301

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

ԺԵ - XV

ԿԱԶ­ՄՈՂ` Գրի­գոր ա­բղյ (1476 թ.):

ԹԵՐԹ` 387+1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 113ա, 386ա-7բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԼԳ 12 (Ա 7, Ե 13, Ժ, ԻԶ 9, ԼԱ 10) +1 4: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 23,5 15,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 86ա): ՏՈՂ` 18: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ մուգ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ-Փո­խու­մն Աս­տուա­ծած­նի` 44բ, Մատ­նու­թիւն` 113բ, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 113բ-4ա, Խա­չե­լու­թիւն` 114ա, Ա­ւե­տու­մն Յով­հան­նու Մկրտ­չի` 186ա, Ա­ւե­տու­մն Քրիս­տո­սի` 186բ, Տե­սիլ Յով­սէ­փայ` 186բ, Համ­բար­ձու­մն` 187ա, Ըն­ծա­յու­մն (միա­գոյն, լու­սան­ցա­զարդ)` 197ա, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 302բ, Հո­գե­գա­լուստ` 303ա: Մար­կոս` 114բ, Ղու­կաս` 187բ, Յով­հան­նէս` 303բ: Խ ո ր ա ն` 1գդ, 2աբ, 3աբ, 4աբ, 5ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 115ա, 188ա, 304ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, եր­կ­րա­չա­փա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, կար­միր, մո­խ­րա­գոյն, կա­նաչ, սեւ, ոս­կի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: Ժ-ԺԱ դդ.: 1 (Ա) + 1 (Բ), ստա­ցուած 1 թեր­թի ըն­դ­լայ­նա­կի հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աա): Կար­դալ Աբ, Բբ, Աա (Բա լուա­ցուած եւ ա­ն­ըն­թեռն­լի). «Ի վե­րայ ե­րե­սաց իւ­րոց... այ­սու­հե­տեւ (ԺԳ, 35-41):

ՎԻ­ՃԱԿ` սկզ­բից պա­կա­սա­ւոր, խո­նա­ւու­թիւ­նից խու­նա­ցած, լու­սան­ցա­յին մա­սե­րը մա­շուած, տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, դռ­նա­կն ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 6ա-112բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի (թա­փուած` Ա, 1-Գ, 9, ԻԸ, 17-20):

2. 115ա-85բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 188ա-301բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 304ա-85բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

 

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 385բ Զվեր­ջին նո­րո­գող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` զսր­բա­կ­րաւն Գրի­գոր ա­բե­ղայ եւ զծ­նո­ղսն, եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորս... ( ա­ն­ըն­թեռն­լի), որ­դին` զՍի­մա­ւոն յի­շե­ցէք ի սուրբ, յար­ժա­նա­ւոր յա­ղաւ­թս ձեր, ո՛վ կար­դայք կամ աւ­րի­նա­կէք, եւ Աս­տուած զյի­շողքդ յի­շէ իւր միւ­սան­գամ գա­լս­տեա­նն. ա­մէն: Կազ­մե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան Գրի­գոր սուտ ե­րի­ցու ի թվիս Հա­յոց ՋԻԵ (1476). ա­մէն:

2. 2ա (ԺԷ դ., բո­լոր­գիր) Ի Տեառն: Ես` տէր Սար­գիս, ծա­ռայ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի, մե­ղա­պարտ եւ ա­ն­ար­ժան, գնե­ցի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շատ[ակ] ինձ եւ ծնո­ղաց ի­մոց եւ կո­ղա­կ­ցին ի­մոյ եւ իմ դս­տերն ի­մոյ` Գու­հա­րին. ա­մէն: Ով ոք գիրս բա­նայ, ա­ն­ար­ժան Սար­գի[ս] է­րէ­ցս յի­շայ, եւ Աս­տուած զինք յի­շայ. ա­մէն: Ով մեզ Ո­ղոր­մի ա­սայ, Աս­տուած զինք ա­ջայ­կող­մն դա­սե­ւես­ցէ՛: || (3ա) Յի­շա­տակ իւր եւ ծնո­ղեա­ցն, հա­ւրն` պա­րոն Բա­բայ­ջա­նին, եւ մա­ւրն` Շուե­նէր­խա­թու­նին, եւ եղ­բարց նո­րին` Թուխ­մա-նու­կին, եւ հաւ­րեղ­բա­ւրն` Գաւ­գի­նին, Նաւ­ռու­զին, եւ կո­ղա­կ­ցին` Հան­ձ­րէ­վ­ար­դին, եւ ան­յի­շա­տակ Դուն­տի­կին, Վէ­լի­ջա­նին, Համ­բար­ջուն, եւ իր որ­դոց` Համ­բար­ջուն, Բար­սե­ղին: Դար­ձեալ [յի­շե­ցէք] տէր Սար­գ­ը­սին, Բա­բայ­ջա­նին եւ կո­ղա­կ­ցին` Գաւ­զա­լա­ղին, եւ մեծ պա­պին` Սար­գ­ը­սին, Ուստ­իա­նին, Ա­ղայ­ջա­նին, եւ ա­մե­նայն ար||(3բ)ե­ւե՛ան մեր­ձա­ւո­րա­ցն. ա­մէն: Եւ դար­ձեալ ե­րես ան­կե­ւե՛ալ ա­ղա­չեմք ըզ­ձեզ, ո՛վ սուրբ պա­տուե­լի վար­դա­պետ, կրաւ­նա­ւորք, քա­հա­նայք, կար­դա­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լով յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ ա­ղաւ­թս ձեր, եւ Աս­տուած ձեզ յի­շէ իւր միւ­սան­գամ գա­լս­տե­ւե՛ան. ա­մէն: Յի­շողդ յի­շալ լի­ցի:

3. 302ա (ԺԷ-ԺԸ դդ., շղա­գիր) Վեր­ջին նո­րո­քողն` Ըս­տե­ւե՛­փա­նոսն, որ հա­լալ հն­չիւն քնեց զԱ­ւե­տա­րա­նս ի­րե­նն եւ իր ծնո­ղա­ցն յի­շա­տակ, հա­ւրն` Զա­քա­րին, մա­ւրն` Խաւ­տ­խա­թու­նին, աղ­բորն` Էս­տե­փա­նին, քվերձ` Շա­մամ­խա­թու­նին, Խո­զի­նա­րին, հան­կա­նն` Թա­մար­խա­թու­նին, աղ­բորն` Վա­նա­կա­նին: Աս­տուած զիր մեղ­քն թո­ղու: Ով զէս էլ ծա­խէ ու նո­րայ­կ­նուեւն՛ք Աս­տուա­յեւծ՛ ած­նի դռ­նէս տա­նի, նայ իր հո­գին կա­պած լի­նի ի­րեք հա­րուր ու վաթ­ս­նու­հինկ հայ­րա­պե­տաց: Թիւն ի /// էս (եղ­ծուած) զԱ­ւե­տա­րա­նս տվա­ցի Շա­հ­ան­վան/// (2 բառ եղ­ծուած. հա­ւա­նա­բար` «Սա­րէ վանք կամ «սուրբ վան­քն):

302

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

ԺԷ -XVII

ԹԵՐԹ` 212. չգ­րուած` 1ա-5բ, 55բ-6բ, 91բ-2բ, 159աբ, 208բ-12բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԸ 12(ԺԸ 8): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 24 16,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 37ա): ՏՈՂ` 25: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 6ա, 57ա, 93ա, 160ա: Լ ու ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, եր­կ­րա­չա­փա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` վար­դա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: Թ-Ժ դդ.: 2(Ա-Բ)+2(Գ-Դ), ստա­ցուած 2 թեր­թե­րի ըն­դ­լայ­նա­կի եր­կ­տա­կու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աա): Կար­դալ Գբ, Դա, Գա, Դբ. «միայն տե­րեւ... վասն ո­րոյ յա­ղաւ­թս (ԺԱ, 13-24), Բա, Աբ, Բբ, Աա. «մատ եւն՛ես­ցէ եղ­բայրն զեղ­բայր... բայց դուք զգոյշ ե եւ­ղե­րուք՛ (ԺԳ, 12-23):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր: Կազ­մի Ա փեղ­կին մե­տա­ղեայ խա­չի հետ­քեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 6ա-54բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: 54բ-5ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

2.57ա-90բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (90բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս): 91ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

3. 93ա-158բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: 158բ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

4. 160ա-208ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (207բ-8ա Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

Ստո­րին լու­սանցք­նե­րում` Հա­մա­բար­բառ:

303

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

Մը­զուք գիւղ ՋԱ -1452

 

ԳՐԻՉ` Յով­հան­նէս: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ղա­զար քհյ:

ԹԵՐԹ` 289 + 1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1բ, 6բ, 7ա, 86բ, 87ա, 138ա-139ա, 222ա: ՊՐԱԿ` 1 7+ Ա-ԻԴ 12 (ԺԶ 11, ԺԹ, ԻԴ 10): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 22 15: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 10ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ: Ա փեղ­կին` 3 խաչ, եր­կու­սը` մէ­կա­կան ա­կով, 2 տե­րե­ւա­ձեւ զարդ, կոս­տ­ղեր: Աս­տա­ղը` տե՛ս «Պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նակ -ը:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 7բ, Մար­կոս` 87բ, Ղու­կաս` 139բ, Յով­հան­նէս` 222բ: Խ ո ր ա ն` 1դ, 2ա, 2բ, 3ա, 3բ, 4ա, 4բ, 5ա, 5բ, 6ա: Կի­սա­խո­րան` 8ա, 88ա, 140ա, 223ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զար­դա­գիր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գոյ­ներ` կա­պոյտ, կար­միր, սր­ճա­գոյն, դե­ղին, կա­նաչ:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թեր­թե­րը մա­սամբ բամ­բա­կա­կա­լած եւ խու­նա­ցած: Ո­րոշ թեր­թեր ե­տուա­ռաջ:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. 1բ-2ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 2բ-6ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ` լու­սան­ցա­յին):

3. 8ա-86ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: 86ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: Կից` Մատ­թէ­ոս մարդ ա­նուա­նե­ցաւ... (չափ.):

4. 88ա-137ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: 137բ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

5. 140ա-221բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու (թա­փուած` ԺԷ, 11-20, ԻԳ 41-53):

6. 223ա-85բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (թեր­թե­րը խառ­նուած. կար­դալ 223-4, 228, 226-7, 225, 229-85: Թա­փուած` Դ, 15-29): 285բ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

Բ. 1գ [ Ա­ւե­տա­րա­նա­ցոյց] - Ա­ւե­տա­րան Բժշ­կու­թեան այս­պէս գիտ. Մա[տ]թէ­ոս` Ծ, ԿԸ... Իսկ զՀան­գ­ըս­տեան Ա­ւե­տա­րան այս­պէս գիտ. Ի Մա[տ]թ[է]ոս` ՃԺ... (ԺԷ դ. յա­ւե­լում):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

386ա Ա­ւր­հ­նու­թիւն, գո­հու­թիւն... || (386բ) Ո­րոյ ցան­կա­ցող ե­ղեալ եր­ջա­նիկ եւ աս­տուա­ծա­սէր, սըր­բա­ս­նեալ քա­հա­նայն Ղա­զար եւ ստա­ցաւ զա­նա­ռիկ մե­ծու­թիւ­նս, զաս­տուա­ծա­բան սուրբ Ա­ւե­տա­րան յի­շա­տակ բա­րի հոգ­ւոյ իւ­րոյ, ե­ւս ա­ռա­ւել որդ­ւոյն իւ­րոյ` Յո­վան­նէս սր­բա­ս­նեալ քա­հա­նա­յին, որ տա­րա­ժամ կե­նօք փո­խե­ցաւ ի Քրիս­տոս եւ սուգ դառ­նու­թեան || (287ա) ե­թող ծնաւ­ղաց իւ­րոց: Եւ արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի գեօ­ղս Մը­զուք (եղ­ծուած եւ տո­ղա­մ­էջ գրուած նո­րոգ­ման վայ­րը` «[Կաղ]րայ­գոմ), ի թվա­կա­նիս մե­րում Ջ եւ Ա (1452) ա­մի, ձե­ռամբ յոգ­նա­մեղ եւ ա­ն­ար­ժան գր­չի` Յո­վան­նի­սի: Եւ արդ, յե­րե­սս ան­կեալ ա­ղա­չեմ զմա­ն­կու­նս սուրբ ե­կե­ղեց­ւոյ, որք հան­դի­պիք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, լի բե­րա­նով եւ ու­ղիղ սըր­տիւ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զըս­տա­ցող սո­րա` զՂա­զար քա­հա­նայ, եւ զոր­դին իւր` զՅո­վա­նէս քա­հա­նայ, եւ զծ­ն­օ­ղսն իւր` զՓօ­լատ, եւ ըզ­կե­նա­կի­ցն իւր` զԱ­լամ­խա­թուն, եւ զծաղ­կեալ որ­դի­քն իւր` զՍ­տե­փա­նոս, զԱ­միր­մուլք, եւ զԹու­մա եւ զԿա­րա­պետ սար­կա­ւա­գն, որ է ժա­ռանգ նո­ցին, եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, եւ տէր Յի­սուս Քրիս­տոս ձեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

 Այլ եւ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զքոյր տէր Ղա­զա­րին` զԽա­թուն­մէ­լիք, զհարսն` զԴուխ­թար, եւ զԸ­ռ­ըս­տա­կէս պա­տա­նեա­կն իւր: Եւ զԹու­մայ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս, որ աւ­գ­նա­կան ե­ղեւ ի գին գրո­ցս, եւ տէր Աս­տուած, որ ա­ռա­տն է ի տուրս բա­րեաց, տա(287բ)ցէ ձեզ եւ մեզ զիւր եր­կ­նից ար­քա­յու­թիւն. ա­մէն: Այ­լեւ ա­ղա­չեմ յի­շել ի Քրիս­տոս զան­պի­տան գծաւ­ղս Յո­վան­նէս եւ զծ­ն­օ­ղսն իմ` զՅա­կոբ քա­հա­նայ եւ զՍալ­չուկ, եւ զհա­րա­զատ եղ­բար­քն իմ` զԳ­րի­գոր սր­բա­ս­նեալ կրօ­նա­ւոր եւ զՆեր­սէս սար­կա­ւագ, որ տա­րա­ժամ կե­նօք փո­խե­ցան եւ սուգ ան­մ­խի­թար թո­ղին մեզ: Եւ Քրիս­տո­սի փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 1ա (ԺԶ դ., նօ­տր­գիր) /// զտէր Ղա­զար ///[հօ­րեղբ] այր իւր` զԹա­դէ­ոս, եւ զոր­դին` զԹու­մէն, եւ զոր­դին` զՍի­ոն, եւ քը­ուրն` [զՈ]սկին, զտէր Մխի­թարն, տէր Հե­րա­պե­տն, զԳաս­պարն:

287բ (Բո­լոր­գիր) ԶՂա­զար հե­զա­հո­գի սար­կա­ւա­գն յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս աս­տուած, որ կր­կին ետ կազ­մել զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ հո­գոյ իւր եւ ծնաւ­ղաց իւր` տէր Ղա­զա­րին եւ Սաւլ­թա­նին, եւ հաւ­րեղ­բա­ւրն` Թա­դէ­ո­սին, եւ որ­դո­ցն` Թու­մին եւ Սի­ո­նին, եւ քը­ւերն` Ոս­կոյն, եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն եւ ազ­գա­կա­նա­ցն իւր, զոր տէր Աս­տուած տա­ցէ սո­ցա զեր­կ­նից ար­քա­յու­թիւն եւ զան­մա­հու­թիւն. ա­մէն: Եւ եդ ան­ջինջ յի­շա­տակ ի գիւղն Կաղ­րա­գոմ, ի դուռն Սուրբ Ստե­փա­նո­սին, վկա­յու­թեամբ քա­հա­նա­յի­ցն` տէր Մխի­թա­րին, տէր Հե­րա||(288ա)պե­տին, եւ տա­նու­տէ­րա­ցն` պա­րոն Նա­դա­րին, Ղա­սու­մին, Գաս­պա­րին եւ ա­մե­նայն տա­նու­տէ­րանց եւ ժո­ղո­վր­դեա­նն, եդ յի­շա­տակ ի դուռն Սուրբ Ստե­փա­նո­սին ի գիւղն Կաղ­րա­գոմ, ան­ջինջ: Եւ ով ոք յանդ­գ­նի եւ հա­նէ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի յայս տեղ­ւո­ջէս` թէ քա­հա­նայ կամ ժո­ղո­վուրդ, նա զպա­տաս­խան Յու­դա­յին առ­նու եւ զա­նէծ­քն խա­չա­հա­նո­ղա­ցն. ա­մէն: Այլ մնաս­ցէ յա­ւի­տեան յիշ[ատ]ակ Ղա­զար սար­կա­ւա­գին եւ ծնաւ­ղա­ցն եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն, ի գիւղն Կաղ­րա­գոմ, ի դուռն Սուրբ Ստե­փա­նո­սին. ա­մէն:

2. 288ա Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս Աս­տուած զնուաստ ո­գի եւ զմե­ղաւք մե­ռեալ սու­տ­ա­նուն Եղ­իայ վար­դա­պե­տն եւ զտէր Ա­ւե­տիս ե­պիս­կո­պոսն եւ զՄար­տի­րոս կրաւ­նա­ւորն, որ ձե­ռա­տու ե­ղեն մեզ, եւ տէր Յու­սէփ կրօ­նա­ւորն, որ կազ­մե­ցաք զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի դուռն Սուրբ Յով­հա­նի­սին Ա­միր­դօ­լու, ի թը­ւին Ռ եւ Ի (1571), զոր մեզ եւ ծնաւ­ղա­ցն մեր մար­մ­նա­ւո­րա­ցն եւ հո­գե­ւո­րաց եւ ա­մե­նայնց, որ ե­րախ­տինք ու­նին առ մեզ, լի սր­տիւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք եւ մե­ղաց մե­րոց թո­ղու­թիւն խն­դ­րե­ցէք, զի եւ ձեզ լի­ցի թո­ղու­թիւն մե­ղաց ի յո­ղոր­մա­ծէն եւ ի գը­թա­ծէն Աս­տու­ծոյ. ա­մէն:

3. 287բ (ԺԶ դ., բո­լոր­գիր) [ԶԽ] ա­լի­ֆէն յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս:

4. 288ա (ԺԸ դ., շղա­գիր) ԶԱ­ւե­տա­րա­նս ի դուռն Սր­բոյ Յա­կո­բին ե­տուն տէր Մէլ­քի­սէ­թին:

304

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

[Լի՞մ][ՌՄ­ԻԱ՞-1772՞]

ԳՐԻՉ` [Ղա­զար ա­բղյ Շօ­ռո­թե­ցի՞]:

ԹԵՐԹ` 735. չգ­րուած` 170-4, 177-80, 239-50 թեր­թե­րը եւ 731ա-5բ: ՊՐԱԿ` 2 (9+12)+Ա-Կ 12 (ԺԵ, ԽԱ, ԾԱ 10): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21 16: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` շղա­գիր (նմուշ` 13ա): ՏՈՂ` 24: ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն մոմ­լաթ, թի­կուն­քն ու ան­կիւն­նե­րը` սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ (Ի դ. վե­րա­կազ­մու­թիւն. Ա-Բ փեղ­կե­րին փա­կ­ցուած նախ­կին կազ­մից մնա­ցած կա­շուի բե­կոր­նե­րը):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 180բ-1ա եւ 190բ-1ա է­ջե­րի մի­ջեւ 2- ա­կան թերթ ըն­կած:

ԾՆԹ. Գր­չու­թիւ­նը նոյ­նա­կան է Հմր 305-ի 2ա-5բ եւ 195ա թեր­թե­րի Ղա­զար ա­բղյ Շօ­ռո­թե­ցու ին­ք­նա­գիր յի­շա­տա­կա­րան­նե­րի գր­չու­թեան հետ, ըստ այսմ` մա­տե­նիս տե­ղը, ժա­մա­նա­կը եւ գրի­չը:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1ա-725ա Բանք ե­կե­ղե­ցա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեան յար­դա­րեալ ի գե­րա­զանց սր­բա­զան աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռա­ճի­նոյ, ի կար­գին քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նին

Տե՛ս Հմր 404, 1ա-286ա. Յռջբ.` 1աբ: Չու­նի յի­շա­տա­կա­րան

թարգ­մա­նու­թեան, «Ցանկ մա­տե­նիս -ը փո­խա­րի­նուած է այլ ցան­կով,

գլուխ­նե­րը հա­մա­րա­կա­լուած չեն:

725ա-30բ Ցանկ բա­նից պա­րու­նա­կեալ յա[յ]սո[ս]իկ կիւ­րա­կէս-կիւ­րա­կէ ա­ռա­ջին գա­լս­տեան Տեառն... Առ նշա­նա­դ­րէ զցան­կսն բա­նից, որք յայ­սո­սիկ կիւ­րա­կէս պա­րու­նա­կին:

305

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

Հաշ­թար­խան ՌՄ­ԺԷ-1768

ԳՐԻՉ` Եղ­իա Եւ­դոկ­իա­ցի: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ղա­զար ա­բղյ Շօ­ռո­թե­ցի:

ԹԵՐԹ` 196. չգ­րուած` 1աբ, 18բ, 195բ-6բ: ՊՐԱԿ` 19 12 (Ա, ԺԹ 5, Բ, Դ-Թ 10, Գ 8): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21 17: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն` (6ա-83բ), միա­սիւն (1ա-5ա, 84ա-195ա): ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 3ա): ՏՈՂ` 32-34 (6ա-81բ), 22-24 (82ա-194բ): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

4ա-191բ Գիրք, որ կո­չի Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեան ա­րա­րեալ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տա­րոյն, շա­րա­դ­րեալ եւ ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց սր­բա­զան աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռա­ճի­ոյ, կար­գին քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նի

Տե՛ս Հմր 404, 1ա-286ա: Այս­տեղ միայն գլուխք` Ծ-ՃԴ: Գլուխ­նե­րի վեր­ջի հա­մա­ռօտ մաղ­թանք­նե­րը զեղ­չուած (հմմտ. Հմր 410): Յռջբ. /4ա-5ա: Չու­նի Յի­շա­տա­կա­րան թարգ­մա­նու­թեան, իսկ ցան­կե­րի փո­խա­րէն ու­նի այլ ցանկ:

-192ա-4բ Ցանկ գր­քոյս -Ծ. Մինչ ամ­բարձ զա­չս իւր Յի­սուս... ԺԴ. Զո­ղոր­մու­թե­նէ... ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

2ա (1772 թ., ստա­ցո­ղի) Փա՜ռք... գրե­ցաւ [մա­տեա­նս] ի յեր­կիրն Ը­ռու­սաց, ի մեծ քա­ղա­քս Հաշ­թար­խան, թվին ՌՄ­ԺԷ (1768), Հո­գ­տեմ­բե­րի Ժ: Ե­ղեւ սկ­սե­լն ի վե­հա­պե­տու­թեան քրիս­տո­սա­հի­մն եւ լու­սա­ն­կար, ան­յաղ­դե­լի եւ շնոր­հաց յի շտե­մա­րան ա­մե­նա­մա­քուր ծն­օ­ղին մե­րոյ մե­ծի Ա­թո­ռոյն Ա­մե­նայն Հա­յոց Սուրբ Է­ջմ­իած­նի եւ սո­րին դի­տ­օղ եւ ար­ժա­նա­վա­յե­լի տեառն Սի­մէ­օ­նի սր­բա­զան եւ աս­տուա­ծա­բան կա­թո­ղի­կո­սին եւ աս­տուա­ծա­կոխ եր­կ­րին եւ ցան­կա­լի քա­ղա­քին Ե­րու­սա­ղէ­մա պա­տր­իար­գու­թեան տեառն Կա­րա­պետ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի, նա­եւ մե­ծին Պօ­լ­սու պա­տր­իար­գու­թեան տեառն Գրի­գոր վար­դա­պե­տի, եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեան Ը­ռու­սաց Աս­տու­ծով զօ­րա­ցեալ­Կա­տա­րի­նէ ին­ք­նա­կալ || (2բ) թա­գու­հյին, որ կայ ա[յ]ժմ մեծ պա­տ­ե­րազմ ի մէջ Ը­ռու­սաց եւ 0սման­ցոց: Թէ որ­քան եւ որ­չապ այ­լ­ազ­գիք գե­րի վա­րե­ցան ի ձեռս ը­ռու­սաց ազ­գին եւ կա­պա­նօք բե­րին ի օր­հ­նեալ յեր­կ­րին Ը­ռու­սաց, եւ կամ թէ որ­քան եւ որ­չապ քա­ղաք ա­ռին` Ու­ռու­մէ­լին բո­լոր պօ­վան­դա­կն, այ­սին­քն` Ու­լայ, Պուղ­տան, Ղռ­ըմ-Քէ­ֆէ, մին­չեւ Ան­դր­իա­նու­պօ­լիս, եւ ա­րա­րին կո­տո­րու­մն մեծ, որ ոչ կա­րեմ լեզ­ւով ճա­ռել եւ մի ըստ մի­ո­ջէ պատ­մել: Ժտեմք ի Տեառ­նէ, զի խա­ղա­ղու­թիւն եւ հաշ­տու­թիւն տա­ցէ նո­ցունց, վասն զի օր­հ­նեալ ազ­գս մեր թէ որ­քան վիշ­տս կրեաց ի եր­կ­րին 0սման­ցոց:

Նա­եւ ես` մե­ղօք լցեալ Ղա­զար պար­տա­ւոր իբ­րու ա­բե­ղ­այս, որ եմ տե­ղեաւ Նա­խ­է­ջուան­ցի եւ ի բնիկ գիւղն իմ Շօ­ռոթ, եւ միա­բան Կե­սա­րի­ոյ Սուրբ Կա­րա­պե­տին ուխտ ա­նուամբ, ե­կեալ ի սուրբ ա­նա­պա­տս Լմայ, եւ մնա­ցի աստ մե­տա­սան ա­մի­սս: Տե­սա­նե­լով զխեղ­ճու­թիւն եւ զաղ­քա­տու­թիւն սր­բոյ ա­նա­պա­տիս եւ յոր­դոր­մամբ հօրն սո­րին` տեառն Յա­կո­բայ բա­րէ­շա­ւիղ ե­պիս­կո­պո­սին եւ միա­բան սուրբ եղ­բարց, հան­ձս ա­ռի գնալ ժո­ղո­վա­րա­րու­թիւն դէպ յա­րե­ւե­լս եւ հիւ­սի­սա­յին կող­մն, եւ կամ թէ Վրաց եւ Աղ­ւա­նի­ցն ե­ւս: Շնոր­հիվ || (3ա) տեառն Աս­տու­ծոյ բա­զում ար­դիւ­նս եւ ո­ղոր­մու­թիւ­նս բե­րաք: Ո՜հ, թէ որ­պի­սի փառս, օր­հ­նու­թիւ­նս եւ գո­հու­թիւ­նս ար­ժան է մեզ ըն­ծա­յել ա­մե­նա­զ­օ­րին Աս­տու­ծոյ, որ [յ]ետ Զ ամ շր­ջա­գա­յե­լոյն մեր, խա­ղա­ղու­թեամբ ե­բեր եւ հա­սուց մեզ սուրբ եւ հրեշ­տա­կա­բ­նակ ա­նա­պա­տս Լմայ, եւ մեր ժո­ղո­վեա­լն ձե­ռօք մե­րովք տուաք ա­նա­պա­տիս Լմայ, եւ ե­կե­ղե­ցա­կան յի­շա­տակ­քն ե­ւս, զար­դա­րե­ցաք սուրբ տա­ճարս Սր­բոյն Գէ­որ­քայ: Նա­եւ հետ իմ գայր ըս­պա­սա­ւոր Եւ­դոկ­իա­ցի ա­ւաք սարկ[աւ]ագ տի­րա­ցու Եղ­իա­յին, որ այժմ հան­գու­ցեալ է առ յոյսն բնա­ւից: Ա­սեմ, թէ լու­սա­ւո­րես­ցէ զհո­գիս նո­րին, վասն զի շր­ջե­լով ընդ մեզ, կա­րի զաշ­խա­տա­նս կրեաց, ե­ւս ա­ռա­ւել, թէ գիր­քս ձե­ռամբ իւ­րով գրեաց ի քա­ղա­քն Հաշ­թար­խան: 0րի­նակ մի գտակ, նո­վաւ գրեաց զսայ: Թէ­պէտ յոյժ սխա­լա­նս գտա­նի ի մի­ջի սո­րին, բայց ե­րե­սս ան­կեալ ա­ղա­չեմ եւ դար­ձեալ ա­ղեր­սեմ զբա­րե­միտ ըն­դեր­ձ­օ­ղսդ, վասն Աս­տու­ծոյ սի­րոյն, մի՛ զայ­րաս­ցի եւ խռո­վես­ցի սիրտ ձեր` տե­սա­նե­լով ան­թիւ եւ ան­հա­մար սխա­լա­նս սո­րին, եւ Մխա­յէլ Պատ­մայ­գր­քին, որ անդ ե­ւս կայ յոյժ ան­հար­մա­րու­թիւն բա­նից եւ սխալ գր­ւա­ցու: Այլ, հայ­ցեմ ի ձէնջ, զի ներ­սես­ջիք վասն Աս­տու­ծոյ ինձ, որ եմ մե­ղա­պարտ ան­մե­նայ­նի եւ ա­մե­նե­ւին, եւ իմ ըս­պա­սա­ւոր տի­րա­ցու Եղ­իա­յին, վասն զի || (3բ) ժա­մա­նա­կն ձմեռ­նա­ին գո­լով եւ ին­քն տկար բնու­թեամ­բն, մա­նա­ւանդ թէ յա­մե­նայն կող­մանց խո­ցող եւ վի[ր] ա­ւո­ր­օղ բա­զում` վասն իմ ծո­վա­ցեալ եւ չար մե­ղա­ցս: Ես` մե­ղօք լցեա­լս ե­ւս վաղ­վա­ղե­ցու­ցա­նէի, զի փոյթ ա­ւարտ հա­սու­ցա­նի­ցէ, զի օ­րի­նա­կն տամք իւր տէրն:

 Արդ, ո՜վ պատ­ւա­կան հարք եւ սի­րա­զուն եղ­բայրք իմ, կր­կին կր­կին ե­րե­սս ան­կեալ ա­ղա­չեմ առ բա­րե­սէր ըն­դեր­ձ­օ­ղսդ գր­քոյս այս եւ կամ Մխա­յէլ Պատ­մա­գր­քին, քա­նի­ցս ան­գամ վերն ա­սա­ցի, թէ յոյժ սխա­լու­թիւն եւ ան­հար­մա­րու­թիւն գոյ ի մի­ջի սո­ցին, ա­ռիթ­քն ե­ւս ա­սա­ցի: Վասն Աս­տու­ծոյ սի­րոյն, նե­րե­ցէք եւ ան­մե­ղա­տիր լե­րուք մեզ: Դար­ձեալ, զի յոր­ժամ ըն­դեռ­նուք եւ օ­րի­նակ առ­նուք ի սո­ցա­նէ, ժտեմ, որ մի­ով Հոգ­ւո­ցիւ եւ Հայր մեր ա­սե­լով յի­շեշ­ջիք զվե­րոյ­գ­րեալ եւ զհա[ն]գու­ցեալ տի­րա­ցու Եղ­իայն եւ մե­ղօք լցեալ Ղա­զար ա­բե­ղ­այս եւ զա­մե­նայն նն­ջե­ցեա­լսն մեր ի Քրիս­տոս, եւ դուք` յի­շա­տա­կեալքդ, յի­շեալ լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ յԱս­տու­ծոյ մե­րոյ. ա­մէն:

Նա­եւ խա­ղա­ղու­թեան որ­դիս այս ըստ ա­մե­նայ­նի հա­ւա­տար­մ­օ­րէն ծա­ռա­յու­թիւն ա­րար մեզ վասն Աս­տու­ծոյ եւ բա­րե­պէս վախ­ջան ըն­կա­լաւ ի մէջ ճե­նաց եւ Ա­լա­նաց եր­կ­րին, ի գիւ­ղա­քա­ղա­քն Սա­լեան: Ա­սեմք` Տէր Յի­սուս լու­սա­ւո­րես­ցէ զհո­գիս նո­րի[ն] ի միւ­սան­գամ գա­լս­տեան իւ­րում. ա­մէն:

Պատ­ւե­լեացդ ո­տից փո­շի եւ մո­խիր Ղա­զար պար­տա­ւոր եւ չն­չին ա­բե­ղայ մե­ղօք զա­ռա­ծեալ, եւ լե­րուք ողջ ի Տէր. ա­մէն:

Յի­շա­տա­կուող «Մխա­յիլ Պատ­մա­գիրք -ը` Հմր 1866:

195ա Դար­ձեալ, ով պա­տուա­կան հայրք եւ սի­րա­զույն եղ[բ] այրք եւ բա­րե­միտ ըն­դեր­ց­օղ, գի­տաս­ջիր, զի սոյն գիր­քս մեր եղ[բ] այր եւ ըս­պա­սա­ւոր Եւ­դոկ­իա­ցի լու­սա­ւո­րեալ հո­գի տի­րա­ցու Եղ­իայն գրեաց ըն­դա­մէ­նն եւ մնա­ցեալ էր յի­շա­տա­կա­րան սոյն գր­քիս եւ Մխա­յէլ Պատ­մա­գիր­քն, ես` մե­ղօք լցեալ Ղա­զար իբ­րու պար­տա­ւոր ա­բե­ղ­այս գրե­ցի: Ե­րե­սս ան­կեալ ա­ղա­չեմ, զի վասն Աս­տու­ծոյ սի­րոյն, սր­տի մտօք նե­րես­ջիք իմ տա­ռա­պե­լոյս եւ իմ հան­գու­ցեալ սար­կա­ւա­գին վասն սխա­լա­նաց եւ ան­հար­մար գր­ւա­ցոյ սոյ­ցին, զի կարն մեր այս­քան ե­ղեւ: Վերջ:

Գրե­ցաւ ի սուրբ յա­նա­պա­տս Լմայ, ընդ հա­վա­նեաւ Սր­բոյն Գէ­որ­քայ քա­ջա­մար­տիկ զօ­րա­ւա­րին, թվին ՌՄ­ԻԱ (1772), փե­տր­վա­րի ԻԴ:

Նշում` ( Աս­տառ Բ) Թը­ւին ՌՄՃ­ԼԷ (1788), աբ­րե­լի Թ:

Կն­քա­դ­րոշմ` 4ա, 191բ Քրիս­տո­սի ծա­ռայ Ղա­զար վար­դա­պետ. 1754:

306

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

Սիս ՌՄ­ԿԱ -1812

ԳՐԻՉ` ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գրի­գոր վրդ. Պօ­լ­սե­ցի:

ԹԵՐԹ` 351. չգ­րուած` 1բ, 2բ, 4աբ, 345ա-51բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԼԵ 10 (Լ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21 15,6: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 30ա): ՏՈՂ` 25: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ-Ճա­կա­տա­զարդ` 5ա: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թա­նա­քից գրա­դաշ­տը տեղ-տեղ գու­նա­փո­խուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1ա-344բ Գիրք, որ կո­չի Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյն` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեամ­բն ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­գ­րեալ եւ ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց սր­բա­զան աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռա­ճի­ոյ, կար­գեն քա­րո­զ­օ­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վեն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նին: Սուրբ գրոց վար­դա­պե­տու­թեամ­բն ա­րա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ, ա­ռա­ւել զգու­շու­թեամբ եւ մե­ծաւ հոգ­սու­նա­կու­թեամբ սր­բա­գ­րեալ յա­մի Տեառն 1741: || (2ա) Թարգ­մա­նե­ցեալ ի լա­տի­նա­կան լե­զուէ ի հայ­կա­կան բար­բառ ի Ղու­կաս վար­դա­պե­տէ Խար­բեր­թա­ցոյ ի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս քա­ղա­քի մե­ծի:

Ի Վե­նե­տիկ, ի տպա­րա­նի Յօ­հան­նու Մկրտ­չի 0սմակ­սի, ի փառս եւ մե­ծա­գոյ­նս Աս­տու­ծոյ եւ ի պա­տիւ ա­մե­ն­օր­հ­նե­լոյ կու­սին Մար­իա­մու: Ի հայ­րա­պե­տու­թեան Սր­բոյ Է­ջմ­իած­նի տեառն Եփ­րեմ սր­բազ­նա­կա­տար կա­թո­ղի­կո­սին Ա­մե­նայն Հա­յոց եւ ի պա­տր­իար­գու­թեան Սր­բոյն Սա­ղի­մայ եւ մե­ծի Պօ­լ­սոյ տեառն Թէ­ո­դո­րո­սի եւ տեառն Յօ­հան­նու սր­բա­զան ար­հի­ե­պիս­կո­պո­սոց, ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Կի­րա­կո­սի սր­բա­զան Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի Կիւ­լի­կեան, ո­րում հրա­մա­նաւն ե­ղեւ օ­րի­նա­կե­լոյ սուրբ գր­քոյս:

Իսկ այժմ` ի ՌՄ­ԿԱ (1812) թուին մե­րոյ եւ փե­տր­վա­րի սկիզ­բն, ի տօ­նի սր­բոյն Ան­դ­րէի զօ­րա­վա­րին ե­ղեւ սկիզ­բն օ­րի­նա­կե­լոյ ձե­ռամբ մեղ­սա­կիր եւ ա­պ­ար­դիւն Ե­րեմ­իայ ար­քե­պիս­կո­պո­սի քե­ռորդ­ւոյ Պօ­լ­սե­ցի Գրի­գոր վար­դա­պե­տին, ի վա­յե­լու­մն ան­ձին, ի Սիս քա­ղա­քի, ի վա­նսն Սր­բոյ Լու­սա­ւոր­չի:

Տե՛ս Հմր 404, 1ա-286ա: Ու­նի 103 գլուխ` հա­մա­րա­կա­լուած 1-102

(68-րդը կր­կ­նուած եւ 1 միա­ւո­րի տար­բե­րու­թեամբ շա­րու­նա­կուած մին­չեւ

վերջ): Առ­կայ գլուխ­նե­րի տե­ղե­րը խախ­տուած են եւ ու­նեն հե­տե­ւեալ

յա­ջոր­դա­կա­նու­թիւ­նը. 1-45 = Ա-ԽԵ, 46-48 = Ճ-ՃԲ, 49-51 = ԽԶ-ԽԸ,

52-54 = ՂԱ-ՂԳ, 57-59 = ԽԹ-ԾԱ, 60-62 = ՃԹ-ՃԺԱ, 63-65 = ՁԵ-ՁԷ,

66-68 = ԾԲ-ԾԴ, 68-70 (= 69-71) = ՃԺԵ-ՃԺԷ, 71-73 (= 72-74) = ՃԼԶ-ՃԼԸ,

77-79 (= 78-80) = ԾԵ-ԾԷ: Յռջբ. /3աբ: Ցան­կեր չու­նի: Յա­ւե­լեալ ու­նի

28 գլուխ.

