­տն ի­ւր՝ զ­Կա­րա­պետ ե­րէց Ջա­ղացտե­ղոյ յի­շե­ցէք, եւ զիս զեղ­կե­լի գ­րի­չս։

180ա Ով հարք եւ եղ­բարք, զ­պատ­ւե­ալ քա­հա­նա՝ Յո­վա­նէս ս­տա­ցող գ­րո­ցս յի­շե­ցէք, եւ ընդ ն­մին զեղ­կե­լի գ­րի­չս (ն­մանք՝ 284ա, 295բ, 352ա)։

394բ Տէր Աս­տո­ւած, ո­ղոր­մե­ա ըս­տա­ցո­ղի գ­րո­ցս` Յո­վա­նի­սի, եւ քերց իւ­րոց՝ Զու­հա­լին եւ Լի­բա­նա­նա, ընդ նո­սին եւ ի­նձ՝ մե­ղու­ցե­ալ գ­րի­չս. եւ քեզ փառք յա­ւի­տե­ա­նս։

74ա Զս­տա­ցող գ­րո­ցս՝ զՅո­վա­նէս քա­հա­նա եւ զծնո­ղսն ի­ւր յի­շե­ցէք ա­ղա­չեմ, ընդ նո­սին եւ զեղ­կե­լի գրի­չս՝ Ա­ռա­քե­ալ (ն­մա­նիք՝ 236բ, 245բ, 384ա, 452ա)։

419ա Ո՜վ պատ­ւե­ալ եղ­բարք, զս­տա­ցող գ­րո­ցս` զՅո­վա­նէս քա­հա­նա, եւ զ­Ման­ւել եղ­բայր մեր յի­շե­ցէք, եւ զիս զեղ­կե­լի գ­րի­չս՝ Ա­ռա­քե­ալ։

466ա—7բ Փառք ան­հաս վե­հի, ան­կո­րուստ հ­զաւ­րի, Հա­ւր ան­ս­կզ­բ­նա­կա­նի, եւ Որ­դո ան­ս­կզ­բ­նա­կ­ցի, եւ Հո­գոյն գո­յա­կ­ցի, որ զիմ տ­կա­րու­թիւ­նս զաւ­րա­ցոյց եւ հա­սոյց յա­ւարտ գ­րո­ցս ի հ­րա­բուն սե­ռից եւ ի բան­ւոր կեն­դա­նե­աց եւ յի­մո ան­ար­ժան բ[ե]­րա­նո` Ա­ռա­քե[ա]լ յայժ­մու յա­ւի­տե­նիս եւ ան­վախ­ջան յա­ւի­տե­նին. ա­մէն եւ ե­ղի­ցի։

Զ­գա­լուստ Տե­առն մե­րո յեր­կ­նաց յեր­կիր յա­ռա­ջա­գոյն պատ­մե­ցին մեզ մար­գա­րէ­քն ի Հայ­րա­կան ծո­ցս յաղ­քատ մեր բ­նու­թիւ­նս յան­ճառ փա­ռաց ի մեր նւ­աս­տու­թիւ­նս յան­ճառ բար­ձ­րու­թե­նէ յան­ք­նին խո­նար­հու­թիւն առ­նուլ մար­մին ի սուրբ եւ յա­նա­րատ կու­սէն Մա­րի­ա­մու: Հո­գոյն Սր­բո տն­տե­սու­թե­ան ե­ղե­ալ մարդ ճշ­մա­րիտ ի վեր քան զ­մարդ, որ­պէս ի­ւրն մի­այն է գի­տե­լի, զի ոչ միտք քն­նել կա­րեն, եւ ոչ լե­զուք պատ­մել զան­հաս մար­դա­սի­րու­թիւն Ք­րիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րո: Ուս­տի ս­կիզ­բն տաւ­նից փր­կու­թե­ան մե­րո ա­ռա­ջին ե­պիս­կո­պոս ձեռ­նա­դ­րե­ալ յա­ռաք// (466բ)ե­լո­ցս յԵ­րու­սա­ղէմ ան­տ­րա­նիկ որ­դին Յով­սէ­փա, որ մաւ­տա­կաց էր ան­ճառ Ծնն­դե­ան նո­րա ի սուրբ Կու­սէն։ Եւ ի տա­ճարն ըն­ձա­յե­լո­ցն եւ յԵ­գիպ­տոս գ­նա­լոյն փա­խս­տե­ամբ, եւ ս­տիւգ գի­տէր յա­միսն եւ զԱ­ւե­տիսն Գաբ­րի­է­լի առ Կոյսն եւ զԾնուն­դսն, եւ զա­ւր չար­չա­րա­նա­ցն, եւ զյ­եր­կի­նս վե­րա­նա­լն, եւ զի­ջու­մն Հո­գոյն Սր­բոյ յա­ռա­քե­ա­լսն։ Եւ նա կար­գեց զս­կիզ­բն տաւ­նից տե­րու­նա­կա­նաց զԾ­նունդ Փրկ­չին յու­նս­վա­րի ի վե­ցն խոր­հր­դա­բար, ըն­թերձ­ւա­ծաւք ո­ւթ ա­ւր կա­նո­նե­ալ տաւ­նել ա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցե­լոց ի Ք­րիս­տոս, եւ ի Յա­կո­բա պա­հի մին­չեւ ի ժա­մա­նա­կս Դի­ոկ­ղի­տի­ա­նո­սի, Ա­ղէք­սան­դ­րու հայ­րա­պե­տին։­

Եւ Ի ն­մա­նէ ա­ւան­դե­ցաւ առ Ան­դոն ա­նա­պա­տա­կան, եւ յԱն­տո­նէ բե­րե­ալ լի­նի ի Մեծ ժո­ղովն. եւ ըն­կա­լե­ալ փա­ռա­ւո­րե­ցին զԱս­տո­ւած, եւ առ­նուլ ս­փ­ռե­ցան յիւ­րա­քան­չիւր գա­ւառս, յոր­մէ կար­գէ ս­կ­սե­ալ, ա­պա Մե­ծին Կուր­ղի՝ գ­տաւ­ղի զ­Փր­կա­կան սուրբ խա­չն զ­կար­գս ե­րա­խա­յի­ցն եւ զ­սուրբ Ա­ղու­հա­ցի­ցն ըն­թեր­ձա­ծսն, որ յա­ռա­ջն ի գիրս ան­կան։ Եւ ի մերս բե­րաւ աշ­խար­հի սր­բոյն Ռս­տա­կի­սէ, բե­րաւ յե­տո եւ կա­րե­ա­լն ի Կուր­ղէ։ Ա­րդ, զ­սո­ցա բան­քս ա­ռե­ալ սր­բո հայ­րա­պե­տին մե­րո՝ Զա­քա­րի­ա­յի եւ ա­յլ սր­բոց վար­դա­պե­տաց, լու­սա­ւո­րե­ցին զա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցե­ա­լ­ս ի Ք­րիս­տոս. եւ ցու­ցին մեզ զ­տաւ­նս եւ զ­պատ­ճառս նո­ցա, զԾ­նունդ Փրկ­չին մե­րո, եւ զԸն­ծա­յու­մն քա­ռա­ս­նաւ­րե­ա ի տա­ճա­րին, զ­կար­գա­ւո­րու­թիւն պա­հոց// (467ա) Ա­ղու­հա­ցից, զՅա­րու­թիւն Ղա­զա­րու, եւ զա­մե­նա­ւր­հ­նե­ալ Գա­լուս­տն Ք­րիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րո յԵ­րու­սա­ղէմ, զ­փր­կա­գործ Չար­չա­րա­նս եւ զ­Թա­ղու­մն ե­րե­քաւ­րե­ա, եւ զՅա­րու­թիւն աս­տո­ւա­ծա­պէս, զ­Համ­բար­ձու­մն առ Հայր եւ զա­ռա­քու­մն Հո­գոյն Սր­բո յա­շա­կեր­տսն, զԱյ­լա­կեր­պու­թիւն Աս­տու­ծոյ մե­րո ի Թա­փո­րա­կան, եւ զ­Փո­խու­մ­նն Աս­տո­ւա­ծած­նին կար­գա­ւո­րե­ցին եւ լու­սա­ւո­րե­ցին զոր ի­նչ եւ գ[տ]ին ա­նաւթ ե­կե­ղե­ցո ի փո­քր­կա­նաց մին­չեւ ց­մե­ծա­մե­ծս, ցու­ցին մեզ զ­չար­չա­րա­նս հայ­րա­պե­տա­ցն սր­բոց, թէ ո­րով աւ­րի­նա­կաւ եւ զան­տես տան­ջա­նս մար­տի­րո­սա­ցն ի տե­սու­թիւն ա­ծին. թե ո­րով խոր­հր­դով զա­մե­նայն շա­բաթ ա­ւր պարտ է տաւ­նել մար­տի­րո­սաց յայ­տ­նե­ցին զա­հա­ւոր զա­հա­գին զ­սոս­կա­լի զԵր­կ­րորդ գա­լուս­տն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ ա­հա­գին փա­ռաւք ի հա­տու­ցու­մն գոր­ծոց մարդ­կան։­

Արդ, զայս տ[ես]ե­ալ վա­ճա­ռա­կան ո­մն Յո­վա­նէս քա­հա­նա եւ հա­յե­ցե­ալ ի բան Տե­առն որ ա­սէ, թե, Եր­թեալ վա­ճա­ռե­աց զա­մե­նայն եւ գ­նե­աց զայն մար­գա­րիտ: Եւ բա­զում ան­գամ ըն­թեր­ձե­ալ սո­րա զ­Հին եւ զՆոր կ­տա­կա­րա­նսն, եւ ու­սե­ալ զա­մե­նայն զհ­րա­մա­յե­ա­լսն զյան­ցա­ւորս ետ[ու՞ն]ըն մ­նա­ցա­կա­նին. եւ զայն լւե­ալ, թե. Ե­րա­նի որ ու­նի զա­ւակ ի Սի­ոն եւ ըն­տա­նե­ա­կս յԵ­րու­սա­ղէմ: Զ­սա կար­գեց զա­ւակ եւ ըն­տա­նե­ակ ի Վե­րին քա­ղա­քին յԵ­րու­սա­ղէմ, ի մայրն ան­տ­րան­կաց ուր ա­կն ու­նի ար­ժա­նա­նալ: Եւ վա­ճա­ռե­ալ զա­մե­նայն զգոյսն ի­ւր յու­ղի// (467բ) ան­կե­ալ եր­թա ի քա­ղա­քն Ե­րու­սա­ղէմ եւ եր­կր­պա­գէ սուրբ տե­ղե­ա­ցն. զ­փա­փա­քն իւր լ­ցե­ալ դառ­նա ան­դ­րէն եւ գա բ­նա­կէ ի բ­նիկ տե­ղի սն­ըն­դե­ան ի­ւր՝ ի վա­նս Հո­ռո­մայր, որ է յաշ­խար­հիս Այ­րա­րա­տե­ան, ի գա­ւա­ռիս Դ­վին քա­ղա­քի, մերձ առ դ­ղե­կին Քե­ղա­յոյ, որ վե­րա­հա­յի ի գե­տն Ա­զատ եւ ետ գ­րել զ­սա յի­շա­տակ ի­ւրն եւ ծ­նաւ­ղաց իւ­րոց` Պատ­րի­կն եւ Հե­րի­քա­յի, եւ եղ­բար­ցն՝ Լի­ա­նո­սի եւ Մ­խի­թա­րա, եւ վար­դա­պե­տաց իւ­րոց՝ Ս­տե­փա­նո­սի եւ Կա­րա­պե­տին. եւ քեր­ցն՝ Զու­հա­լին եւ Լի­բա­նա­նու, եւ զա­ւա­կաց իւ­րե­անց՝ Սարգ­սի, Մ­խի­թա­րա, Խա­րիփ­ջա­հին եւ Կա­րա­պե­տին եւ քե­ռոյն իւ­րո՝ Մա­րե­մտ­րո եւ զա­ւա­կաց իւ­րոց՝ Ս­տե­փա­նո­սի եւ Մ­խի­թար քա­հա­նա­յի. ձեռ[ն]ա­սուն ա­շա­կեր­տաց իւ­րոց՝ Հայ­րա­պետ քա­հա­նա­յի եւ Պատ­րիկ սար­կա­ւա­գի: Ընդ նո­սին եւ միւս ա­յլ ա­շա­կեր­տի՝ Կա­րա­պետ քա­հա­նա­յի, զոր ա­ղա­չե­աց յի­շել հան­դերձ մարբ եւ եղ­բաւ­րովն ի­ւր: Եւ ետ գ­րել զ­սա ի յար­դար եւ ի քրտ­նա­խոնջ վաս­տա­կոց, եւ ոչ ա­մե­նե­ւին ի պար­գե­ւաց այ­լոց։ Եւ ետ զ­սա սր­տի յաւ­ժար կա­մաւք ըն­ձա աս­տո­ւա­ծա­բ­նակ Սուրբ ո­ւխ­տին որ կո­չի Մա­ղար­թէ վանք հիմ­նա­ցե­ալ ի սուրբ ա­ռա­քե­լոյն Բար­թո­ղո­մէ­ո­սէ. եւ կր­կին նո­րո­գել հ­րա­մա­նաւ մեծ թա­գա­ւո­րէն Ա­շոտ ա­նուն, զոր կան­կ­նե­ալ ե­կե­ղե­ցին յա­նուն Նա­խավ­կա­ին Սր­բոյն Ս­տե­փան­նո­սի եւ Սուրբ զաւ­րա­վա­րին Գէ­որ­գա։ Եւ ա­յժմ ու­նի զա­ռաջ­նոր­դու­թիւն սուրբ ո­ւխ­տին՝ տէր Գ­րի­գո­րէս, որ­դի Ա­պի­րա­տին՝ ա­յր հեզ եւ սր­բա­սէր հա­ճո Աս­տու­ծոյ եւ /// (շար թա­փուած)։