ա. 179բ-83ա 55. Բան ա­ռա­ջին: Ի յայլ­մէ. Քա­րոզ ա­նա­ռա­կին... Առն մի­ոջ է­ին Բ որ­դիք... - Արդ, դէմք ա­ռա­կիս առ ա­մե­նա­կալ բնու­թիւն ա­րար­չին...

բ. 183ա-6բ 56. Վասն դարձ­ման մե­ղա­ւո­րին... Ի նոյն, որ­պէս ի վե­րոյ -Ե­կն ի մի­տս. եւ այս ի հա­րուա­ծո­ցն խրա­տեալ...

գ. 240ա-3ա 74 (75). Բան ա­ռա­ջին. Վասն յա­րու­թեա­նն Ղա­զա­րու... Եւ էր ո­մն հի­ւանդ Ղա­զա­րոս... -Յոր­ժամ քա­րո­զէր Քրիս­տոս...

դ. 243ա-5ա 75 (76). Բան եր­կ­րորդ. Յոր­ժամ թէ ար­դար­քն ու­րա­խա­նան եւ մե­ղա­ւորք եր­կն­չին... Սի­րէր Յի­սուս զՄար­իամ եւ զՄար­թայ... -ՅԱ­ւե­տա­րա­նի աստ գրին...

ե. 245ա-8ա 76 (77). Բան եր­րորդ. Յա­ղա­գս պատ­մու­թեան Մա­գ­դա­ղի­նաց­ւոյն... Ա­ղա­չէր զնա ո­մն ի Փա­րի­սեց­ւոյն... -Ե­կե­ղե­ցին հաս­աա­րա­կա­պէս ա­սէ, թէ կի­նս այս մե­ղա­ւոր...

զ. 259բ-62ա 80 (81) Ճառ ա­ռա­ջին. Յա­ղա­գս ա­ւետ­ման սր­բու­հոյ Աս­տուա­ծած­նին... Ցօ­ղե­ցէք եր­կինք... -Բան­քս այ­սո­քիկ են բանք սր­բոց նա­հա­պե­տաց...

է. 262ա-4բ 81 (82). Ճառ եր­կ­րորդ. Յա­ղա­գս ան­ձանց, որք գոր­ծա­կիցք ե­ղեն ներ­մար­մ­նա­ւո­րու­թեա­նն Քրիս­տո­սի... Հա­յե­ցար յեր­կիր... - Ազգ մարդ­կա­յին փր­կեալ Քրիս­տո­սիւ...

ը. 264բ-6բ 82 (83). Ճառ ե­րէք. Յո­րում գրի ի մար­գա­րէ­էն բղ­խել գա­ւա­զա­նի... Բղ­խես­ցի գա­ւա­զան... -Ի հնու­մն եր­կիր բնու­թեան մե­րոյ էր...

թ. 266բ-9բ 83 (84). Ճառ չոր­րորդ. Յա­ղա­գս ա­ռաք­ման, որ է մեծ յա­մե­նայն կող­մանց... Ա­ռա­քե­ցաւ Գաբ­րի­էլ... - Ա­ռա­քե­ցաւ յա­ռաջ­նու­մն սա­տա­նայ առ Ե­ւայ...

ժ. 269բ-72ա 84 (85). Ճառ հին­գե­րորդ. թէ վասն է՞ր պար­տիմք ող­ջոյն տալ սր­բոյ կու­սին Մար­իա­մու... Ող­ջոյն քեզ... -Ոչ ոք կա­րէ ար­ժա­նա­պէս...

ժա. 272ա-4ա 85 (86). Ճառ վե­ցե­րորդ. Ե­ղեն հո­գե­ւո­րա­պէս ի սուրբ կոյսն Մար­իամ վե­ցե­քին շնորհք... Ող­ջոյն քեզ, Մար­իամ... -Սո­վոր են կա­նայք...

ժբ. 274ա-6բ 86 (87). Ճառ եօթ­նե­րորդ. Վասն մեր պար­տիմք ող­ջու­նել սր­բոյ կու­սին. Ող­ջոյն քեզ, Մար­իամ... -Յայսմ հրեշ­տա­կն ող­ջու­նա­տ­րու­թեան...

ժգ. 277ա-80ա 87 (88). Ճառ ա­ռա­ջին. Յա­ղա­գս ընթ­րեաց Տեառն... Այլ ա­ռից սա­կաւ մի ջուր... - Այ­սո­քիկ բա­նս, զորս ա­սաց...

ժդ. 280ա-2ա 88 (89). Ճառ եր­կ­րորդ. Յա­ղա­գս ա­ւա­զա­նին ջրոյ... Լուա­ցե­լոյն չէ ինչ պի­տոյ... -Խօ­սե­լով ի վե­րայ այ­սր բա­նի...

ժե. 282ա-5բ 89 (90). Ճառ եր­րորդ. թէ որ­պէս Քրիս­տո­սի եւ յընթ­րի­սս այս էառ զան­ձն բա­րե­կա­մի... Յառ­նէ յընթ­րեաց... -Ի յընթ­րի­սս յայս Տէրն զբազ­մաց ան­ձանց...

ժզ. 285բ-8բ 90 (91). Ճառ չոր­րորդ. թէ որ­պէս ցու­ցա­նէ մեզ զգոր­ծ­ըս խո­նար­հու­թեան... Գի­տէ՞ք` զինչ ա­րա­րի ձեզ... -Առ այս հարց­մու­նս Քրիս­տո­սի...

ժէ. 289ա-91բ 91 (92). Ճառ հին­գե­րորդ. Յա­ղա­գս նա­խա­պատ­ր­աս­տու­թեան առ ա­մե­նա­սուրբ խոր­հուր­դն... Փոր­ձես­ցէ մարդ զան­ձն իւր... - Այլք կե­րա­կուրք փոր­ձե­լիք են...

ժը. 292ա-4ա 92 (93). Ճառ վե­ցե­րորդ. Յա­ղա­գս պատ­ր­աս­տու­թեան սր­բազ­նա­սուրբ հա­ղոր­դու­թեան... Նախ փոր­ձես­ցէ մարդ զան­ձն իւր... -Բայց գի­տե­լի է, թէ նա, որ պարտ է...

ժթ. 294ա-6ա 93 (94). Ճառ եօթ­նե­րորդ. Յա­ղա­գս բազ­մաց ի­րաց կար­գե­լոց յե­կե­ղե­ցին... Բայց զայլ ինչ յոր­ժամ ե­կից... -Զկ­նի ո­րոյ կար­գա­ւո­րեաց ա­ռա­քեա­լն...

ի. 296ա-8ա 94 (95). Ճառ ա­ռա­ջին. Ի յԱ­ւագ ուր­բա­թու չար­չա­րա­նաց Տեառն... Բռ­նա­դա­տէ­ին զիս... -Կա­մե­լով հր­էայ­քն չար­չա­րել զՔ­րիս­տոս...

իա. 298ա-300ա 95 (96). Ճառ եր­կ­րորդ. Յա­ղա­գս կտա­կին Քրիս­տո­սի... Ե­դի ուխտ ըն[տ]րե­լոց ի­մոց... -Յոր­ժամ ոք կաս­կա­ծի...

իբ. 300ա-2ա 96 (97). Ճառ եր­րորդ. Յա­ղա­գս նկատ­ման Քրիս­տո­սի ի խա­չին... Որ յիւր որ­դին ոչ խնա­յեաց... - Արդ, զմե­ծա­գոյն յոյս ա­պա­ւի­նու­թեան...

իգ. 302ա-3բ 97 (98). Ճառ չոր­րորդ. Որ­պէս Քրիս­տոս կա­լով ի խա­չին, ձգեաց առ ին­քն զմե­ղա­ւորս... Յոր­ժամ բար­ձ­րա­ցոյց... -Քրիս­տոս չար­չա­րա­նօք իւ­րովք ձգեաց...

իդ. 303բ-5բ 98 (99). Ճառ հին­գե­րորդ. Թէ վասն է՞ր Քրիս­տոս ե­հեղ զա­րիւն իւր... Սի­րեաց զմեզ... -Մար­դս յա­ռաջ քան զչար­չա­րա­նսն Քրիս­տո­սի...

իե. 305բ-7բ 99 (100). Ճառ վե­ցե­րորդ. Յա­ղա­գս գոր­ծառ­նու­թեան պա­տա­րա­գին... Մատ­նեաց զան­ձն իւր... -Ի պա­տա­րա­գս եւ ի զո­հս...

իզ. 307բ-10բ 100 (101). Ճառ եօթ­նե­րորդ. Բա­ցա­յայ­տի սէրն ա­մե­նա­սուրբ կու­սին Մար­իա­մու... Ծրար տաշ­խի եղ­բ­օ­րոր­դին իմ... - Արդ, թէ­պէտ սուրբ կոյսն Մար­իամ...

իէ. 310բ-3ա 101(102). Ճառ Ը-ե­րորդ. Յա­ղա­գս խոր­հր­դոց, որ յա­ւուր յայս­միկ ներ­կա­յա­ցու­ցա­նէ ի սուրբ ե­կե­ղե­ցոյն... Պատ­մե­ցէք ի հե­թա­նո­սս... -Բա­նիւ­քս այ­սո­քիւկ յոր­դո­րէ...

իը. 313ա-44բ 102(103). Սկ­սի բա­նն` Յա­ղա­գս չար­չա­րա­նաց տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի... Ուր գնաց եղ­բ­օ­րոր­դին քոյ... -Յա­մե­նայն ժա­մա­նա­կի եւ մա­նա­ւանդ ի սուրբ քա­րո­զու­թեան... Գնաց առ ի թա­ղիլ յօ­տար գե­րեզ­մա­նի, ո­րում փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս: Վերջ: Ա­ւար­տու­մն Չար­չա­րա­նաց Ճա­ռի Տեառն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1ա. Եւ այլ թիւ հա­յոց հա­նեալ ի թուոց,

Ըզ­գիրն եր­րորդ առ ի ձեռդ նպա­տակ,

Յոր ի հե­գել պէտք են զտառս եր­րեակ,

Ի­մա՛ զթիւ տա­ռի­ցն որք է ու­նակ,

Զորս ին­քեանք ու­նին հեգ­ման ըն­դու­նակ,

ԶԲ(2) թիւն ի բաց բարձ­ցես միայ­նակ,

Գտ­ցես զթիւ Հա­յո­ցս ազ­գի ա­նվ­րի­պակ:

Թուա­կա­նը գտ­նե­լու հա­մար հե­գել այ­բու­բե­նի 3-րդ գրի (գիմ)

բաղ­կա­ցու­ցիչ տա­ռե­րը (գիմ, ի­նի, մեն) եւ թուա­յին ար­ժեք­նե­րը

գու­մա­րել` գիմ(3+20+200) +ի­նի (20+400+20) + մեն

(200+5+400) -2 =1266+551=1817, ո­րը, սա­կայն, տար­բեր­ւում է

 ա­նուա­նա­թեր­թում (2ա) նշուած 1812 թուա­կա­նից:

ՆՇՈՒՄ` 4բ Գիր­քս այս Տի­րա­պի­զոն քա­ղա­քիս դպ­րա­տա­նն է:

ԿՆ­ՔԱ­Դ­ՐՈՇՄ` 4բ, 344բ Գրի­գոր վար­դա­պետ. ՌՄԿ (1811):

307

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

Ըն­կ­ղա­գութ գիւղ ՌՂԴ -1645

ԳՐԻՉ` Յա­կոբ դպիր: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Նա­զար:

ԹԵՐԹ` 219. չգ­րուած` 1աբ, 172ա: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԹ 12 (Թ 8, ԺԲ 11, ԺԳ 10, ԺԷ 15, ԺԹ 7): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 23 17,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 36ա): ՏՈՂ` 24: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ մուգ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը դրոշ­մա­զարդ կտաւ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1(Ա)+ 1(Բ), մա­գա­ղաթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 2բ, Մար­կոս` 66բ, Ղու­կաս` 105բ, Յով­հան­նէս` 179բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա, 67ա, 106ա, 180ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` դե­ղին, կա­պոյտ, կար­միր, սր­ճա­գոյն, մուգ կա­նաչ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ո­րոշ թեր­թեր ըն­կած, 1-3 ա­ւե­լա­ցուած վե­րա­նո­րո­գու­թեան ժա­մա­նակ: Կազ­մի եզ­րերն ու թի­կուն­քը քիչ մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 3ա-66ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 67ա-105ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (104բ-5ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 106ա-71բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 173ա-218ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

171բ Յի­շա­տակ է սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս բա­րե­պաշտ եւ բա­րե­պաշ­տօն եւ բա­րե­պաշ­տա­սէր Նա­զա­րին եւ իւր ծն­օ­ղա­ցն:

218ա Փառք... Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի թուին Հա­յոց ՌՂԴ (1645), ի կա­թո­ղի­կո­սու­թեան տէր Փի­լիպ­պո­սի, ի թա­գա­ւո­րու­թեան Շահ- Ա­պա­սին, ա­ռաջ­նոր­դու­թեան Սիւ­նեաց գա­ւա­ռիս տէր Մես­րոբ ե­պիս­կո­պո­սիս, ի գիւ­ղս Ըն­կ­ղա­գութ, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Աս­տուա­ծած­նիս եւ սուրբ աս­տուա­ծ­ըն­կալ Սուրբ Նշա­նիս, ձե­ռամ­բն սու­տ­ա­նուն գր­չի Յա­կոբ դպ­րի: Ով կար­դայք կամ տե­սա­նէք, յի­շե­ցէք ի սուրբ եւ եր­կ­նա­թ­ռիչ յա­ղաւ­թս ձեր զան­պի­տան գծող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս զՅա­կո­բս, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ ի միւս ան­գամ գա­լ­ըս­տեան իւր. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՀԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 2ա. (Նո­րո­գո­ղի եւ ծաղ­կո­ղի, բո­լոր­գիր, ԺԷ-ԺԸ դդ.)

Միտ­քս ցնոր եւ մո­լո­րեալ,

Մու­թն ու խա­ւար տե­ղիս ան­կեալ,

Յայս­կոյս, յայն­կոյս շր­ջա­գա­յեալ,

Ե­լա­նե­լոյ տեղ ոչ գտեալ:

Վա՜յ ինձ Ռ բե­րան,

Ո՛վ պա­տուա­կան եւ սուրբ եղ­բայր,

Յոր­ժամ տես­նուս բա­նս ան­յար­մար,

Զքեզ ա­ղա­չեմ, մի՛ բար­կա­նար,

Զի ես ան­միտ էի, տկար,

Մտօք` մո­լար եւ ան­կա­տար:

218ա (ԺԷ դ., բո­լոր­գիր) Ես` Մալ­քու­մս, գնե­ցի զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի հա­լալ ըն­չից ի­մոց` յի­շա­տակ ինձ եւ իմ ծնաւ­ղաց ի­մոց, հա­ւրն ի­մոյ` Պա­պին, եւ մա­ւրն ի­մոյ` Խա­նու­մա­ղին, եւ հան­գու­ցեալ կո­ղա­կ­ցին ի­մոյ` Գու­զին, || (218բ) եւ եղ­բար­ցն ի­մոց` Ա­լէ­քս­իա­նո­սին, եւ հան­գու­ցեալ եղ­բար­ցն ի­մոց` Սար­գի­սին, Միր­զա­մին, եւ քո­վէրն ի­մոյ` Գուլ­պէ­կին, եւ հան­գու­ցեալ որ­դո­ցն ի­մոց` Փիր­ղու­լին, Խու­ճի­ճա­նին, եւ դս­տե­րաց ի­մոց` Խա­նու­մին, Սա­ռին, Նա­ղա­շին, Փա­շին, եւ կո­ղա­կ­ցին իմ` Թա­զին, եւ եղ­բայ­րոր­դո­ցն ի­մոց` Ա­ւա­գին, Գրի­գո­րին, Խու­ճի­ճա­նին, Թա­մա­մին, Նա­ղա­շին, Ա­ս­ըլ­զա­տին, Շն­հա­ւո­րին, Պաղ­տա­սա­րին, Ման­կա­սա­րին, Խա­նու­մի որ­դի Պա­ղին: Սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս տը­վի ի դուռն Սուրբ Աս­տուա­ծած­նի: Ով կար­դայք, լի բե­րա­նով ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, Աս­տուած զձեզ ո­ղոր­մես­ցէ զա­ւուրն գա­լս­տեան:

3. 219ա (ԺԷ դ.) Դար­ձեալ զվեր­ջին ստա­ց­օղ սուրբ եւ փր­կա­գործ Ա­ւե­տա­րա­նիս, որ է բա­րե­միտ հա­ւա­տա­րին տա­նու­տէր ռէս Ա­վազն, որ ըս­տա­ցաւ հա­լալ եւ ար­դար ըն­չից իւր եւ յի­շա­տակ իւր եւ ծն­օ­ղա­ցն, ա­մէն: Դար­ձեալ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Ա­վա­զին եւ իւր ծն­օ­ղա­ցն` Սա­խա­կին, կո­ղա­կ­ցին` Հու­մա­րին, որ­դո­ցն` Ա­վա­զին, կո­ղա­կի­ցւն` Հա­նու­մին, որ­դո­ցն` Աբ­գա­րին, կո­ղա­կ­ցոյն` Թա­զա­գու­լին, Ա­տու­մին, Յա­կո­բին, Ա­ւա­քին, դս­տե­րա­ցն` Հո­ռո­մին, Մար­գր­տին, Գու­լէ­ին: Դար­ձեալ ո­ղոր­մի Յո­վան­նէ­սին, կո­ղակց[ին]` Նու­բա­րին, որ­դո­ցն` Մու­րա­դին, Յո­հա­նին, դս­տե­րա­ցն` Սու­սան­բա­րին եւ միւս Սու­սան­բա­րին, Շու­շա­նին, Նգա­րին, Հո­ռո­մին:

Դար­ձեալ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Մար­գա­րին, կո­ղա­կ­ցին` Սուլ­թա­նին, որ­դո­ցն` Պի­տ­րո­սին, Սա­խա­կին, Հու­դօ­ին եւ միւս Հու­դօ­ին, դս­տե­րա­ցն` Զմ­րու­թին, Նու­բա­րին, Ե­ղի­սին, Ալ­թու­նին: Դար­ձեալ Աս­տուած ո­ղոր­մի Ա­վա­զին, կո­ղա­կ­ցին` Հա­նու­մին, դս­տե­րաց` Մար­գր­տին եւ միւս Մար­գր­տին, որ­դո­ցն` Աբ­գա­րին, կո­ղակ­ցւն` Թազ­գու­լին, որ­դո­ցն` Պե­տ­րո­սին, Գուա­րին: Դար­ձեալ Աս­տուած ո­ղոր­մի Ա­վա­զին, ծն­օ­ղա­ցն` Սա­խա­կին, մօրն` Հու­մա­րին, քվե­րա­ցն` Հո­ռո­մին, || (219բ) Նի­գա­րին, եւ ա­մե­նայն այ­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն իւր միւ­սան­գամ [գա­լս­տեա­նն]. ա­մէն:

4. Բա (ԺԷ դ., բո­լոր­գիր) Դար­ձեալ ե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, ո՛վ սուրբ ըն­թեր­ց­օղք, յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զՆա­թի՞, հօ­րեղ­բայրն` Մի­րի­ջա­նին եւ Մար­տի­րո­սին, որ փո­խե­ցեալ են ի Քրիս­տոս, եւ Աս­տուած ձեզ յի­շէ իւր ար­քա­յու­թեան, ա­մէն:

5. 219բ (Նօ­տր­գիր) Յի­շա­տակ է սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս Սա­րու­խա­նին, իւր որ­դի Յա­րու­թե­նին եւ կո­ղա­կի­ցին` Աւ­տօ­ին, եւ իւր կո­ղա­կի­ցին` Յո­հա­նին, եւ հան­գու­ցեալ Խա­չօ­ին եւ իւր[ե] անց հա­մ­օ­րէն կեն­դա­նեաց եւ նն­ջե­ցե­լոց, որ ե­տուն յի­շա­տակ ի ձեռն տէր Վար­դա­նին ի թվին ՌՄԻԴ (1775), ապ­րե­լի Ը ի փառս Աս­տու­ծոյ: Վերջ: Հայր մեր: Ով ոք ըն­թեռ­նու, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

308

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

Կա­ֆայ ՌՃԼԶ -1687

ԳՐԻՉ` Գէ­որգ տրց.: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Կի­րա­կոս վրդ.:

ԹԵՐԹ` 262. չգ­րուած` 1ա-3ա, 5բ-6ա, 9բ, 12բ-3ա, 82ա, 130ա-1ա, 203ա, 260բ-2բ: ՊՐԱԿ` 1 12+Ա-ԻԱ 12 (Թ, Ժ 11, ԺԲ 10, ԻԱ 14): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 22 15,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 38ա): ՏՈՂ` 24: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր մե­տա­քս:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 13բ, Մար­կոս` 82բ, Ղու­կաս` 131բ, Յով­հան­նէս` 203բ: Խ ո ր ա ն` 3բ, 4աբ, 5ա, 6բ, 7աբ, 8աբ, 9ա (խո­րան­նե­րի վե­րե­ւում` Ա­ւե­տու­մն, Յի­սուս, Աս­տուա­ծա­ծին, ա­ռա­քեալ­ներ, սր­բեր, Խա­չե­լու­թիւն, Յա­րու­թիւն, Ա­դամ եւ Ե­ւա): Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 14ա, 83ա, 132ա, 204ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, եր­կ­րա­չա­փա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, դե­ղին, մա­նի­շա­կա­գոյն, սեւ, կա­նաչ, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 3բ-4ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 4բ-9ա Հա­մա­բար­բառ:

3. 10ա-1ա Գլուխք: 11բ Հա­մա­ձայ­նու­թիւն նա­խա­սա­ցեալ գլ­խո­ցս: 11բ-2ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 14ա-80ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 80բ-1ա Գլուխք: 81բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 83ա-126բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (126աբ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

5. 127ա-8բ Գլուխք: 129աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 132ա-201ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 201բ-2ա Գլուխք: 202բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 204ա-59ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

259ա. Փա՜ռք... || (259բ) Այսմ աս­տուա­ծա­զարդ բու­րաս­տա­նի,

Լու­սա­շա­ւիղ, եր­կ­նա­չու շաւ­ղի,

Տի­ե­զե­րա­ծա­ւալ վտա­կի,

 Արփ­իա­ծագ շա­ռա­ւե­ղի,

Կեն­դա­նար­մատ եւ կեն­սե­ղուտ կտա­կի,

 Ան­մա­հու­թեան թո­շա­կի

Եւ հո­գե­լից տու­մա­րի,

Եր­կ­նա­հ­րա­ւէր կո­չո­ղի,

 Այ­սա­հա­լած բար­բա­ռի,

Սրովբ­էա­մե­ծար տաւ­նի,

Յա­ւար­տու­մն ժա­մի,

Յան­բա­րի ա­մա­նա­կի

Եւ յայն­լոյս վայ­րի:

Յո­րում եւ աս­տուա­ծա­զարդ բու­րաս­տա­նս կա­տա­րե­ցաւ ի շըր­ջա­նէ Կրօ­նո­սի թարց բար­բա­ռոյ եւ ըն­թա­ցից լու­սա­ւո­րա­ցն չա­փեալ ա­մա­նա­կաց եօթ­նեակ հա­զա­րաց հա­րիւ­րեր­րոր­դաց ե­րից թուոյ եւ միակ տա­սանց: Նա­եւ կեն­սա­բեր գա­լս­տե­նէն փրկ­չէ մեր­մէ Յի­սու­սէ Քրիս­տո­սէ ե­րից շր­ջա­նաց եօթ­նից տաս­նե­կաց յե­րից եօ­թեանց եւ միակ թվոյ (1688), իսկ յա­բէ­թեան զու­գեալ տօ­մա­րի եր­կեակ շր­ջա­նի միակ յո­բե­լի հն­կեակ նա­հան­ջի եւ յեր­կ­րորդ ա­մի (1687): || (260ա) Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ Գէ­որգ տի­րա­ցուի, ի Կա­ֆայ քա­ղա­քի, յամ­սեա­նն յապ­րի­լի յեր­կ­րորդ Բշ-ի (եր­կու­շաբ­թի): Եւ Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

Յար­մա­րե­ցաւ ձե­ռամբ Սուրբ Է­ջմ­իած­նայ նուի­րակ Կի­րա­կոս վար­դա­պե­տի` ի վա­յե­լու­մն ան­ձին իւ­րոյ եւ յի­շա­տակ Սուրբ Է­ջմ­իած­նայ, եւ որք ըն­թեռ­նուք զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք մահ­տե­սի Լու­սե­ղէ­նին եւ որդ­ւոյն` Խա­չա­տու­րին հոգ­ւոյն, եւ կո­ղա­կից Մու­րա­տ­պի­քա­յին բա­րե­պաշ­տի եւ եր­կիւ­ղա­ծի. Աս­տուած ո­ղոր­մի իւր նն­ջե­ցե­լոց հոգ­ւոյն, իւր մե­ղա­ցն թո­ղու­թիւն ա­րաս­ցէ Քրիս­տոս Աս­տուած եւ զգա­լոց չա­րէն փր­կես­ցէ եւ ա­զա­տես­ցէ, եւ յետ աս­տեաց ե­լա­նե­լոյ բա­րե­պաշտ եւ աս­տուա­ծա­սէր տի­կն­ւո­ջն Մու­րա­տ­պի­քա­յին, զհո­գին ընդ մահ­տե­սի Լու­սե­ղէ­նի հոգ­ւոյն եւ իւր որ­դի Խա­չա­տու­րի հոգ­ւոյն ի միա­սին ար­քա­յու­թեան ար­ժա­նի ա­րաս­ցէ տէրն մեր Յի­սուս Քրիս­տոս. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր­կի­նս:

309

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

 Այ­րա­րա՞տ ԺԵ-ԺԶ-XV-XVI

ԳՐԻՉ` Աս­տուա­ծա­տուր Պա­լա­խա­ւր­ցի:

ԹԵՐԹ` 228. չգ­րուած` 176բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԹ 12 (Ա, Զ, Թ, ԺԵ 11, ԺԹ 10, Ժ 13, ԺԴ 15, ԺԶ 14): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 24 17,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 49ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` պարզ եւ վան­դա­կա­զարդ կար­միր կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ-Կի­սա­խո­րան` 1ա, 65ա, 105ա, 176ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան: Զար­դա­գիր` հան­գու­ցա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գոյ­ներ` կա­պոյտ, վար­դա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Ճա­շոց: Թ-Ժ դդ.: 2 (Ա-Բ)+2 (Գ-Դ), ստա­ցուած 2 թեր­թե­րի ե­զ­րա­հա­տու­մից եւ ըն­դ­եր­կայ­նա­կի եր­կ­տա­կու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լոր­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Բա): Կար­դալ Բբ, Աա, Դբ, Գա. «Բայց ի միա­շա­բա­թուն... զար­մա­ցեալ, թե զինչ ե­ղեւ (Ղու­կաս, ԻԳ 1-13), Աբ, Բա, Բբ, Գա, Գբ, Դա. «ո­րում վկայ եմք... հա­յեաց ի մեզ (Գործք, Բ, 32-Գ, 4):

ՎԻ­ՃԱԿ` Նո­րո­գուած: Տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր եւ մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1ա-64բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 65ա-104ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 105ա-75ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 176ա-228բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

64բ. Աս­տուա­ծա­տուր Պա­լա­խա­ւր­ցիս

Եւ ա­ն­ար­ժան բռ­նաւղ գր­չիս,

Մե­ղաւք ի լի ո­ղոր­մե­լիս

Եւ թո­ղու­թիւն խն­դ­րեմ ան­ձի­նս:

Ով հան­դի­պաւղք Ա­ւե­տա­րա­նիս,

 Ա­ղա­չե­ցէք զՏէր ծա­ռա­յիս,

 Այս սու­տ­ա­նուն սար­կա­ւա­գիս,

Ե­կեալ գա­ւառն Այ­րա­րա­տիս:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

228բ (ԺԷ դ., բո­լոր­գիր) Փա՜ռք... Արդ, ես` վեր­ջին կա­պաւղ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` Մը­կ­ըր­տիչ սու­տ­ա­նուն ա­բե­ղաս, յի­շա­տակ ինձ եւ ծնաւ­ղա­ցն ի­մոյ, հա­ւրն ի­մոյ` Մկր­տիչ քա­հա­նա­յին, եւ մա­ւրն ի­մոյ` Ա­զիզ­մե­լի­քին, եւ եղ­բար­ցն իմ եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց ի­մոց: Ա­ղա­չեմ զձեզ, ով որ կար­դայք, յի­շե­ցէք ի սուրբ յա­ղաւ­թս ձեր մի­ով Ո­ղոր­մա­յիւ, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ յիւր սուրբ ար­քա­յու­թիւն. ա­մէն:

310

Ա Ւ Ե Տ Ա Ր Ա ն

Կ.Պօ­լիս ՌՃԽԳ -1694

ԳՐԻՉ` Պե­տ­րոս: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ա­ւե­տիք տրց:

ԹԵՐԹ` 283. չգ­րուած` 1ա-3ա, 4բ-5ա, 6բ-7ա, 8բ-9ա, 10բ-1ա, 12բ-4բ, 18ա-9ա, 142ա: ՊՐԱԿ` 4 (2+10+7+2)+Ա-ԻԲ 12(Ա 9, Է 10, ԺԶ 11, ԻԲ 16): ՆԻՒԹ` թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25,5 19: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 41ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­նաչ մե­տա­քս: Ա փեղ­կին` դրոշ­մա­տիպ Խա­չե­լու­թիւն, Բ փեղ­կին` Աս­տուա­ծա­ծի­նը` մա­նուկ Յի­սու­սը գր­կին:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 19բ, Մար­կոս` 92բ, Ղու­կաս` 142բ, Յով­հան­նէս` 222ա: Խո­րան` 3բ, 4ա, 5բ, 6ա, 7բ, 8ա, 9բ, 10ա, 11բ, 12ա: Կի­սա­խո­րան` 20ա, 93ա, 143ա, 223ա: Լու­սա­նա­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, եր­կ­րա­չա­փա­կան եւ բազ­մա­թիւ ա­ւե­տա­րա­նա­կան դրուա­գ­ներ: Զար­դա­գիր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, վար­դա­գոյն, սեւ, կա­պոյտ, եր­կ­նա­գոյն, դե­ղին, մո­խ­րա­գոյն, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի եզ­րերն ու թի­կուն­քը մա­շուած, փա­կան­նե­րը` ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 3բ-4ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 5բ-12ա Հա­մա­բար­բառ:

3. 15ա-6բ Գլուխք: 16բ-7ա Հա­մա­ձայ­նու­թիւն գլ­խո­ցս: 17աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 20ա-89բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 90բ-1ա Գլուխք: 91բ-2ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 93ա-138ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (137բ-8ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

5. 138բ-40ա Գլուխք: 140բ-1բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 143ա-220ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 220բ-1բ Գլուխք: 221բ-2ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 223ա-80ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

222ա Ա­ւր­հ­նու­թիւն` որ կար­դայ, գո­վու­թիւն` որ լսէ, փառք տուո­ղին եւ յի­շա­տակ գր­չիս. ա­մէն:

Եւ մե­ղա­պարտ գր­չի Պե­տ­րո­սին,

 Ա­շա­կերտ եմ Փի­լիպ­պո­սին,

Որ մա­կ­ա­նուն Գրա­գիր կո­չի,

Եւ եմ ա­մաց ԻԳ լից

Եւ քաղ­քէ Կոս­տան­դի[ն]ի

Եւ ի դուռն Սուրբ Սարգ­սի. ա­մէն:

Ո՜վ սր­բա­զան դասք` քա­հա­նայք եւ սար­կա­ւա­գունք, յոր­ժամ հան­դի­պիք յայսմ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նն կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով, ա­ղա­չեմ, ա­ղա­չեմ, ե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ զձեզ. ա­սա­ցէք Հայր մեր, որ յեր­կինդ ես, սուրբ ե­ղի­ցի ա­նու[ն]:

280ա Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նն ի Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս, ի դուռն Սուրբ Սարգ­սի, ձե­ռամբ մեղ­ս­այ­սէր Պե­տ­րո­սին, թվին ՌՃԽԳ(1694), յուն­վա­րի ամ­սոյ Գ-ն, օրն հին­գ­շաբ­թի: Բա­րով վա­յե­լես­ցէ տի­րա­ցու Ա­ւե­տի­քն. ա­մէն:

311

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

Սե­բաստ­իա  ՇԺԵ - 1066

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ, ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գրի­գոր Ա­կո­ռե­ցի:

ԹԵՐԹ` 282, ՊՐԱԿ` 29(Գ-Տ) 10 (Գ, Չ 8, Ե 11, Հ 9, Տ 6): ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 23 15,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` 101ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` սեւ կա­շի` քա­շուած նախ­կին դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շուէ կազ­մի վրայ, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ: Պահ­պա­նակ` 1+2, սպի­տակ թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Մար­կոս` 82բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 83ա, 135ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, վար­դա­գոյն, սպի­տակ, ոս­կի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -«Գրի­գոր ե­պիս­կո­պոս Նիւ­սա­ցի, Յա­ղա­գս Եր­գոյ Եր­գոց: ԺԱ-ԺԲ. դդ.: 1(Ա) թերթ վեր­ջից, ստա­ցուած 1 թեր­թի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աա): Կար­դալ Աա, Աբ «[Բանք եր­րորդ... յանդ]ըն­դո­ցն ի վեր կու­տել հող­մով [ծ]ովն. այդ յա­մե­նե­ցունց յայն[ց] ա­նէ ար­տա­քոյ լի­նի ձմեռ­նա­ին... մա­նեա­կս զա­ռա­քի­նու­թեամբ փայ­ղեա­լսն. ա­խոր­ժեն եւ բա­րե­կամ­քն յա­ւե­լուած ի­մն գե­ղեց­կու­թեան ձի­ոյն առ­նել (հմմտ. - Հմր 1013, 57բ-8ա):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Նո­րո­գուած: 19րդ թեր­թը պի­տի լի­նի 276ից յե­տոյ: Կազ­մը թի­կուն­քից պո­կուած, փեղ­կե­րի եզ­րերն ու ե­րե­ս­նե­րը մա­սամբ քեր­ծուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. 1ա-18բ, 20ա-81բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի (չիք Ա, 1-9):

2. 83-134բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (չիք ԺԶ, 1-20):

3. 135ա-219բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 220ա-76բ, 19աբ, 277ա-80բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (չիք Ա, 1-11: 280աբ Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

Բ. 280բ-2ա Ա­ւե­տա­րանք յայ­տ­նու­թեան ութ ա­ւուր­ցն ա­ռա­ւաւ­տին ( Ա­ւե­տա­րա­նա­ցոյց) - Ա­ռա­ջին ա­ւուրն զկ­նի Տէր յեր­կ­նի... Այս են ա­ռա­ւաւ­տի, զայղն` յ[Ը]նթեր­ցուա­ծն տե՛ս:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

282ա ՇԺԵ (1066) թուոյս Հա­յոց շր­ջա­գա­յիս:

Ես` Գրի­գոր քա­հա­նայ, ի նուա­զել ազ­գիս հա­յոց, ի ժա­մա­նա­կի հա­լա­ծա­նաց մե­րոց յազ­գէն Իս­մա­յե­լի, սա­հեալք ի կող­մանց Ա­րե­ւե­լից ի լե­րան­ցն Այ­րա­րա­տա, ի գեղ­ջէն, որ կո­չի Ար­կո­ռի, զկ­նի աս­տուա­ծա­սէր թա­գա­ւո­րին մե­րոյ Սե­նե­քե­րի­մայ, ե­կեալ բնա­կե­ցաք ի քա­ղա­քիս Սե­բաստ­իա, ուր քա­ռա­սուն վկայ­քն հե­ղին զա­րիւ­նս իւ­րեանց` մարտ ե­դեալ ընդ աւ­դոյ դառ­նա­շունչ եւ ընդ սառ[ն] ա­մա­նեաց ջրոյ, եւ ան­դէն զկ­նի ա­մաց հն­գից վա­խ­ճա­նէր բազ­մա­շ­նորհ եւ մե­ծա­պա­տիւ հայրն իմ Ա­նան­իա քա­հա­նա ի թա­գա­ւո­րա­կան քա­ղա­քին ի Բիւ­զան­դի­ոն /// մնա­ցեալ ե­ղաք եր­կու եղ­բար­քս` Գէ­որգ եւ Գրի­գոր, ի ման­գա­կան տիս ա­շա­կեր­տե­ցաք առ ո­տս ե­րա­նե­լի տեառն Փի­լիպ­պո­սի եւ որդ­ւոց իւ­րոց Ստե­փա­նո­սի եւ Սա­հա­կա, եւ ըստ սո­վո­րա­կան բա­րե­մ­տու­թեան իւ­րեանց ե­ղեն սնու­ցիչք եւ ու­սու­ցիչք մեր յոյժ բա­րե­րար կա­մաւք|| (282բ) /// եւ քն­նող ե­ղեն /// ցան­գա­ցա եւ ու­սա­նել զգործ ոսկ­ւոյ ի զարդ պա­տուի­րա­նաց Տեառն եւ ի կազ/// նո­րին. եւ ի վե­րայ այ­սր ա­մե­նայ­նի եր[ ա­նի] զայ­նո­սիկ, որք տե­սին զՏէրն եւ վա­յե­լե­ցին յա­մե­նա­սուրբ բե­րա­նոյ վար­դա­պե­տու­թեան նո­րա եւ զե­րա­նու­թիւ­նսն, զոր առ Պե­տ­րոս վասն խոս­տո­վա­նե­լոյ զնա Տէր եւ Աս­տուած/// վե­րայ իմ եւ ա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցե­լոց /// տենչ­մամբ հա­մա­րեի զիս ան­կեալ առ ո­տսն Տեառն, լսե­լով զե­րա­նա­կան զձայ­նն ի բե­րա­նոյ նո­րա, եւ առ տենչ փա­փա­գա­նաց եւ [աղ]ե­տի սր­տի թա­խան­ձե­ցի զտէրն իմ Սա­հակ` բե­րել զտուփ կազ­մա­ծոյս ի թա­գա­ւո­րա­կան քա­ղա­քէն եւ գրե­ցի զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի­մով/// յի­շա­տակ ինձ` փո­խա­նակ որ­դեաց եւ ժա­ռան­գու­թեան, եւ ե­տու զսա, զկ­նի փո­խե­լոյ ի­մոյ, որդ­ւոյ եղ­բա­ւր ի­մոյ Յո­հան­նի­սի:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զքեզ, Քրիս­տոս` փր­կիչ, բա­րե­րար, ան­ճա­ռա­բար ի Հաւ­րէ ծնեալ ան­ժա­մա­նակ եւ ան­մար­մ­նա­պէս եւ ան­քն­նա­բար ի կու­սէն ժա­մա­նա­կաւ առ||... (շար. թա­փուած):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

81բ (Գրի­գոր Ա­պի­րա­տի, բո­լոր­գիր): Ըստ ան­սուտ եւ ճշ­մա­րիտ խոստ­մանցտ քոց, աս­տուած իմ Յի­սուս, լեր ընդ մեզ յաւ­գ­նա­կա­նու­թիւն ընդ­դէմ ներ­հա­կին եւ ա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցե­լոց քո­յին մար­դե­ղու­թեանդ, զի կա­րո­ղ­ըք լի­նի­ցիմք մին­չեւ ի կա­տա­րած հան­դեր­ձե­լո­ցն յանգ հա­նել զհա­ւա­տս քրիս­տո­ն­է­ու­թեան եւ առ քեզ հա­սու­ցա­նել զդա­ւա­նու­թիւ­նս մեր, ո՜վ Եր­րոր­դու­թիւն սուրբ, եւ զքան­քարն ճշ­մա­րիտ տալ ի ձեռս քո, Քրիս­տոս:

217բ (Ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր) Ես` տէր Գրի­գո­րիս, ծա­ռա ծա­ռա­ից Քրիս­տո­սի, եղ­բաւ­րոր­դի տեառն Ներ­սի­սի կա­թո­ղի­կո­սի Հա­յոց եւ որ­դի Զաւ­րա­վա­րի, ե­տու վե­ր­ըս­տին նոր (շար. բո­լոր­գիր)ո­գել ար­տա­քուստ կու­սէ զաս­տուա­ծա­ին Ա­ւե­տա­րա­նս գե­ղե­ցիկ մե­տաք­սէ­իւք եւ ա­կամ[բ]ք պա­տուա­կա­նաւք, ըն­դե­լու­զեալ ի մար­գար­տոյ մե­ծա­գ­նոյ, ի ձեռն աս­տուա­ծա­բա­նա­կան վար­դա­պե­տի Ստե­փա­նո­սի` դրան սար­կա­ւա­գի տեառն ի­մում, որ եւ վասն ան­մո­լար ճա­նա­չե­լոյ կո­չի սա Յա­կոբ­ցի, ի յի­շա­տակ ինձ եւ ծնո­ղաց ի­մոց, նախ եւ ա­ռա­ջին հո­գե­ւոր տեառն ի­մոյ Ներ­սէ­սի կա­թ­ու­ղի­կո­սի, որ եւ զսոյն իսկ զԱ­ւե­տա­րա­նս շնոր­հեաց ինձ ի զբաւ­սա­նս եւ ի խրա­խ­ճա­նու­թիւ­նս հո­գե­ւոր, այ­սու զուար­ճա­նալ եւ մի՛ պատ­րա­նաւք ան­ցա­ւոր կեն­ցա­ղոյս:

 Արդ, որք ըն­թեռ­նոյք կամ աւկ­տիք ի սմա­նէ, թո­ղու­թիւն մե­ղաց խն­դ­րե­ցէք ի Տեառ­նէ յա­ռա­ջա­սա­ցե­լո­ցս, զի եւ տուի­չն յի­շո­ղացտ եւ յի­շե­ցե­լո­ցս ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

82ա (Ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր) Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ զբա­րե­պաշտ իշ­խա­նն` զմեծ սե­ւաստ­իա­ւսն զԲա­կու­րա­նն, զոր­դի Սմ­բա­տա` որդ­ւոյ Հեթ­մոյ սե­ւաս­տաւ­սի` տեառն Լամ­բ­րաւ­նին եւ Պա­պե­ռաւ­նին, ո­րում եւ զԱ­ւե­տա­րա­նս շնոր­հե­ցի, ընդ նմին եւ զք­րիս­տո­սա­սէր ա­մու­սի­նն իւր զԹա­գու­հի, զըստ մար­մ­նոյ քոյր իմ, ո­րոց ո­ղոր­մես­ցի տէր Յի­սուս Քրիս­տոս աստ եւ ի հան­դեր­ձե­լու­մն: Ի թ[ու]ի[ն] ՈԽԳ (1194):

312

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

Կա­ֆա          ՌՃ­ԼԷ -1688

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ` Նի­կո­ղա­յոս Մե­լա­նա­ւոր: ՍՏԱ­ՑՈՂ` խօ­ճայ Այ­տին, Կի­րա­կոս վրդ. Թա­լին­ցի:

ԹԵՐԹ` 265. չգ­րուած` 1ա-7ա, 8բ-9ա, 10բ-1ա, 12բ-3ա, 14բ-5ա, 16բ-7ա, 18բ-9ա, 20բ-1ա, 22բ-3ա, 24բ-5ա, 26բ-7ա, 28բ, 31ա, 139ա, 262բ-5բ: ՊՐԱԿ` 3 (6+12+12)+Ա-ԺԹ 12 (ԺԷ 13)+1 6: ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19 14: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 133բ): ՏՈՂ` 24: ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր մե­տա­քս:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Յայ­տ­նու­թիւն` 7բ, Ծնունդ` 8ա, Մկր­տու­թիւն` 9բ, Ըն­ծա­յու­մն` 10ա, Այ­լա­կեր­պու­թիւն` 11բ, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 12ա, Խա­չե­լու­թիւն` 13բ, Ա­ւե­րու­մն դժո­խոց` 14ա, Համ­բար­ձու­մն` 15բ, Հո­գե­գա­լուստ` 16ա, Վեր­ջին դա­տաս­տան` 17բ, 18ա: Մատ­թէ­ոս` 31բ, Մար­կոս` 95բ, Ղու­կաս` 139բ, Յով­հան­նէս` 207բ: Խ ո ր ա ն` 19բ, 20ա, 21բ, 22ա, 23բ, 24ա, 25բ, 26ա, 27բ, 28ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 32ա, 96ա, 140ա, 208ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, տա­ճար: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, մա­նու­շա­կա­գոյն, կա­պոյտ, կա­նաչ, վար­դա­գոյն, դե­ղին, մո­խ­րա­գոյն, սպի­տակ, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի վրայ` պո­կուած մե­տա­ղեայ կր­կ­նա­կազ­մի հետ­քեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 19բ-20ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 21բ-8ա Հա­մա­բար­բառ:

3. 29աբ-Նա­խա­դ­րու­թիւն: 29բ-30ա Գլուխք: 32ա-93բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 93բ-4ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 94ա-5ա Գլուխք: 96ա-136բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (135բ-6ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

5. 136բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 137ա-8բ Գլուխք: 140ա-205ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 205բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 205բ-6ա Հա­մա­ձայ­նու­թիւն գլ­խո­ցս: 206ա-7ա Գլուխք: 208ա-58բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

136ա ԶՆի­կո­ղա­յոս ա­ն­ար­ժան ե­րէց` գծող սո­րա, ա­ղա­չեմ մի­ով Հայր մե­ղա­յո­իւ մեզ յի­շել:

259ա Փա՜ռք... Որ զտ­կա­րու­թիւ­նս իմ զաւ­րա­ցոյց յա­ւէտ իւ­րոյ ի­մ­աս­տու­թեան, վասն ո­րոյ եւ ես` մե­ղա­պարտ ո­գի Նի­կո­ղա­յոս ա­ն­ար­ժան ե­րէց, ծա­ռայ ծա­ռա­յիցդ Աս­տու­ծոյ, յան­ձն ա­ռեալ` ոգ­ւով չափ կա­տա­րե­ցի զտառս հո­գե­շունչ, աս­տուա­ծա­զարդ, աս­տուա­ծա­խա­ւս սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս...|| (260ա) Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ նուաստ եւ յե­տին գր­չի` Նի­կո­ղա­յոս ե­րի­ցուի մե­ղա­պար­տի, ու­նայ­նա­գործ Մե­լա­նա­ւո­րի, ի թուա­բե­րու­թեա­նս Աս­քա­նա­զեան եւ Ա­բե­թա­կան տաւ­մա­րի ՌՃ­ԼԷ (1688) եւ ըստ նո­րու­մս շր­ջա­նի ՀԱ (71) եւ ի գա­լս­տե­նէ կե­նա­րա­րին ՁԹ (89), ի յըս­տոյգ եւ յըն­տիր աւ­րի­նա­կէ, ե­ւս ա­ռա­ւել հա­մա­բա­յի­ցն, զի գա­ղա­փար սո­րին էր ի դրա­նէ Սուրբ Յով­հան­նէս ա­ւե­տա­րան­չին, ի յաշ­խար­հիս Հո­նաց, յա­նե­ղա­շէն եւ աս­տուա­ծա­պահ քա­ղա­քս Կա­ֆայ, ընդ հո­վա­նեաւ բար­ձ­րա­կա­ռոյց եւ կա­մա­րա­կապ ա­ւագ ե­կե­ղեց­ւոյս, որ յա­նուն սր­բոյն Սարգ­սի Զաւ­րա­վա­րին եւ որդ­ւոյ նո­րա Մար­տի­րո­սին, ի հայ­րա­պե­տու­թեան Հա­յոց տեառն Ե­ղեա­զար կա­թո­ղի­կո­սի եւ յե­պիս­կո­պո­սու­թեան ա­մե­նայն Հիւ­սի­սա­կան կող­մանց տէր Վար­դա­նայ ար­հի ա­ւր­հ­նեալ քա­հա­նա­յա­պե­տի, զոր տէր Քրիս­տոս պա­հես­ցէ ի կա­մս ո­ղոր­մու­թեան իւ­րոյ. ա­մէն:

Ի յայսմ ժա­մա­նա­կի գրե­ցաւ ա­մե­նա­գո­վե­լի եւ գե­րա­հռ­չա­կե­լի, գե­րա­կա­տար եւ գե­րա­պանծ, գե­ղա­պա­ճոյճ եւ յոք­նա­տենչ, լու­սա­յիղձ եւ աս­տուա­ծա­պա­տում սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս չո­րեք­ճա­ռա­գայ­թեան ճշ­մա­րիտ աս­տուա­ծա­խաւ­սու­թիւն, վսե­մա­կան աս­տուա­ծա­բա­նու­թիւն, ան­գիւ­տա­գործ եւ ան­հա­մե­մատ ծայ­րա­ծա­ւալ եւ ||(260բ) ծայ­րա­գոյն վի­պա­սա­նու­թեամբ... (նոյն ո­ճով ըն­դար­ձակ ներ­բո­ղեան):

 Արդ, այսմ աս­տուա­ծա­պա­տում եւ քրիս­տո­սա­ւանդ տա­ռիս ցան­կա­ցաւղ ե­ղեալ աս­տուա­ծա­րեալ եւ պա­տուա­կան խո­ճայ Այ­տի­նն, Կի­րա­կոս վար­դա­պե­տն, ե­տուն գրել զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ հո­գոյ իւ­րոյ: Արդ, որք հան­դի­պիք սմա ըն­թեռ­նե­լով կամ գա­ղա­փար առ||(261ա)նե­լով, յի­շես­ջիք ի մաք­րա­փայլ եւ ի սր­բա­մա­տոյց յա­ղաւ­թս ձեր զպա­տուե­լի խո­ճայ Այ­տի­նն եւ զկե­նա­կի­ցն` Ա­յիզն, եւ զծ­նաւ­ղսն իւր` զհայրն եւ զմայրն, եւ զա­մե­նայն մեր­ձա­կ­այսն իւր, նա­եւ զԿի­րա­կոս վար­դա­պե­տն` իւ­րա­յով­քն, որ ե­կն ի Կա­ֆ­այս նուի­րակ գո­լով եւ տե­սեալ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս` զկէս գի­նն նա ե­տուր յի­շա­տակ իւր եւ ծնաւ­ղա­ցն: Յի­շե­ցէք եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­կ­այսն` զայժ­մոյս կեն­դա­նի­քն եւ զկան­խաւ զնն­ջե­ցեալ­քն, որ մե­ծաւ փա­փա­քա­նօք եւ սր­տա­ջան յաւ­ժա­րու­թեամբ եւ քա­ջա­հա­ւատ յու­սով եւ քրիս­տո­սա­սէր բաղ­ձա­նաւք ետ գրել զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի փր­կու­թիւն կե­նաց իւ­րոց եւ ի լու­սա­ւո­րու­թիւն հոգ­ւոյ իւ­րոյ, յի­շա­տակ իւր եւ ծնո­ղաց եւ եղ­բարց եւ ա­մե­նայն զար­մից, գանձ յա­ւի­տե­նա­կան եւ ան­կա­պուտ ճո­խու­թիւն սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյ եւ յու­րա­խու­թիւն ուխ­տի ման­կանց նա­զե­լի մա­ւր մե­րոյ` նոր Սի­ով­նի:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զսր­բա­զան եւ զաս­տու­ծա­մերձ դա­սս քա­հա­նա­յիցդ, որք ըն­թեռ­նուք եւ լու­սա­ւո­րիք, յի­շես­ջիք զվե­րոյ­գ­րեալ­քս ի սմա, եւ զիս` զՆի­կո­ղա­յոս ա­ն­ար­ժան գծո­ղս եւ զծաղ­կո­ղս, եւ զըծ­նաւ­ղս իմ, նա­եւ զկե­նակ[ից]ս իմ, որ Բ տա­րով յա­ռաջ եր­կու դս­տե­րաւք առ Աս­տուած փո­խե­ցան եւ զզիս սգով ան­մ­խի­թար թո­ղին ի վե­րայ դառն ժա­մա­նա­կիս: Խն­դ­րեմք ի սի­րե­լեացդ Աս­տու­ծոյ` մի­ով Ո­ղոր­մի իւ ո­ղոր­մու­թիւն ի || (261բ) Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ, եւ ձեզ լի­ցի ո­ղոր­մու­թիւն յԱս­տու­ծոյ: Նա­եւ` զկեն­դա­նի զա­ւա­կս իմ, որ ձեռն­տուք ե­ղեն ի սուրբ մա­տե­նիս: Եւ որ յի­շէ սր­տի մտաւք, եւ ին­քն յի­շեալ լի­ցի ա­ռա­ջի ա­հեղ ա­տե­նին Քրիս­տո­սի, ուր բանք սպա­ռին եւ գործք թա­գա­ւո­րեն ա­ռա­ջի ար­դար դա­տա­ւո­րին Քրիս­տո­սի: Եւ նմա փառք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: Եւ որ հա­ւա­տով Ա­մէն ա­սէ, եւ նմա ո­ղոր­մես­ցի, ա­մէն:

Ի թվին ՌՃ­ԼԷ(1688) ե­կեալ նուի­րակ ի Սուրբ Է­ջմ­իած­նա Կի­րա­կոս վար­դա­պե­տն, որ էր յեր­կ­րէն Ա­րա­րա­տեան, գիւ­ղա­քա­ղա­քէն Թա­լին կո­չե­ցեալ, որ եւ ցան­կա­ցաւ այս կեն­սա­տու սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս եւ կա­մե­ցաւ առ­նուլ յի­շա­տակ Սուրբ Է­ջմ­իած­նայ, որ եւ գտեալ զնա­զե­լի խո­ճայ Այ­տի­նն` այն­քան յոր­դո­րեաց միշտ, զի յաղ­թեալ ի սի­րոյ եւ ետ զգին սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նին Կ է­սէ­տի, եւ զմ­նա­ցեա­լն ին­քն ետ, զոր ինչ ու­նէր իւր հո­գե­պա­հուստ` թէ՛ գա­ւա­զա­նին պտուղն, եւ թէ՛ ժա­մուց, եւ ետ գրել յի­շա­տակ Սուրբ Է­ջմ­իած­նայ եւ ի վա­յե­լու­մն յան­ձին իւ­րոյ` ա­րա­րեալ ար­ծա­թա­պատ եւ ոս­կով զար­դա­րեալ, որ եւ տե­սո­ղա­ցն ցան­կա­լի` որ­պէս զՔ­րիս­տոս ին­քն ճշ­մար­տա­պէս: Վասն ո­րոյ ե­թէ հան­դի­պիք կա՛մ տե­սու­թեամբ, կա՛մ կար­դա­լով, յի­շես­ջիք զվե­րոյ­գ­րեալ քաջ րա­բու­նա­պե­տն մեր զտէր Կի­րա­կոս վար­դա­պե­տն եւ զա­մե­նայն ար||(262ա)եան մեր­ձա­ւորս` զկեն­դա­նի­քն եւ զհան­գու­ցեալ­քն, եւ մա­նա­ւանդ զխո­ճայ Այ­տի­նն հան­դերձ նն­ջե­ցե­լով­քն. ա­մէն:

313

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Ե­դես­էա        ՈԻ -1171

ԳՐԻՉ` Յո­հան­նէս քհյ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Սա­հակ:

ԹԵՐԹ` 269. չգ­րուած` 1ա-2բ: ՊՐԱԿ` 1 2+Ա-ԻԷ+1 (կրկ. Է) 10 (Ա 7, Բ, ԺԲ 11, Է, Ը, ԺԴ, ԻԴ, ԻԵ 9, ԻԶ 8, ԻԷ 5): ՆԻՒԹ` թուղթ, ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 24,5 16,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` 60ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ գծա­ւոր կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ` -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա, 81ա, 130ա, 212ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նական: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­նաչ, դե­ղին, կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Նո­րո­գուած եւ լրա­ցուած թե­րին 11աբ:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 3ա-80բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: 80աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

2. 81ա-129բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (128բ-9բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս: Ու­նի ու­շա­գ­րաւ տա­ր­ըն­թեր­ցում­ներ): 129բ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

3. 130ա-210բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: 211ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

 Ա­ւե­տա­րա­նի վեր­ջում` «Եւ զա­մե­նայն հա­մա­ռաւ­տա­գոյն

պատ­մե­ցին այ­նո­ցիկ, որք է­ին ընդ Պե­տ­րո­սի: Յետ այ­սո­րիկ ին­քն Յի­սուս

յա­րե­ւե­լից մին­չեւ ի մու­տս ա­րե­ւու ա­ռա­քեաց եւ ետ ի ձեռս նո­ցա

զաս­տուա­ծա­յին զա­նա­պա­կան քա­րո­զու­թիւ­նն յա­ւի­տե­նա­կան

փր­կու­թեան ա­մե­նայն ա­րա­րա­ծոց յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

4. 212ա-67ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (թեր­թե­րը խառ­նուած, կար­դալ 212-47, 264-5, 248-263, 266-7): 267ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

80բ Յի­շե­ցէք զեղ­կե­լիս, ա­ղա­չեմ:

129բ Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք կար­դայք զսա կամ աւ­րի­նա­կեք, թո­ղու­թիւն մե­ղաց հայ­ցե­ցեք ա­ն­ար­ժա­նիս եւ խո­շո­րու­թեան գրոյս ան­մե­ղա­դիր լի[ջի]ք. եւ Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ փա՜ռք յա­ւի[տեա­նս]:

211ա Ո­ղոր­մեա ինձ, տէր Աս­տուած, յայն մե­ծի ա­տե­նին մինչ ա­չա­ցս կող­կո­ղա­գին հա­յե­ցուա­ծս ի բար­ձու­նս նկա­տի­ցի զբազ­մա­կար­ծեան ուղ­ւոյն զան­զերծ ըն­թա­ցից զան­փախ­չե­լին ճա­նա­պարհ յա­չս բե­րե­լով մտա­ցս տես­մամբ էա­նա, յա­մե­նայ­նի վտան­գեալ եւ յերդ բնա­կու­թեան յար­կիս նկա­տեալ ի խո­րոց ա­նե­րե­ւու­թից զգոր­ծե­լո­ցս ող­բա­լով հա­ռա­չեմ: Կա­րող ես, բա­րե­գու՛թ, եւ անդ հրա­շա­գոր­ծել յա­ւետ զաւ­րե­ղու­թեամբ ա­սէ­լով, թէ Ե­ղի­ջիր ողջ յոգ­ւոյդ խոր­տակ­մա­նէ, եւ կամ` Թո­ղեալ լի­ցին քեզ մե­ղանք քո, եւ կամ թէ` Երթ ի խա­ղա­ղու­թիւն սր­բեալ ի մե­ղաց: Եւ քեզ փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս, ա­մէն:

267ա Փա՜ռք... || (267բ) Գրե­ցաւ եւ ա­ւար­տե­ցաւ աս­տուա­ծա­խա­ւս եւ փրկ­չա­կան գիրկ Ա­ւե­տա­րա­նիս ի թուի ՈԻ (1171) ի մայ­րա­քա­ղա­քն Ե­դես­էա, ընդ հո­վա­նեաւ Սր­բոյն Գէ­որ­գեա: Արդ, գրե­ցաւ յ[ը]նդիր եւ ի լաւ աւ­րի­նա­կէ, ձե­ռամբ Յո­հան­նի­սի մե­ղա­պարտ եւ ա­ն­ար­ժան քա­հա­նա­յիս, [որ կամ] աւք ի­մաւք ի սկիզ­բ­նա­հայրն սկ­սեալ մին­չեւ ի սպա­ռու­մն ծն­ըն­դոց նո­րա ոչ զոք գտի հա­մե­մատ ինձ պար­տա­ւոր:

Ո՛վ սուրբք եւ սի­րե­ցեալք Աս­տու­ծոյ, սուրբ կա­թո­ղի­կէ ե­կե­ղեց­ւոյ քա­հա­նայք, ոյք կար­դայք յա­ւուրս տէ­րու­նա­կան տաւ­նից եւ սուրբ կիւ­րա­կէ­ից, եւ կամ աւ­րի­նա­կէք եւ կամ գա­ղա­փար առ­նոյք, յի­շես­ջիք ի սուրբ եւ յար­ժա­նա­հայց մաղ­թա­նս ձեր զգ­րող սո­րին` զՅո­հան­նէս, եւ զհայր իմ` զՄա­նուկ քա­հա­նայ, եւ զմայր իմ: Եւ որք ջեր­մե­ռանդ սր­տիւ խն­դ­րեք զթո­ղու­թիւն մեզ, եւ դուք գտ­ջիք զթո­ղու­թիւն ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, զի խո­շո­րու­թեան գրոյս || (268ա) [եւ ա]մե­նայ[ն ս]ղա­լա­նաց թո­ղու­թիւն շնոր­հե­ցեք:

Տէր Յի­սուս Քրիս­տոս, ո­ղոր­մեա՛, խնա­եա՛, տե՛ս ի տա­րա­կոյս ան­ձեռն­հաս տա­գ­նա­պիս, զի դու միայն բաւ ես կոր­զել ի ժա­նեաց սա­տակ­ման, որ եսդ առ կեա­նսն փոյթ, առ ո­ղոր­մու­թիւ­նն սթափ, առ ձեռն­կա­լու­թիւ­նն պատ­րաստ, առ փր­կու­թիւն կազմ, առ եր­կայ­նա­մ­տու­թիւ­նն ճոխ, առ ան­հա­սու­թիւ­նն բար­ձր, առ ան­բա­ւու­թիւն լի... (լու­սանց­քը պատ­ռուած եւ մէկ բառ ա­ն­ըն­թեռն­լի) յա­ւի­տեա[նս. ա­մէն]: Տէր սուրբ, ո­ղոր­մեա:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք աւկ­տիք եւ լու­սա­ւո­րիք ի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նես, զստա­ցող սո­րա` զՍա­հակ յի­շե­ցեք յա­ղաւ­թս ձեր, որ ստա­ցաւ զսա յար­դար վաս­տա­կոց իւ­րոց, եւ զԳ­րի­գոր միա­կեա­ցն, որ աւ­գ­նա­կան ե­ղեւ ի գի­նս սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, եւ զՊատ­րիկ հոյսն (=հիւսն), որ զտախ­տա­կն ե­րետ, եւ զՎա­հր[ամ] սարկ[ ա­ւագ] յի­շե­ցեք յա­ղաւ­թս ձեր, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մես­ցի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 268բ (ԺԶ դ., բո­լոր­գիր) [ Արդ, զստ] ա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` զը­ռէս Թու­մայ Ա­ղաղ­ցին յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս, որ ջեր­մե­ռանդ սր­տիւ եւ փա­փա­գե­լի հո­գով յաւ­ժա­րե­ցաւ գնել զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս` զլու[ս] ա­տուս քրիս­տո­նից եւ զփր­կու­թիւ­նս հո­գոց մարդ­կան եւ զզար­դա­րի­չս սուրբ ե­կե­ղե­ցոյ եւ զգան­ձս հո­գե­ւորս աս­տուա­ծա­յին պատ­ւի­րա­նա­ցն` յի­շա­տակ հո­գոյ իւ­րոյ եւ ծնաւ­ղաց իւ­րոց` Սու­սի­սին ու Հէք­մա­թին ու Մար­տի­րո­սին, եւ եղ­բարց իւ­րոց` Յա­կո­բին եւ Խե­րա­պե­տին, Յոր­դո­րին, Գոր­գին եւ Ե­րեմ­իա­յին եւ Ը­ռուս­խա­թու­նին, եւ կե­նա­կ­ցին իւ­րոյ` Մար­գար­տին, եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց իւ­րոց. ա­մէն:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զձեզ, ո՛վ սուրբ քա­հա­նայք, յոր­ժամ կար­դայք զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի ժամ սուրբ պա­տա­րա­գին` ի Յայտ[նութ]եան ճրա­գա­լու­ցին եւ ի Զատ­կի սուրբ յա­րու­թեան [եւ յա]յլ տէ­րու­նա­կան տօ­նից, յի­շե­ցէք ի յա­ղօ­թս ձեր [զռէ]ս Թու­մէն զծ­ն­օ­ղաւ­քն հան­դերձ, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ յեր­կ­նից ար­քա­յու­թիւն. ա­մէն:

2. 211բ (Բո­լոր­գիր) Փա՜ռք... Վեր­ջին ըս­տա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` զբա­րէ­միտ եւ աս­տուա­ծ­այ­սէր տա­նու­տէրն զԱ­ւե­տն [յի­շե­ցէք], որ ըս­տա­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ իւրն եւ իւր ծնաւ­ղա­ցն, հա­ւրն` Շա­հ­րայ­մի­րին, եւ մա­ւրն` Ջան­խա­թու­նին. ա­մէն:

Դար­ձեալ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Ա­ւէ­դին եւ իւր կո­ղա­կ­ցին` Բա­նաւ­շին, եւ իւր եղ­բ­օրն` Խէ­րայ­պե­տին, եւ իւր որ­դոյն` Մու­րա­դին, Ա­զ­ը­զին, եւ միւս եղ­բա­ւրն` Ա­միր­ջա­նին, եւ իւր որ­դոյն` Զա­քա­րին, Մար­գա­րին, եւ զմիւս եղ­բա­ւրն` Ա­րի­ջա­նին, եւ իւր որ­դո­ցն` Յո­վա­նի­սին, Սա­ւա­տին, Շա­ղա­ւա­թին, եւ միւս եղ­բա­ւրն` Գու­լի­ջա­նին, եւ իւր որ­դո­ցն` Ա­ւա­գին, Նու­րի­ջա­նին. ա­մէն:

Դար­ձեալ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Ա­ւէ­դին, Խէյ­րայ­պե­տին, որ ըս­տա­ցան ի սուրբ Ա­ւե­տա­րան եւ ե­դին յի­շա­տակ ի դուռն Սուրբ Գէ­որ­գայ Զաւ­րայ­վա­րին ի յեր­կիրն Սալ­մաստ, ի գուղն Մալ­համ: Մի՛ ոք իշ­խես­ցէ հե­ռա­ցու­ցա­նէ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի դրա­նէ Սուրբ Գէ­որ­գայ. ա­մէն: Ի թուին ՌԾԵ(1606):

3. 269ա (Բո­լոր­գիր) Յ[ի­շատ]ակ է սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս տէր Յո[վհան­նէ]սին եւ ծն­օ­ղաց նո­րին, հօրն` Ղա[զար] սար­կա­ւա­գին, եւ մօրն... (բաց) եւ որ­դո­ցն` Ղա­զա­րին եւ Գրի­գո­րին, եւ պա­պուն` տէր Մար­գա­րին եւ տէր Մկրտ­չին, եւ հօ­րեղ­բ­օրն` Շա­ղա­ւա­թին, եւ որ­դոյն` Նա­զա­րին, եւ միւս հօ­րեղ­բ­օրն` Սէ­վօ­ին, եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց նո­ցին` կեն­դա­նեաց եւ հան­գու­ցե­լո­ցն. ա­մէն: Գրե­ցաւ ձե­ռամբ Հայ­րա­պե­տին ե­րի­ցուս: Ի թուա­կա­նիս Հա­յոց ՌՃԼԶ (1687) ա­մին կազ­մե­ցաւ:

4. 3ա (ԺԷ դ., նօ­տր­գիր) Յի­շեայ զտէր Ներ­սէս մա­լա­զս:

80բ ԶՄե­ծո­փե­ցի Ներ­սէս մա­լա­զս յի­շեց[էք] ի Քրիս­տոս, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ յիւր միւ­սան­գամ գա­լուս­տն. ա­մէն, Ռ ա­մէն: Վա՜յ, վա՜յ զա­ն­ար­ժա­նս, թէ ինչ հա­մար տի տամ ան­կա­շառ դա­տա­ւո­րին: Ա­ւա՜ղ, ա­ւա՜ղ զծու­լս յա­մէն դե­հաց: Եղ­բա՛րք, պատ­րաստ կա­ցէք ի կեղ­ծա­ւոր մար­դոյն, զի գոր­ծաւք իւ­րեանց խա­բեն զաշ­խար­հս, սա­կայն Աս­տուած գի­տէ զսիր­տս ձեր:

268ա ԶՄե­ծո­փե­ցի տէր Ներ­սէս մա­լազն յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս, եւ Աս­տուած զձեզ յ[իշ]է. ա­մէն, Ռ ա­մէն:

314

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Նոր Ջու­ղա   ՌՃԺԹ -1670

ԳՐԻՉ` Ա­զար­իայ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գրի­գոր:

ԹԵՐԹ` 254. չգ­րուած` 1աբ, 3բ, 4ա, 73ա, 119ա, 195ա, 253բ-4բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԱ 12 (ԻԱ 10)+2 2 (յա­ւե­լա­դիր` 193-4, 253-4): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21 15,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 15ա): ՏՈՂ` 19: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 2, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 4բ, Մար­կոս` 73բ, Ղու­կաս` 119բ, Յով­հան­նէս` 195բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 5ա, 74ա, 120ա, 196ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, վար­դա­գոյն, կա­նաչ, կար­միր, սր­ճա­գոյն, դե­ղին:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Ճա­շոց: ԺԷ դ.: 2(Ա-Բ) սկզ­բում, ստա­ցուած 1 թեր­թի ըն­դ­լայ­նա­կի ծա­լու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լոր­գիր (գրուած է միայն 1 է­ջը: Նմուշ` Աբ), բաց վի­ճա­կում` 36 տող: Կար­դալ` Բա-Աբ. «[Խօ­սե]ցայց եւ գի­տեմք... այն­պէս խօ­սիմ (Յովհ., ԺԲ, 49-50), «[Դ] ար­ձեալ պա­տաս­խա­նի... եւ սա­կաւք են ընտ­րեալք (Մատթ., ԻԲ, 1-14), «[Գ]ան առ նա... զնոյն եւ յեօթ[նե­քեան] (Մարկ., ԺԲ, 18-22):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-3ա Գլուխք: 5ա-71ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 71բ-2ա Գլուխք: 74ա-116բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (116բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 117ա-8բ Գլուխք: 118բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 120ա-94բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 196ա-251բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (251աբ Գիրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

118բ Զմե­ղա­ւոր Ա­զար­իայ գծո­ղս յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս: Թվին ՌՃԺԹ(1670) գրե­ցաւ:

252ա Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի Շօշ քա­ղաք, որ ա­սի Աս­պա­հան, ի Ջու­ղայ, ի թուա­կա­նիս ՌՃԺԹ(1670)-ու­մն, ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Յա­կո­բա[յ], ձե­ռամբ փը­ծուն գր­չի Ա­զար­իա­յի: Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ զծ­ն­օ­ղսն իմ, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ:

 Արդ, ստա­ցաւ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս զբա­րե­միտ եւ աս­տուա­ծա­սէր եւ հա­ւա­տա­րիմ քրիս­տո­նեայ Գրի­գորն ի հա­լալ վաս­տա­կոց իւ­րոց` յի­շա­տակ իւրն եւ իւր ծն­օ­ղա­ցն, զհ­օրն` Ջա­նա­ղէ, եւ զմ­օրն իւ­րոյ` Սօլ­թա­նին, եւ եղ­բար­ցն` Աս­տու­րին, Ա­միր­ջա­նին, Վար­դե­ւա­նին, եւ քվե­րա­ցն` Մար­ջա­նին, Դօլ­վա­թին, Մար­իա­մին: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զԳ­րի­գորն եւ ըզ­կո­ղա­կի­ցն իւր Ա­լամ­շա­տն եւ զոր­դի­քն իւր` Հայ­րա­պե­տն եւ զՋա­նա­ղէն, եւ զդս­տեր­քն` Դօլ­վա­թն, Բէ­կին: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք Աս­տուրն եւ զկո­ղա­կի­ցն իւր Մար­իա­մն եւ զոր­դի­քն Յա­կո­բն: || (252բ) Դար­ձեալ յի­շե­ցէք Ա­միր­ջա­նն եւ ըզ­կո­ղա­կի­ցն Նու­բարն եւ հան­գու­ցեալ որ­դի­քն` Մնա­ցա­կա­նն եւ զդուս­տրն Նուր­մա­հա­լն: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք Վար­դե­ւա­նն եւ զկո­ղա­կի­ցն Խա­նա­ղէն եւ զոր­դին` Ա­ւա­գն եւ Զա­քարն, եւ զդուս­տրն` 0ղլա­նն, Գու­լու­մն, Մա­րի­կն: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք Հայ­րա­պե­տն եւ զկո­ղա­կի­ցն Սա­ռէն: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք Ջա­նա­ղէն եւ զկո­ղա­կի­ցն Սա­րի­գու­լն (շար. նօ­տր­գիր) եւ զոր­դի[ն]` Նա­ւ­այ­սար­դն, 0վայ­սա­պն, տէր Ա­ւե­տիսն, Սի­սոյն, Մալ­խասն, եւ զդուս­տ­ր­ըն` Յազ­գու­լն, Յեղ­սու­մն:

(Բո­լոր­գիր) Կր­կին ան­գամ յի­շե­ցէք զԳ­րի­գորն, Ա­սա­տուրն, Ա­միր­ջա­նն, Վար­դե­ւա­նն, որ հա­լալ ըն­չից մե­րոց գնե­ցիք զսուրբ Ա­ւե­տա­րան եւ ե­տուք յի­շա­տակ մեզ եւ ծն­օ­ղաց մե­րոց: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, ա­մէն: ||(253ա) Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զսր­բա­զան քա­հա­նայ­քն` զտէր Ներ­սէսն եւ զտէր Ա­ւե­տիսն, որ ե­ղեն պատ­ճառ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