Հմմտ. 382 ձե­ռա­գ­րի հետ գ­րո­ւած նոյն Ա­ռա­քե­ալ գր­չի ձեռ­քով, 1269 թո­ւա­կա­նին, Աս­տա­պա­տում։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ (ԺԸ դ., նօ­տր­գ­իր) 460բ Ով­սէ ախ­տա­ցաւ Իս­րա­յէլ աս­տո­ւա­ծա­մար­տու­թիւն: 461բ Ամ­բա­կում ա­սէ. Հո­գով նա­խան­ձու ի­մով: 463ա Ա­րք Զ կա­յին, որ մի էր ի նո­ցա­նէ պճղ­նա­ւոր: 465բ Ցա­ւես­ցին սիրտք: 466բ Որ իմ­աս­տու­նն է ի ժա­մա­նա­կի յայն­միկ (Ամո­վս, Ե, 13): Թ[­վին] ՃԼԶ (1751) Ա­դամ, Մար­կոս ա­ղայ, թ[վին] ՃՀԶ (1791), 467բ «Զինչ աւ­գ­տիմք աղ­բե­րէ...։

1008

­ԿՈՒՌ­ՆԵ­ԼԻ­ՈՍ

ՄԵԿ­ՆՈՒ­ԹԻՒՆ Ե­ԼԻՑ ԵՒ ՂԵՒ­ՏԱՑ­ՒՈՑ

ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 462. չ­գ­րո­ւած՝ 293ա—4բ, 458բ—62բ։ Պ­ՐԱԿ՝ Ա—ԻԵ×12 (Ա—Գ 10, ԺԲ 14, Ի­Ե 8)+Ա—ԺԴ×12։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 31,8×20,8։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ նօտր­գ­րան­ման շղագիր։ ՏՈՂ՝ 40։ ԿԱԶՄ՝ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը՝ տախ­տակ, աս­տա­ռը՝ թուղթ. լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ոս­կե­զ­օծ եւ դ­րոշ­մա­զարդ։ ՊԱՀՊԱՆԱԿ՝ 2+1, թուղթ։

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. տեղ—տեղ փո­քր պատ­ռո­ւածք­ներ, կազ­մի կա­շին՝ քեր­ծո­ւած, ան­կիւն­նե­րը՝ մա­շո­ւած, ցե­ցա­կեր, փա­կան­ներն՝ ըն­կած։

ԾՆԹ. Նոյն գր­չի ձեռ­քով ձեռ. 1005, 1006։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1ա—292բ Մեկ­նու­թիւն Ե­լից

— 1աբ Ա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն, նա­եւ Ա­ռար­կու­թիւն — Գիր­քս ա­յս ի մա­նա­ւան­դա­կան ա­ռար­կու­թե­նէ գոր­ծոց, նախ ի յու­նաց, ա­պա ի լա­տի­նաց­ւոց կո­չե­ցաւ Էք­սօ­տուս, այ­սին­քն՝ Ե­լից... յԵ­լից օ­րի­նա­կե­ալ է եւ բա­ցա­յայ­տե­ալ։­

Ե­լից գր­քի 40 գ­լուխ­նե­րի մեկ­նու­թե­ան իւ­րա­քան­չիւ­րի խո­րա­գ­րին կից՝ «Շար գլ­խոց» տո­ւե­ալ գլ­խի հա­մա­ռոտ շա­րա­դ­րան­քով։­

ա. 2ա—12ա Մեկ­նու­թիւն Ե­լից: Գ­լուխ ա­ռաջ­նե­րորդ: Շար գլ­խոց. Նոր փա­րա­ւօն ոչ գի­տե­լով զՅօվ­սէփ եւ եր­կն­չե­լով եբ­րա­յեց­ւոց ա­յն­պէս ա­ճե­ալք... բայց նո­քա ոչ ա­րա­րին զ­գոր­ծն (3, հա­մար 22), հ­րա­մա­յե­լով զ­նո­սա ըն­կղ­մել — Այ­սո­քիկ են ա­նո­ւանք. վէ­լէ­չէ­մօթ, այ­սին­քն՝ եւ այ­սո­քիկ են ա­նո­ւանք...

բ. 12ա—22բ Գ­լուխ եր­կ­րորդ։ Շար գլ­խոյ. Մօ­սէս ծ­նա­նի, ար­տա­դ­րի, ս­նա­նի եւ որ­դե­գ­րի ի դս­տե­րէն փա­րա­ւօ­նի... ի ն­մա­նէ ծ­նաւ զ­Գեր­սամ եւ Ե­ղի­ա­զար — [­Բան.] Եւ զ­կ­նի այ­սո­րիկ ա­յր ի տաւ­նէն Ղե­ւե­այ՝ [­Մեկ­նութ.] Ա­յր ղեւ­տա­ցի, ա­յր ի յետ­նոր­դա­ցն Ղե­ւե­այ...

գ. 23ա—34բ Գ­լուխ եր­րորդ։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս ա­րա­ծե­լով զ­խաշի­նս Յո­թո­ռայ, կո­չի ի Տե­առ­նէ... հար­ցա­նէ զա­նու­նն Աս­տու­ծոյ, որ ա­սաց. Ես եմ, որ Էն — [­Բան.] եւ Մօ­սէս ա­րա­ծէր զ­խա­շի­նսն Յո­թո­րայ։ [Մեկ­նութ.] Ի 40 ամ յորս ե­կաց ի Մա­դի­ամ...

դ. 34բ—43ա Գ­լուխ չոր­րորդ։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս ըն­կա­լաւ յԱս­տու­ծոյ ա­ռաք­ման իւ­րոյ զեր­կու ն­շա­նս ե­ռա­կի դարձ­ման... Ա­հա­րօն ա­զդ­մամ­բն Աս­տու­ծոյ ի դէմ գ­նայ եղ­բ­օրն Մօ­սի­սի — [­Բան.] Ոչ հա­ւա­տաս­ցեն։ [­Մեկ­նութ.] Ժո­ղո­վուր­դն եւ խա­ժա­մուժ­քն եբ­րա­յեց­ւոց...­

ե. 43ա—6ա Գ­լուխ հին­գե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս ընդ եղ­բ­օրն ա­ռաք­մամ­բն Աս­տու­ծոյ գ­նայ ա­ռա­ջի փա­րա­ւօ­նի... եւ ա­պա Մօ­սէս դի­մէ առ Աս­տո­ւած — [Բան.] Զկ­նի այ­սո­րիկ մ­տին Մօ­սէս... [­Մեկ­նութ.] Ընդ ծե­րոյն ժո­ղո­վր­դե­ան ա­սէ Լիւ­րա­ցին...

զ. 46ա—53բ Գ­լուխ վե­ցե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Աս­տո­ւած քա­ջա­լե­րէ զ­Մօ­սէս եւ ն­մա յայ­տ­նէ զիւր ա­նունն Ե­հօ­վա... եւ Ղե­ւե­այ մին­չեւ առ Մօ­սէս, եւ Ա­հա­րօն — [­Բան.] Եւ ա­սէ Տէր ց­Մօ­սես։ [­Մեկ­նութ.] յԱ­ղ­օ­թելն եւ ի կար­դա­լն առ Աս­տո­ւած...­

է. 53բ—67բ Գ­լուխ եօթ­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­քէ Տէր զ­Մօ­սէս առ փա­րա­ւօն, զի մի ար­ձա­կի­ցէ յեբ­րա­յե­ցիսն — [­Բան.] Եւ ա­սաց Տէր ց­Մօ­սէս։ [­Մեկ­նութ.] Պա­տաս­խա­նէ ա­ստ Աս­տո­ւած ե­րկ­չո­տու­թե­ան...­

ը. 67բ—73ա Գ­լուխ ու­թե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­գ­րի եր­կ­րորդ հա­րո­ւա­ծն Ե­գիպ­տո­սի, որ էր գոր­տանց... որ եւ զ­կ­նի իւ­րա­քան­չիւ­րո­ցն խս­տա­ցու­ցա­նէ փա­րա­ւօն — [­Բան.] Հա­րից զա­մե­նայն սահ­մա­նս քո գորտ­մամբ։ [­Մեկ­նութ.] Սահ­մա­նս, այ­սին­քն՝ զ­գա­ւառս քո...

թ. 73ա—9ա Գ­լուխ ին­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­գ­րի. հին­գե­րորդ հա­րո­ւա­ծն ժանդ մա­հու եւ վե­ցե­րորդն կե­ղից... բայց ի դա­դա­րի­լն հա­րո­ւա­ծոց վերս­տին զին­քն խս­տա­ցու­ցա­նէ — [­Բան.] Ա­հա ձեռն իմ ե­ղի­ցի...։ [­Մեկ­նութ.] Ձեռս, այ­սին­քն՝ զ­ձա­ղա­նս իմ...

ժ. 79ա—84բ Գ­լուխ տասն։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­գ­րի ու­թե­րորդ հա­րո­ւա­ծն Ե­գիպ­տո­սի, որ ե­ղեւ մա­րա­խաց... ս­տի­պե­լն // (79բ) Մօ­սի­սի զին­քն վերս­տին խոս­տա­ցու­ցա­նէ եւ զ­մահ Մօ­սի­սի ս­պառ­նայ — [Բան.] Զի ե­ւս խոս­տա­ցու­ցի...։ [­Մեկ­նութ.] Այ­նու կեր­պիւ, ո­րով ա­սա­ցի...

­ժա. 84բ—6բ Գ­լուխ մե­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Նախ ա­սէ եւ գ­րէ զ­վեր­ջին հա­րո­ւա­ծն Ե­գիպ­տո­սի, այ­սին­քն՝ զ­կո­տո­րու­մն ան­դ­րան­կաց... զ­կ­նի կո­տոր­ման­ցն ան­դ­րան­կաց ե­ղեւ որ­պէս յայտ է. 12, 35։ Ա­յս ա­յս­միկ գլ­խոջ՝ 1 եւ 2 համար. — [­Բան.] Եւ ա­սաց Տէր։ [­Մեկ­նութ.] Ա­սաց զայս, Տէր, Մօ­սի­սի...

ժբ. 86բ—109ա Գ­լուխ եր­կո­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­գ­րի ա­ստ նախ ա­րա­րո­ղու­թիւն զե­նե­լոյ եւ ու­տե­լոյ զ­գառն զատ­կա­կան... վե­ցե­րորդ՝ զ­թիւն ան­ձանց առ ի ա­տել զ­գառն. համար 43 — [­Բան.] Ա­սաց ե­ւս Տէր։ [­Մեկ­նութ.] Ի նոյ­նում ամ­սոյ ա­ռաջ­նում...

ժգ. 109ա—17ա Գ­լուխ ԺԳ։ Ըստ գլ­խոց. Հ­րա­մա­յէ Աս­տո­ւած ին­քե­ան մա­տու­ցա­նիլ ան­դ­րա­նի­քն մարդ­կանց եւ ա­նաս­նոց... Ա­ռա­գ­րի սիւ­նն հ­րոյ եւ ամ­պոյ, որ էր ա­ռաջ­նորդ ճա­նա­պար­հին — [­Բան.] Սր­բե­ա ի­նձ զա­մե­նայն ան­դ­րա­նի­կս։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ բա­ժա­նե­ա ի հա­սա­րակ սո­վո­րու­թե­նէ...

ժդ. 117ա—26բ Գ­լուխ չո­րեք­տա­սա­նե­րորդ։ Շար գլ­խոց. Փա­րա­ւօն ընդ իւ­րայ­նո­ցն հե­տա­մուտ լի­նի եբ­րա­յեց­ւո­ցն... ե­գիպ­տա­ցի­քն հե­տա­մուտ լի­նե­լովք, թէ ի հ­րեշ­տա­կէն, թէ ի վե­րա­դի­մ­օղ ջ­րոց ծած­կին — [Բան.] Բա­նա­կես­ցին ի կող­մա­նէ Փի­հա­հի­ռօ­թա... [­Մեկ­նութ.] Չոր­րորդ է ա­յս եբ­րա­յեց­ւոց կա­յա­ցու­մն...