254բ (Նօ­տր­գիր) Թվին ՌՃ­ԻԱ(1672)-ին:

Կն­քա­դ­րոշմ` 2բ Քրիս­տոս ծա­ռայ Ու­սուբ, ՌՄԽ(1791): (Նոյ­նը` պարս­կե­րէն եւ վրա­ցե­րէն):

315

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԳ -XIII

ԹԵՐԹ` 287. չգ­րուծ` 3ա: ՊՐԱԿ` 1 2+Ա-ԼԶ 8 (ԺԱ, ԻԵ, Լ 10, ԺԵ, Ի, ԼԱ 7, ԺԸ, ԻԸ 6, ԼԶ 4)+1 2: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 23 15,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 37ա: 1325 թ. նո­րո­գո­ղի` 1-2, 84, 92, 118-23, 221, 233, 282-4, 286. 1666 թ. նո­րո­գո­ղի` 4-10, 58, 62-3, 87, 89, 135, 206, 211, 216-9ա, 225-6, 261բ, 265, 285): ՏՈՂ` 19: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ: Ա փեղ­կի կեն­տ­րո­նում բար­ձ­րա­քան­դակ խա­չե­լու­թեամբ ար­ծա­թեայ խաչ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 3ա (տե­ղա­փո­խու­թիւ­նը կա­տա­րուած է 1666-ին): Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 4ա (1666 թ.), 86ա (կեն­տ­րո­նում` Քրիս­տո­սը կան­գ­նած), 135ա (1666 թ., նախ­կի­նը տե՛ս 219բ), 219բ (կեն­տ­րո­նում` Տի­րա­մայ­րը ման­կա­նը դի­եց­նե­լիս), 220ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, թռ­չ­նա­յին, տա­ճար: Զար­դա­գիր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գոյ­ներ` դե­ղին, կար­միր, կա­պոյտ, վար­դա­գոյն, կա­նաչ (ըստ ե­րե­ւոյ­թին գու­նա­զար­դում­նե­րը կա­տա­րուած են 1325 թ. նո­րո­գու­թեան ժա­մա­նակ):

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան: ԺԳ դ.: 2(1-2)+2(286-7), մասն սոյն ձե­ռա­գ­րի (1666 թ. նո­րո­գու­թեան ժա­մա­նակ փո­խա­րի­նուած նոր թեր­թե­րով եւ հներն օգ­տա­գոր­ծուած պահ­պա­նա­կի փո­խա­րէն: 287-րդ թեր­թը բուն գր­չի­նն է, իսկ միւ­ս­նե­րը` 1325 թ. նո­րո­գո­ղի: Թուղթ, երկ­սիւն, բո­լոր­գիր (նմուշ` կար­դալ 287աբ «Յով­հան­նու ուս­տի էր... զծա­ռ­այս իւր առ մշ[ ա­կսն] (Մատթ., ԻԱ, 25-34), 2աբ, 1աբ, «զան­ձն նո­ցա... ոչ կա­րէ մարդ առ­նուլ յան[ձն] (Յովհ., Բ, 24-Գ, 27), 286ա «[ար]ար Յի­սուս... գրեալ է­ին (Յովհ., ԻԱ, 25), 286աբ տե՛ս «Յի­շա­տա­կա­րան:

ՎԻ­ՃԱԿ` թեր­թե­րը թու­լա­ցած բամ­բա­կա­կա­լած, տեղ-տեղ` ցե­ցա­կեր, պատ­ռուած եւ խու­նա­ցած: Եր­կու ան­գամ նո­րո­գուած (1325 եւ 1666) եւ մի շարք թեր­թեր փո­խա­րի­նուած նո­րե­րով: Կազ­մի կա­շին թե­թե­ւա­կի քե­րուած, թի­կուն­քը` մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 4ա-85բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 86ա-134ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 135ա-219ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 220ա-85ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

286ա (1325 թ. նո­րո­գո­ղի ըն­դ­օ­րի­նա­կու­թեամբ) Փա՜ռք ա­նեղ եւ ան­պա­րա­գիծ Է­ին, այ­նմ, որ ոչ են հետ[ա]զ[աւ]տե­լի, եւ ոչ զինչ են, եւ ոչ զին[չ] պի­տին, եւ ոչ քա­նա­կն համ­բար­ձե­լոյն յա­մե­նայն մտաց սլաց­ման ի հրեշ­տա­կաց եւ ի մարդ­կա­նէ: Գո­հու­թիւն ա­նզ­նին գո­յին, որ է Բան, կնիք եւ սահ­ման Է­ին, փա­ռա­տ­րու­թիւն ան­պար ի­մա­նա­լի սե­ռին, որ է Հո­գի հա­մա­գոյ Է­ին եւ փա­ռա­կից Բա­նին, որ տրա­մա­դ­րեաց զմա­տու­նս վեր­ջա­ցեալ տկար ոգ­ւոյս` գրել եւ կար­գել զճառս... (մէկ բառ ա­ն­ըն­թեռն­լի, ո­րով եւ ընդ­հատ­ւում է յի­շա­տա­կա­րա­նը: Ըստ ե­րե­ւոյ­թին նո­րո­գու­թեան ժա­մա­նակ շա­րու­նա­կու­թիւ­նն ար­դէն թա­փուած է ե­ղել):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 86ա (1325 թ. նո­րո­գո­ղի: Կի­սա­խո­րա­նի մէջ, Քրիս­տո­սի նկա­րի աջ եւ ա­հեակ կող­մե­րում, բուն գր­չի կող­մից գրուած «Յի­սուս Քրիս­տոս բա­ռե­րից յե­տոյ, բո­լոր­գիր` Ո­ղոր­մէ, ո­ղոր­մէ զվա[ր]թ[ ա­պետ]ին Ու­սի­փայ:

134բ (Նոյն ձեռ­քով, բո­լոր­գիր) Կա­մաւ ա­մե­նա­ւր­հ­նեա­լին Աս­տու­ծոյ ես, որ միայ­բա­նե­ցայ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս ըս­տա­ցայ: Նվերք (=նուի­րողք) հրա­ման ու­նին Աս­տու­ծոյ, որ զԽա­զա­րու տաւ­նին զպա­տա­րա­գն աշ­կա­րայ ել­նի` չուն ի Ա­ւե­տա­րա­նի ծե­րու­թիւ­նն:

220ա (Կի­սա­խո­րա­նի կեն­տ­րո­նի նա­խա­պէս գծուած բո­լո­րա­կի մէջ, նոյն ձեռ­քով) [Ստե­փա]նո­սի­կայ Աս­տուած ո­ղոր­մեայ: Տէր Աս­տուած Յի­սուս Քրիս­տոս, յի­շէ զվա[ր]դ[ ա­պետ]ն զՈւ­սէ­փիք մի[ւ]սան­գամ գա­լ­ըս­տեանդ ի կե[ա]նս [յ] ա­ւի­տե­նից, ա­մայն: Ե­ղեա­ցի:

286բ Զստա­ցող Ա­ւե­տա­րա­նիս` զՊաւ­ղոս, եւ զծ­նո­ղս` Աբ­րա­համ եւ զՄար­գա­րիտ յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս: Որք կար­դայք զսուրբ Ա­ւե­տա­րան, թո­ղու­թիւն խն­դ­րե­ցէք Աս­տու­ծոյ ինձ եւ ծնո­ղաց ի­մոց. ա­մէն:

Ընդ նմին զՍ­տե­փա­նոս քա­հա­նայ, որ կա­պե­ցի կր­կին, յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս. թվին ՉՀԴ(1325):

2. 285ա (1666 թ. նո­րո­գո­ղի) Փա՜ռք... որ ետ կա­րո­ղու­թիւն յոգ­նա­չար[չար] Նա­հա­պե­տիս, որ նո­րոգ կար­կա­տե­ցի զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, զպա­կասն գրե­ցի եւ կազ­մե­ցի ի թուա­կա­նին մե­րոյ ՌՃ եւ ԺԵ (1666) ա­մին ի փառս Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ. ա­մէն:

 Արդ, յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զժո­ղո­վուր­դն Մաս­տա­րու, որ յօ­ժար կա­մօք նո­րո­գել ե­տուն զԱ­ւե­տա­րա­նս սուրբ եւ ի հա­լալ վաս­տա­կոց իւ­րեանց || (285բ) ա­ւժ­տա­բեր ե­ղեն եւ զվարձ սո­րա վճա­րե­ցին ի ցո­րե­նոյ, յիւ­ղոյ եւ այլ ինչ, որ ձեռն­հաս ե­ղեն. ե­տուն նո­րո­գել եւ դնել յե­կե­ղե­ցին իւ­րեանց յի­շա­տակ հոգ­ւոց իւ­րեանց եւ առ հա­սա­րակ նն­ջե­ցե­լոց:

Տէր Աս­տուած լի­ցի իւ­րեան­ցն վար­ձա­տու եւ տա­ցէ փո­խա­րէն իւ­րեանց տրո­ցն հա­զա­րա­պա­տիկ եւ բիւ­րա­պա­տիկ, մե­ղաց իւ­րեանց թո­ղու­թիւն շնոր­հես­ցէ, որդ­ւովք եւ դս­տե­րաւք ծաղ­կեալ զար­դա­րես­ցէ, ըն­չիւք եւ ապ­րա­նաւք փար­թա­մա­ցուս­ցէ եւ յետ աս­տեա­ցս ե­լա­նե­լոյ եր­կ­նից ար­քա­յու­թեան ար­ժա­նա­ցուս­ցէ, ա­նանց կե­նա­ցն, ա­ն­վաղ­ջան փա­ռա­ցն, ան­պա­տում ցն­ծու­թեան եւ ան­տր­տում ու­րա­խու­թեան ի Քրիս­տոս Յի­սուս ի տէր մեր, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր­կի­նս:

316

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԴ -XIV

ԹԵՐԹ` 261. չգ­րուած` 1ա, 129ա: ՊՐԱԿ` 1 13+Ա-ԻԴ 12 (Ա, Բ, Դ 8, Գ, Ի 7, Ե 14, ԺԱ, ԺԵ, ԺԶ 10, ԺԹ 11, ԻԲ 6, ԻԴ 5): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21,5 15: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 26ա): ՏՈՂ` 22: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով,մի­ջու­կը տախ­տակ, աս­տա­ռը` գծա­ւոր մե­տա­քս: Ա փեղ­կին` ար­ծա­թեայ ա­կա­նա­կուռ խաչ` մա­կա­գ­րու­թեամբ, 4 ան­կիւ­նա­զարդ եւ կոս­տ­ղեր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, մա­գա­ղաթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Ա­ւե­տու­մն` 2բ, Ծնունդ` 3ա, Ըն­ծա­յու­մն` 4բ, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 5ա, Կու­սանք` 6բ, Ա­դամ եւ Ե­ւա` 7ա, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 8բ, Կո­տո­րու­մն ման­կանց` 9ա, Մատ­նու­թիւն` 10բ, Խոր­հր­դա­ւոր ընթ­րիք` 11ա, Խա­չե­լու­թիւն` 11բ, Յա­րու­թիւն` 12ա, Համ­բար­ձու­մն` 12բ, Հո­գե­գա­լուստ` 13ա: Մատ­թէ­ոս` 13բ, Մար­կոս` 83բ, Ղու­կաս` 129բ, Յով­հան­նէս` 198բ: Խ ո ր ա ն` 2ա, 3բ, 4ա, 5բ, 6ա, 7բ, 8ա, 9բ, 10ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 14ա, 84ա, 130ա, 199ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` դե­ղին, կա­նաչ, կար­միր, կա­պոյտ, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: ԺԷ դ. նո­րո­գուած եւ լրա­ցուած թե­րին` 50-3, 57-8, 222-3, 227-61:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1բ-2ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 3բ-10ա Հա­մա­բար­բառ:

3. 14ա-83ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 84ա-129բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

5. 130ա-98ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 199ա-260բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

128բ Եւ զիս` զտա­ռա­պեալ ո­գի գծո­ղս, եւ զծ­նո­ղսն իմ յի­շե­ցէք առ Քրիս­տոս, եւ յի­շողքդ յի­շեալ լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

261ա (ԺԷ դ., բո­լոր­գիր, կազ­մո­ղի) Փա՜ռք... Արդ, ա­ղա­չեմք ըզ­ձեզ, լու­սե­րամ դասք քա­հա­նա­ից եւ մա­ն­կունք սուրբ ե­կե­ղեց­ւոյ, որ ժամ որ ըն­թեռ­նուք զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, յի­շե­ցէք տէր Թու­մէն, որ ետ իւր հա­լալ ըն­չի­ցն եւ ար­դար վաս­տա­կո­ցն եւ ետ նո­րո­գել եւ կազ­մել ան­ջինջ յի­շա­տակ իւր հոգ­ւոյն եւ իւր ծնաւ­ղաց հոգ­ւոյն, հա­ւրն` Խու­տա­պա­շին, մա­ւրն` Շա­հ­րիս­տա­նին, եւ իւր որ­դո­ցն` Գրի­գո­րին, կո­ղա­կ­ցին` Թուր­վան­դին, Կի­րա­կո­սին, կո­ղա­կ­ցին` Սալ­վա­րին, տէր Թա­թո­սին եւ իւր կո­ղա­կ­ցին` Սաւ[լ]թա­նին, տէր Զա­գա­րին, իւր կո­ղա­կ­ցին` Հու­րի­զա­մա­նին, տէր Թա­թո­սին, իւր կո­ղա­կ­ցին` Մա­հի­սաւլ­թա­նին, Է­սա­յին եւ իւր կո­ղա­կ­ցին` Շա­ղա­կոյն, եւ որ­դոյն` Զա­գա­րին, Վար­դու­մին եւ իւր կո­ղա­կ­ցին` Աւղ­լան­փա­շին, եւ իւր որ­դո­ցն` Մար­գա­րին, Ա­միր­բէ­կին, Խա­նա­ղայ­տա­տին, իւ­րեանց կեն­դա­նեա­ցն եւ նն­ջե­ցե­լո­ցն:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զտեր Թու­մէն եւ իւր հան­գու­ցեալ եղ­բա­ւր որ­դի­քն` Յո­վա­նէսն, եւ իւր կո­ղա­կի­ցն` Յու­ղուր­սաւլ­թա­նն, որ մնաց ի ձեռն ա­նաւ­րի­նաց գե­րի, Պա­լին եւ իւր կո­ղա­կի­ցն` Մար­իա­նին, Խե­չի­կն, Մի­քա­է­լն, Գրի­գորն, Ան­տո­նն եւ իւ­րեանց յա­մե­նայն յա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն, Փա­շա­բէ­կուն: Ա­ղա­չեմք զձեզ, ով լու­սե­րամ դասք քա­հա­նա­յից, յոր­ժամ ըն­թեռ­նուք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, լի սր­տիւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք իւ­րեանց հոգ­ւոյն, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մի իւր ա­հեղ ա­տե­նին. ա­մէն:

ԶԽա­չա­տուր կազ­մո­ղս յի­շե­ցէք եւ զիմ ծնաւ­ղսն. ա­մէն: Հայր մեր...

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զԹու­մա կրաւ­նա­ւորն եւ իւր քուրն` Խէր­խա­թուն: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէք իւ­րեանց հոգ­ւոյն. ա­մէն: Հայր մեր:

(Ա փեղ­կի խա­չի վրայ) Սուրբ խա­չս բա­րե­խա­ւս Թու­մայ ա­բե­ղին. փիշ[ք]աս յաշ[խա­տե­ցայ]:

317

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Բա­ղէշ          ՌՃԻԴ-1675

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ` Յո­վա­նէս Բա­ղի­շե­ցի: ՍՏԱ­ՑՈՂ` ռէս Նա­ւիկ (Նա­ւա­սարդ):

ԹԵՐԹ` 283. չգ­րուած` 1ա, 2բ-3ա, 4բ-5ա, 6բ-7ա, 8բ-9ա, 10բ-1ա, 12բ-3ա, 14բ-5ա, 16բ-7ա, 22բ-4ա, 101բ-3ա, 104ա, 149ա-50ա, 223բ-4ա, 283աբ: ՊՐԱԿ` 2(12+10)+Ա-ԻԲ 12(ԻԲ 9): ՆԻՒԹ` թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21,5 15,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 36ա): ՏՈՂ` 20: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Յայ­տ­նու­թիւն` 1բ, Ծնունդ` 2ա, Ըն­ծա­յու­մն` 3բ, Մկր­տու­թիւն` 4ա, Այ­լա­կեր­պու­թիւն` 5բ, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 6ա, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 7բ, Ոտ­նա­լուայ` 8ա, Մատ­նու­թիւն` 9բ, Խա­չե­լու­թիւն` 10ա, Յա­րու­թիւն` 11բ, Ա­ւե­րու­մն դժո­խոց` 12ա, Համ­բար­ձու­մն` 13բ, Հո­գե­գա­լուստ` 14ա, Փող­հա­րու­մն հրեշ­տա­կաց` 15բ, Վեր­ջին դա­տաս­տան` 16ա: Մատ­թէ­ոս` 24բ, Մար­կոս` 104բ, Ղու­կաս` 150բ, Յով­հան­նէս` 224բ: Խո­րան` 17բ, 18ա, 18բ, 19ա, 19բ, 20ա, 20բ, 21ա, 21բ, 22ա: Կի­սա­խո­րան` 25ա, 105ա, 151ա, 225ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զար­դա­գիր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­նաչ, դե­ղին, սր­ճա­գոյն, սեւ:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: Ժ-ԺԱ դդ.: 1(Ա)+1(Բ), ստա­ցուած 1 թեր­թի ըն­դ­լայ­նա­կի հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աա): Կար­դալ Աբ, Բա, Աա, Բբ. «[ ա­գա]նել ընդ նո­սա... ա­սա­ցեալ ե­ցոյց նո­ցա (ԻԴ, 29-40):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 25ա-101ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի (կից` 101ա, Ո­տա­նա­ւոր. «Մատ­թէ­ոս մարդ ա­նուա­նե­ցաւ...):

2. 105ա-47ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (կից` 147աբ, Ո­տա­նա­ւոր. « Այս Մար­կո­սի ա­սի ա­ռիւծ...: 147բ-8ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 148աբ Վասն Ղու­կա­սի ա­ւե­տա­րան­չի (Նա­խա­դ­րու­թիւն): 151ա-222ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու (կից` 222բ Ո­տա­նա­ւոր. « Այս Ղու­կա­սու եզն ա­սա­ցին...):

4. 222բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 225ա-80ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (կից` 280աբ Ո­տա­նա­ւոր. « Այս Յո­հան­նէս ար­ծուա­ն­ման...):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

280բ Փա՜ռք...|| (281ա) Եւ արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի մայ­րա­քա­ղա­քս Բա­ղէշ, ի դուռն Սուրբ Է խո­րան ե­կե­ղե­ցոյ, ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան եւ ա­ն­ի­մաստ գր­չի` Յո­վա­նէս ի­րի­ցուս, ի թվա­կա­նիս մե­րում Հայ­կազ­նեան տօ­մա­րի ի ՌՃԻ եւ չոր­սի­նն (1675), ի հայ­րա­պե­տու­թեան սուրբ Ա­թո­ռոյն Է­ջմ­իա||(281բ)ծնի Յա­կոբ սր­բա­զան կա­թո­ղի­կո­սին եւ յա­ռաջ­նոր­դու­թեան քա­ղա­քիս Մես­րովպ ճգ­ն­ազ­գեաց վար­դա­պե­տին, այլ եւ քաջ րա­բու­նա­պե­տին` եր­կ­րորդ Վար­դան վար­դա­պե­տի եւ հա­րա­զա­տին իւ­րոյ` Աբ­րա­համ բա­նա­սի­րին, որ նո­քա ե­ղեն պատ­ճառ ա­ն­ար­ժա­նիս ի յու­սու­մն ծաղ­կին, մի­թէ տէր Քրիս­տոս զիւ­րեան­քն ընդ եր­կո­տա­սան սուրբ վար­դա­պե­տա­ցն դա­սես­ցէ. ա­մէն:

 Արդ, ես` ա­ն­ար­ժա­նս ի կար­գա­ւո­րաց եւ ան­պի­տա­նս ի մա­ն­կու­նս ե­կե­ղեց­ւոյ Յո­վա­նէս է­րէ­ցս, ա­ղա­չեմ զձեզ, յոր­ժամ հան­դի­պիք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս եւ վա­յե­լէք յա­մէ­նա­ռատ եւ ծաղ­կա­ւէտ բու­րաս­տա­նէս, յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զե­ղեռ­նա­գործ Յո­վա­նէս գրի­չս եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք ծը­ն­օ­ղաց ի­մոց` տէր Սա­հա­կին եւ Ան­նա­յին, եւ որ­դոյն ի­մոյ` Սա­հակ պա­տա­նե­կին, եւ կո­ղա­կ­ցոյն ի­մոյ, որ ծը­րե­ցի զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս եւ ծաղ­կօք զար­դա­րե­ցի, եւ ան­մե­ղա­դիր լե­րուք խո­շո­րու­թեան եւ սխա­լա­նա­ցս, զի ա­ռա­ջին ա­րուեստ ծաղ­կիս սա է, եւ կար || (282ա) մեր այս­չափ օ­ժան­դա­կեաց: Այլ եւ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զու­սու­ցի­չն իմ` զՎա­նե­ցի Սա­հակ վար­դա­պե­տն, որ ու­սոյց ինձ զծա­ղի­կն եւ զա­րուեստ` գր­չու­թեան, եւ ձեզ յի­շո­ղացդ եւ մեզ յի­շե­ցե­լո­ցս առ հա­սա­րակ ո­ղոր­մես­ցի Քրիս­տոս յա­ւուրն ա­հե­ղին. ա­մէն: Հայր մեր:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս Աս­տուած զստա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` զհե­զա­հո­գի եւ զբա­րե­միտ եւ զաս­տուա­ծա­սէր այրն Նա­ւիկ եւ զեղ­բայր­քն ( այս եւ յա­ջորդ ընդ­գ­ծուած­նե­րը` այլ ձեռ­քով), որ ստա­ցաւ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի հա­լալ ար­դեանց իւ­րոյ եւ եդ յի­շա­տակ բա­րի հո­գոյ իւր եւ ծն­օ­ղա­ցն, հօրն` Ա­միր­խա­նին, եւ մօրն` Շաղ­գու­լին, եւ զա­ւա­կաց իւ­րոց` Ա­տո­մին, Վար­դա­նին, եւ եղ­բ­օր որ­դոց` Դաւ­թին, Աւ­դա­լին, Յա­րու­թե­նին: Կր­կին Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Դար­մա­նին, Մար­գա­րին, Ղա­րիպ­ջա­նին, որ ցան­կա­ց­օղ ե­ղեւ այսմ լու­սա­զարդ եւ ծաղ­կափ­թիթ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, եւ ստա­ցաւ զսա եւ եդ յի­շա­տակ ի դուռն սուրբ...(բաց), եւ թէ ոք ծա­խէ կամ գրա­ւէ, զպա­տառն Յու­դա­յի առ­ցէ. ա­մէն:

2. 103բ (Ստա­ցո­ղի) Աս­տուած ո­ղոր­մի Նա­ւա­ս­ար­դին կեն­դա­նի հոգ­ւոյն եւ իւր հա­րա­զատ եղ­բար­ցն` Դար­մա­նին, Մար­գա­րէ­ին, Ղա­րի­պին, որ ա­ռին յի­շա­տակ ը­զԱ­ւե­տա­րա­նս: Աս­տուած զիւ­րեանց մեղ­քն թո­ղու:

282բ Դար­ձեալ կր­կին Քրիս­տոս ա­ւր­հ­նէ զռէս Նա­ւի­կն եւ զիւր եղ­բայր­քն` զԴար­ման, զՄար­գա­րէն, զՂա­րիպ­ջան, եւ ո­ղոր­մի իւ­րեանց հան­գու­ցեալ ծը­ն­օ­ղա­ցն` հօրն` Ա­միր­խան[ին], եւ մօրն` Ալ­թու­նին, եւ որ­դոց իւ­րեանց` Ա­տո­մին, Վար­դա­նին, Դաւ­թին, Աւ­դա­լին, Յա­րու­թե­նին, եւ քւեր­ցն` Վար­դ­խա­թու­նին եւ Սուլ­թա­նին, եւ կո­ղա­կ­ցեա­ցն իւ­րեանց, եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն մասն լի­ցի. ա­մէն:

 Աս­տուած ա­ւր­հ­նէ զտէր Յա­րու­թիւն, որ նա ե­ղեւ յոր­դո­րող առ­նե­լոյ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, մի­թէ տէրն Քրիս­տոս զին­քն ընդ ԻԴ քա­հա­նա­յի­ցն դա­սես­ցէ. ա­մէն: Հայր մեր, որ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

222բ (նօ­տր­գիր) Որ ո­ղոր­մի ըս­տայ­ց­օ­ղի գրոյս սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` Ա­վա­զին, որ հա­լալ արդ­իան­ց­ըն իմ գնե­ցի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­ն­ըս յի­շա­տակ իմ ծն­օ­ղա­ց­ըն` հօ­ր­ըն` Պե­տ­րո­սին, եւ մօ­ր­ըն` Թուր­վան­դին, եւ Յեղ­պ­օ­ր­ըն` Յե­ղին եւ Ու­հան[ին], եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի Խա­չայ­տու­րի[ն], Մի­նա­սին, եւ կեն­դա­նա­ցն ա­րեւ­շա­տու­թիւն, յեղ­պ­օր որ­դին` Գրի­գո­րին, Կի­րայ­կո­սի[ն], Յա­րու­թե­նին եւ իւր որ­դի Մար­տի­րոս[ին], Վար­դա­նին, յեղ­պ­օր որ­դի Մի[ր]զին,Պե­տ­րո­սին, Մի­նա­սի որ­դի Յե­զի­կին, Գրի­գո­րի որ­դի Գա­լուս­տին եւ Ու­հա­նին, որ ո­ղոր­մի հան­գու­ցեալ իւր կո­ղայ­կից Այ­խայ­թու­նին եւ հարս[ի]ն` Լոս­խա­թին: ||(223ա) Աս­տուած յուր կեն­դա­նա­ց­ըն ա­րեւ­շա­տու­թիւն պար­քե­ւես­ցի եւ իւր նըն­ջե­ցե­լո­ց­ըն մե­ղա­ց­ըն թո­ղու­թիւն պար­քե­ւես­ցի. ա­մէն: Որ ես մե­ղա[ւ]որ Ռըս­տա­կէ­ս­ըս ա­զայ­տե­ցի ըզ­սուրբ Ա­ւե­տա­րա­ն­ըս գե­րու­թեան ա­ն­օ­րի­նա­ց­ըն թվին ՌՃԿԲ (1713)-սին, ամ­ս­նա­ն­ըն նո­յեմ­բեր ԺԳ-ին. ա­մէն:

318

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

[Կի­լիկ­իա՞]   ԺԴ -XIV

ԾԱՂ­ԿՈՂ` [Սար­գիս Պի­ծա՞կ]: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Սէթ վրդ.:

ԹԵՐԹ` 312. չգ­րուած` 1ա: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԶ 12: ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21 14,3: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր(նմուշ` 24ա): ՏՈՂ` 22: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­նաչ մե­տա­քս: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 2+1 մա­գա­ղաթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ծնունդ` 5ա, Մկր­տու­թիւն` 8բ, Այ­լա­կեր­պու­թիւն` 48ա, Խոր­հր­դա­ւոր ընթ­րիք` 77ա, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 124ա, Խա­չե­լու­թիւն` 141բ, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 143ա, 280ա, Յայ­տ­նու­թիւն` 150ա, Ըն­ծա­յու­մն` 155բ, Համ­բար­ձու­մն` 239ա, Ո­տն­լուայ` 286բ, Հո­գե­գա­լուստ` 309ա: Մատ­թէ­ոս` 1բ, Մար­կոս` 88բ, Ղու­կաս` 146բ, Յով­հան­նէս` 240բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 2ա, 89ա, 147ա, 241ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, եր­կ­րա­չա­փա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, մո­խ­րա­գոյն, կա­նաչ, կա­պոյտ, սր­ճա­գոյն, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր, կազ­մի կոս­տ­ղե­րը հա­նուած, դռ­նա­կը քիչ մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-87բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: 88ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

2. 89ա-146ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: (145ա-6ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս): (146ա Նա­խա­դ­րու­թիւն):

3. 147ա-239բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: 239բ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

4. 241ա-312բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու: 312բ Նա­խա­դ­րու­թիւն

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

88ա (Ստա­ցո­ղի) Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ է Սէթ վար­դա­պե­տին, ի Վա­րագ, ի դուռն Ա­ւաք Սուրբ Նշա­նին: Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք (նման` 146ա, 240ա):

319

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Տաշ­տօն գիւղ           ՌՃԺ -1661

ԳՐԻՉ` Ե­սա­յի Բար­կու­շատ­ցի: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Հիւ­րի­խան:

ԹԵՐԹ` 229. չգ­րուած` 1ա-6ա, 107ա, 221ա, 222բ-229բ: ՊՐԱԿ` 2 (3+9)+Ա-ԺԸ 12 (թ 13):ՆԻՒԹ` թուղթ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 18,3 13,8: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 27ա): ՏՈՂ` 22: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` ար­ծա­թա­թել ծաղ­կա­հիւս գոր­ծուածք:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 6բ, Մար­կոս` 68բ, Ղու­կաս` 107բ, Յով­հան­նէս` 170բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 7ա, 69ա, 108ա, 171ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­նաչ, դե­ղին, կա­պոյտ, կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 7ա-68ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: 68ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

2.69ա-105բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: 105բ-6բ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

3. 106աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 108ա-69բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 169բ-70ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 171ա-219ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

219ա Փա՜ռք... Շնոր­հիւ Տեառն սկ­սայ եւ ո­ղոր­մու­թեամբ նո­րին կա­տա­րե­ցի զաս­տուա­ծա­խօս եւ զաս­տուա­ծա­բ­նակ տառս` լու­սա­զարդ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի լաւ եւ յըն­տիր օ­րի­նա­կէ, ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան եւ ան­պի­տան, ա­մե­նայն կեր­պիւ ո­չինչ, լի մե­ղօք Ե­սա­յի դպիր գր­չի, ա՜խ, վա՜յ, ի թուա­կա­նիս Հա­յոց ՌՃԺ (1661)-եր­րոր­դի, ընդ հո­վա­նեաւ նո­րա­շէն սուրբ ե­կե­ղեց­ւոյ, ի յեր­կ­րէն Ղա­պա­նայ, ի գեղ­ջէն Տաշ­տօ­նոյ, ի հայ­րե­նին եւ ծնուն­դն իմ Բար­կու­շատ, զհայ­րա­պե­տու­թիւն տեառն Յա­կով­բի, ա­ռաջ­նորդ Ստա­թէի ա­թո­ռոյս տէր Յով­հան­նէս վար­դա­պե­տին, զթա­գա­ւո­րու­թիւ­նն Պար­սից ազ­գին Փո­քր Շահ- Ա­պա­զին, եւ այ­լն ընդ նմայ:

Ո՛վ հարք եւ եղ­բարք, յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր ստա­ց­օղ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս Հիւ­րի­խան լոկ ա­նուամբ, զհայրն Ջա­հա[ն]մուլ­քն եւ զմայրն Խա­նու­մն եւ եղ­բար­քն` Միր­զան, Գի­րին, Յով­հան­նէսն, եւ այլ ազ­գա || (219բ) կա­նսն` հին եւ նոր մեր­ձա­ւոր­քս իմ: Յի­շօ՛ղք, եւ դուք յի­շեալ լի­նիք Քրիս­տո­սի ա­հեղ դա­տաս­տա­նին. ա­մէն:

Դար­ձեալ, ո՛վ հարք եւ սր­բա­սէրք, ի յա­ղօ­թս ձեր յի­շե­ցէք ի այրն իմ` յի­ս­նէն դա­տարկ եւ ան­զա­ւակ մը­նա­ցեալ Աս­տուա­ծա­տուր ան­ւամբ, ծն­օղք սո­րին Է­վազն եւ իւր կե­նա­կի­ցն, որ կցորդ են սուրբ փր­կա­կա­նիս, եւ դուք փր­կեալ լի­նիք ի գե­հե­նոյն: Արդ, ե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, քա­ւիչք մե­ղաց, թո­ղու­թիւն շնոր­հե­ցէք յան­ցա­նաց ի­մոց, ան­ձ­նառն ա­ռի եւ ոչ Աս­տուած, վասն նա­խան­ձու եւ փո­խե­ցի այր մի եւ Յո­վան­նէս ա­նուն` եր­կիւ­ղած եւ բա­րե­պաշ­տուն, եղ­բա[յ]ր սո­րին Յով­սէփ, ծն­օղք սո­ցին Ղա­րա­խան եւ Գո­հարն եւ այլ ծաղ­կափ­թիթ մա­ն­կունք սո­ցին ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր յի­շե­ցէք. ա­մէն:

Սե­ւե­րես, մե­ղօք լի Հիւ­րի­խա­նս ա­մուլ էի եւ ան­զա­ւակ, փո­խեալ առն Բ եւ մնա­ցեալ փո­շի­ման եւ ան­ճա­րակ: Եւ իմ զայս ի­մա­ցեալ` գնե­ցի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս փր­կու­թիւն հո­գոյ ի­մոյ եւ զա­ւակ իմ զայս ա­րա­րի փր­կիչ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, եւ ե­տու յի­շա­տակ ի գե­ղս Կր­մին || (220ա), եւ աս­տէն ոչ փո­խի այլ դեղ, մնայ աստ ան­փո­փո­խե­լի, ա­նայ­լայ­լե­լի` ի վա­յե­լու­մն: Զինչ քա­հա­նայ որ հան­դի­պի, ի տէ­րու­թիւն եւ պա­հես­տի մնայ ի Ղա­րա­խա­նի որ­դի Յով­հան­նէ­սի, որ­դոց որ­դիս, ազգ եւ ա­զան­ցն մնայ, յի­շա­տակ Հիւ­րի­խա­նին մնայ եւ Մի­նա­սին հո­գոյն, ո­ղոր­մի թա­փե­ցէք. ա­մէն:

Ով ոք [հա՞]նի կամ նա­խան­ձի պատ­ճա­ռե­լով ծա­խե­լոյ կամ տե­ղի­ցն փո­խե­լոյ գլուխ դնի, պատ­ճառ եղ­նի` Հիւ­րի­խա­նին մե­ղա­ցն պար­տա­կան մնայ: Մի՛ լի­նիք պատ­ճառ փո­խե­լոյ Սի­ո­նի որ­դի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս. ա­մէն:

170ա. (ծաղ­կո­ղի. ա­ն­ա­նուն) Եւ աստ յի­շե­ցէք ծաղ­կող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս///:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

220ա (1671 թ. գր­չի ձեռ­քով) Ո՛վ մա­ն­կունք սուրբ ե­կե­ղեց[ե] այց, յի­շա­տա­կա­րան ծր­ման թուա­կա­նիս ՌՃԻ (1671) ա­մի, ի յոր­դո­րիլ տէր Հայ­րա­պե­տիս, ձե­ռամբ Ա­ւէտ քա­հա­նա­յիս Ե­սա­յի` ա­շա­կերտ զի­մս: Վասն մեր մե­ղա­ցս ՌՃ­ԺԸ (1669) թվիս պա­տու­հաս մա­րախ ե­կեալ մինչ ՌՃԻ (1671) թուա­կա­նն, եւ՛ յա­ռա­ջն, եւ՛ յե­տն չի­մա­ցեալ: Բա­զում եր­կիր­ներ ա­պա­կա­նեաց եւ սո­վա­լ­ը­լուկ ա­րար Թփ­լի­զոյ մին­չեւ Շա­հաս­տան, ե­ւս բազ­մա­ւե­րու­թիւն ե­ղեւ Բար­կու­շատ, Ղա­փա­նաս­տան, Հի­գա­րի, Դի­զախ, Վա­րան­տայ, Խա­չին, Չա­րա­բերդ: Պատ­րաստ կա­ցէք` յի­շուն­ցաց կի­րա||(220բ)կա­բա­նից եւ այլ մե­ղաց յա­ղօ­թից ժա­մա­դե­ղաց, ժիր կա­ցէք` մե­ղա­յի, խոս­տո­վան­քի, ա­պ­աշ­խա­րանք յան­ձն առ­նե­լոյ, խո­նարհ կա­ցէք. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր­կին:

 Այս­պի­սի չար ու դառն պա­տու­հա­սէ չհան­դի­պիք: Ով կա­մե­նայ ար­քա­յու­թիւն մը­տա­նել, սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս պա­տուի­րա­նն պինդ պա­հէ, սր­բա­սէր եւ ա­ռա­քի­նի կե­նայ:

221բ (բո­լոր­գիր) Յի­շա­տակ է կեն­սա­բեր, փր­կա­գործ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս Սրաշ­նե­ցի Ան­դր­էա­սին եւ ծնո­ղաց, հօրն` Պա­լա­սա­նին եւ մօյրն` Հե­ղի­նա­րին, եւ պա­պն իմ Աս­լա­նին եւ հօ­րեղ­բայրն իմ Ա­լիք­սա­նին եւ կո­ղա­կ­ցին ի­մոյ` Հու­րի­խա­նին, եւ ա­րեւ­շատ որ­դին ի­մոյ` Պա­լա­սա­նին: Ե­ւս զան­բի­տան վեր­ւոյ­գ­րեալ Ան­դր­էաս ա­ռայ զայս սուրբ Ա­վե­տա­րա­նս ի դառն եւ ի նեղ ժա­մա­նա­կիս, որ 0սման­լուն ե­կաւ ա­ռաւ յեր­կիրս Պար­սից, եւ ե­ղեւ ա­ւե­րու­մն Պար­սից քա­ղա­քաց եւ գե­ղո­րէ­ից, եւ ե­ղեւ կե­րու­թիւն եւ սրա­ծու­թիւն քրիս­տո­նէ­ից. եւ այս­պի­սի վշ­տա­պա­տում ժա­մա­նա­կիս ա­ռայ: ||(222ա) Յի­շես­ջիք ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր, եւ դուք` յի­շ­օղտ յի­շեալք լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ յոյսն մեր­մէ. ա­մէն: ՌՃ­ՀԵ (1726) թվին յուն­վա­րի Ժ:

320

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԷ -XVII

 

ԹԵՐԹ` 338-4 (տե՛ս Պահ­պա­նակ). չգ­րուած` 3ա, 4բ-5ա, 6բ-7ա, 8բ-9ա, 10բ-1ա, 12բ, 111ա, 176ա, 336ա: ՊՐԱԿ` 1 10+Ա-ԻԷ 12: ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 20 14,2: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 27ա): ՏՈՂ` 21(13ա-180բ), 22(181ա-335բ): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դե­ղին մե­տա­քս: Ա փեղ­կը թաւ­շա­պատ, ար­ծա­թեայ զար­դե­րով ու ե­րի­զով: Բ փեղ­կին ար­ծա­թեայ խաչ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 2+2, թուղթ, հա­շուած թեր­թա­քա­նա­կի մէջ` 1-2, 337-8:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 15բ, Մար­կոս` 111բ, Ղու­կաս` 176բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 269բ: Խո­րան` 3բ, 4ա, 5բ, 6ա, 7բ, 8ա, 9բ, 10ա, 11բ, 12ա: Կի­սա­խո­րան` 16ա, 112ա, 177ա, 270ա: Լու­սան­ցա­զարդ` տէ­րու­նա­կան, բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զար­դա­գիր` հրեշ­տա­կա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, մո­խ­րա­գոյն, կա­նաչ, սպի­տակ, դե­ղին, ոս­կի, նարն­ջա­գոյն, վար­դա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 3բ-4ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 5բ-12ա Հա­մա­բար­բառ(նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 13ա-4բ Գլուխք: 14բ-5ա Հա­մա­ձայ­նու­թիւն: 15ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 16ա-108բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 108բ-9ա Նա­խա­դ­րու­թիւն (շար. 172ա): 109բ-10բ Գլուխք: 112ա-73ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (172բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

5. 173բ-5ա Գլուխք: 175բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 177ա-267ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 267բ-8ա Գլուխք (Ա-ԽԳ): 268բ-9ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 270ա-335բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (335ա Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

321

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ՌՃԻԷ-1678

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈ՞Ղ` Դա­ւիթ:

ԹԵՐԹ` 296. չգ­րուած` 1ա-5բ, 294ա-6բ: ՊՐԱԿ` 1 6+Ա-ԻԴ 12 (ԺԱ կրկ., ԺԳ 10, ԻԴ 4): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,3 14,3: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 224ա): ՏՈՂ` 21(8բ-50ա), 20(50բ-293բ): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր եւ դե­ղին մե­տա­քս:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 7բ, Մար­կոս` 83բ, Ղու­կաս` 138բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 229բ: Կի­սա­խո­րան` 8ա, 84ա, 139ա, 230ա: Լու­սան­ցա­զարդ` տէ­րու­նա­կան, բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զար­դա­գիր` մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­նաչ, կա­պոյտ, դե­ղին, նարն­ջա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ցե­ցա­կեր 1-3, 265-96:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 6ա Նա­խա­դ­րու­թիւն (= թե­լա­դր. «Մատ­թէ­ոս ա­ւե­տա­րա­նի­չն...): 6ա-7ա Գլուխք: 8ա-81բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 81բ-2ա Նա­խա­դ­րու­թիւն (= թե­լա­դր. «Մար­կոս յա­ւե­տա­րա­նիչ...), 82ա Նա­խա­դ­րու­թիւն նոր ցան­կին (« Ա­ւե­տա­րան, որ ըստ Մար­կո­սի...): 82բ-3ա Գլուխք: 84ա-136ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (135բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 136աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն (= թե­լա­դր. «Ղու­կաս ա­ւե­տա­րա­նի­չս...): 136բ-7ա Նա­խա­դ­րու­թիւն նոր ցան­կին (« Ա­ւե­տա­րա­նս, որ ըստ Ղու­կա­սու...), 137ա-8ա Գլուխք: 139ա-227բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 227բ-8ա Նա­խա­դ­րու­թիւն (= թե­լա­դր. «Յով­հան­նէս ա­շա­կերտ Յի­սու­սի...): 228ա Նա­խա­դ­րու­թիւն նոր ցան­կին («Յով­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նս գրեալ է...): 228բ Գլուխք (Ա-ԺԸ): 228բ-9ա Յա­ղա­գս տանց Ա­ւե­տա­րա­նաց («Իսկ միա­հա­մուռ բա­ւան­դա­կին չո­րե­սին գլուխ... տունք ԸՌՅ (8300)): 230ա-93բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Ու­նի լու­սան­ցա­յին Հա­մա­բար­բառ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

83բ (Մար­կո­սի նկա­րի ներ­քե­ւում) Դա­ւիթ:

228բ Յի­շե­ցէք Դա­ւիթ (փա­կա­գիր) գր­չի սո­րայ: Դա­ւիթ (փա­կա­գիր):

229ա Ե­ւս ա­ռա­ւել զստա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս. ա­մեն:

229բ (Յով­հան­նու նկա­րի ներ­քե­ւում) Դա­ւիթ ծա­ռայ սո­ցայ եւ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի` փրկ­չին մե­րոյ. ա­մէն:

293բ Ի թվիս ՌՃԻԷ (1678) Յի­սու­սի Քրիս­տոս Աս­տուած:

Կն­քա­դ­րոշմ` 278ա (փա­կա­գիր) Դա­ւիթ:

322

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ՌՃԼԶ-1687

ԳՐԻՉ` Վր­թա­նէս ե­րէց:

ԹԵՐԹ` 216. չգ­րուած` 1աբ, 62բ-3ա, 102ա, 167ա, 215բ, 216բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԱ 12 (Ա, ԺԶ 8, Զ, Ժ 6, Է, ԺԱ 9, ԺԷ 7, ԺԸ 14, ԻԱ 5): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 20,5 14,6: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 22ա): ՏՈՂ` 23 (եր­բե­մն` 24): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` նախ­շա­զարդ կա­նաչ մե­տա­քս:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 2բ, Մար­կոս` 63բ, Ղու­կաս` 102բ, Յով­հան­նէս` 167բ: Կի­սա­խո­րան` 3ա, 64ա, 103ա, 168ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան (նա­եւ յուշ­կա­պա­րիկ), տա­ճար: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, կա­նաչ, մո­խ­րա­գոյն, նարն­ջա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ցե­ցա­կեր 1-9, 24-33, 211-6: Թի­կուն­քի կա­շին պատ­ռուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 3ա-62ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 64ա-101բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (101ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 103ա-66բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 168ա-215ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Ստո­րին լու­սանցք­նե­րում նշուած են Բժշ­կու­թեան եւ Պա­շտա­ման Ա­ւե­տա­րան­նե­րի ըն­թեր­ցուած­նե­րը:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

215ա Արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս թվ. ՌՃԼԶ (1687)-ին, ձե­ռամբ ա­մե­նա­մեղ եւ ա­ն­ար­ժան, մե­ղա­ւոր Վր­թա­նէս ի­րի­ցու: Ո՜վ մա­ն­կունք սուրբ ե­կե­ղե­ցոյ, ա­ղա­չեմ զձեզ, յոր­ժամ հան­դի­պիք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք մե­ղա­ւո­րիս, [եւ] Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մի. ա­մէն: Հայր մեր, որ ե:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 216ա (ԺԸ դ., բո­լոր­գիր) Փա՜ռք ա­մե­նա­սուրբ Եր[ր]որ­թու­թեա­նն, որ ըս­տա­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս իւր հա­լալ ար­դեան­ցն, ետ յի­շա­տակ իւր ծնո­ղա­ցն, հայ­րին` Թու­մա­նին, մայ­րին` Գայ­րա­նին, կո­ղա­կ­ցին` Յա­րու­թե­նին, որ­դո­ցն եւ դս­տե­րե­ցն եւ ա­մեն մեր­ցայ­կա­յի­ցն: Եւ որք հան­դի­պիք սմայ, մին բե­րան Ո­ղոր­մի ա­սէք, տէրն Քրիս­տոս ձեզ ո­ղոր­մի ի մոյ­սան­գամ գա­լ­ըս­տեան. ա­մէն:

2. 216ա (ԺԸ դ., շղա­գիր) Է մա­հ­ըր­ման, Ա շա­պիկ, Ա ծած[կ]ոց, Բ Ա­ւե­տա­րան, Բ շուր­ջառ:

323

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Փի­րա­վա­տիՌՃԼԴ-1685

ԳՐԻՉ` Աբ­րա­համ ե­րէց: ՍՏԱ­ՑՈՂ` խօ­ճայ Յով­հան­նէս Մեղ­րե­ցի:

ԹԵՐԹ` 286-1 (Ա փեղ­կին կպ­ց­րած թեր­թը սխալ­մամբ թեր­թա­կա­լուած). չգ­րուած` 1ա, 2բ-3ա, 4բ-5ա, 6բ-7ա, 8բ-9ա, 10բ, 83ա, 133ա-4ա, 217բ-8ա, 286բ: ՊՐԱԿ` 1 10+Ա-ԻԳ 12 (Է, ԻԳ 11, ԺԱ, ԺԸ 13): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,5 14: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 26ա): ՏՈՂ` 21(12բ-81ա, 285աբ), 20(81բ-284բ): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ. մասն ա­ռա­ջին եւ վեր­ջին պրակ­նե­րի:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս («"ջմ­բ­ըփ)` 11բ, Մար­կոս («"ջս­ըփ)` 83բ, Ղու­կաս` 134բ, Յով­հան­նէս` 218բ: Խո­րան` 1բ, 2ա, 3բ, 4ա, 5բ, 6ա, 7բ, 8ա, 9բ, 10ա: Կի­սա­խո­րան` 12ա, 84ա, 135ա, 219ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան (նա­եւ յուշ­կա­պա­րիկ), տա­ճար, խաչ: Զար­դա­գիր` մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, բու­սա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին, նարն­ջա­գոյն, մո­խ­րա­գոյն, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. Աս­տառ Ա-1ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 3բ-10ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 12ա-81ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 81բ-2բ Գլուխք: 84ա-130ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

5. 130բ-2բ Գլուխք: 135ա-216բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 217ա Գլուխք (Ա-ԺԸ): 219ա-81բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

11ա Որ ո­ղոր­մի ստա­ցո­ղի գրո­ցս խօ­ճայ Յո­վա­նէ­սին եւ իւր ծն­օ­ղա­ցն հոգ­ւոյն. ա­մէն:

130ա Զմե­ղու­ցեալ գծող սո­րա զԱբ­րա­համ ե­րե­ցս, զհայրս եւ զմայրս` զփո­խեա­լն առ Քրիս­տոս յի­շե­ցէք ի Տէր, նա­եւ ստա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս խօ­ճայ Յո­վա­նէսն, զհայրն եւ զմայրն նո­րա յի­շե­ցէք ի տէր Քրիս­տոս, յի­շե­լեա­ցս եւ յի­շո­ղոցդ առ հա­սա­րակ Ո­ղոր­մի ա­սո­ղացդ. ա­մէն:

216բ Ստա­ցո­ղին սուրբ մա­տե­նիս,

Որ եւ ա­նուն է Յո­վա­նէս,

 Արդ, հայ­ցե­ցէք թո­ղուլ զպար­տիս,

Որ ժո­ղո­վեալ էք ի սուրբ յար­կիս:

Հայր մեր, որ... փր­կեա զմեզ ի չա­րեն:

281բ Փա՜ռք... ||(283ա) Արդ, ա­ւար­տե­ցաւ սուրբ եւ տի­ե­զե­րա­լոյս, հե­զա­խա­ղաց եւ քա­ռա­վ­ը­տակ աղ­բիւրս` ե­դե­մա­կան ա­ւե­տեաց բա­նա­կս յու­սոյն մե­րոյ եւ փրկ­չին Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ի թվա­բե­րու­թեա­նս Հա­յոց ՌՃԼԴ (1685)-ին, սեպ­դեմ­բե­րի ամ||(283բ)սոյն Է, ի եր­կիրն Հռո­մէ­լի, ի քա­ղա­քին Փրա­վա­տի, ի դուռն Սուրբ Ստե­փան­նո­սին, ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Եղ­իա­զար կա­թ­ու­ղի­կո­սին Սուրբ Է­ջմ­իած­նի, ձե­ռամբ մեղ­սա­մա­կարդ եւ բազ­մա­վ­տանգ ան­ձին Աբ­րա­համ է­րէ­ցս մեղ­սա­մած գր­չի, որ եմ յեր­կ­րեն Գե­ղա­մայ, որ կո­չի գիւ­ղս իմ Ղու­լա­լի: Եւ հայրն իմ Ա­դու­մն եւ մայրն իմ Հռիփ­սի­մեն եւ եղ­բար­քն իմ Յո­հա­նեսն, Մկր­տի­չն եւ վար­դա­պե­տն իմ տէր Հայ­րա­պե­տն: Ի լաւ եւ ըն­տիր օ­րի­նա­կէ, ի խն­դ­րոյ սո­րա` բա­րե­միտ եւ աս­տուա­ծա­սէր Մեղ­րե­ցի խօ­ճա Յո­վան­նէ­սին, քան­զի փա­փա­կող ե­ղեալ աս­տուա­ծա­շունչ եւ աս­տուա­ծա­խօս մա­տե­նիս այս` սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս Քրիս­տո­սի, ստա[նա]լով զսա ի յար­դար վաս­տա­կոց իւ­րոց եւ մե­ծա­գոյն յու­սով փա­փա­կող ե­ղեւ տէ­րու­նա­կան բա­նին, որ ա­սէ.||(284ա) Ե­րա­նի, որ ու­նի­ցի զա­ւակ ի Սի­ոն եւ ըն­դա­նեակ ի վե­րի­նն Ե­րու­սա­ղէմ:

 Արդ, այս բա­րե­միտ խօ­ճա Յո­վան­նէսն ետ գրել` լի­նե­լով հո­գոյ իւ­րոյ ան­ջն­ջե­լի յի­շա­տակ իւր եւ ծն­օ­ղաց իւ­րոց` մեծ պա­պն Փի­րու­մն եւ մա­մն Գու­լու­մն, հօրն` Կի­րա­կո­սին, եւ մօրն` Մար­իա­մին, ||(284բ) եւ եղ­բ­օրն` Աս­տուա­ծա­տու­րին, եւ հան­գու­ցեալ եղ­բ­օր Յո­հա­նին եւ դե­ռա­բոյս եղ­բ­օրն Ա­ռա­քե­լին, եղ­բ­օր որ­դի Փի­րու­մին եւ քուեր­ցն` Ե­ղի­սա­բե­թին, Մար­թա­յին, Նա­նա­յին, եւ ա­մե­նայն ազ­գա­տոհ­մից իւ­րոց:

 Արդ, ա­ղա­չեմք զա­մե­նե­սեան, որք հան­դի­պիք այսմ աս­տուա­ծա­խօ­սու­թեան սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս եւ օր ըստ օ­րէ ուռ­ճա­ցեալ զուար­ճա­նայք ի սմա­նէ, յի­շես­ջիք ի մաք­րա­փայլ ա­ղօ­թս ձեր զստա­ցող սո­րա զՅո­վան­նէսն եւ զհայրն Կի­րա­կոսն եւ մայրն Մար­իա­մն ||(285բ) եւ եղ­բ­օրն` Աս­տուա­ծա­տու­րին, Ա­ռա­քե­լին, հան­գու­ցեալ եղ­բ­օրն` Յո­հա­նին, եւ քուեր­ցն` Ե­ղի­սա­բե­թին, Մար­թա­յին, Նա­նա­յին հան­դերձ ա­մե­նայն զար­մօք եւ ա­րեան մեր­ձա­ւո­րօք: Եւ որք յի­շէքդ եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէք ինձ` մե­ղա­ւոր գր­չիս` նա­եւ ստա­ցո­ղի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` Յո­վա­նէ­սին, եւ իւր ծն­օ­ղա­ցն եւ զայլ ա­մե­նայն նն­ջե­ցեալ­քն յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ո­ղոր­մու­թիւն Աս­տու­ծոյ եւ վե­րին յԵ­րու­սա­ղե­մի ար­ժա­նաս­ջիք ի Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ. ա­մէն:

 Արդ, ա­ղա­չեմք զձեզ, ո՜վ ըն­թեր­ցողք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, յի­շե­ցէք խօ­ճա Շա­հի­նն, որ խիստ մխի­թա­րեց զիս` մե­ղա­ւոր գր­չիս գե­րա­կ­րօք, գի­նօք, ա­նու­շա­համ մր­կօք եւ ճար­տար­խօս լե­զուօք, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ. ա­մէն: Հայր մեր:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

285ա (ԺԸ դ., բո­լոր­գիր) Նա­եւ վեր­ջին ու­նող եւ ստա­ցո­ղի տեառ­նա­բուխ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս պա­րոն Սա­ղօվ­մոն, որ օ­ժար կա­մօք ըս­տա­ցաւ զսա ի հա­լալ ար­դեանց իւ­րոց եւ յետ զսա յի­շա­տակ ի դու­ռ­ըն Սուրբ Մար­իամ յե­կե­ղեց­ւոյն սա­կս հոգ­ւոյն իւ­րոյ եւ կե­նաց ա­ջորդ որ­դո­ցն իւ­րոց, եւ ին­քն հան­գեաւ խա­ղա­ղու­թեամբ ի Քրիս­տոս եւ ա­ւե­լաւ ի թի­ւ­ըս ար­դա­րոց, ի կեա­նս ան­վա­խ­ճան եւ ու­րա­խու­թիւ­նս ան­պա­տում, ո­րոյ տէր Աս­տուած զը­իւր հո­գին լու­սա­ւո­րես­ցէ եւ ընդ ար­դա­րո­ցն դա­սա­կից, պսա­կա­կից ա­րաս­ցէ. ա­մէն:

 Այլ եւ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զպա­րոն Սա­ղօվ­մո­նն եւ զկո­ղա­կի­ցն իւր` զՎար­վառն, որ մայր էր ա­մե­նայր որ­բոց եւ օ­տա­րաց, եւ որ­դո­ցն` պա­րոն Գաս­պա­րին եւ Պե­տ­րո­սին, Պօ­ղո­սին եւ կր­սեր Մար­տի­րո­սի գր­չի: Ե­ւս յի­շե­ցէք ի Տէր զպա­րոն Գաս­պա­ր­ըն եւ զոր­դիսն իւր Մէլ­քո­նն եւ ||(285բ) Պաղ­տա­սարն եւ զՄէս­րո­բն եւ մայրն սո­ցա Թա­զա­գու­լն: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զպա­րոն Սա­ղօ­մո­նն, որ գնեաց զսայ ի ե­րե­գ­տա­սա­նի հա­զա­րոյ, որ է Գ բիւր դիան, եւ դս­տե­րին իւր ի Գեա­րա­նն եւ Ե­թարն, որ առ Տէր վճա­րեաց զպար­տս իւր, եւ զոր­դէ­գիր իւր` զԿի­րա­կոսն, եւ ա­մե­նայն ա­րեա­նա­րու ըն­թեր­ցո­ղաց, եւ Ո­ղոր­մի ա­սո­ղաց Աս­տուած ո­ղոր­մես­ցի ի միւ­սան­գամ գա­լս­տեա­նն իւ­րոյ եւ ար[ժ] ա­նի ա­րաս­ցէ զստա­ցող սուրբ գը­րոց եր­կ­նա­յին ա­ռա­քաս­տին, լու­սե­ղէն պատ­մու­ճա­նին, ան­թա­ռամ պսա­կին, ա­չ­ա­գահ դա­սին, ե­րա­նա­ւէտ բար­բա­ռին, որ ա­սէ. Ե­կայք, օր­հ­նեա­լէք հօր ի­մոյ, ժա­ռան­գե­ցէք զպատ­րաս­տեալ ձեզ զ[կ]եա­նս ի հան­դեր­ձեալ եր­կ­ը­րի, ուր ան­ճառ ցն­ծու­թիւ­նն եւ ան­պա­տում ու­րա­խու­թիւ­նն. ա­մէն: Յա­ւի­տեա­նս:

Գր­չա­փորձ` 11ա (Բո­լոր­գիր եւ նօ­տր­գիր) Գր­չա­փորձ: Այ­ս­օր գր­չա­փոր: Այ­ս­օր յա­րեաւ ի մե­ռե­լոց... 286ա (նօ­տր­գիր) Ե­կն ե­հաս լա­լու­մն...

324

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԷ -XVII

ԹԵՐԹ` 308. չգ­րուած` 1ա-5ա, 6բ-7ա, 8բ-9ա, 10բ-1ա, 12բ-3ա, 14բ-5ա, 17բ-8ա, 99ա, 241ա, 307ա-8բ: ՊՐԱԿ` 3(2+2+10)+Ա-ԻԵ 12(ԻԵ 6): ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 18,9 13,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 15ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 18բ, Մար­կոս` 99բ,Ղու­կաս` 153բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 241բ: Խ ո ր ա ն` 5բ, 6ա, 7բ, 8ա, 9բ, 10ա, 11բ, 12ա, 13բ, 14ա: Կի­սա­խո­րան` 19ա, 100ա, 154ա, 242ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, ճար­տա­րա­պե­տա­կան: Զար­դա­գիր` մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, վար­դա­գոյն, նարն­ջա­գոյն, սպի­տակ, ոս­կի, մո­խ­րա­գոյն, դե­ղին:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ թա­նա­քը դժ­գու­նած: Ա փեղ­կի եւ թի­կուն­քի կա­շին պատ­ռուած, փա­կա­նա­զերծ:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 5բ-6ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 7բ-14ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 15բ-7ա Ցանկ գլ­խոց: 19ա-96բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 97ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 97բ-8բ Ցանկ գլ­խոց: 100ա-51ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (150ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

5. 151աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 151բ-3ա Ցանկ գլ­խոց: 154ա-238բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 239աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 239բ-40բ Ցանկ գլ­խոց: 242ա-99բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

306ա Փա՜ռք... ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

306ա Արդ, յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թ­ըս ձեր զԲուր­հու­տե­ցի մահ­տե­սի Ե­փր­իա­նոսն եւ եղ­բայրն Ազ­վազն եւ որ­դո­ցն` մահ­տե­սի Սի­նա­նին, մահ­տե­սի Գուլ­նա­զա­րին եւ Կա­րա­պե­տին, եւ թո­ռանց` Ծա­տու­րին, Ծե­րու­նին, Ղան­տուն, Փա­նո­սին, Նի­կո­ղո­սին եւ Մար­տի­րո­սին, Ա­նա­նին եւ Յա­րու­թե­նին եւ ա­մե­նայն յա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց: Ե­ւս ա­ռա­ւել յի­շե­ցէք զար­ժա­նա­ւոր յա­ղօ­թս ձեր զմահ­տե­սի Յո­հա­նն, որ ստա­ցաւ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս Քրիս­տո­սի ի հա­լալ ըն­չից իւ­րոց եւ ար­դար ||(306բ) վաս­տա­կոց, ի վա­յե­լու­մն ան­ձին իւ­րոյ եւ ա­մե­նայն ազ­գա­տոհ­մի­ցն` կեն­դա­նեաց եւ նն­ջե­ցե­լոց, եւ եդ յի­շա­տակ ի դուռն Սուրբ Յով­հան­նու Մկրտ­չի յե­կե­ղե­ցոյն, զոր տէր Աս­տուած ան­ջինջ յի­շա­տակ պա­հես­ցէ եւ ի փառս իւր հա­մա­րես­ցի. ա­մէն:

Եւ արդ, վերս­տին նո­րո­գե­ցաւ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի թուա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց ՌՃԽԳ (1694), ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Նա­հա­պե­տի, չոր­րորդ ա­մի կա­թ­ու­ղի­կո­սու­թեա­նն Սուրբ Է­ջմ­իած­նի: Այլ եւ յի­շե­ցէք ի յօ­թա­պա­տառ յա­ղօ­թս ձեր զհե­զա­հո­գի վե­րոյ­գ­րեալ մահ­տէ­սի Յո­հա­նն, որ յե­ռա­փափ[ագ] սի­րով վա­ռեալ` յաս­տուա­ծա­յին սի­րովն զար­դա­րեաց զտուփ սուրբ Ա­ւե­տար[ան]իս, ներ­քոյ եւ ար­տա­քոյ ար­ծա­թա­պատ եւ զոս­կէ­զ­օծ յօ­րի­նուա­ծովք, ի փառս Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյն, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն:

325

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

«Ի դուռն Սուրբ Յով­հան­նու Մկրտ­չին  ՌՃ­ԺԵ -1666

ԳՐԻՉ` Վր­դա­նէս ե­րէց: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գրի­գոր խաւ­ճա Վա­նան­դե­ցի:

ԹԵՐԹ` 348. չգ­րուած` 1աբ, 5ա, 169ա, 271բ, 273բ-4ա, 348աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԹ 12: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,6 13,1: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 20ա): ՏՈՂ` 20: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 5բ, Մար­կոս` 107բ, Ղու­կաս` 169բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 274բ: Կի­սա­խո­րան` 6ա, 108ա, 170ա, 275ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան (նա­եւ յուշ­կա­պա­րիկ), տա­ճար: Զար­դա­գիր` մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, մա­նի­շա­կա­գոյն, սպի­տակ, ոս­կի, վար­դա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ցե­ցա­կեր 1-7, 345-8: Կազ­մի թի­կուն­քը վնա­սուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-3ա Սկիզ­բն գլ­խոց: 3բ-4ա Հա­մա­ձայ­նու­թիւն: 4աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 6ա-105ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի (կից` Թե­լա­դ­րու­թիւն. «Մատ­թէ­ոս ա­ւե­տա­րա­նի­չն ի կող­մա­նէ փրկ­չին... ):

2. 105բ-6բ Սկիզ­բն գլ­խոց: 107ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 108ա-68ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 168բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 170ա-270ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու (կից` 270բ Թե­լա­դ­րու­թիւն. «Ղու­կաս ա­րուես­տիւ բժիշկ գո­լով...):

4. 272ա Գլուխք (Ա-ԺԸ): 272բ-3ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 275ա-347բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (347ա Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 347բ (Գր­չի) Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս թվին ՌՃ­ԺԵ (1666) ա­մին, ի ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան Վր­դա­նէս ի­րի­ցու:

2. 271ա (Ստա­ցո­ղի) Փա՜ռք... Եւ ես` մե­ղա­ւոր եւ ա­ն­ար­ժան Վա­նան­դե­ցի խաւ­ճա Գրի­գորս, ա­ռի զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս հա­լալ ըն­չից եւ ար­դար վաս­տա­կոց ի­մոց եւ ե­տու վախմ ի դուռն Սուրբ Յո­վան­նէս Մկրտ­չին եւ ա­սա­ցի. Ով ոք հա­նէ ի սուրբ ե­կե­ղե­ցոյս վասն ծա­խե­լո, վասն առ­նե­լո, նզո­վեալ ե­ղի­ցի սուրբ ա­ռա­քե­լոց եւ ա­մե­նայն սր­բոց. ա­մէն:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զձեզ, ո՜վ հան­դի­պողք, յի­շե­ցէք զսր­բա­միտ եւ հե­զա­հո­գի խաւ­ճա Գրի­գորն եւ հայրն իւր Հախ­պան­տին եւ մայրն իւր Սաւլ­թան­փա­շին եւ եղ­բայրն իւր Մի­րի­մա­նին եւ կո­ղա­կի­ցն իւր Սաւլ­թան­կու­լին եւ հո­գե­ւոր որ­դին իւր Սար­քի­սին եւ դուս­տրն նո­րա Մար­գա­րի­տին: Կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով` Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք իւ­րոց հոգ­ւոյն. ա­մէն: Հայր մեր:

Թվին ՌՃ­ԺԵ (1666) գրե­ցաւ յի­շա­տա­կա­րա­նս, ջր­օր­հ­նէ­ից Ը-օ­րէ­ից հին­գ­շաբ­թի օրն, իւր սուրբ սե­ղա­նին վե­րայ:

326

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԷ -XVII

ԳՐԻՉ, ՍՏԱ­ՑՈՂ` Յո­վա­նէս ե­րէց:

ԹԵՐԹ` 277. չգ­րուած` 129աբ, 214բ-5բ, 277բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԳ 12(Ա 10, ԻԳ 15): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 20 14,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 41ա): ՏՈՂ` 21(1ա-20բ), 22(21ա-276բ): ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կի­սա­խո­րան` 1ա, 82ա, 130ա, 216ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան (նա­եւ յուշ­կա­պա­րիկ), տա­ճար: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­նաչ, կի­սա­խո­րան­նե­րը` սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 1-30, 267-77 թեր­թերն ու աս­տառ­նե­րը ցե­ցա­կեր: Կազ­մի կա­շին մա­շուած ու պատ­ռուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1ա-81ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 82ա-128բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 130ա-214ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 216ա-76բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (275բ Գիր կնոջ շնա­ցե­լոյ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

81ա Գրե­ցաւ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան Յո­վա­նէս: Աս­տուա­ծա­սէր եւ բա­րե­միտ եւ եր­կիւ­ղած Մու­րա­տին, Խա­չա­տու­րին, Քաս­բա­րին, որ­դի Վար­դի­կին եւ իւր որ­դի Խա­չա­տու­րին, Մու­րա­տին եւ Քաս­բա­րին, եւ կո­ղա­կ­ցին` Վար­դ­խա­թու­նին, եւ ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց. ա­մէն:

 Ա­ղա­չեմ զձեզ, ո՜վ սուրբ քա­հա­նայք եւ պաշ­տօ­նեայք, որք հան­դի­պիք ի սուրբ ||(81բ) Ա­ւե­տա­րա­նիս կար­դա­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լոյ, յի­շե­ցէք զՄու­րա­տն, զԽա­չա­տուրն եւ Քաս­բարն եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, եւ Քրիս­տոս Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մես­ցի ի միւ­սան­գամ գա­լս­տեան իւ­րոյ. ա­մէն: Հայր մեր, որ յե[րկի­նս]:

276բ Փա՜ռք փրկ­չին եւ յի­շա­տակ գր­չի` Յո­վան­նէս ի­րից­ւի... Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան Յո­վա­նէս ի­րի­ցուէ, յի­շա­տակ իմ եւ ծն­օ­ղաց ի­մոց, հօրն` տէր Թո­րոս, եւ մայրն իմ` Կի­չի­խա­նն: Ով ոք հան­դի­պիք, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 1բ (ԺԸ դ. շղա­գիր) Ես` տէր Մար­տի­րոս, տվի Գրի­գոր վար­դա­պե­տին Գ լի­տր պա­նիր Զա­տիկ ուր­փաթ օրն տոմ թէ­ոո յի­մա­նաք, յեղ­պարք, դվի­թի գին է այս պա­նիրս: Ես` տի­րա­ցու Բար­սեղ­նս վկ[այ]:

2. 277ա (ԺԸ դ. շղա­գիր, այլ ձեռք) Յի­շա­տակ է սուրբ Ա­ւէ­տա­րա­նս Ա­կոբ էր­ցին, հօրն` Ե­ղի­կին, մօրն` Խա­թու­նին, տէր Ա­ռա­քե­լին, որ­դուն` Ծա­տու­րին, Ոս­կա­նին, մօ­րին` Հզու­րին: Ով որ կար­դայ կամ օ­րի­նա­կի, մին պէ­րան Ո­ղոր­մի ա­սի, Աս­տուած իւր հո­գին լու­սա­յո­րի. ա­մէն:

Թայ­մազ խա­նն, որ Էր­վան ա­ռաւ, թիվ ՌՃՁԴ-մն (1735) էր:

327

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ՌՃ­ԼԵ-ՌՃԼԶ-1686-1687

ԳՐԻՉ` Աս­տուա­ծա­տուր ե­րէց:

ԹԵՐԹ` 279. չգ­րուած` 1աբ, 3բ-4ա, 5բ-6ա, 7բ-8ա, 9բ, 13ա, 88ա, 140ա, 179աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԴ 12(ԻԴ 3): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19 12,7: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 71բ): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ մե­տա­քս:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 13բ, Մար­կոս` 88բ, Ղու­կաս` 140բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 221բ: Լու­սան­ցա­զարդ` տէ­րու­նա­կան, բու­սա­կան, ճար­տա­րա­պե­տա­կան: Զար­դա­գիր` հրեշ­տա­կա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, վար­դա­գոյն, ոս­կի, մո­խ­րա­գոյն, շա­գա­նա­կա­գոյն, սեւ, դե­ղին:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 234բ, 235ա ա­ռան­ձին բա­ռեր եղ­ծուած, կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. 2բ-3ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 4բ-9ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 10ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 10բ-2ա Գլուխք: 12բ Հա­մա­ձայ­նու­թիւն: 14ա-86ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 86ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 86բ-7բ Սկիզ­բն գլ­խոց: 89ա-137ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

5. 137բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 138ա-9բ Սկիզ­բն գլ­խոց: 141ա-219բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 220ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 220բ-1ա Սկիզ­բն գլ­խոց (Ա-ԽԱ): 222ա-77բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Բ. 2ա [ Ա­ւե­տա­րա­նա­ցոյց] - Ա­ւե­տա­րա­ն­ըս Մատ­թէ­ոս, հա­մար ՃԽԶ, Գ գլուխն. Եւ իբ­րեւ լուաւ զայս Յի­սուս... Ա­ւե­տա­րան ըստ Յո­հան­նու, ԽԶ հա­մար, Ա գլուխն. Յետ այ­սո­րիկ հաց­կեր ու­տեն է:

ԺԸ դ. նօ­տր­գիր յա­ւե­լա­գ­րու­թիւն ա­զատ է­ջի վրայ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

12բ Թվին ՌՃ­ԼԵ (1686), յու­լի­սի ԻԱ:

220ա Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի թվին ՌՃԼԶ (1687) ա­մին, ձե­ռամբ նուաստ եւ ա­պի­կար Աս­տուա­ծա­տ­րի ի­րի­ցի, որ­դոյ տէր Մկր­տիչ գր­չի: Ա­ղա­չեմ զհան­դի­պ­օ­ղսդ` յի­շել ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր զստա­ց­օղ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս... (շար. թա­փուած):

278ա Յի­շա­տա­կա­րան. Փա՜ռք... ||(278բ) հրե­ղի­նա­ցն ան­մա­հի­ցն զմահ­կա­նա­ցուս առ­նել հա­ղոր­դս... (շար. թա­փուած):

328

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԶ -XVI

ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մ... (քե­րուած):

ԹԵՐԹ` 231. չգ­րուած` 1աբ, 231աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԱ 12(Ա 11, ԺԵ-ԺԹ 10, Ի 8, ԻԱ 6): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 20,6 14,7: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 41ա): ՏՈՂ` 21(2ա-178ա, 197աբ), 20(179ա-87բ), 22 (188ա-96բ, 198ա-230բ): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` հնա­տիպ ժա­մա­գր­քի թեր­թեր: Ա փեղ­կին` ար­ծա­թեայ խաչ, վրան` խա­չե­լու­թիւն:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մար­կոս` 65բ, Ղու­կաս` 105բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 178բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 2ա, 66ա, 106ա, 179ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զար­դա­գիր` հրեշ­տա­կա­գիր, հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­նաչ, դե­ղին, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Նո­րո­գուած: Ե­զ­րա­հա­տու­մից լու­սան­ցա­զար­դե­րը վնա­սուած: Ստո­րին լու­սանցք­նե­րում խո­նա­ւու­թեան հետ­քեր: Տեղ-տեղ պատ­ռուած, բնա­գի­րը վնա­սուած (26բ, 27ա):

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-65ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 66ա-105ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 106ա-78ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 179ա-230բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Ու­նի լու­սան­ցա­յին Հա­մա­բար­բառ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

105ա Տէր Աս­տուած Յի­սուս Քրիս­տոս, քո սուրբ յա­րու­թեամբդ, բա­րե­խօ­սու­թեամբ ո­ղոր­մեայ ստա­ցո­ղի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս Մ/// (մէկ տող քե­րուած) եւ ինձ` մե­ղա­ւո­րիս:

178ա Ք[րիս­տոս Աս­տուած, ո­ղոր]մեայ ստա­ցո­ղի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս Մ/// (քե­րուած):

230բ Փա՜ռք... ա­ւր­հ­նու­թիւն... (շար. թա­փուած):

329

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

 Ար­կու­ռի      ՌՃԻԷ -1678

ԳՐԻՉ` Պե­տ­րոս ե­րէց: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Յա­կոբ:

ԹԵՐԹ` 285+1(կրկ. 140). չգ­րուած` 83ա-4ա, 134բ-5ա, 218բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԴ 12 (Դ, ԻԴ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21 15: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 70ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` կար­միր լաթ, թի­կուն­քը` սեւ կա­շի, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ, վրան` նախ­կին կազ­մից դրոշ­մա­զարդ կտաւ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, սպի­տակ թուղթ (վե­րա­կազ­մուած Ի դ.):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 1ա, Մար­կոս` 84բ, Ղու­կաս` 135բ, Յով­հան­նէս` 220բ: Կի­սա­խո­րան` 2ա, 85ա, 136ա, 219ա: Լու­սան­ցա­զարդ` կեն­դա­նա­կան, բու­սա­կան: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կա­նաչ, կար­միր, շա­գա­նա­կա­գոյն, սեւ, նարն­ջա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` Ո­րոշ թեր­թեր երկ­փեղ­կուած, խո­նա­ւու­թիւ­նից տեղ-տեղ գու­նա­փո­խուած, եզ­րե­րը քայ­քա­յուած (յատ­կա­պէս` 1-143, 187-285): Նո­րո­գուե­լիս ԺԹ եւ ԻԴ պրակ­նե­րի մի շարք թեր­թեր սխալ տե­ղա­դ­րուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-83բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 85ա-134ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 136ա-218ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 219ա-82ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Թեր­թե­րը խառ­նուած. կար­դալ` 220բ-1բ, 219աբ, 222ա-81բ, 284աբ, 282ա:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

282ա Փա՜ռք...||(283բ) Արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի թվա­կա­նիս Հա­յոց ՌՃԻԷ (1678), ի ձե­ռամ­բն մե­ղա­պարտ եւ զա­ն­ար­ժան գր­չի` Պե­տ­րոս ի­րի­ցի, որ լոկ ա­նուամբ միայն եմ յի­շե­լի, զաշ­խար[հ]ս զԱ­րա­րա­տեան, ի գիւղն Ար­կու­ռի, ի ո­տն Ա­ւագ Մա­սեան Նո­յեան տա­պա­նին եւ Սր­բոյն Գրի­գո­րի մեր Լու­սա­ւոր­չին եւ Սր­բոյն Յա­կո­բայ Մըծ­բի­նա հայ­րա­պե­տին եւ Սր­բոյն Ստէ­փա­նո­սի Նա­խավ­կա­յին եւ ա­մե­նայն սր­բոց, որ աստ կան հա­ւա­քեալ, ի յա­ռաջ­նոր­դու­թեան վա­նի­ցս եւ վա­նո­րէ­ի­ցս Դաւ­թի րա­բու­նա­պե­տի ա­հ­րի­ե­պիս­կո­պո­սի, որ նո­րո­գեաց զԽոր Վի­րա­պն եւ լու­սա­ւո­րեաց ու պայ­ծա­ռա­ցուց քան զա­ռա­ջի­նն եւ զայ­լն ա­մե­նայն:

 Արդ, յայսմ յա­մե­նայն բա­րու­թեանց սկիզ­բն ե­ղեալ եւ ե­ղեւ ցան­կա­ցող զսր­բա­սէր եւ զհե­զա­հո­գի Յա­կո­բին, որ զայս ա­մե­նայն զմ­տաւ ա­ծեալ ա­սէ, թէ. Ե­րա­նի այ­նո­ցիկ, որ ու­նի­ցին զա­ւակ ի Սի­ոն եւ ըն­դա­նիք յԵ­րու­սա­ղէմ, որ ստա­ցաւ զսա ի հա­լալ վաս­տա­կոց իւ­րոց յի­շա­տակ իւրն եւ հա­ւրն` Յով­սէ­փին, ||(285ա) մա­ւրն` Ե­ղի­սա­բե­դին, եղ­բա­ւրն` Ա­մի­րին, եղ­բա­ւրն` Կի­րա­կո­սին, քը­ւեր­ց­ըն` Մար­իա­մին, Գաւ­զա­լին: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք նո­ցա, եւ տէր Աս­տուած յի­շէ զձեզ յիւր միւ­սան­գամ գա­լ­ըս­տեա­նն. ա­մէն: Դար­ձեալ յե­րե­սս ան­կեալ ա­ղա­չեմ, հայրք եւ եղ­բայրք զա­մե­նե­սեան, որք հան­դի­պիք սմա կար­դա­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լով, յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղաւ­թս ձեր սր­բա­սէր Ա­կո­բին, հա­ւրն` Յով­սէ­փին, Խա­չի­կին, եւ ծնաւ­ղա­ցն` Ե­ղի­սա­բե­դին, եւ կո­ղա­կ­ցին` Ե­ղի­սա­բե­դին, եղ­բա­ւրն` յԱ­մի­րին, կո­ղա­կ­ցին` Սան­դուխ­տին, որ­դո­ցն` Խա­չա­տու­րին, որ­դի Ֆար­մա­նին, դուս­տր Յե­դա­րին, միւս եղ­բա­ւրն` Կի­րա­կո­սին, կո­ղա­կ­ցին` Ջան­սաւլ­դա­նին, որ­դո­ցն` Դար­մա­նին, Մար­գա­րին, Մար­տի­րո­սին, Գրի­գո­րին, դուս­տր Խան­դուն­դին, քը­ւեր­ցն` Թա­մա­մին, Յե­դա­րին: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք նո­ցա, եւ տէր Աս­տուած յի­շէ զձեզ. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր: ||(285բ) Յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ ա­ղաւ­թս ձեր զհե­զա­հո­գի Յա­կո­բին, ի գիւղն Ա­րա­թա­նայ եդ յի­շա­տակ իւրն եւ ծնաւ­ղա­ցն` Ե­ղի­սայ[բե]դին, հա­ւրն` Յով­սէ­փին, եղ­բա­ւրն` Ա­մի­րին, եղ­բա­ւրն` Կի­րա­կո­սին: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք նո­ցա, եւ տէր Աս­տուած յի­շէ զձեզ. ա­մէն: Որ ա­ռաւ, է­րէտ Ա­րա­թա­նայ յե­կե­ղե­ցին, որ վա­յե­լու­մն տէր Յո­հա­նի­սին, քա­նի որ մեկ գեղ ենք, յերբ որ բա­ժա­նինք, յի­մն յուր որ գնամ, հե­տն տա­նի, ով ոք գո­ղա­նա­լով կամ ծա­խէ, ա­նէծ­քն Յու­դա­յի. ա­մէն:

Գր­չա­փորձ` 60ա (բո­լոր­գիր) Այս յա­ւե­տտ աա­աա: 234ա Աս­տա­նա­ւր նո­րո­գե­ցաւ:

330

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԷ -XVII

ԳՐԻՉ` Ա­ղա­բաբ:

ԹԵՐԹ` 306. չգ­րուած` 1ա-2ա, 3բ-4ա, 5բ-6ա, 7բ-8ա, 9բ-10ա, 11ա, 12բ, 94ա-5ա, 142բ-5ա, 231բ-2ա, 305ա-6բ: ՊՐԱԿ` 1 12+Ա-ԻԵ 12 (Ա, Է, ԺԹ 11, ԺԱ 7, ԻԵ 8)+1 6 (Է եւ Ը պրակ­նե­րի մի­ջեւ): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19 14,3: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 47ա): ՏՈՂ` 18-22 (խառն): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 12բ, Մար­կոս` 95բ, Ղու­կաս` 145բ, Յով­հան­նէս` 232բ: Խ ո ր ա ն` 2բ, 3ա, 4բ, 5ա, 6բ, 7ա, 8բ, 9ա, 10բ, 11ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 13ա, 96ա, 146ա, 233ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, տէ­րու­նա­կան, տա­ճար: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, կա­նաչ, նարն­ջա­գոյն, սեւ, վար­դա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2բ-3ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 4բ-11ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 13ա-91բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 92ա-3ա Գլուխք: 93աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 96ա-142ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (141ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

5. 146ա-231ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 233ա-303ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (302բ Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

91բ Ով մա­ն­կունք ե­կե­ղե­ցոյ, ա­ղա­չեմ զձեզ, յի­շե­ցէք զմե­ղա­պարտ եւ զա­ն­ար­ժան Ա­ղա­բա­բս: Յի­շե­ցէք եւ զիմ վար­պե­տս` տէր Մար­տի­րոսն, յի­շե­ցէք, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի Քրիս­տո­սի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 303բ (Բո­լոր­գիր, ստա­ցո­ղի) Փա՜ռք... Յի­շա­տակ է այս սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս խօ­ջայ Եաւ­րուն, ա­րայ իմ հա­լալ: Ես` Ա­ղան­ձե­ցի Հայ­րա­պե­տի որ­դի Եաւ­րիս, ա­ռայ իմ հա­լալ ըն­չի­ցն ի­մոց սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, որ է բա­նն աս­տուա­ծա­յին եւ ա­մե­նայն տնաւ­րի­նու­թիւ­նն Քրիս­տո­սի, եւ ի­մով տկա­րա­ցեալ բնու­թեամ­բս բազ­մա­մեղ եւ ա­ն­ար­ժան, սու­տ­ա­նուն Եաւ­րիս յի­շե­ցէք հո­գոյ իւ­րոյ եւ ծը­նո­ղա­ցն` Հայ­րա­պե­տին, եւ մայր Եա­զու­լն, եղ­բար Պար­սեղն, Մով­սէսն, Պա­պան, իւր հօ­րեղ­բ­օր ||(304ա) որ­դի Հէ­ղի­նա­րին եւ իւր կո­ղա­կից Ծո­վի­նա­ռին, Խա­թու­նին, Կաւ­հա­րին, Հու­ռում­սի­մին եւ հօ­րեղ­բար­ցն եւ քոյ­րո­ցն եւ ազ­կա­գա­նա­ցն. ա­մէն:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, օ՜վ քա­հա­նայք, որք հան­դի­պիք կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով ի սմա­նէ, յի­շե­ցէք ի սուրբ ա­ղօ­թս ձեր, Աս­տուած ձեզ յի­շէ, եւ Քրիս­տոս Աս­տուած, որ տուողն է ի տուրս, ձեզ եւ մեզ ո­ղոր­մես[ցէ], եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

Ի թվա­նա­կն Հա­յոց ՌՃԽ ու Բ (1693) էր: Յի­շա­տակ է Ա­ւե­տա­րա­նս: Ա վա­րա­քոյր ա­ռաւ: Աս­տուած ի[ն]քն օր­հ­նէ. ա­մէն: Ե­ղի­ցի:

2. 304բ (Նօ­տր­գիր) Յի­շա­տակ է Աւ[ե­տա­րա­նս]/// որ ե­տու/// որ կա­րա­ւա­նն/// է, ես` Թար­վէզ­ցի Խա­չա­տուր է­րէ­ցս ե­կի Ա­ղանց թվին ՌՃ­ԿԷ (1718):

3. 142ա (ԺԸ դ., նօ­տր­գիր) Ես` Ի­զում­չի­ցի մահ­տե­սի Մար­տի­րոս վար­դա­պե­տս, գնե­ցի այս սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս զը­հա­լալ ին­չից ի­մոց, որ է ժա­մոց, եռ իմ հո­գուս եւ ծնո­ղա­ցս հո­գուն յի­շա­տակ: 0վ որ կար­դայ, Ա բե­րան Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէ. ա­մէն: Հայր մեր, [որ յ]եր­կի[ն]ս:

331

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Ե­ղե­գեաց ա­նա­պատ ԺԶ -XVI

ԳՐԻՉ` Աս­տուա­ծա­տուր ե­րէց: ԾԱՂ­ԿՈՂ` Սա­հակ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գո­հար:

ԹԵՐԹ` 242. չգ­րուած` 1ա-2ա: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԱ 12(Ի 8, ԻԱ 6): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,3 13,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 70ա): ՏՈՂ` 20: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` չիք:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 12բ, Մար­կոս` 71բ, Ղու­կաս` 114բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 186: Կի­սա­խո­րան` 3ա, 72ա, 115ա, 187ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կա­պոյտ, մա­նու­շա­կա­գոյն, դե­ղին, կա­նաչ, կար­միր, վար­դա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Խո­նա­ւու­թիւ­նից գու­նա­փո­խուած, թի­կուն­քա­յին մա­սե­րը խու­նա­ցած, տեղ-տեղ թա­նա­քը թա­փուած, ա­ռան­ձին բա­ռեր եղ­ծուած: ԺԸ դ. նո­րո­գուած եւ վե­րա­կազ­մուած, ԺԷ, ԺԸ պրակ­նե­րը ետ եւ ա­ռաջ, ե­զ­րա­հա­տու­մից լու­սան­ցա­զար­դե­րը վնա­սուած: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 3ա-71ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 72ա-114ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 115ա-186ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 187ա-240բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (թեր­թե­րը խառ­նուած. կար­դալ` 187ա-92բ, 205ա-16բ, 193ա-204բ, 217ա-40բ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 240բ Փա՜ռք... ||(241ա) Շնոր­հիւ ա­մե­նա­կա­լին Աս­տու­ծոյ եւ ո­ղոր­մու­թեամբ նո­րին եւ գոր­ծա­կ­ցու­թեամբ Հո­գոյն յանգ ե­լեալ ա­ւար­տե­ցի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի յա­նա­պա­տիս Ե­ղե­գեաց, ձե­ռամբ Աս­տուա­ծա­տուր ան­պի­տան ծա­ռա­յի իր[ի­ցու]:

 Արդ, ցանկ[ ա­ցող եղ]եալ այս սուրբ [ Ա­ւե­տա­րան]իս բա­րե­մի[տ եւ] սր­բա­սէր կի­նն Գո­հար` յի­շա[տակ] իւր հո­գոյն եւ ծ[նո­ղաց], ||(241բ) ստա­ցեալ զսայ ի հա­լալ ըն­չից իւ­րոց զլու­սա­ւոր եւ մաք­րա­փայլ Ա­ւե­տա­րա­նս` բժիշկ հո­գոյ իւ­րոյ, կցորդ, յոյս եւ ա­պա­ւէն առ Քրիս­տոս եւ ճար ճա­նա­պար­հին վեր­ջին եւ բա­նա­լի դրա­նն ար­քա­յու­թեան եւ գանձ յեր­կի­նս ան­կո­ղոպ­տե­լի եւ առ [Յի­սու]ս միջ­նորդ եւ բա­րէ­խա­ւս իւրն եւ իւր [ծնո]ղա­ցն` Ի­ւա­նէի ///(շար. այլ ձեռ­քով) այ խա­թու­նին, [որք փո]խե­ցան առ Քրիս­տոս եւ ա­մե­նե­ցուն /// տե­սուն /// նի առ­նէ. ա­մէն: /// որ ի նո­ցա որ­դուն եւ դս­տե­րա­ցն, նա­եւ Գա­լ­ըս­տին եւ ա­մուս­նոյն իւ­րոյ` Շահ­մուլ­քին, այլ եւ Ղա­զի­կն եւ ա­մու­սի­նն իւր զԹա­ւր­վան­դէն, այլ եւ զԳ­րի­գորն, նայ եւ զդս­տեր­քն իւր Ուստ­իա­նէն եւ Ու­լու­ղա­նն:

2. 71բ (Ծաղ­կո­ղի) ԶՍա­հակ նկա­րող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս եւ զվար­պե­տն իմ` զԱբ­րա­համ վար­դա­պե­տն Լաւ­շեն յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս, ով սուրբ ըն­թեր­ձողք, ա­ղա­չեմ զձեզ, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ իւր միւ­սան­գամ գա­լ­ըս­տեան. ա­մէն: Թո­ղու­թիւն ա­րա­րէք, ա­ղա­չեմ լա­լով, ըն­թեր­ցողք:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

242ա [Փա՜ռք... հո]գւոյն սր­բոյ...: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զվեր­ջին կազ­մել տուող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս Յա­կոբ ա­ն­ար­ժան եւ սու­տ­ա­նուն, եւ հայրն իմ Ղա­զար է­րէ­ցն եւ մայրն իմ Բա­կի­սուլ­թան եւ ա­ւագ որ­դին իմ Սար­քիս է­րէ­ցն, որ հան­գու­ցեալ է առ Քրիս­տոս, եւ իւր կո­ղա­կի­ցն Հռում­սի­մա եւ իւր որ­դի Մի­նաս դպիրն, Փա­նոսն եւ միւս որ­դի Մկր­տի­չն եւ իւր կե­նայ­կի­ցն Ան­թա­ռա­նին եւ իւր որ­դի Կա­րա­պե­տն եւ միւս որ­դի Ղա­զարն եւ իւր կո­ղա­կից Ե­ղի­սա­բէթ եւ իւր որ­դի Մա[րտիր]ոսն եւ միւս որ­դին` [Յո­վա]նեսն ||(242բ) /// (4 տող ա­ն­ըն­թեռն­լի) [ Աս­տուա]ծա­տուրն եւ մայրն /// եւ որ­դին իմ` Աս­տուա­ծա­տուրն, Պար­սա­մն, եւ դուստ[ր]ն իմ` Եւ­ղուր­լուն, եւ իւր կո­ղա­կից Թա­ջու­մն եւ որ­դին իւր Բաղ­դա­սարն, Մել­քու­մն, Պա­յին­դուրն: Ո՜վ հան­դի­պողք, քա­հա­նայք եւ սար­կա­ւագ, կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով մէկ բե­րան Ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, եւ Քրիս­տոս Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մի. ա­մէն:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զկազ­մող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` սու­տ­ա­նուն եւ ա­ն­ար­ժան զՀայ­րա­պե­տս: Ի թվա­կա­նիս Հա­յոց [Ռ]ՃԿԱ (1712) էր:

332

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ՌՂՁ -1647

ՍՏԱ­ՑՈՂ` Սար­գիս:

ԹԵՐԹ` 326+1 (կրկ. 162). չգ­րուած` 1ա, 2բ-3ա, 4բ-5ա, 6բ-7ա, 8բ-9ա, 10բ-1ա, 12բ-3ա, 14բ-5ա, 16բ-7ա, 18բ-9ա, 25ա, 105բ-6ա, 256բ, 326ա: ՊՐԱԿ` 3(10+8+6)+Ա-ԻԶ 12(Ա 10, ԺԲ, Ի 11, ԻԶ 7): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,8 12,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 48ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ կտաւ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: Ա փեղ­կը քան­դա­կա­զարդ ար­ծա­թէ կր­կ­նա­կազմ, կեն­տ­րո­նում խա­չե­լու­թիւն («ՅՆԹՀ), ներ­քե­ւում` 1801 թ. յի­շա­տա­կա­գ­րու­թիւն: Բ փեղ­կի կեն­տ­րո­նում կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ ա­կե­րով (միւս եր­կուսն ըն­կած) ար­ծա­թեայ խաչ, շուր­ջը ար­ծա­թեայ 12 վար­դեակ­ներ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Ա­ւե­տու­մն` 1բ, Ծնունդ` 2ա, Ըն­ծա­յու­մն` 3բ, Մկր­տու­թիւն` 4ա, Պայ­ծա­ռա­կեր­պու­թիւն` 5բ, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 6ա, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 7բ, Ո­տն­լուայ` 8ա, Մատ­նու­թիւն` 9բ, Խա­չե­լու­թիւն` 10ա, Թա­ղու­մն` 11բ, Յա­րու­թիւն` 12ա, Ա­ւե­րու­մն դժո­խոց` 13բ, Թե­րա­հա­ւա­տու­թիւն Թով­մա­յի` 14ա, Համ­բար­ձու­մն` 15բ, Հո­գե­գա­լուստ` 16ա, Փող­հա­րու­թիւն` 17բ, Վեր­ջին դա­տաս­տան` 18ա: Մատ­թէ­ոս` 25բ, Մար­կոս` 106բ, Ղու­կաս` 160բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 253բ: Խ ո ր ա ն` 19բ, 20ա, 20բ, 21ա, 21բ, 22ա, 22բ, 23ա, 23բ, 24ա: Կի­սա­խո­րան` 26ա, 107ա, 161ա, 254ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, տէ­րու­նա­կան, տա­ճար, կեն­դա­նա­կան: Զար­դա­գիր` մար­դա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կա­պոյտ, կար­միր, դե­ղին, մո­խ­րա­գոյն, սպի­տակ, նարն­ջա­գոյն, սեւ:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -1. Գործք ա­ռա­քե­լոց: Ժ-ԺԱ դդ.: 1 (Ա), սկզ­բից, ստա­ցուած 1 թեր­թի կի­սու­մից: Մա­գա­ղաթ, միա­սիւն (նա­խա­պէս երկ­սիւն), ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աբ): Կար­դալ Աա. «Նե­ղու­թիւնք մնան քեզ... շնոր­հա­ցն Աս­տու­ծոյ (Ի, 23-24), Աբ. «[ ար­տաս]ուաւք խրա­տել... հան­դեր­ձից ոչ ու­րուք (Ի, 31-33): 2. Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: Թ-Ժ դդ.: 1 (Բ), վեր­ջից, ստա­ցուած 1 թեր­թի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Բբ): Կար­դալ` Բբ. «որ խն­դ­րե­նն... յեր­կ­նից խնդ[րէ­ի­նն] (ԺԱ, 13-16), Բա. «եւ մտեալ բնա­կէ... դի­ե­ցու­ցին զքեզ (ԺԱ, 26-27):

ՎԻ­ՃԱԿ` ան­բա­ւա­րար: Խո­նա­ւու­թիւ­նից թուղ­թը թու­լա­ցած, գրու­թիւ­նը խամ­րած: Տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 19բ-20ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 20բ-4ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 26ա-105ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 107ա-59բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (158բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

5. 161ա-252բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 254ա-323բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (322բ Գիրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

323բ Փա՜ռք... ||(325ա) ուս­տի եւ տե­սեալ զսո­րա ան­ճառ փր­կա­գոր­ծու­թեան խոր­հուրդ, ո­մն պա­տուա­կան այրն Աս­տու­ծոյ (շար. այլ գր­չով)` Սար­գիս, ցան­կա­ցող ե­ղեւ եւ ստա­ցաւ զսա ի հա­լալ վաս­տա­կոց իւ­րոց յի­շա­տակ իւր, վասն ո­րոյ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Սարգ­սին եւ իւր կո­ղա­կ­ցին` Յէ­բա­թին, եւ իւ­րեանց որ­դոց` Սի­մո­նին /// ժամ/// || (325բ) եւ Հէր­հէ­րին եւ Փա­նո­սին եւ իւ­րեանց ծնո­ղա­ցն եւ ազ­գա­տոհ­մին եւ /// ո­ղոր­մի /// ար­քա­յու­թեա­նն ար­ժա­նի ա­րաս­ցէ. ա­մէն:

 Արդ, ա­ւար­տե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի թուա­կա­նիս Հա­յոց ի Ռ եւ ՂԶ (1647), վե­րա­կա­ցու­թեամբ նուաստ եւ ա­ն­ար­ժան Ստե­փա­նոս վար­դա­պե­տի /// Գրի­գո­րի, Կա­րա­պե­տի /// Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­մե­նայն աշ­խա­տո­ղա­ցն. ա­մէն:

Թուա­կա­նի հա­տուա­ծը ԺԹ դ. շղա­գ­րով ըն­դ­օ­րի­նա­կուած է Բ

սիւ­նա­կում:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 160ա (նօ­տր­գիր) Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Ա­ւա­քուն, Գրի­գո­րին եւ կո­ղա­կ­ցուն` Ա­սա­նէ­թին, եւ որ­դո­ցն` Շա­հե­նին, Բար­սե­ղին, Սա­հա­կին, մօրն` Ղի­մա­թին, եւ իւր հար­սին` Քիշ­մի­սին, եւ իւ­րեանց ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց Աս­տուած ո­ղոր­մես[ց]ի: Ով որ հան­դի­պիք կար­դալ, լի բե­րա­նով Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք տա­նու­տէր Ա­ւա­քին եւ իւր կո­ղա­կ­ցուն եւ իւր որ­դո­ցն եւ իւր եղ­բարց եւ իւր ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց, որ ըս­տա­ցա[ւ] զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ եւ ետ ի ձեռն տէր Մար­տի­րո­սին: Աս­տուած վար­ձա­հա­տուց լի­նի յա­ւուրն դա­տաս­տա­նին. ա­մէն: Թվին ՌՃՁԲ (1733) ա­մին:

2. 253ա (1806 թ., շղա­գիր) Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք տէր Պո­ղո­սին եւ ի­ուր որ­դուն` Յօ­հան­նէ­սին, կո­ղա­կից Աս­լի­խա­նին, մուղ­սի Աս­լա­նին, դս­տեր` Գու­լամ­բա­րին, Մա­րի­նո­սին, Նազ­լուին, ա­րու ա­մե­նայն մեր­ձա[ւ]ո­րաց Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, ով որ հան­դի­պիք կար­դալ լի բե­րա­նօվ Աս­տուած ի­ուր մեխք թո­ղու, որ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ուր վաս­տայ­կոջ ա­ռաւ: Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս. ա­մէն: Թվին ՌՄ­ԾԵ (1806)-ին. ա­մէն:

8բ (Նոյն ձեռ­քով) Այս է խա­նիս մա­սուն­քն` մար­մի­նն Հա­կոբ Ալ­փի­եան:

Կազ­մի Ա փեղկ. Յի­շա­տակ է սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի յա­նուն տէր Պո­ղո­սին. (1801):

3. 24բ (1817 թ., շղա­գիր) Յի­շա­տայկ է Մէ­լիք Ա­ղէք­սան­դ­րին, եղ­բայ[ր] Հայ­րա­պե­տին, կո­ղա­կ­ցին` Սա­լայ­թի­ին, եւ որդ­թոց` Բա­թա­լին, Խա­չօ­ին, Մի­կր­տի­չին եւ ա­մե­նայն ար[ե]ան[առ]ու մեռ­ցա­յո­րաց, կար­դայ­ց­օ­ղաց եւ լս­օ­ղաց, եւ որ ցՈ­ղոր­մի աս­ց­օ­ղաց Աս­տուած իւր ո­ղոր­մի ի մե­ի­ո­սաք (=միւ­սան­գամ) գա­լոս­տեան. ա­մէն: Թվին ՌՄԿԶ (1817):

4. 326բ (1817 թ., շղա­գիր, այլ) Յի­շա­տակ է Ա­ւե­տա­րա­ն­ըս այս Է­լէք­սա­նի որ­դի Յէ­րայ­պե­տին եւ իւր կո­ղայ­կից Ե­ղի­սին եւ որ­դոն նո­րին` հայ­գու­ցեալ լու­սայ­հո­գի Հօ­ւա­նէ­սին. եւ ի գրուս եւ Ա­ւե­տար[ան]իս այս ըն­դեռ­նու, յի­շե­ցէ զմեզ, յի­շեալ լի­ցի յա­ռա­ջի ան­մահ գա­ռին Աս­տու­ծոյ. ա­մէն:

Ի թի­ւ­ըն Հա­յոց ՌՄԿԶ (1817)-ին եւ ի ան­կեա­լ­ըն ի ձեռն Հա­րեայ­պետ Է­լէ­քա­նօ­ւին. ա­մէն:

333

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Տպ­խիզՌՂԲ -1643

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր դպիր: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գրի­գոր քհյ:

ԹԵՐԹ` 278. չգ­րուած` 1ա, 68բ, 69ա, 114ա, 210ա: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԴ 12 (Ա, Բ, Ժ, ԻԴ 10, Է, ԻԲ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,9 14,6: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 91ա): ՏՈՂ` 25(2ա-113բ), 19(115ա-268բ), 20(269ա-78բ): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ մուգ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` մասն հնա­տիպ Ժա­մա­գր­քի (Ա փեղկ), մասն պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նա­կի (Բ փեղկ):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 1բ, Մար­կոս` 69բ, Ղու­կաս` 114բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 210բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 2ա, 70ա, 114ա, 211ա: Լ ու ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, տա­ճար: Զ ա ր դ ա գ ի ր` մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` դե­ղին, կա­պոյտ, կար­միր, սեւ, նարն­ջա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ -ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ցե­ցա­կեր` 146-209: Նո­րո­գուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-67բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: 67բ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

2. 70ա-113բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 115ա-209բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 211ա-27ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (276բ Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

277ա Ա­ւար­տե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի քա­ղա­քն Տպ­խիզ, ի դուռն Բե­թ­խայ­հե­մայ Աս­տուա­ծած­նի, ձե­ռամբ ո­գ­նա­մեղ եւ ա­ն­ար­ժան Գրի­գոր դպ­րի, վար­պե­տն իմ Մկ[ր]տչին, հայրն` Աբ­րի­համ, մայրն իմ` Սաթ­խա­թուն, եղ­բայրն` Յո­վա­նէսն, քոյրն իմ` Յե­ղի­սա­փե­թն եւ հո­գե­ւոր մայրն իմ` Մէր­հու­բան: Ով եղ­բայրք, կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով Ա բե­րան Ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, Աս­տուած ո­ղոր­մի ձեզ. ա­մէն: Թվա­կան [Ռ]ՂԲ (1643):

277բ Փա՜ռք... մա­նա­ւանդ ըս­տա­ցող ե­ղեւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս նո­ր­ըն­ծա Գրի­գոր քա­հա­նայն աւ­ժար կա­մաւք եւ փա­փաք սր­տիւ, եւ հայրն իւր` Վէ­լի­ճա­նն, եւ մայրն իւր` Դի­նարն, եւ կե­նա­կի­ցն իւր` Խա­նու­մն, եւ եղ­բայր­քն իւր` Մար­գա­րէն, Ղա­զարն, Մի­նասն, եւ հան­գու­ցեալ եղ­բար­քն` Գրի­գո­րիսն, Բե­կի­ճա­նն, Սար­գիսն, Միր­զա­պէ­կն, Խա­չա­տուրն, եւ քոյր­քն իւր` Մա­րեա­նն, Գու­լին, եւ հան­գու­ցեալ քոյր­քն` Խնա­ղէն, Մար­թայն, եւ փե­սայ­քն իւր` Թո­րոսն, Նա­ւա­սար­դն: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զՔաւ­չարն, Փա­րին, Դավ­լա­թն եւ իւր որ­դին` Էտ­կեարն եւ... (շար. թա­փուած):

68ա Արդ, աշ­խա­տող ե­ղեւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս հե­զա­հո­գի եւ բա­րէ­միտ, աս­տուա­ծա­սէր Յո­վա­սափ քա­հա­նայն, մե­ծաւ ջա­նիւ պատ­ճառ ե­ղեւ այսմ աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, ին­քն է տրաւք եւ իւ­րո­ցն [յ]որ­դո­րեալք վար­ձա­հա­տու­ցն ա­մե­նայ­նի Քրիս­տոս Աս­տուա­ծն մեր հա­րիւ­րա­պա­տիկ հա­տուս­ցէ աստ եւ ի հան­դեր­ձե­լու­մն. ա­մէն:

 Արդ, եւ ես` ան­պի­տան եւ մե­ղա­ւոր Գրի­գոր քա­հա­նա[յ] կո­չեալ ա­նուամբ եւ ոչ գոր­ծով, ա­ղա­չեմ զձեզ` յիշ­ման ար­ժան առ­նէք զիս եւ զծ­ն­օ­ղսն իմ. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

68ա (ԺԷ դ., նօ­տր­գիր) Ես` Պե­տ­րոս կա­թո­ղի­կոս, քն­նե­ցի վկա­յու­թեամբ տէր Տէ­րու­նին եւ այ­լոց, որ Ա­ւե­տա­րա­նս Գրի­գոր ի­րի­ցուն է. տուրք ո­ղոր­մու­թեան նո­րա է, նո­րա լի­ցի, այլ ոչ ոք բան չու­նի հետ Ա­ւե­տա­րա­նիս: Ով ոք յանդ­գ­նի, դա­տի ի Ա­ւե­տա­րա­նէս:

Կն­քա­դ­րոշմ` 68ա (Բո­լոր­շի, փո­քր) Տ[է]ր Պ[ե]տրոս կ[ա]թ[ո]ղի[կոս]/// թվ. ՌՃԲ (1653): 68ա (Բո­լոր­շի, խո­շոր) Տէր Պե­տ­րոս/// Ա­թո­ռոյ/// թվ ՌՃ[Դ՞] (1655): Է Յ[ի­սուս]ի [ծա­ռայ] /// Պե­տ­րոս /// Ար­ցախ գա­ւա­ռէ:

334

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Ի «դրան Սուրբ Յա­կո­բի         ԺԵ -XV

ԹԵՐԹ` 309. չգ­րուած` 1ա, 308բ-9բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԶ 12(Ա 10, Ժ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 18,7 13,7: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 93ա): ՏՈՂ` 18: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ մուգ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դե­ղին մե­տա­քս եւ կտաւ, Ա փեղ­կը` կոս­տ­ղա­պատ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 1բ, Մար­կոս` 89բ, Ղու­կաս` 145բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 238բ: Կի­սա­խո­րան` 2ա, 90ա, 146ա, 239ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, տա­ճար: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` վար­դա­գոյն, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին, կար­միր, սպի­տակ, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թուղ­թը բամ­բա­կա­կա­լած, ան­փոյթ նո­րո­գած: Վե­րին լու­սան­ցա­կո­ղին եւ թի­կուն­քին թր­ջուա­ծու­թեան հետ­քեր: Ցե­ցա­կեր` 1-10, 292-305: 306-ի կէսն ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-89ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 89ա-145ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 146ա-239ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 239ա-307ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

307ա (Կի­սով չափ վե­րից վար շե­ղա­կի թա­փուած) Փա՜ռք ե­զա­կի, ե­ռա­հիւ­սակ /// ա­պեն­իա­զին կա­տա­րե/// նե­լի Աս­տու­ծոյ հա­ւր, Աս­տու­ծոյ Որ­դոյ /// [յա­ւի]տեա­նս. ա­մէն: Ո՜հ, ո՜հ ///

Բայց գրե­ցաւ լու­սա­զա /// թուա­կ­նս Հա­յոց /// տեաց ի գե­ղա­քաղ[ ա­քս] /// դրան Սուրբ Յա­կոբ, ի /// կաւ զբեր­դա­կազ /// փե­ցի սուրն քա­շեց /// ||(307բ) /// ա­կեց զտ­ըն­տես եւ զայլ ա­մե­նայն որ ոչ ով հա­ղոր­դի չար­ժա­նաւ /// ւ: Ես` գծո­ղս Ա­ւե­տա­րա­նիս/// ւան ի դէմ ե­լայ, Բ նե­տա­ձիգ /// նա­ցի, նայ այն կրա­կն ի վան­քն///ե­ցաւ, զվան­քն այ­րե­ցին ու զինչ/// վար կար, տա­րան: Հան­ց­ըս/// իք ե­ղաւ, որ այն հա­րա­մի­քն ի ///րհն առ հա­սա­րակ սատ /// Ա, ի յիւր տու­նն չա­սաւ /// սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս պար /// ա­տա­րիչ ա­մե­նայն կար­գաց [պ] այ­ծա­ռու­թիւն սր­բոյ /// րիչ ման­կանց Սիո[նի] /// եւ ուղ­ղիչ հա­ւա­տոյ /// ծա­խիւք /// եւ ար[դեամբք] ///

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 145ա (Բո­լոր­գիր) Ի թվա­կա­նին ՋԽԲ (1493) յի­շա­տակ էր Ա­ւե­տա­րա­նս Շահ­կան եւ Զու­հա­լին, ի նո­ցայ ազ­գէն Շահ­մե­լիք ա­նուն... (շար. քե­րուած, ա­ն­ըն­թեռ­նե­լի):

2. 89ա (ԺԶ դ., Բո­լոր­գիր գրիչ` տէր Ե­սա­յի) Փա՜ռք... Գնե­ցի զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս հա­լեալ ար­դա­մն ի­մով եւ հո­գոյ ի­մոյ տէր Ղու­կա­սիս եւ կո­ղայ­կի­ցն իմ Հե­ղի­նին եւ որ­դոյ ի­մոյ` տէր Մի­խի­թա­րին, եւ կո­ղա­կից իւր պա­րոն Շահ­զա­տին եւ կ[րտ]սեր որ­դին Ըս­տե­փա­նո­սին եւ կո­ղայ­կի­ցն իւր Սա­յի­բին եւ սար­կա­ւա­քն իւր Մար­կո­սին, որ հան­կու­ցեալ է ի Քրիս­տոս, եւ քվեր­քն իւր Ե­ղի­սա­փե­թին, Խոնտ­քա­րին, Ա­նայ­խա­թու­նին եւ տէր Ղ[ու]կա[սին], թոռ­ներն իւր Մե­լիք­սէ­թին, Սար­գի­սին, Մար­տի­րո­սին եւ քուրն նո­րայ Ու­լայ­խա­թու­նին, եւ մե­ղա­պարտ գր­չի` տէր Ե­սա­յին եւ ա­մե­նայն առ[ե] ա­նա­րուն մեր­ձա­ւո­րաց, կար­դա­ցո­ղաց եւ լսո­ղաց, եւ քեզ փա՜ռք:

3. 308ա (Կազ­մո­ղի) Զվեր­ջին նո­րո­գել տվող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս Գրի­գոր է­րէց, յի­շա­տակ ինձ եւ ծնո­ղաց ի­մոց, հայրն իմ տէր Մել­քի­սեթ եւ մայրն իմ Է­վատ­մե­լիք եւ ա­մու­սին իմ Գար­իա­նէն եւ մեծ պա­պն իմ տէր Ղու­կաս եւ որ­դին իւր Տէր Մխի­թարն: Ես` Ղու­կաս ե­պիս­կո­պոս, կազ­մե­ցի առ յի­շա­տակ Գրի­գոր քա­հա­նա­յին, հայրն իմ տէր Մել­քի­սե­թին եւ մայրն իմ Է­վատ­մե­լի­քին եւ ա­մու­սին իմ Գար­իա­նէն եւ որ­դի­քն իմ Մա­լիք­սեթ սար­կա­ւա­քին, Յո­հա­նի­սին, Մկր­տի­չին եւ եղ­բա­ւր իմ` Է­տիլ­խա­նին, կո­ղա­կ­ցին` Ա­նայ­խա­թու­նին, եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց: Թվին ՌԾ (1601):