­ժե. 126բ—35բ Գ­լուխ ԺԵ։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս, եւ եբ­րա­յե­ցի­քն եր­գեն զյաղ­թու­թիւն Աս­տու­ծոյ, զ­նոյ­նն առ­նէ Մա­րի­ամ ընդ ի­գաց... ե­ղեւ վե­ցե­րորդ բա­նա­կելն եբ­րա­յեց­ւոց յա­նա­պա­տին — [­Բան.] Յայն­ժամ եր­գե­աց Մօ­սէս... [­Մեկ­նութ.] Ո­րովք ցն­ծա­լովք զայ­նօք եր­ջա­նիկ ան­ց­մա­նէ ծո­վուն...

ժզ. 136ա—45բ Գ­լուխ ԺԶ։ Շար գլ­խոց. Ի պա­կա­սի­լն կե­րա­կ­րո­ցն սօ­վե­ալ եբ­րա­յե­ցի­քն տր­տն­ջես­ցին... նո­վաւ զ­նո­սա պա­տե­ւաց հա­նա­պազ 30 ամ — [Բան.] Ե­կն ա­մե­նայն բազ­մու­թիւն ո­րդ­ւո­ցն... [­Մեկ­նութ.] Ա­յս է ու­թե­րորդ բ­նա­կա­րան եբ­րա­յեց­ւոց...

­ժէ. 145բ—50բ Գ­լուխ ԺԷ: Շար գլ­խոց. Ի ծա­րա­ւու տր­տն­ջա ժո­ղո­վուր­դն, ո­ւս­տի Մօ­սէս հ­րա­մա­նաւն Աս­տու­ծոյ հար­կա­նե­լով զ­վէ­մն ի Հ­ռա­փի­տիմ... բայց կո­տո­րե­աց զ­նա Յե­սու յա­ղ­օ­թե­լն Մօ­սի­սի — [­Բան.] Ի բնա­կա­րա­նս իւ­րե­անց։ [­Մեկ­նութ.] Եբ­րա­յե­ցե­րեն՝ ի գնաց­մու­նս Ե­րու­սա­ղէմ...

­ժը. 159բ—3բ Գ­լուխ ԺԸ: Շար գլ­խոց. Հոր­դոր. Ա­ներն Մօ­սի­սի զ­Սե­քո­րայ կի­նն ընդ ո­րդ­ւոց առ նա է­ած... եւ զ­դա­տա­ւորս, ո­րք դա­տի­ցէ­ին զ­փոք­րա­գոյ­նսն — [­Բան.] եւ մինչ լո­ւաւ Հո­թոր քա­հա­նայն Մա­դի­ա­մու։ [­Մեկ­նութ.] Քաղ­դե­ա­ցին՝ թարգ­մա­նէ իշ­խան Ման­դի­ա­մու...

ժթ. 153բ—9բ Գ­լուխ ԺԹ: Շար գլ­խոց. Եբ­րա­յե­ցիքն գան ի Սի­նայ։ Ե­լա­նէ Մօ­սէս ի լե­առն... զեբ­րա­յե­ցիս զիւ­րով եր­կիւ­ղիւ եւ կ­րօ­նիւ զա­հի հա­րի­ցէ — [Բան.] Յեր­րոր­դում ամ­սոյ ե­լա­նե­լոյն Իս­րա­է­լի... [­Մեկ­նութ.] Յա­ւուր ա­յս­միկ, այ­սին­քն՝ ի նոյ­նում ա­ւուր...­

ի. 159բ—65ա Գ­լուխ ք­սան. Շար գլ­խոյ. Հ­րեշ­տա­կն ի Սի­նա­յէ բո­լոր ժո­ղո­վր­դե­ա­նն եբ­րա­յեց­ւոց ա­ղաղ­ակէ... հ­րա­մա­յի ի ն­մա­նէ առ­նել զ­սե­ղան ի հո­ղոյ կամ դան­տաղ քա­րէ — [­Բան.] Եւ խօ­սե­ցաւ Տէր զ­բա­նս զայ­սո­սիկ ա­մե­նայն։ [­Մեկ­նութ.] Փողն, որ մին­չեւ ցաստ զշ­փո­թե­ալ ձայ­նս տայր...­

ի­ա. 104ա—8ա Գ­լուխ Ի­Ա։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս ի Սի­նայ յԱս­տու­ծոյ ըն­կա­լաւ զ­դա­տող­կան տո­ւա­ւիրն շուրջ զ­ծա­ռա­յիւ­քն եւ զա­ղախ­նօք... եւ հե­տե­ւե­ա­լն առ­նէ զօ­րէ­նն հա­տու­ցու­մն, թէ՛ վ­նա­ս­օղ մարդուն, թէ՛ հար­կա­ն­օղ եզան — Գի­տե­լի է, թէ որ­պէս ի նա­խան­ցեալ գ­լուխն դ­նէ Աս­տո­ւած...­

իբ. 168ա—71ա Գ­լուխ ԻԲ։ Շար գլ­խոց. Սկ­սի սահ­մա­նել զ­դա­տո­ղա­կան օ­րէն. զ­գո­ղու­թե­նէ՝ 1 համար, զ­պա­հես­տէ՝ 7 համար. զ­փո­խա­տո­ւու­թե­նէ՝ 14 համար... զ­տա­սա­նոր­դէ եւ զ­նա­խա­մար­տէ՝ 29 համար — [­Բան] Ե­թէ ոք գո­ղա­նայ­ցէ զեզն... [­Մեկ­նութ.] Խն­դ­րի­ցես թէ, ըն­դէ՞ր գողն ե­զին...­

իգ. 171ա—6բ Գ­լուխ ԻԳ։ Շար գլ­խոց. Սկ­սի առ­նել զ­դա­տո­ղա­կան օ­րէ­նս մա­նա­ւանդ զան­ձանց եւ զըն­կալ­մա­նէ ըն­ծա­յից... ե­թէ հ­նա­զան­դի­ցին օ­րի­նաց իւ­րոց եւ պա­տո­ւի­րա­նաց — [­Բան.] Մի առ­նու­ցուս զձայն ս­տու­թե­ան... [­Մեկ­նութ.] Եբ­րա­յե­ցե­րէն՝ մի ըն­դու­նի­ցիս զլ­սու­մն ս­տու­թե­ան...­

իդ. 176բ—82ա Գ­լուխ ԻԴ։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս զօ­րէ­նս Տե­առն բե­րէ առ ժո­ղո­վուր­դն, զ­նո­սա ըն­դու­նի եւ նո­ցա զին­քն պա­րա­ւան­դէ ժո­ղո­վուր­դն... Ե­լա­նէ նա եւ մ­նայ ի լե­առն ի քա­ռա­սուն ա­ւուրս — [­Բան.] Եւ առ Տէր։ [­Մեկ­նութ.] Ար­դեն ե­լե­ալ էր Մօ­սէս առ Տէր...­

ի­ե. 182ա—201բ Գ­լուխ Ի­Ե։ Շար գլ­խոց. Հ­րա­մա­յէ Աս­տո­ւած ե­ղա­նիլ տա­պա­նա­կն եւ քաւ­չա­րա­նն... եւ նր­բա­պէս հինգ եւ ի Պօ­րա­մո­սի զ­տա­ճա­րէն եւ Վի­լալ­փան­տո­սի ա­ռա­գ­րու­թե­ան տա­ճա­րին — [­Բան.] Առ­ցեն ի­նձ զ­նա­խաւ­մ­տիս։ [­Մեկ­նութ.] Զի նախ հա­սա­րակ, ե­ղեւ ա­յս նո­ւէրս...­

իզ. 201բ—9բ Գ­լուխ ԻԶ։ Շար գլ­խոց. Նա­խա­գ­րի զէ­նն խո­րա­նին այ­սին­քն՝ նախ չորս նո­րին ծած­կոյթ­քն... եւ 36 համար. Ծաղ­կե­այ վա­րա­գոյրն սր­բոյն — Առ ա­ստ զ­հա­մա­ռօտ ա­ռա­գ­րու­մն...­

ի­է. 209բ—18ա Գ­լուխ Ի­Է։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­գ­րի սե­ղա­նն ող­ջա­կի­զաց ընդ իւ­րոց ա­նօ­թո­ցն կաս­կա­րա­յից... եր­րորդ՝ 20 հա­մար. Ա­ռա­գ­րի ի­ւղն ճ­րա­գաց եւ վա­ռու­մն նո­ցին — [­Բան.] Ա­րաս­ցես եւ զ­սե­ղան յան­փուտ փայ­տից։ [­Մեկ­նութ.] Գի­տե­լի է, թէ կր­կ­նի էր սե­ղա­նն...­

իը. 218ա—40ա Գ­լուխ ԻԸ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­գ­րին հան­դերձ­քն քա­հա­նա­յա­պե­տին եւ 40 համար. Փո­քր քա­հա­նա­յից, այ­սին­քն՝ նախ վա­կաս... վե­ցե­րորդ՝ ան­դ­ր­ա­վար­տիկ համար 42 — [­Բան.] Եւ մեր­ձե­ցո ե­ւս առ քեզ... [­Մեկ­նութ.] եբ­րա­յե­ցե­րէն՝ հպ­պիլ սո­րա առ քեզ...­

իթ. 240ա—7բ Գ­լուխ ԻԹ։ Շար գլ­խոց. Հ­րա­մա­յէ Աս­տո­ւած Մօ­սի­սի, զի զԱ­հա­րօն եւ զոր­դիս նո­րա ձեռ­նա­դ­րի­ցէր քա­հա­ն­այս... նա­խա­գ­րէ զ­զո­հս գա­ռին, թէ՛ յա­ռա­ւօ­տու եւ թէ՛ յե­րե­կո­յի հա­նա­պազ զեն­լի — [Բան.] Եւ պա­նս։ [­Մեկ­նութ.] Պա­տառս, զօ­թս եւ քա­քառս...

լ. 247բ—56բ Գ­լուխ Լ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­գ­րի սե­ղա­նն խն­կոց, եր­կ­րորդ՝ 12 համար. Հ­րա­մա­յի ժո­ղո­վր­դե­ան իւ­րա­քան­չիւր հա­տու­ցա­նել զ­խունկ... ա­ռա­գ­րի բա­ղա­դ­րու­թիւն խն­կոյ, որ ծ­խա­նե­լի էր սե­ղա­նում խն­կոց — [­Բան.] Ա­րաս­ցես եւ զ­սե­ղա­նն ի ծ­խել զխունկս: [­Մեկ­նութ.] Ա­ռա­գ­րի ա­ստ սե­ղա­նն խն­կոց...

­լա. 256բ—8բ Գ­լուխ ԼԱ: Շար գլ­խոց. Բէ­սէ­լի­էլ եւ Ո­զի­ա բառ­ ն­շա­նա­դ­րին Աս­տու­ծոյ ճար­տա­րա­պէտք խո­րա­նին... Աս­տո­ւած Մօ­սի­սի տայ զեր­կու քա­րե­ղէն տախ­տա­կս — [­Բան.] Կո­չե­ցի յա­նո­ւա­նէ զԲէ­սէ­լի­էլ։ [Մեկ­նութ.] Զի Ես՝ Աս­տո­ւած ա­նո­ւա­նա­պէս ի վեր զայլ ա­մե­նայն ընտ­րե­ցի...

լբ. 258բ—69ա Գ­լուխ ԼԲ։ Շար գլ­խոց. Եբ­րա­յե­ցիքն ի բա­ցա­կա­յու­թե­ան Մօ­սի­սի զոր­թն ոս­կե­ղէն ձու­լե­ցին եւ եր­կր­պա­գին... ջն­ջե­ա զիս, ի գ­րոյն քո — [Բան.] Ա­րի ա­րա մեզ զաս­տո­ւա­ծս... [­Մեկ­նութ.] Աս­տո­ւա­ծս, այ­սին­քն՝ Աս­տո­ւած...

լգ. 269ա—77ա Գ­լուխ ԼԳ։ Շար գլ­խոց. Ս­պառ­նայ թե­րե­ւս Աս­տո­ւածն ժո­ղո­վր­դե­ան, նա ող­բայ... բայց զե­րե­սս իմ տե­սա­նել ոչ կա­րես — [­Բան.] Եւ խօ­սե­ցաւ Տէր ց­Մօ­սէս։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ յոր­ժամ ար­դեն եր­կ­րորդ ան­գամ Մօ­սէս ել ի լե­առն...

լդ. 277ա—83ա Գ­լուխ ԼԴ։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս պատ­րաս­տե­լով զ­տախ­տա­կսն դար­ձաւ առ լե­առն... աս­տուստ Մօ­սէս զք­օ­ղէ զե­րեսն եւ ին­քն զ­քո­ղե­ալ ընդ ժո­ղո­վր­դե­ան եւ ժո­ղո­վուր­դն ընդ ն­մա խօ­սի — [Բան.] Եւ այ­նու­հե­տեւ։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ խօ­սե­ցաւ Աս­տո­ւած ընդ Մօ­սէ­սի...