335

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Շաղ­վա­քա գիւղ        ՌՃԻԴ-ՌՃԻԶ-1675-1677

ԳՐԻՉ` Հայ­րա­պետ ե­րէց: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մկր­տիչ:

ԹԵՐԹ` 266. չգ­րուած` 2ա-3ա, 8բ-9ա, 124աբ, 264աբ, 265բ-6ա: ՊՐԱԿ` 2 (2+6)+Ա-ԻԲ 12(Դ, Ժ, ԻԱ, ԻԲ 10, ԺԳ 11, ԺԴ 13)+1 2: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,5 13: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 34ա): ՏՈՂ` 22: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` ձե­ռա­գ­րի թեր­թե­րից` 2+2, հա­շուած թեր­թա­քա­նա­կի մէջ` 1-2, 265-6 (տե՛ս գր­չա­փորձ):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 9բ, Մար­կոս` 77բ, Ղու­կաս` 128բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 207բ: Խո­րան` 3բ, 4ա, 4բ, 5ա, 5բ, 6ա, 6բ, 7ա, 7բ, 8ա: Կի­սա­խո­րան` 10ա, 78ա, 129ա, 208ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, խաչ: Զար­դա­գիր` մար­դա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գոյ­ներ` կա­նաչ, նարն­ջա­գոյն, կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ցե­ցա­կեր` 1-3, 265-6:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 3բ-4ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 4բ-8ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 10ա-75ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 75բ-6բ Սկիզ­բն գլ­խոց: 77ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 78ա-123բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (123ա) Յա­րու­ցեալ Յի­սուս:

5. 125ա Գլուխք (Ա-Ը): 125բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 126բ-8ա Գլուխք: 129ա-205ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 205բ-6բ Գլուխք: 207ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 208ա-61բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (261ա Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

Ստո­րին լու­սանցք­նե­րում նշում­ներ` «Իւ­ղա­բե­րից, «Բժշ­կու­թեան, «Հան­գս­տեան:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

123ա Համ­բարձ­ման կար­դա եւ ա­ն­ար­ժան գրի­չս յի­շեա:

123բ Համ­բարձ­ման կար­դա ըզ­սա եւ զա­ն­ար­ժան Հայ­րա­պետ քա­հա­ն­այս յի­շեա` ա­նուամ­բս միայն եւ գոր­ծս ոչ: Գրե­ցաւ թվին ՌՃԻԴ (1675), Ս[ե]պտեմ­բե­րի Է:

261բ Փա՜ռք...||(262ա) Արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի թվա­կա­նիս Հա­յոց հա­զար ՃԻ եւ Զ (1677) ա­մի եւ մա­յի­սի ԻԸ, ի հայ­րա­պե­տու­թեան սուրբ Ա­թո­ռոյս Է­ջմ­իած­նի տեառն Յա­կօ­բայ կա­թ­ու­ղի­կո­սին Հա­յոց եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեա­նն Ղի­զ­ըլ­պա­շի Շահ Սի­լե­մա­նին, որ Կար­մ­րա­գ­լուխ գո­չէ, եւ ի խա­նու­թեա­նն Է­րէ­վա­նա Սա­ֆի­ղու­լի, որ է որ­դի Ը­ռ­ըս­տա­մի: Գրե­ցաւ ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան եւ ա­նա­րուեստ գր­չի` Հայ­րա­պետ ա­նուամբ միայն ի­րի­ցի, ի դառն ժա­մա­նա­կի, ի գա­ւա­ռիս Գե­ղա­մա, ի գեօ­ղս, որ կո­չի Շաղ­վա­քա, ի դուռն Սուրբ Ա­թան­իա­յի եւ Սուրբ Շո­ղա­կա­թի եւ Սուրբ Պե­տ­րո­սի ||(262բ) եւ Սուրբ Ծի­րա­նա­ւո­րիս եւ այլ բա­զում սր­բոց նշ­խա­րա­ցս, որ աստ կան հա­ւա­քեալ. ա­մէն:

Ես` Մկր­տի­չս, ա­ռայ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս հա­լալ ըն­չից ի­մոց` յի­շա­տակ ինձ եւ ծն­օ­ղա­ցն ի­մոց` Յա­տին, Վար­դ­խա­թու­նին, կե­նա­կ­ցին ի­մոյ` Հռոմ­սի­մին, եւ միւսն Թե­զա­խա­թու­նին եւ որ­դի­քն` Ա­միր­պէ­կն, Յա­տին, Քաս­պարն, որ հան­գու­ցեալ են եւ փո­խեալ առ Քրիս­տոս, եւ դս­տե­րա­ցն ի­մոց` Սար­վա­ր­ըն, Յուստ­իա­նէն, Նա­զու­մն, եւ հօ­րա­պա­պն` Ա­միր­պէ­կն, եղ­բայրն` Միր­զէն, Ա­զիզ­պէ­կն, Եաւ­րին, Յո­վան­նէսն, եւ որ­դին` Ոս­կա­նն եւ միւս եղ­բ­օրն` Գա­լուս­տն, եւ մօր պա­պն` տէր Յա­կո­բն, եւ որ­դին` տէր Սա­հա­կն, տէր Գրի­գորն, տէր Մկր­տի­չն եւ իւ­րեանց որ­դին` Սար­գիսն եւ տէր Փի­լիպ­պոսն, եւ որ­դին` տէր Յա­կո­բն, եւ Սարգ­սի որ­դին` Մար­տի­րոսն, որ պա­հողք եւ ըն­թեր­ցողք են եւ տե­ղա­պահ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս: Աս­տուած իւր||(263ա)եանք ան­փորձ եւ ան­սա­սան պա­հես­ցէ աստ եւ ի հան­դեր­ձե­լու­մն. ա­մէն:

Դար­ձեալ ա­ղա­չեմք զձեզ, ով ըն­թեր­ցողք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, յի­շե­ցէք զհո­ղա­ցեալ Մկր­տի­չս եւ կե­նա­կի­ցն Թէա­զէն, որ ըս­տա­ցան սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս հա­լալ ըն­չից իւ­րեանց եւ մնա­ցին փա­փակ տե­սու­թեան եւ տուան ի բազ­մա­հա­ւաք ե­կե­ղե­ցուն Լու­սա­ւոր­չին եւ Սուրբ Նշա­նին եւ Սուրբ Կա­րա­պե­տին եւ Սուրբ Յա­րու­թե­նին եւ Սուրբ Հռոմ­սի­մին եւ Սուրբ Ստե­փա­նո­սին, որ աստ կան հա­ւա­քեալ, ի գեօղն, որ գո­չի Կե­չա­ռիս, որ ա­սի Ծաղ­կու­նաց գա­ւառ, որ հան­գու­ցեալ կայ Պռոշ իշ­խան ի վի­ճա­կէ Ա­րա­րա­տն, ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Յա­կո­բայ կա­թո­ղի­կո­սի Սուրբ Է­ջմ­իած­նայ, ի դառն ժա­մա­նա­կի եւ բազ­մու­թիւն այ­լ­ազ­գի եւ հար­կա­պա­հան­ճու­թեան խիստ թէ՛ քա­ղաք, թէ՛ վանք, եւ թէ՛ ա­նա­պատ, թէ՛ գեօղ ա­մե­նե­քեան ոչ գի­տէ­ին, թէ հար­կն որ­չափ տա­ցեն եւ ա­զա­տին ||(263բ) ի ձե­ռաց ա­ն­օ­րի­նաց:

Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, սի­րե­լիք եւ բա­րե­կամք, վասն Աս­տու­ծոյ սի­րոյն հ[ա]մար ի ժա­մա­նակ մա­հուան ի­մոյ կտակ ա­րա­րի, որ յետ ի­մոյ յի­շա­տակ Ա­ւե­տա­րա­նս եւ վախմ Գե­չա­ռի­սո սուրբ ե­կե­ղեց­ւոյն, որ ա­նուն Սուրբ Լու­սա­ւոր­ջին է եւ այլ բա­զում սր­բոց նշ­խա­րա­ցն: Ե­թէ իմ դուս­տր կամ ըն­դա­նիք հա­կա­ռա­կու­թիւն ա­նեն, թէ ծա­խե­լոյ կամ կրա­ւե­լոյ, սե­ւե­րես ինձ գան եւ ա­ռա­ջի դա­տաս­տա­նին ա­մօթ կրես­ցեն, եւ պա­հողն եւ հո­գս տա­նողն Սար­գիսն լի­ցի: Ես Սար­գի­սին եր­դուել եմ. ամ­րու­թեամբ պա­հէ թէ՛ ջրէ, եւ թէ՛ կրա­կէ եւ ա­մե­նայն պա­տահ­մա­նէ պա­հէ, եւ Աս­տուած ին­քն ան­փորձ եւ ան­սա­սան պա­հէ աստ եւ ի հան­դեր­ձե­լու­մն: Ե­թէ ով ոք խօսք ա­սի, ԳՃ­ԺԸ (318) հայ­րա­պե­տա­ցն նզո­ված լի­ցի. ա­մէն:

Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ զձեզ. ա­մէն մար­դոյ վարձք Աս­տուած հա­տու­ցա­նէ, որ շատ եւ քիչ ե­րախ­տիկ ու­նի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, Տէր տէ­րանց հա­տու­ցա­նէ յա­ւուրն յետ­նում. ա­մէն: Հայր մեր:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 1ա (1723 թ., բո­լոր­գիր)

Դուք միայ­բան սի­րով կա­ցէք,

Սէրն Աս­տու­ծոյ լաւ ի­մա­ցէք,

Գր­գա­կա­լին վե­րայ բա­ցէք,

Եւ Յի­սու­սի Ա­ւե­տա­րան քա­րո­զե­ցէք,

Վասն մեր ա­ղ­օ­թես­ցէք,

Ո­ղոր­մու­թեան դուռն բա­ցէք:

Ըզ­սա ե­տու Կե­չառ­ւո զա­ւակ,

Որ են անդ նշ­խար սուրբ ե­կե­ղե­ցին բա­զմայ­հա­ւաք:

Զմե­ղու­ցեալ ք[ա]հա­ն­այս [յ]ի­շէք,

Որ եւ ա­նուամ­բս գո­չիմ Ա­ւաք:

125ա (1723 թ., նօ­տր­գիր) Խա­նու­մին ով ոք հան­դի­պիք, մի լիայ­բե­րան Ո­ղոր­մի ա­սէք, Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մի ա­ւուրն ետ­նու­մն. ա­մէն:

Դուք միայ­բան, սի­րով կա­ցէք,

Սէրն Աս­տու­ծոյ լաւ ի­մա­ցէք:

126ա (Բո­լոր­գիր) Պա[տ]ճառ գրոյս այս է, որ թվին ՌՃՀԲ (1723) օս­ման­լուն ե­կաւ Է­րէ­վան վասն մեր ծո­վա­ցեալ մե­ղա­ցն, որ­պէս ա­սէ մար­գա­րէն. Եւ ան­միտ ազ­գաւ կծե­ցու­ցի ըզ­նո­րայ, որ ե­կեալ բա­զում ա­վարս ա­ռին յեր­կի­րին Հա­յոց, այս Ա­ւե­տա­րա­նս ե­սիր բե­րին, որ եւ ես` Յա­րու­թիւ­նս, ա­ռայ սայ հա­լալ ըն­չից ի­մոց` յի­շա­տակ ինձ եւ կո­ղակց­ւոյն` Խա­նու­մին, եւ միւս կո­ղակց­ւոյն` Հու­րի­խա­նին, եւ որ­դո­ցն մե­րո­ցն` Մկր­տի­չին եւ տէր Ա­ւա­քին: Որ եւ ըն­թեր­ցող էի սո­րայ, ես իմ կա­մա­ւս ե­տու ի ձեռն Ս[ա]հակ վար­դա­պե­տին, որ է ա­ռաջ­նորդ Կե­չա­ռ­ու­սու: Եւ ա­մե­նայն ա­րե­նա­ռու մեր­ձա­ւո­րաց, եւ որք Ո­ղոր­մի ա­սէք. ա­մէն:

Կն­քա­դ­րոշմ` 10ա Գիր­քս Սուրբ Է­ջմ­իած­նա է:

Գր­չա­փորձ` 1բ (Բո­լոր­գիր) Զայ­սո­սիկ փո­խե­ցաւ... 266բ (Բո­լոր­գիր) Եւ նոյն ժա­մայն... ցա­մա­քե­ցաւ: [Պ] ա­տաս­խա­նի պա­տար: 265ա (Նօ­տր­գիր) ծա­կա ե­կաց գա­րին ԼԵ խան էր, Ը- ա­նո­ցն` Կուզ­նու­տէն ե­կա­ծն գա­րին:

336

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԷ -XVII

ԹԵՐԹ` 245. չգ­րուած` 1ա, 70բ-1ա, 116բ-8ա, 190բ-1բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԲ 12 (Զ 10, Ժ, ԺԱ 11, ԺԷ 7, ԻԲ 2): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,7 14,3: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 13ա: Տար­բեր` 189ա-95բ): ՏՈՂ` 25: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր մե­տա­քս, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր եւ ծաղ­կա­զարդ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 1բ, Մար­կոս` 71բ, Ղու­կաս` 118բ: Կի­սա­խո­րան` 2ա, 72ա, 119ա, 192ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զար­դա­գիր` հրեշ­տա­կա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Ժա­մա­գիրք: ԺԷ դ.: 5(Ա-Ե)+5(Զ-Ժ), 10 ամ­բող­ջա­կան թեր­թեր, մի­ջից պա­կա­սա­ւոր: Թուղթ, միա­սիւն, բո­լոր­գիր (նմուշ` Աա), 25 տող: Կար­դալ Աա-Ժբ., «[Կարգ ո­տն­լուա­յին... Աս­տուած մեծ եւ սքան­չե­լա­գործ... ա­շա­կեր­տա]ցն ան­ճա­ռե­լի խո­նար­հու­թեամբ... ոչ կա­րես թա­գու­ցա­նել զգոր­ծս քո, քան­զի հո­գիդ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Մի շարք թեր­թեր (37-47) նո­րո­գուած: Կազ­մի կա­շին եւ պահ­պա­նակ­նե­րը ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-70ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 72ա-116ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (115բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 119ա-90ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 192ա-245բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (244բ Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

Ու­նի լու­սան­ցա­յին Հա­մա­բար­բառ: ||

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

192ա Զի զմիտք ա­ւե­տա[րա]նչիս իբ­րեւ ար­ծիւ վե­րա­ցաւ եւ գրեաց զան­ճառ բա­նն:

337

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Պա­պա­ճան գիւղ       ՌՃ­ԺԱ -1662

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ` Յով­հան­նէս ե­րէց:

ԹԵՐԹ` 264+2 (կրկ. 17,150). չգ­րուած` 1բ-2ա, 72բ, 117բ, 199բ, 262ա-4բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԲ 12(Ա 11, ԻԲ 15): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19,1 12,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 179ա): ՏՈՂ` 23: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կի­սա­խո­րան` 3ա, 73ա, 118ա, 200ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, խաչ: Զար­դա­գիր` մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, կեն­դա­նա­գի: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, սեւ:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Ճա­ռ­ըն­տի՞ր: ԺԱ-ԺԲ դդ.: 1 թերթ (Ա) սկզ­բից, ե­զ­րա­հա­տուած: Մա­գա­ղաթ, միա­սիւն (նախ­կի­նում, հա­ւա­նա­բար, երկ­սիւն), ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր, գու­նա­թա­փուած, դժուա­ր­ըն­թեռն­լի: Կար­դալ Աբ. «///[շա­ղա]խեալ տղ­մով զբե­րա­նն /// թոյլ խո­նար­հել եւ պղա /// տակ աղ­բիւրն: Իսկ դու ա­ւա­դիկ ոչ զ[մ]այ[լե]լ /// ա իւր ա­րեա­նն Քրիս­տո­սի...:

ՎԻ­ՃԱԿ` ան­բա­ւա­րար: 16, 58, 70, 264 թեր­թե­րը կի­սով չափ պատ­ռուած-ըն­կած, խո­նա­ւու­թիւ­նից տեղ-տեղ գու­նա­փո­խուած, 95-119, 250-64 ցե­ցա­կեր: Կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած, մա­սամբ պատ­ռուած-ըն­կած, Ա փեղ­կի տախ­տա­կը կոտ­րուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 3ա-71բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 71բ-2ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 73ա-116բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 117ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 118ա-98բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 199ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 200ա-59բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (259ա Գիրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

2բ 0գնեա, տէր Յի­սուս, Յո­վան­նէս գծոյս || (3ա) հա­սա­նիլ ա­ւարտ եւ վճար սուրբ գրոյս:

260ա Փա՜ռք... ||(261ա) Արդ, ե­ղեւ զրաւ եւ ա­ւարտ աս­տուա­ծա­շունչ եւ տի­ե­զե­րա­լոյս սուրբ կեն­սա­բեր Ա­ւե­տա­րա­նիս թուին Հա­յոց ՌՃ եւ ԺԱ (1662), ի յեր­կիրս Զա­կամ, ի գիւ­ղս Պա­պա­ճան, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Աս­տուա­ծած­նին եւ Սուրբ Ո­վա­նի­սին եւ Սուրբ Գրի­գո­րին եւ այլ բա­զում սր­բո­ցն, որ են աստ, ի հայ­րա­պե­տու­թեան Աղ­վա­նից տեառն Պե­տ­րո­սի սր­բա­ս­նունդ կա­թո­ղի­կո­սի եւ ե­պիս­կո­պո­սու­թիւն մեր ն[ա]հան­գիս Մի­նաս վար­դա­պե­տի եւ Թա­թէ­ոս ե­պիս­կո­պո­սի, յԱ­թոռ սո­ցին Գետ­կա վանք կո­չի|| (261բ): Գծա­գ­րե­ցաւ եւ մրե­ցաւ ձե­ռամբ ա­նիմ[ աստ] եւ չն­չին ա­նուն Յո­վա­նէս ի­րի­ցի, պար­տա­կան բիւր քան­քա­րոյ, ա­նուամբ միայն եմ եւ ոչ գոր­ծով: Արդ, ե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ, ո՜վ սուրբ մա­ն­կունք ե­կե­ղեց­ւոյ, որ հան­դի­պիք սը­մայ կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով, թո­ղու­թիւն շնոր­հե­ցէք զա­պի­կար գր­չիս, զի կար մեր այս էր: Ով ոք սո­րա հան­դի­պես­ցէ, ան­յա­պաղ զյի­շա­տա­կա­րա­նս ըն­թեր­ցես­ցէ եւ զմե­ղա­ւորս յի­շես­ցէ, Աս­տուած իւրն մեղ­քն չյի­շէ. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր[կի­նս]:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

264բ թվին [Ռ]ՃԿԷ (1728): Յի­շա­տակ է Ա­ւե­տա­րա­նս: Գր­չա­փորձ` 1ա Զգոր­ծս ձե­ռաց մե­րոց... յա­ջո­ղեա ի մեզ:

338

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Ե­րե­ւան (գր­չու­թեան), Նոր-Ջու­ղա (ծաղկ­ման)            ՌՃԷ -1658

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր քհյ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ղզ­լար, ի վա­յե­լու­մն Պե­տ­րոս քհյ-ի:

ԹԵՐԹ` 315. չգ­րուած` 1աբ, 2բ-3ա, 4բ-5ա, 6բ-7ա, 8բ-9ա, 10բ-1ա, 12բ-3ա, 14բ-5ա, 16բ-7ա, 18բ-9ա, 20բ-1ա, 22բ-3ա, 24բ, 26ա, 168ա-9ա, 313բ-5բ: ՊՐԱԿ` 2(14+10)+Ա-ԻԵ 12(ԻԴ 10, ԻԵ 5): ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 17,5 13: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 74ա): ՏՈՂ` 19-24 (խառն): ԿԱԶՄ` սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` մա­գա­ղաթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ծնունդ` 2ա, Քա­ռա­ս­ն­օ­րեայ գա­լուստ` 3բ, Մկր­տու­թիւն` 4ա, Պայ­ծա­ռա­կեր­պու­թիւն` 5բ, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 6ա, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 7բ, Ո­տն­լուայ` 8ա, Մատ­նու­թիւն` 9բ, Խա­չե­լու­թիւն` 10ա, Պա­տա­նու­մն` 11բ, Յա­րու­թիւն` 12ա, Համ­բար­ձու­մն` 13բ, Հո­գե­գա­լուստ` 14ա: Մատ­թէ­ոս` 26բ, Մար­կոս` 113բ, Ղու­կաս` 169բ, Յով­հան­նէս` 258բ: Խ ո ր ա ն` 15բ, 16ա, 17բ, 18ա, 19բ, 20ա, 21բ, 22ա, 23բ, 24ա: Կի­սա­խո­րան` 27ա, 114ա, 170ա, 259ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, տէ­րու­նա­կան, տա­ճար: Զար­դա­գիր` մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` ոս­կի, սր­ճա­գոյն, սեւ, կար­միր, դե­ղին, մո­խ­րա­գոյն, կա­պոյտ, վար­դա­գոյն, կա­նաչ, սպի­տակ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Խո­նա­ւու­թիւ­նից խու­նա­ցած եւ գու­նա­փո­խուած, տեղ-տեղ թա­նա­քը ներ­ծ­ծուած կամ թա­փուած: Բո­լոր զար­դե­րի ներ­կե­րը ար­տա­տ­պուած հան­դի­պա­կաց է­ջին: Կազ­մի կա­շին մա­սամբ ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 15բ-6ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 17բ-24ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 25աբ Գլուխք: 27ա-111ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի (կից` Ո­տա­նա­ւոր. «Մատ­թէ­ոս մարդ ա­նուա­նե­ցաւ...):

4. 111աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 112ա-3ա Գլուխք: 114ա-67ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (կից` Ո­տա­նա­ւոր. « Այս Մար­կո­սի ա­սի ա­ռիւծ...): 167ա Թե­լա­դ­րու­թիւն. «Մար­կոս ա­ւե­տա­րա­նի­չն ա­շա­կեր­տեալ Պե­տ­րո­սի...:

5. 167ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 167բ-8ա Գլուխք: 170ա-256բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու (կից` Ո­տա­նա­ւոր. « Այս Ղու­կա­սու եզն ա­սա­ցին...):

6. 257աբ Գլուխք (Ա-ԽԳ): 258ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 259ա-310ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

256բ Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զբա­րե­պաշ­տու­հի կի­նս այս Գուլ­դաս­տայն, որ ինչ աւ­գ­նա­կա­նու­թիւն ա­րար ծաղ­կե­լոյն սո­րա: Վար­ձա­տ­րես­ցի Աս­տու­ծոյ. ա­մէն:

310ա Փա՜ռք... || (311ա) Արդ, ես` ու­նայ­նս ի բա­րեաց եւ զա­ռա­ծեա­լս մե­ղօք, Պե­տ­րոս ա­նուամբ ե­ւեթ քա­հա­նայ,

Բայց գոր­ծո­վս տա­րա­կա­ցե[ա]լ մե­կու­սի եւ հե­ռի,

Պար­տա­կան բիւ­րոց քան­քա­րի,

Ծրար ե­ղի ծու­լու­թեան վար­շա­մա­կի

Ի հաղ­բս աշ­խար­հի,

Որ ի վաղ ա­մա­նա­կաց

Գոյր տեն­չու­մն բաղ­ձա­նաց սր­տիս

Յա­ղա­գս այսմ ծաղ­կա­ւէտ

Եւ ցան­կա­լի սով­փե­րի,

Որ է վար­դա­պե­տու­թիւն

Տեառն բա­նի եւ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի:

Բա­զում աշ­խա­տու­թեամբ եւ յոգ­նա­ջան կրիւք հո­գա­ցի զմա­գա­ղաթ սո­րայ ձե­ռամբ ի­մով, զոր եւ տե­սեալ ը­զբաղ­ձանք սր­տիս աս­տուած[ա]սէր եւ բա­րե­պաշտ կի­ն­ըս այս, ոչ ու­նե­լով զա­ւակ ի վե­րայ աշ­խար­հի` ոչ դուս­տր, եւ ոչ որ­դի, վասն ո­րոյ ի միտ ա­ծեալ զբան մար­գա­րէ­ին, որ ա­սէ. Ե­րա­նի, որ ու­նի­ցի զա­ւակ Սի­օ­նի եւ ըն­դու­նակ նո­րա Ե­րու­սա­ղէմ, օ­ժ­ըն­դակ ե­ղեալ գնոյն եւ ետ գրել զսա յի­շա­տակ հո­գոյ իւ­րոյ եւ ի վա­յե­լու­մն ինձ աղ­ցա­ւո­րիս: Ցոր­քան յա­մի­ցեմ ի վրա­նս Կե­դա­րու, ե­ղի­ցի սա ինձ ան­մահ որ­դի եւ յետ ըն­թա­նա­լոյն իմ ան­դառ­նա­լի յու­ղին` ||(311բ) ե­ղի­ցի յի­շա­տակ բա­րի առ վա­յե­լ­օ­ղսդ բա­րե­պաշ­տօն:

Գրեալ ե­ղեւ սա ի յեր­կիրս Ա­րա­րա­տեան, ի մայ­րա­քա­ղա­քիս Ե­րե­ւան կո­չե­ցեալ, ձե­ռամբ քա­հա­նա­յի մի­ոյ Գրի­գո­րի, յա­մի հա­զա­րե­րոր­դի հա­րիւ­րոր­դի եւ եօթ­նե­րոր­դի (1658) թվի տոհ­միս ա­րա­մեան սե­ռի, ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Յա­կո­բայ Ջու­ղաց­ւոյ` յա­ջորդ եւ փո­խա­նորդ սր­բոյն Գրի­գո­րի մեր[ոյ] Լու­սա­ւոր­չին ի Վա­ղար­շա­պատ քա­ղա­քի, ի գահ Իջ­ման Միած­նի Բա­նի եւ մե­րոյս ա­ռաջ­նոր­դի Ա­մե­նա­փրկ­չի, որ Հա­ւուց Թառ կո­չի, տեառն Յով­հա­նի­սի րա­բու­նոյ մե­ծի եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեան Պար­սից ար­քա­յի Փո­քերն Շահ- Ա­բա­սի:

Եւ յոր­ժամ ա­ւար­տեալ սո­րա զսեաւ գիրն, ա­ռեալ տա­րա ի յեր­կիրն Պար­սից, յար­քա­յա­նիստ քա­ղաք, ըստ գրոց Շօշ ա­սի, որ այժմ ար­տա­ձայ­նեալ կո­չի Ըս­պա­հան, ի գիւ­ղա­քա­ղա­քն Նոր-Ջու­ղա կո­չե­ցեալ:

 Աս­տուա­ծա­սէր կին մի բա­րի,

Քրիս­տո­սա­սէր եր­կիւ­ղա­ծի,

Ո­րոյ ա­նուն բա­ցա­յայ­տի,

Որ Թան­կ­խա­թուն ար­տա­բե­րի,

 Առն իւ­րոյ պեր­ճա­պատ­ւի`

Պա­րոն Վա­թան իշ­խան բա­րի,

Որ­դոյ իւ­րոյ դե­ռա­բուս­կի`

Պա­րոն Սաֆ­րազ ա­նուն ա­սի,

Յոր պա­տա­հեալ յայս սով­փի­րի,

Միտ ա­ծեալ բան մար­գա­րէի`

Ե­տուր ծաղ­կել իւ­րովք ըն­չի

Վասն հո­գոյն զա­ւակ Սի­օ­նի,

Կա­մաւ իւ­րով օժ||(312ա)տեաց ոս­կին:

Ի յետ սո­րին Տէրն լի­նի սմա հո­վա­նի

Եւ պա­հես­ցէ ան­փորձ [յ]եր­կ­րի,

Տա­ցէ սմա դուս­տր եւ որ­դի,

Որ­պէս Յա­կոբ նա­հա­պե­տի,

Խա­ղաղ կե­նօք պա­հէ [յ]եր­կ­րի

Եւ հա­ւա­տովն Քրիս­տո­սի

 Աստ վա­յե­լէ զփառք աշ­խար­հի,

 Ան­դէն հանգ­չի սր­բոց դա­սի,

Յոր­ժամ նս­տի Տէրն յա­տե­նի

Յա­ւուր մե­ծի դա­տաս­տա­նի,

Բազ­մե­ցուս­ցէ զդա­սս ար­դա­րի,

 Ար­ժան առ­նէ լսել ձայ­նի:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զստա­ց­օղ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` զվե­րոյ­գ­րեալ կի­նս այս Ղզ­լար հան­դերձ ծը­ն­օ­ղօք իւ­րովք, զհայրն Մե­լիք­սէ­թն, զմայրն իւր Շահ­նի­կարն եւ զեղ­բար­քն իւր` զՍար­գիսն եւ զՈս­կա­նն, եւ զքոյրն իւր` զՀ­ռիփ­սի­մէն, եւ զդուս­տր Հռիփ­սի­մին զԵ­ղի­սա­բե­թ­ըն, որ բա­զում ե­րախ­տիք եւ աշ­խա­տանք ու­նի ի վե­րայ մեզ, մա­նա­ւանդ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս: Բա­րե­րարն Աս­տուած փո­խա­նակ վար­ձո­ցն իւ­րոց հա­տուս­ցէ զեր­կ­նից ար­քա­յու­թիւ­նն եւ ար­ժա­նի ա­րաս­ցէ ե­րա­նա­կան ձայ­նին եւ ան­թա­ռամ պսա­կին հան­դերձ նն­ջե­ցե­լով­քն իւ­րովք. ա­մէն:

Կր­կին ան­գամ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զՂզ­լարն եւ կե­նա­կից­քն իւր` զՈ­հա­նն եւ ըզ­Ղա­զարն, եւ զոր­դի­քն իւր` Կա­րա­պե­տն, եւ զդ­ըս­տեր­քն իւր զԽան­փա­րին եւ զ ///(բաց): Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք հա­ւա­սար ազ­գայ­նոց սո­րա` կեն­դա||(312բ)նեաց եւ նն­ջե­ցե­լոց. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր­կի­նս:

313ա Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զՊա­պու­նէն եւ զկո­ղա­կի­ցն իւր` զԵ­ղի­սա­բե­թն, եւ զոր­դի­քն իւր` Գաբ­րի­է­լն, որ եւ մատ­նե­ցաւ իսկ ի ձեռս այ­լա­սե­ռից, զոր տէր Աս­տուած փըր­կես­ցէ խա­ղա­ղու­թեամբ, նա­եւ զՅո­վա­նէսն, զՏա­լի­թայն եւ զՄար­իա­մն եւ զհան­գու­ցեալ որ­դի­քն` Թո­րոսն, Սար­գիսն, Զե­բե­թէն եւ Մար­իա­մն, եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս Ալ­լահ­վեր­տին, զկո­ղա­կի­ցն Մար­իա­մն եւ զդուս­տրն իւր Հո­ռոմ­սի­մէն եւ զկո­ղա­կի­ցն` զԼա­չի­նն, եւ մայր իւր Դօ­նա­բէ­կն. յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք:

Եւ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զՍա­հա­կն եւ զեղ­բայրն իւր Նա­զա­րէ­թն, որ մա­նուկ եւ դե­ռա­բոյս տի­օք գնաց առ Քրիս­տոս, ո­րոյ յի­շա­տա­կն ա­ւր­հ­նու­թեամբ ե­ղի­ցի եւ զնա դա­սես­ցէ ընդ եր­ջա­նի­կսն իւր, զի բա­զում աշ­խա­տա­նս ու­նին ի վե­րայ իմ. յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք:

339

ՍՏԵ­ՓԱ­ՆՈՍ ԼԵ­ՀԱ­ՑԻ, ԲԱՆՔ Ի­ՄԱՍ­ՏԱ­Ս­Ի­ՐԱ­ԿԱՆՔ ԵՒ ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ԲԱ­ՆԱ­ԿԱՆՔ

ԺԷ -XVII

ԳՐԻՉ` Սար­գիս ե­րէց:

ԹԵՐԹ` 164. չգ­րուած` 1աբ, 25ա, 133ա-64ա: ՊՐԱԿ` Ա-Բ 12+Ա-Թ 12+3 (14+7+11): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­գ­ծե­րով (տար­բեր): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 19 12,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 36ա): ՏՈՂ` 23: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թա­նա­քից գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած, աս­տառն ու ո­րոշ թեր­թեր` ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 2ա-24բ Ցանկ է Յայս­մա­ւուր­քին ըստ այ­բու­բե­նից` վասն դիւ­րեաւ գտա­նե­լոյ զպատ­մու­թիւն եւ զվ­կա­յու­թիւն սր­բոց մար­տի­րո­սաց, զոր եւ կա­մես­ցիս -[Ա]բու­դի­մո­սի վկա­յին` օ­գոս­տո­սի ԻԵ... Քրիս­տո­նեայ կու­սին` յու­լիս ԻԳ

Բ. 25բ-132բ Բանք ի­մաս­տա­ս­ի­րա­կանք եւ աս­տուա­ծա­բա­նա­կանք, հա­մա­ռօ­տա­բար ի­բր սահ­մա­ն­օ­րէն ար­տա­դ­րեալք եւ հա­ւա­քեալք ըստ այ­բու­բե­նից` աշ­խա­տա­սի­րու­թեամբ Լե­հա­ցի Ստե­փա­նո­սի բա­նա­սի­րի

Տե՛ս Լ0 110, 370ա-463բ:

Գ. 164բ [Գիւտ թօ­փի եւ թուա­կա­նի եւ տպա­գ­րու­թեան] -Յա­մի Տեառն ՌԳՃՁԳ (1383) գտին զա­րուեստ թօ­փի... (ԺԸ դ. յա­ւե­լա­գ­րու­թիւն):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

4բ Զմեղ­սա­մած նօ­տար Սար­գիս է­րէց յի­շեա ի Տէր. յի­շողդ ե­ւս:

340

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

Թա­դէի վանք ( Ար­տազ)         ՌՃԻԶ -1677

ԳՐԻՉ, ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ի­սա­հակ վրդ. Մա­կուե­ցի:

ԹԵՐԹ` 125+1 (կրկ.10). չգ­րուած` 1աբ, 2բ, 125բ: ՊՐԱԿ` 1 2+Ա-Ժ 12+1 4: ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­գ­ծե­րով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 17,3 12: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 64ա): ՏՈՂ` 26: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի (նախ­կին), թի­կուն­քը` սեւ կա­շի, եզ­րե­րը` վար­դա­գոյն մոմ­լաթ, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ (Ի դ.):

ՎԻ­ՃԱԿ` նա­խա­պէս մկն­կեր, այժմ նո­րո­գուած: Բո­լոր թեր­թե­րի ստո­րին աջ ան­կիւն­նե­րը շե­ղա­կի կտ­րուած: Թա­նա­քից գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 3բ-118բ Բանք ի­մաս­տա­ս­ի­րա­կանք եւ աս­տուա­ծա­բա­նա­կանք, հա­մա­ռօ­տա­բար ի­բր սահ­մա­ն­օ­րէն ար­տա­դ­րեալք ըստ այ­բու­բե­նից` աշ­խա­տա­սի­րու­թեամբ Լե­հա­ցի Ստե­փան­նո­սի բա­նա­սի­րի

Տե՛ս Լ0 110, 370ա-463բ:

Բ. 119ա-20ա [Յա­ղա­գս առն­չու­թեանց] - Առն­չու­թիւնք յԱս­տուած են ըստ ի­րի... նո­քա բնաւ­ս­ըն զա­նա­զանք են:

Գ. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք ԺԸ դ.]

ա. 120բ-2ա Տաղ ա­նուշ Աս­տուա­ծած­նի, ի Մա­կուեց­ւոյ Սարգ­սէ (ծայ­րա­կապ` «Սար­գիս վար­դա­պե­տս յի) -Սխ­րա­լի սրօ­բէ` ֆա­նար ի վառ­ման, /Գեղմ մար­գար­տա­փայլ` տիպդ ըղ­ձա­կան.../ Սուղ եր­գու­կս եր­գէ զար­մն Յո­վա­նի­սեան, /Զի ես եմ տե­ղեաւ, որ եմ Ար­տա­զեան,/ Սար­գիս վար­դե­պետ մե­ղօք ա­ն­ար­ժան... /Ի թվիս մե­րում հա­րիւր հա­զա­րեան/ Եւ յա­րա­բ­ար­դի ութ­սուն եր­կո­սեան (1733)... (նոյ­նը կրկ. 123բ-4ա):

բ. 122բ [Քա­ղուածք շա­րա­կա­նաց] - Այ­ս­օր դասք հրեշ­տա­կաց...

գ. 122բ [Հարց­մունք եւ պա­տաս­խա­նիք] -Հարց. Քա­նի՞ են շա­ւիղք Սաղ­մո­սի: Պա­տաս­խա­նի. ԺԸ...