­լե. 283ա—4ա Գ­լուխ ԼԵ։ Շար գլ­խոց. Առ բե­րէ Մօ­սէս ժո­ղո­վր­դե­ան զ­պա­տո­ւի­րա­նսն Աս­տու­ծոյ շա­բա­թու... առ ն­շա­նա­դ­րին ար­հես­տա­ւորք խո­րա­նին Բէ­սէ­լի­էլ եւ Ո­զի­աբ — [­Բան.] Եօթ­նե­րորդ օ­րն ե­ղի­ցի տեղ սուրբ...։ [­Մեկ­նութ.] Ու­սիր ա­ստ, թէ ո­րք է հո­գն եւ կ­րօ­նն շա­բա­թու...

լզ. 284աբ Գ­լուխ ԼԶ։ Շար գլ­խոց. Ա­ռա­ւել բե­րին Եբ­րա­յե­ցի­քն քան պի­տոյ ի­ցէր խո­րա­նին... 35 համար. Վա­րա­գոյրն Սր­բու­թե­ան Սր­բոց եւ ա­ռա­ջի սր­բոյն — [Բան.] Ո­ւխտք։ [­Մեկ­նութ.] Կա­մա­ւոր նո­ւէրք...

­լէ. 284բ—5ա Գ­լուխ ԼԷ։ Շար գլ­խոց. Շի­նի տա­պա­նա­կն քա­ւիչ ք­րօ­բէն... 25 համար. Սե­ղա­նն խն­կոց եւ սա­կս ո­րոյ շի­նի խունկ — [­Բան.] Զեր­կու ե­ւս ք­րով­բէ։ [­Մեկ­նութ.] Աս­տուստ յայտ է, թէ է­ին եր­կու մի­այն ք­րօ­բէք...

­լը. 285ա—9ա Գ­լուխ ԼԸ։ Շար գլ­խոց. Շի­նի սե­ղա­նն ող­ջա­կի­զաց եւ 8 համար. Պղն­ձե­ղէն ծովն ի հա­­յե­լե­աց կա­նանց... եւ պղն­ձոյ ի շէ­նն խո­րա­նին նուի­­րե­ալք եւ ծ­խե­ալք — [­Բան.] Ա­րար եւ զա­ւա­զա­նն պղն­ձի... [­Մեկ­նութ.] Ի տե­ղի հա­յե­լե­աց եբ­րա­յե­ցե­րէն է պէ­մա­ռօթ...

լթ. 189ա Գ­լուխ ԼԹ։ Շար գլ­խոց. Շի­նին քա­հա­նա­յա­կան հան­դերձ­քն եւ լ­րա­նայ բո­լոր շէ­նն խո­րա­նին ի­ւր կա­հիւ­քն եւ կա­րա­սիւ­քն — [­Բան.] Եւ ա­րար զեր­կու ծո­պս։ [­Մեկ­նութ.] Այ­սին­քն՝ ա­րար զեր­կու ծայրս...

խ. 289բ—91բ Գ­լուխ Խ։ Շար գլ­խոց. Մօ­սէս կան­գ­նէ զ­խո­րա­նն եւ զ­նա ա­մե­նայն մա­սամբք եւ ան­դա­մօք յար­մա­րա­պէս տ­րա­մա­դ­րէ։ Եր­կ­րորդ՝ 32 համար. Ամ­պն փա­ռաց Տե­առն ծած­կէ զ­խո­րա­նն եւ այ­նու­հե­տեւ ի ն­մա բազ­մի — [­Բան.] Եւ խօ­սե­ցաւ Տէ­րու­թիւն Մօ­սի­սի։ [­Մեկ­նութ.] Յայս­միկ սոյ­նում ա­ռաջ­նոյ ա­մի ե­լա­նե­լոյն եբ­րա­յեց­ւոց յԵ­գիպ­տո­սէ... մեր­ձե­ալ է յա­ւի­տե­նա­կա­նու­թիւն եւ յա­ւի­տե­նա­կան կե­ա­նն. Ըն­դէ՞ր սի­րէք զու­նայ­նու­թիւն. կե­այ­ցէք յա­ւի­տե­նա­կա­նու­թե­ան։

— 292աբ Փա­ռա­բա­նու­թիւն ա­մե­նա­փրկ­չին սա­կս գոր­ծո­ցն եւ հա­մա­ռօ­տու­թե­ան­ցն Ե­լից — Գո­վե­ա Ե­րու­սա­ղէմ զ­Տէր, եւ օր­հ­նե­ա զԱս­տո­ւած քո, Սի­օն...

2. 295ա—458բ Մեկ­նու­թիւն Ղեւ­տաց­ւոց

­Տե՛ս ձեռ. 1231, 7ա—266ա. Ա­ռար­կու­թիւն/ 295ա—6ա։ § ա—ի­է/ 296ա—457ա։ Ու­նի.

— 457ա—8ա Փա­ռա­բա­նու­թիւն սր­բոց, Աս­տու­ծոյ եւ պաշ­տել­ւոց սր­բոց սր­բա­ցուց­չին ի Ղեւ­տա­կան օ­րի­նաց — Մա­տու­ցէք Տե­առն որ­դիք Աս­տու­ծոյ... եւ քն­նե­ցից զ­պա­տո­ւի­րա­նս քոյ, եւ խն­դ­րե­ցից զս­քան­չե­լիս օ­րի­նաց քոց։ Փա՜ռք Հօր... յա­ւի­տե­նից. ա­մէն։ Վերջ փա­ռա­բա­նու­թե­ան։

1009

­ԿՈՒՌ­ՆԵ­ԼԻ­ՈՍ

ՄԵԿ­ՆՈՒ­ԹԻՒՆ Ե­ԼԻՑ ԵՒ ՂԵՒ­ՏԱՑ­ՒՈՑ

ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 318 (495—1126). չ­գ­րո­ւած՝ 1բ, 201բ—2բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1—49×6 (Ա, Բ 12, Թ 16, ԽԲ 8)։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 31,5×20,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ե­րկ­սիւն (1ա, 203աբ՝ մի­ա­սիւն)։ ԳԻՐ՝ բո­լոր­գիր։ ՏՈՂ՝ 50։ ԿԱԶՄ՝ ծաղ­կա­թուղթ, ան­կիւն­նե­րը եւ թի­կուն­քը՝ կար­միր կա­շի, մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը՝ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ոս­կե­զ­օծ եւ դ­րոշ­մա­զարդ։ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, թուղթ։

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը գու­նա­փո­խո­ւած (271ա—312բ)։ Կազ­մի թուղ­թը տեղ—տեղ պատ­ռո­ւած, ան­կիւն­նե­րը՝ մա­շո­ւած, թի­կուն­քի կա­շին՝ քեր­ծո­ւած։

ԾՆԹ. Ս­կ. տե՛ս ձեռ. 1011։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1ա—201ա [­Մեկ­նու­թիւն Ե­լից]

­Տե՛ս ձեռ. 1008, 1ա—292բ. Ա­ռա­ջա­բան /1ա։            1. § ա—խ/2ա—200ա։ 2/200բ—1ա։

Բ. 203ա—318բ [­Մեկ­նու­թիւն Ղեւ­տաց­ւոց]

­Տե՛ս ձեռ. 1231, 7ա—206ա. Ա­ռար­կու­թիւն/203աբ։    § ա—ի­է/204ա—318բ։ Ու­նի.

2. — 318բ Փա­ռա­բա­նու­թիւն սր­բոյն Աս­տու­ծոյ եւ պաշ­տել­ւոց սր­բոց սր­բա­ցուց­չին ի Ղեւ­տա­կան օ­րի­նաց — Մա­տու­ցէք Տե­առն Աս­տու­ծոյ...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

­Պահ­պա­նակ Ա (Շղա­գիր) Կուռ­նե­լի­ո­սի Մեկ­նու­թիւն Հին Կ­տա­կա­րա­նաց, նո­ւի­րե­ալ ի մահ­տե­սի Մա­ղա­քի­այ Տէր-Գ­րի­գո­րե­ան Մու­րա­տե­անց, ի գ­րա­տուն Սր­բոյ գա­հին Էջ­մի­ած­նի։ Ի հայ­րա­պե­տու­թե­ան տէր տէր Մատ­թէ­ո­սի սր­բազ­նա­գոյն կա­թո­ղի­կո­սի եւ ծայ­րա­գոյն պատ­րի­ար­գի Ամե­նայն Հա­յոց Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սեց­ւոյ, 1859 մա­յիս 10, ի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս, ի Պէ­կ­օղ­լու։

 

1010

­ԿՈՒՌ­ՆԵ­ԼԻ­ՈՍ

 ՄԵԿ­ՆՈՒ­ԹԻՒՆ ԹՈ­ՒՈՑ ԵՒ ԵՐ­Կ­ՐՈՐԴ 0­ՐԻ­ՆԱՑ

ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 203 (1127—1495՝ մին­չեւ 185). չ­գ­րո­ւած՝ 184բ—5բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1—33×6 (Ա 12, Բ 10, Գ 8, Դ, Թ, ԺԲ, ԺԷ 5, Լ 3)։ ՆԻՒԹ՝ թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 31,5×20,3։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ե­րկ­սիւն (1ա, 99ա՝ մի­ա­սիւն)։ ԳԻՐ՝ բո­լոր­գիր (93բ, 186ա, 203բ՝ նօ­տր­գիր)։ ՏՈՂ՝ 50։ ԿԱԶՄ՝ ծաղ­կա­թուղթ, ան­կիւն­նե­րը եւ թի­կուն­քը՝ կա­շի, մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը՝ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ոս­կե­զ­օծ եւ դ­րոշ­մա­զարդ։ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, թուղթ։

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թե­ան հետ­քեր, թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը տեղ—տեղ գու­նա­փո­խո­ւած, կազ­մի թուղ­թը տեղ—տեղ պատ­ռո­ւած, ան­կիւն­նե­րը` մա­շո­ւած։

ԾՆԹ. Ս­կ. տե՛ս ձեռ. 1009։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1ա—97բ [­Մեկ­նու­թիւն Թո­ւոց]

­Տե՛ս ձեռ. 1006, 2ա—171բ. Ա­ռար­կու­թիւն/1ա։ 1. § ա—լզ/1բ—97բ։ 2/989աբ։

Բ. 199ա—203ա [­Մեկ­նու­թիւն Եր­կ­րորդ օ­րի­նաց]

­Տե՛ս ձեռ. 1231, 208ա—451բ. Ա­ռար­կու­թիւն/99ա։ § ա—լդ/99բ—173ա։ Ու­նի։

— 173ա—4ա Փա­ռա­բա­նու­թիւն Աս­տու­ծոյ օ­րի­նա­բե­րին եւ նո­րին Քա­րոզ յԵր­կ­րորդ օ­րի­նաց — Զո­ղոր­մու­թիւն եւ զսր­բու­թիւ­նս Տե­առն ի յա­ւի­տե­ան եր­գե­ցից...

— 174ա—81ա Ա­ղօթք եւ եզ­րա­փա­կու­մն — Ս­տեղ­ծ­օղ ա­մե­նից Աս­տո­ւած...

Գ. 181ա—4ա Զ­չա­փոյ եւ ծան­րու­թե­անց եբ­րա­յեց­ւոց, յու­նաց յռօ­մա­յեց­ւոց, ս­պա­նի­աց­ւոց, հա­ւա­քե­ալ ի յ­Ռու­պեր­տո­սէ Գե­նա­լո­սէ... — Զդ­րա­մոց եւ ծան­րու­թե­անց եւ կշ­ռոց...

— 186ա—203ա Ցանկ — Աս­տո­ւա­ծա­բա­նու­թիւն ոչ ա­յլ ի­նչ է, ե­թէ ոչ մա­կա­ցու­թիւն... օր­հ­նել պար­տիմք զՏէր մինչ կե­րի­ցուք եւ յա­գես­ցուք։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

­Պահ­պա­նակ Ա (Շղա­գիր) Կուռ­նե­լի­ո­սի Մեկ­նու­թիւն Հին կ­տա­կա­րա­նաց, նո­ւի­րե­ալ ի մահ­տե­սի Մա­ղա­քի­այ Տէր-Գ­րի­գո­րե­ան Մու­րա­տե­անց, ի գ­րա­տուն Սր­բոյ գա­հին Էջ­մի­ած­նի, ի հայ­րա­պե­տու­թե­ան տէր տէր Մատ­թէ­ո­սի սր­բազ­նա­գոյն կա­թո­ղի­կո­սի եւ ծայ­րա­գոյն պատ­րի­ար­գի Ա­մե­նայն Հա­յոց Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սեց­ւոյ, 1859 մա­յիս 10, ի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս, ի Պէ­կ­օղ­լու։