դ. 122բ-3բ [Յա­ջոր­դու­թիւնք ի վե­րայ Ա­թո­ռոյն Ար­տա­զի] - Այս տա­ճար լու­սա­կիր եւ եր­կ­նա­ն­ման առ­կա­յա­ցեալ... ի վե­րայ աս­տուա­ծա­բ­նակ շիր­մի սուրբ ա­ռա­քե­լոյն Թա­դէ­ո­սի... ես` Զա­քար­իա ե­պիս­կո­պոս... սկիզ­բն ա­րա­րի կր­կին [շին]ու­թեան ա­ռա­ւել քան զա­ռա­ջի­նն... եւ զա­ջոր­դն մեր զտէր Տի­րա­ցուն, այլ եւ զհա­րա­զատ եղ­բայր մեր զՊե­տ­րոս եւ զՍար­գիս... կա­տա­րու­մն թվին ՉՀԸ (1329)-ին: Ա­ռա­քե­լոյն Թա­դէ­ո­սի ե­պիս­կո­պոսք -Ի վեր­ջին ժա­մա­նա­կս` Բես­տա­ցի Զա­քար­իա ե­պիս­կո­պոս... հրա­մա­նաւ... Փի­լի­պոս կա­թո­ղի­կո­սին:

ե. 124բ-5ա [Ցանկ գրեանց] -Մատ­թէ­ո­սի Մեկ­նի­չն, Ե­սա­յու Մեկ­նի­չն... Ա նա­րեկ, Ա. Պատ­մա­գիրք:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

3ա Բու­րաս­տա­նս ի­մաս­տա­ս­ի­րա­կան յի­շա­տակ է Ի­սա­հակ վար­դա­պե­տին Մա­կուեց­ւոյ` ա­ռաջ­նոր­դի սուրբ Ա­թո­ռոյն Թա­դէ­ո­սի սուրբ ա­ռա­քե­լոյն: Որք միան­գամ վա­յե­լէքդ, յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս հան­դերձ հո­գե­ւոր եւ մար­մ­նա­ւոր ծնո­ղօք, եւ դուք ընդ նմին յի­շեալ լի­ջիք ի բա­րին: Ի կե­նա­րա­րին թվա­կա­նի ՌՈ­ՀԷ (1677) ա­մի եւ ի մե­րու­մս թուա­հա­շուու­թեան ՌՃԻԶ (1677) -ե­րորդ գրե­ցաւ ձե­ռամ­բս ի­մով:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

3ա Վե­րոյ­գ­րեալ Ի­սա­հակ ար­դար յա­ռաջ­նորդ լու­սա­հո­գի վար­դա­պե­տին տեղն ար­ժ­ա­նուն ա­ջորդ ե­ղէ ա­ն­ար­ժան հող ու մո­խիր Ի­սա­հակ ե­պիս­կո­պոս Փա­ռա­կե­ցի ՌՄ­ԼԱ (1782)-ին. յոյժ դառն ւ դժը[ն]տակ ժա­մա­նա­կի, թո­ղում զա­մե­նայն եւ բոր կպե­ցեալ գիւ­ղս մեր էր ցաւ քան զա­մե­նայն: Գ ամ է ջա­նամ, թէ հա­նեմ, ա­ն­կար լի­նե­լոյս /// մնայ: Ով ոք քա­կէ, ն/// շի­ն­օղ սր­բոյ Ա­թոռ[ոյս]: ՌՄԼԴ (1785) թւո­ջն գրե­ցի:

Գր­չա­փորձ` 2ա Յայ­տա­րա­րու­թիւն...

341

 ՎԱՐ­ԴԱՆ Ա­ՐԵ­ՒԵ­Լ­ՑԻ, ԼՈՒԾ­ՄՈՒՆՔ Ի ՍՈՒՐԲ ԳՐՈՑ (ԺՂ­ԼԱՆՔ)

Մո­կաց Սա­րի Ս. Գէ­որգ (՞)     ՊԺԴ -1365

ԳՐԻՉ` Սի­մէ­ոն վրդ.

ԹԵՐԹ` 141: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԲ 12 (Ա 9): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 13,5 9: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 5ա): ՏՈՂ` 16-20 (խառն): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ կտաւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` վնա­սուած. խո­նա­ւու­թիւ­նից գու­նա­փո­խուած եւ սն­կա­յին հի­ւան­դու­թեամբ վա­րա­կուած ( այժմ` կան­խուած), բնա­գի­րը կպում­նե­րի հե­տե­ւան­քով տեղ-տեղ եղ­ծուած (յատ­կա­պէս` 1, 3, 16, 131-41), 141բ գրե­թէ ա­ն­ըն­թեռն­լի: Կազ­մի դռ­նա­կն ու կա­պիչ­ներն ըն­կած, Բ փեղ­կի կազ­մաս­տա­ռից մնա­ցել է մի փոք­րիկ ծուէն:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1ա-141ա [Լուծ­մունք ի Սուրբ Գրոց Վար­դա­նայ վար­դա­պե­տի, ի խն­դ­րոյ բա­րե­պաշտ թա­գա­ւո­րին Հեթ­մոյ, Լ0 750]

1. ա. 1ա-2բ [Ա. Վասն ա­նուանց խն­կար­կու կա­նանց] -Հրա­ման պատ­կա­ռե­ցու­ցիչ, զոր պա­տուի­րե­ցիք գրել...

բ. 2բ-5ա [Բ. Վասն հա­լուէ­ին եւ խն­կոց] -Իսկ հա­լուէն, զոր բե­րին...

2. 5ա-7ա Լուր սուղ ինչ եւ վասն խոր­հր­դոյ սուրբ պա­տա­րա­գին, զոր ջերմ սի­րես: [Գ. Վասն նշ­խար կազ­մից] -Նշ­խար կազ­մի Հին կտա­կաւք Սաղ­մո­սին...

3. ա. 7ա-9բ Հա­ւա­քես­ցուք ծա­ղի­կս ի մար­գաց Ա­ւե­տա­րա­նին` պսա­կել զքեզ: Դ. [Վասն Մատ­թէ­ո­սի յազ­գու­թիւն] -Մատ­թէ­ոս թարգ­մա­նի երգ կե­նաց...

բ. 9բ-13ա [Ե.] Զի՞նչ է, թէ Ծնաւ զՈր­դին իւր զան­դ­րա­նիկ -Զի ան­դ­րա­նի­կն այն է, որ կրտ­սեր եղ/// [բայրս ու­նի... եւ կո­չե­ցաւ Յի­սուս, Լ077, 192բ-3ա]...

գ. 13ա-5ա Զ. [Վասն Մկրտ­չին Յոր­դա­նա­նու] -Մկրտ­չին եւ աս­տուա­ծա­բա­նին ա­նու­նն ի հինգ գրեա­նն մի է...

դ. 15ա-20ա Է. Զի՞նչ է. Վա­րե­ցաւ Յի­սուս ի Հոգ­ւոյն յա­նա­պա­տն` փոր­ձել ի սա­տա­նա­յէ -Պա­տաս­խա­նի. ԶՀո[գին] առ Յի­սուս եւ ձայ­նն Հա­ւր վկա­յեաց...

ե. 20աբ Ը. Ո՞յք է­ին ա­մուս­նա­ցեալք յա­ռա­քե­լո­ցն -Յո­հա­նէս եւ Յա­կով­բոս եղ­բայր իւր եւ Թով­մաս կոյսք է­ին...

զ. 20բ-1բ Թ. Քրիս­տո­սի ա­ռա­ջին նշա­նն զո՞ր պար­տի ա­սել -Պա­տաս­խա­նի. Նախ` ան­սերմ յղու­թիւն...

է. 21բ-5ա Ժ. Զի՞նչ է, որ ա­սէ. Ճրագ մար­մ­նոյ ա­կն է -Պա­տաս­խա­նի. Յա­ռաջ քան զայս խրա­տեաց Տէրն...

ը. 25ա-6ա ԺԱ. Ո՞ր է Ճ- ա­ւորն, Կ- ա­ւորն եւ Լ- ա­ւորն -Պա­տաս­խա­նի. Որ ի քրիս­տո­նեա հարց է ծնեալ եւ մկր­տեալ...

թ. 26աբ ԺԲ. [Վասն Ղու­կա­սու եւ Մար­կո­սի] -Ղու­կաս ազ­գաւ յոյն է...

ժ. 26բ-8բ ԺԳ. Զի՞նչ է, որ ա­սէ, թէ Ե­տես Զա­քար­իա ի խն­կար­կու­թեա­նն ա­ւուր -Զի կայր ընդ աջ­մէ սե­ղա­նոյն խն­կո­ցն...

ժա. 28բ-31ա ԺԴ. [Վասն կնո­ջն պոռն­կի] -Կի­նն մե­ղա­ւոր, որ աւծ զՏէրն իւ­ղով իւ­րով...

ժբ. 31աբ ԺԵ. [Վասն մե­ծա­տա­նն] - Ա­ռա­կա­ւորք Ղու­կա­սու ո­մանք լեալ է­ին եւ կէսք` լի­նե­լոյ...

ժգ. 31բ-2բ ԺԶ. Զի՞նչ է, որ ի յառ­նու­լն հա­ցն ա­սէ. Ա­ռէք կե­րայք... -Պա­տաս­խա­նի. Բա­ժա­կն ոչ միայն խոր­հուրդ հա­ղոր­դու­թեա­նն է...

4. 32բ-4բ ԺԷ. [Վասն Յով­հան­նու ա­ւե­տա­րան­չին] -Յո­հան­նէս յետ ԾԲ ա­մի չար­չա­րա­նա­ցն Տեառն գրեաց զիւր Ա­ւե­տա­րա­նն...

5. ա. 34բ-6բ ԺԸ. [Վասն ա­ւա­զա­կա­ցն] - Ա­ւա­զակ­քն, որ ընդ յաջ­մէն [էր, դա]ւա­նեաց զՏէր մեր...

բ. 36բ-9ա ԺԹ. [Վասն հաս­տա­տու­թեան յա­րու­թեա­նն Տեառն] -Ե­րեք իրք յետ յա­րու­թեա­նն Տեառն յան­ձն էառ... (37բ) Այսմ վկայ պատ­մեմ քեզ, զոր լուա ի Գառ­նե­ցի միա­կե­ցէն Յո­վա­նի­սէ, թէ ի Ո­ՀԱ (1222) թուին կա­յի ի սուր­բն Ե­րու­սա­ղէմ...

գ. 39ա-40ա [Ի.] Եւ յի­շես­ցուք բան մի այլ ի սքան­չե­լի հաւ­րէն (Յով­հան­նի­սէ Գառ­նեց­ւոյ) -[Ո]ՀԲ (1223) թուին, ա­սէ, էաք մեք նոյն­պէս յԵ­րու­սա­ղէմ...

դ. 40ա-1ա ԻԱ. Վասն պա­հոց -Պատ­մեմ ձեզ յայս նման բան ե­ղեալ...

6. 41ա-4բ [ԻԲ.] Վա­նա­կան վարդ[ ա­պե­տի] ա­սա­ցեալ Բան [հ]աւ[ ա­տա­լի] -Կեն­սա­բու­ղխ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նն զԹա­դէ­ոս զմեր ա­ռա­քեա­լն յԲ­ժի­ցն է յա­սել...

7. 44բ-5ա ԻԳ. Այլ բան Վա­նա­կա­նին ա­սա­ցեալ. Զինչ է ճրա­գա­լու­ցին լու­ցա­նե­լն -Ի գրոց է ճշ­մա­րիտ. Կիւ­րեղ Ա­ղէք­սան­դ­րա­ցին գրէ առ Թէ­ո­դոս թա­գա­ւորն...

Վեր­ջում` 45ա, կար­մ­րա­գիր. «[Վարդ]ան վարդ[ ա­պե­տի] ա­սա­ցեալ:

8. 45ա-6ա ԻԴ. [Վասն Քրիս­տո­սի] -Ո՞ր է կեր­պարն ծա­ռա­յին եւ ո՞ր է գոր­ծն ծա­ռա­յին...

ԻԵ նիւ­թը տե՛ս 108ա-10ա, ¢ 18:

9. ա. 46ա-9ա ԻԶ. Թէ որ­պէս ի­մա­նի Աս­տուած -Պա­տաս­խա­նի. Աս­տուած ան­բո­վան­դա­կե­լի է...

բ. 49ա-59ա ԻԷ. Ի սկզ­բա­նէ ա­րար Աս­տուած զեր­կին եւ զեր­կիր -Կամ է մեր քեզ նիւթ բա­նի տալ եւ ոչ կար­գաւ մեկ­նու­թիւն գրել...

գ. 59աբ ԻԸ. [Վասն ա­րե­գա­կան] -Ծերն Ա­նան­իա ա­սէ, թէ Տա­րա­կու­սի էի ես վասն ա­րե­գա­կան...

դ. 59բ-63բ ԻԹ. Եւ ա­սաց Աս­տուած. Բղ­խես­ցեն ջուրք զե­ռու­նս շն­չոց -Եւ զիա՞րդ խաւ­սի Աս­տուած ա­ռանց շր­թանց շար­ժե­լոյ...

10. 64ա-6բ Լ. [Վասն շա­բա­թու եւ վասն գրոյ լի­նե­լու­թեան] -Զայլ ա­ւուրսն ա­րար­չու­թեամբ պա­տուեաց եւ զշա­բա­թն սր­բու­թեամբ...

11. ա. 66բ-9ա Լ[Ա. Վասն չո­րից գե­տոց] -Եւ գետ ե­լա­նէր յեր­կ­րէ եւ ո­ռո­գա­նէր զդ­րախ­տն...

67բ «Ըստ տե­ղի ոչ գրե­ցաւ Եփ­րա­տես եւ Յո­հա­նէս:

բ. 69ա-70բ ԼԲ. Եւ էարկ Աս­տուած թմբ­րու­թիւն ի վե­րայ [Ադ] ա­մա եւ առ կող եւ շի­նեաց կին -Թմ­րու­թիւն քնոյ էարկ, զի մի ցա­ւես­ցի...

գ. 70բ-5ա ԼԳ. [Վասն աւ­ձին] -Եւ աւ­ձն էր ի­մաս­տ­նա­գոյն ոչ քան զբա­նա­ւորսն...

դ. 75բ-6ա ԼԴ. [Վասն Ա­դա­մայ] -Որ եւ ոչ մար­մ­նով մե­ռաւ մին­չեւ ՋԼ ամ...

ե. 76ա-7բ ԼԵ. Վասն Ա­բե­լի սպա­ն­մա­նն -Յա­սե­լի է Եփ­րեմ, թէ վասն այ­նո­րիկ քա­կե­ցաւ դժոխ­քն...

զ. 77բ-8բ ԼԶ. Զի՞նչ էր ա­ռա­քի­նու­թիւ­նն Ե­նով­քայ -Պա­տաս­խա­նի. Միրգ չկե­րաւ եւ յեր­կին­քն չհա­յե­ցաւ...

է. 78բ-81ա ԼԷ. [Դա­րա­գ­լուխք] -ՅԱ­դա­մայ [մին­չեւ] ի ջր­հե­ղեղն ծնունդք Ժ, ամք ՍՄԽ...

ը. 81ա ԼԸ. [Դա­րա­գ­լուխք] -Ի ջր­հե­ղե­ղէն մին­չեւ ի ծնուն­դն Աբ­րա­հա­մու ՋԽԲ ամ...

12. ա. 81ա-2բ ԼԹ. Իսկ քա­նի՞ գիրք են Աս­տուա­ծա­շունչ -Ըն­դու­նե­լիք այս են. Ե գիրք Մով­սի­սի...

բ. 82բ-4բ Խ. Զի՞նչ է ա­սե­լն. Ես շու­շան եմ հով­տաց եւ ծա­ղիկ դաշ­տաց -Պա­տաս­խա­նի. Զշու­շա­նն յատ­կա­ցոյց ա­նուամբ...

13. ա. 84բ-6ա [ԽԱ.] Մով­սէ­սի որ­դի­քն ի՞նչ ե­ղան, որ չեն յի­շուիլ -Պա­տաս­խա­նի. Գեր­սամ եւ Եղ­իա­զար է...

բ. 86ա-7բ [ԽԲ.] Մար­իամ կո՞յս էր, թէ՞ ոչ -Պա­տաս­խա­նի. Նիւ­սա­ցին կոյս է յա­սել...

գ. 87բ-9ա ԽԳ. Ե­զե­կի­է­լի տե­սի­լն, որ տե­սա­նէր յաշ­խա­րին Քաղդ­էաց­ւոց -Խա­չա­ձեւ կառք, որ լի­նի Դ ա­ռաջք...

դ. 89աբ ԽԴ. [Վասն չո­րից կեր­պա­րա­նա­ցն] -Եւ ճշ­մար­տու­թիւն ի­րա­ցս ի սուրբ ա­ւե­տա­րա­նիչ­քն պատ­շա­ճի...

14. ա. 89բ-90բ ԽԵ. Իսկ ի Դաւթ[այ` թ] ա­գա­ւո­րա­կ­ցէն քո սա­կաւ ինչ ա­սաս­ցուք: Զի՞նչ է, որ ա­սէ Դա­ւիթ ի մե­տա­սան Սաղ­մո­սին. Ապ­րե­ցո զիս, Տէր... -Պա­տաս­խա­նի. Յոր­ժամ մե­ռաւ Սա­մուէլ...

բ. 90բ ԽԶ. Խո­նար­հե­ցոյ եւ ապ­րե­ցոյ ինչ մտաւք ա­սեմք յե­րի­կու­նն -Պա­տաս­խա­նի. Հի­ւան­դա­ցեալք զա­ւրն պէս­պէս պա­տահ­մամբ ախ­տից...

գ. 90բ-2բ ԽԷ. Զի՞նչ մտաւք ա­սեմք մեռ[ե­լո­ցն] Ամ­բիծք -Պա­տաս­խա­նի, թէ յԱ­դա­մա գե­րեզմ[ան]ին վե­րայ է ա­սա­ցեալ զնա Դա­ւիթ...

դ. 92բ-5բ ԽԸ. Եւ վասն էր խառ­նեաց ձա[յն]ս եւ նուա­գս ի տու­նս հո­գոյն Դաւ­թի -Պա­տաս­խա­նի. Յա­ղա­գս Բ պատ­ճա­ռի...

ե. 96ա-7ա ԽԹ. Լե­զու­քն որ­պէս բա­ժա­նե­ցան աշ­տա­րա­կա­շի­նու­թեամ­բն -Պա­տաս­խա­նի. Յա­ռա­ջն կո­րեաւ եւ վայր ան­գաւ լե­զուն...

զ. 97ա-8ա Ծ. Որ­պէս ըն­թա­ցան ա­ռա­քեալ­քն հրա­մա­նաւ Հոգ­ւոյն սր­բոյ եւ ե՞րբ գնա­ցին -Պա­տաս­խա­նի. Ի Կղեմ գիր­քն յա­սել է...

է. 98աբ ԾԱ. Զի՞նչ խոր­հուրդ է Յի­նան­ցն կարգ Ա­ւե­տա­րա­նա­ցն -Պա­տաս­խա­նի. Ղու­կաս ա­րուես­տիւ բժիշկ էր...

15. 98բ-100ա ԾԲ. Քրիս­տոս զե­կե­ղե­ցա­կան աս­տի­ճա­նս որ­պէ՞ս ե­ցոյց, եւ յո­րում տեղ­ւոջ ի­մաս­ցուք -Պա­տաս­խա­նի. Ի ժամ մկր­տու­թեան...

16. 100ա-3ա [ԾԳ. Վասն տաւ­նից] -Միշտ կա­միմ գի­տակ գոլ` ձեզ նոր ի­րաց ե­ղե­լոց...

103ա-4բ, Յի­շա­տա­կա­րան հե­ղի­նա­կի (տե՛ս):

17. 105բ-7բ [ԾԴ. Նշա­նա­գիրք ա­նուանց կար­ճա­բա­նու­թիւն] - Աբ­րա­համ` 3...

18. 108ա-10ա [ԻԵ.] Սահ­մանք Հ մա­սանց պէս­պէս շարժ­մանց եւ կրից -Բնու­թիւն սկիզ­բն շարժ­ման եւ դա­դար­ման...

Տե­ղա­շար­ժուած. Լ0 750-ը (52բ) ու­նի ճիշտ հեր­թա­կա­նու­թիւն: Խո­րա­գ­րի «Հ -ն հա­ւա­նա­բար ցոյց է տա­լիս սահ­ման­նե­րի քա­նա­կը:

19. 110ա /ԾԵ. Վասն խառ­ն­ման Հին եւ Նոր ուխ­տին/ -Հարց. Խառ­նեա՞ց ի խառ­նե­լիս...

ԾԶ նիւ­թը տե՛ս 138ա-41ա (¢ 27):

20. 110բ-1ա /ԾԷ. Ա­րիս­տո­տէս ընդ­դէմ ո­րո՞ց ա­սեն Աս­տուած զտա­րերսդ ա­ռա­ջա­դ­րէ -Թէ գո­լով սո­ցա շար­ժու­թիւն, յայլ­մէ զա­տու­թե­նէ ու­նին սո­քա զշար­ժի­լն...

21. 111ա-7բ [ԾԸ. Հարց­մունք զա­նա­զան` ա­րա­րեալ Վա­նա­կան վար­դա­պե­տի, եւ պա­տաս­խա­նի բա­րառ­նա­բար] -Եր­կու ա­ղալ ի միա­սին, մի­նն առ­ցի, եւ միւսն թող­ցի...

22. ա. 118ա-22ա ԾԹ. Վասն բնու­թեան (լու­սանց­քում): Յա­ղա­գս բնու­թեա­նն, զոր հրա­մա­յե­ցիք - Ար­տա­քին ի­մաս­տա­սէր­քն այս­պէս ա­սա­ցին...

բ. 122ա-8ա Այլ ոճ վի­ճե­լոյ ընդ քաղ­կե­դո­նի­կսն -Հարց. Թէ Մար­իամ զո՞ր բնու­թիւն ծնաւ...

գ. 128աբ [Կ.] Ա­կակ գրեաց ի Հայս -Մեք զխա­չեա­լն մի ի սուրբ Եր­րոր­դու­թե­նէ գի­տեմք...

դ. 128բ-30բ ԿԱ. Խա­չե­ցար -Իսկ վասն զՍուրբ Աս­տուա­ծն խա­չե­ցար ա­սե­լն...

23. 130բ-2ա ԿԲ. [Վասն] ա­ւր­հ­նու­թեան ե­կե­ղե­ցո, խա­չի եւ մա­տա­ղի Յոս­տո­սի, որ եր­րորդ ե­պիս­կո­պոս Ե­րու­սա­ղէ­մի` զկ­նի Յա­կո­բայ եւ Շմա­ւո­նի -Ի ձեռն Յա­կո­բա` եղ­բա­ւրն Տեառն, լռեաց քա­հա­նա­յու­թիւ­նն Ղեւ­տա­կան...

24. 132ա-3ա [ԿԳ.] Զանխ­մոր նշխ[ար] եւ ան­ջուր բաժ[ակ]. սրբ[ոյն] Եփ­րե­մի աս[ ա­ցեալ] -Խմորն սկ­սաւ յԵ­ւաէ եւ ա­պա­կա­նեաց զբ­նու­թիւ­նս...

25. 133ա-7ա [ԿԴ.] Յա­ղա­գս ժո­ղո­վոց, որ ե­ղեն -Զկ­նի ՅԺԵ ա­մի յա­րու­թեա­նն Տեառն ե­ղեւ ժո­ղովն Նիկ­իա...

26. 137բ-8ա [ԿԵ.] Գոր­ծա­ւորք, որ ի մար­դն կան -Լ[ոյս] բա­նին եւ պայ­ծա­ռու­թիւ­նն ի խել­քն ծա­գէ...

27. 138ա-41ա Ծ[Զ]. Հարց­մունք Դշ­խո­յին եւ պա­տաս­խա­նի [Ս]ո­ղո­մո­նի -Զի՞նչ է Աս­տուա­ծն քո եւ ու՞մ նման է, եւ ո­րով կեր­պիւ: Աս­տուած իմ է Է եւ ա­մե­նայն է... եւ ձե­ղուն նո­րա կա­քաւք:

Տե­ղա­շար­ժուած. տե՛ս ծնթ. ¢19:

Բ. 141աբ [Սի­մէ­ոն գր­չի] Ցու[ցա]կ Զատ­կի եւ լր­ման[ց]: Յի­շեա զեղ­կե[լիս] -Թվ[ ա­կան] ՊԺԵ (1366), լրում` Տրէ Ժ, ա­ւր Ա Զատ­կի...

Թվ[ին] ՊԻԴ (1375), Քա­ղոց Զ: || (141բ) Թվ[ ա­կան] ՊԻԵ (1376) /// [Պ]ԾԲ (1403) /// զմար­գա­րէ­քն /// գտա­նես յա­ւի­տեան:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՎԱՐ­ԴԱ­ՆԱՅ Ա­ՐԵ­ՒԵԼՑ­ՒՈՅ

103ա Վասն ո­րոյ զայս աշ­խա­տու­թիւն տկար մար­մ­նով կա­տա­րե­ցի` սի­րով ձեր զաւ­րա­ցեալ եւ աւ­ժան­դա­կեալ: Եւ յի­շեա, զոր ||(103բ) ի ձեռն Թո­րո­սի հրա­մա­ե­ցիք վասն Ե­ղա­բե­րից կա­նան­ցն գրել ձեզ եւ ի Խոր­հուրդ պա­տա­րա­գին, եւ ա­պա ե­րե­սաւք յԱն­դու­լն հրա­մա­ե­ցիք, որ գր­էաք ձեզ Ժղ­լանք ի Մեկ­նու­թե­նէն Քե­րա­կա­նին: Եւ ես այլ յա­ւե­լի սի­րով գրել ձեզ ձե­ռամբ լուծ­մու­նս յԱ­ւե­տա­րա­նէն եւ յԱ­րա­րա­ծո­ցն, ուս­տի տե­սէք, թէ շատ է­իք հար­ցա­նել եւ սի­րէք ստո­րեւ: Է՛, որ հան­գու­ցա­նէ զձեր միտքդ, եւ է՛` պատ­ճառ լի­նի ձեզ բա­նա­ւո­րու­թեան զայս հար­ցա­նե­լոյ եւ զս­տոյ­գն գտա­նել: Բայց ա­ղա­չեմ, զպար­զա­միտ մարդ եւ զա­ռա­քի­նի մի՛ հար­ցա­նել, որ չա­մա­չեն, զի ես նա­խա­գո­հու­թեամբ գրե­ցի, թէ առ ժա­մն զիս հար­ցա­նեն, եւ ես գտա­նեմ տկա­րա­ցեալ: Վասն ո­րոյ մի՛ մե­ղա­դ­րեր ժա­մուն չգ­տա­նաւ­ղաց զտե­սու­թիւն բա­նին: Եւ ես գի­տեմ, որ այս չէ թա­գա­կան իրք, այլ ոս­կե­գիր պի­տէր եւ ճար­տար գր­չի: Եւ ես շատ պատ­ճառ ու­նէի, որ [խա՞փ] ա­նէր զիս յայս ձեռ­նար­կու­թե­նէս. տկար||(104ա)ու­թիւն եւ մու­թն խր­ճի­թս եւ հողմ Պար­խա­րու փո­շէ­խառն փչե­լով ընդ պա­տու­հա­նս եւ պաղ աւ­դոյս, բայց սի­րովն հրա­շա­գոր­ծին յաղ­թա­հա­րեալ ե­ղեն պատ­ճառ­քն, եւ որ­պէս տե­սա­նէք, ե­ղեւ: Թէ կա­միս, դիւ­րին է տալ փո­խել ի լաւն որ հեշտ կար­դայք: Եւ թող Գրի[գոր]էսն փո­խէ, որ բան չկորն­չի, բայց իմ գի­րոն, որ իմ մա­տան­ցս սա­տարն, մնա առ ձեզ: Ո՞ գի­տէ, թէ ա­ւե­լի շնա­խա­ւոր լի­նի ձեզ վասն յու­սոյն ի­մոյ, որ առ Տէր, եւ սի­րոյն, որ առ ձեզ, զի այն ճառ եւ պատ­մու­թիւն չէ, որ շատ աշ­խա­տանք տա­նին եւ ա­պա բան գտա­նեն: Թէ թուղթ մի կար­դաս ժա­մուն կամ եր­կու, գտա­նես յո­լով խոր­հուր­դս: Եւ Աս­տու­ծով տղա­հա­սակ եւ մտաւք եւ ա­չաւք զաւ­րա­ւոր էք, եւ մի ան­գամ կար­դա­լն սա­կաւ ինչ աշ­խա­տանք, եւ յայ­լն ան­հոգ լի­նիք, զի ար­քա եւ ար­քա­ու­հի ի մի­ում մար­մ­նի տե­սա­նի, եւ հա­սա­րակ է հո­գե­ւորն եւ մար­մ­նա­ւորն, եւ թէ Աս­տու­ծով իրք մի աւ­գուտ լի­նի ի գրոցդ կամ մխի­թա­րու­թիւն երկ||(104բ)ուցդ լի­ցի եւ զա­կնտ բազ­մա­գոյն եւ պայ­ծառ, որ պսա­կէ զձեզ յա­ւի­տեան: Թող թա­գու­հին պա­հէ եւ ի պի­տոյ ժա­մն առ­նոյք ի նմա­նէ: Եւ նմա հրա­մաէ Պաւ­ղոս հար­ցա­նել զձեզ եւ զպատ­շա­ճն ծա­նու­ցա­նել, եւ պար­տա­կան են, ա­սէ, ապ­րե­ցու­ցա­նե­լոյ զի­րեարս առն եւ կնոջ: Եւ զեր­կո­սինդ ապ­րե­ցու­ցա­նէ տէր Յի­սուս կեն­դա­նու­թիւ­նն ձեր, ի խնա­մս Հա­ւր եւ ի գութ Հոգ­ւոյն Սր­բոյ, յո­ռո­գու­մն սնն­դեան դա­լա­րար­ձակ, տն­կա­բող­բոջ շա­ռա­ւե­ղեալ ոս­տոցդ, ծի­րա­նա­ծին տղա­յոցդ ի գիր­կս Սի­ոն սր­բոյ, ի կա­տա­րու­մն պսակ­ման հա­յա­կոյտ ազ­ն­ւա­կան ա­զգաց եւ ա­զանց տոհ­մից ա­զա­տաց, ա­զա­տե­ցու­ցիչք ա­րեա­նա­ռու զար­մից, լծա­դիրք եւ բեռ­նա­բար­ձաւղք, կո­րա­ցու­ցիչք աւ­տա­րաց ա­զգաց, ի փառս փա­ռա­ւոր եւ պաշ­տե­ցեալ աս­տուա­ծու­թեա­նն, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

32բ Զկեն­դա­նի ծառ կե­նաց պտ­ղոյ[ս], տէ­րու­նա­կան բա­նից ան­մա­հա­ցու­ցիչ քաղ­ցր ճա­շա­կա­ցս կե­րող ըն­թերց­մանց, զլոյս վար­դապ[ե­տն] Վար­դան յիշ[ ա­տա­կեա]:

34բ Յան­յայտ գան­ձիս յ[ այտ]նիչ զՎար­դան գան­ձա­պահ յի­շես­ջիք:

41ա Զհոգ­իա­ցու­ցա­նող բա­նի­ցս պատ­ճառ զՎար­դան կր­կին հո­գով կեն­դա­նի վար­դա­պետ յիշ[ել] ի Տէր, որ աւ­գ­տիս ըն­թեր­ցմ[ ամբ]:

46ա Զսր­բա­ս­նեալ եպ[իս­կո­պոս] կաթ[ո­ղի­կոս] յՀա­յոց տեառն Կոս­տան­դեա ո­ղոր­մեա, Տէր, եւ Վարդ[ան] վար­դա­պետ[ի]:

64ա [Զ]խո­րին բա­նի­ցս մեկ­նող Վարդ[ան] վարդ[ ա­պե­տն] յի­շեա:

66բ Ի­մա­նա­լի լու­սոյս ծա­գաւղն զՎարդ[ան] վար­դապ[ե­տն] յի­շեա ի Տէր:

Սոյն յի­շա­տա­կա­գ­րու­թիւն­նե­րը, ո­րոշ տար­բա­րու­թեամբ, առ­կայ են նա­եւ Լ0 750 ձե­ռա­գ­րում: Դրանք հա­ւա­նա­բար ծա­գում են Վար­դան Ա­րե­ւե­լ­ցու յի­շա­տա­կա­րա­նում յի­շա­տակ­ւող Գրի­գո­րէս գր­չի օ­րի­նա­կից:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

18ա (Փա­կա­գիր) Սի­մէ­ոն վար­դա­պետ (նոյն` 130բ):

26բ Յի­շեա զմե­ղա­ւոր (նոյն` 59ա):

32բ Ընդ նմին եւ զՍի­մէ­ոն վարդ[ ա­պետ] գրող յիշ[ես­ջիք]:

57ա ԶՍի­մէ­ոն սպա­սա­ւոր բա­նի յիշ[ես­ջիք] յաղ[ աւ­թս]:

63բ Ե­ղու՜կ զիս, որ ան­հոգ եմ յի­մսն:

69ա Յիշ[ես­ջիք] զմեղ[ ա­ւոր] Սիմ[է­ոն] սպա­սա­ւոր բա­նի:

98բ Զտա­ռա­տիպ գրոյս [զբա]զմա­վեր ո­գի զՍի­մէ­ոն սպա­սա­ւոր [բան]ի յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս, եւ յի­շո­ղացդ ո­ղոր[մես­ցի]:

104բ Փա՜ռք ա­նեղ Է­ին ճշ­մար­տի եւ կա­տա­րեալ գո­յին ան­մա­հին` Հա­ւր ա­մե­նա­կա­լի եւ ծնի­ցե­լոյն ի նմա||(105ա)նէ` Որդ­ւոյն միած­նի եւ բղ­խե­ցե­լոյն ի Հաւ­րէ` Հոգ­ւոյն Սր­բոյ, որ ետ կա­րո­ղու­թիւն ան­կա­րու­թեան տկա­րիս հա­սա­նել ի զրաւ մա­տե­նիս: Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք հան­դի­պիք սմա կար­դա­լով եւ կամ աւ­րի­նա­կե­լով, յի­շես­ջիք ի մաք­րա­փայլ յա­ղաւ­թս ձեր զբազ­մա­վեր ո­գի, լցեալ մե­ղաւք զՍի­մէ­ոն պի­տա­կ­ա­նուն սպա­սա­ւոր բա­նի, եւ որ ա­ռա­տն է ի տուրս պար­գե­ւա­ցն, տա­ցէ յի­շո­ղացդ զա­նզ­րաւն ու­րա­խու­թիւ­նն յան­կէ­տն յա­ւի­տեա­նն եւ յի­շե­լո­ցս առ հա­սա­րակ: Ան­մե­ղա­դիր ա­ղա­չեմ լի­նել խո­շո­րու­թեան գրիս, զի գրա­գիր չկայր, եւ բան­քս էր պի­տա­նա­ցու, հար­կե­ցա գրել: Գրե­ցաւ ի թվին ՊԺԴ (1365): Յի­շես­ջիք առ բուն բա­րին զհա­րա­զատ հո­գոյ եւ զլեր­դա­կից եղ­բար­քս իմ զՍ­տե­փա­նոս եւ զՅո­հա­նէս, որ զաւ­րի­նա­կս ե­տուն ան­յա­չաղ կա­մաւք:

107բ Զեղ­կե­լիս` [մե]ղաւք լցեալ զՍի­մէ­ոն յի­շես­ջիք, ա­ղա­չեմ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

79բ (ԺԷ դ., բո­լոր­գիր) Ո՜վ սուրբ ըն­թեր­ցող, ա­ղա­չեմ զձեզ || (80ա) Զա­քա­րայ ա­բե­ղայ յա­ղօ­թս յի­շե­ցէք (Նման` 83բ, 98բ-9ա):

91բ Վա՜յ ինձ, խիստ դառն կամ ի մե­ղաց ա­ւուրն || (92ա) դա­տաս­տա­նին, սե­ւե­րես եմ Աս­տու­ծոյ. յի­շե­ցէք ա­ղաւ­թս:

342

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

ԺԸ -XVIII

ԹԵՐԹ` 242. չգ­րուած` 1ա-7բ, 83բ-108բ, 173բ-4բ, 218բ, 235բ-42բ: ՊՐԱԿ` 2(2+4)+Ա-Ը 12(Դ 8, Ե, Է 10, Զ 11, Ը 4) + 3(12+8+3) + Ա-Զ 12(Ե 14) +Ա-Ե 12: ՆԻՒԹ` թուղթ, մա­հի­կա­ն­շան լու­սա­դ­րոշ­մով: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն (8ա-83ա, 183ա-218ա, 231ա-5ա), երկ­սիւն (109ա-82բ, 219ա-30բ): ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (տար­բեր` 8ա-83ա, 109ա-82բ, 183ա-235ա: Նմուշ` 62ա, 145ա, 214ա): ՏՈՂ` 29(8ա-83ա), 25-30(109ա-82բ), 31-33(183ա-235ա): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` բազ­մա­գու­նի ծաղ­կա­թուղթ:

ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -սկզ­բում 2 թերթ կո­պիտ թուղթ, թեր­թա­կա­լուած` 1-2:

ՎԻ­ՃԱԿ` խո­նա­ւու­թիւ­նից գու­նա­փո­խուած` 183-242, ե­զ­րա­հա­տուած եւ լու­սան­ցա­գ­րու­թիւն­նե­րը թա­փուած, կազ­մի կա­շին ճաքճ­քած, եզ­րերն ու թի­կուն­քը մա­շուած, Բ փեղ­կը մկն­կեր:

Ծնթ. Ձե­ռա­գի­րը գրուած է 1721-ից յե­տոյ, ա­ն­ա­նուն 3 տար­բեր գրիչ­նե­րի ձեռ­քով:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 8ա-83ա Յա­ղա­գս գլ­խա­ւոր մե­ղաց

8ա [Նա­խա­դ­րու­թիւն եւ ցանկ] -Գլ­խա­ւոր մեղք են այնք, որք են ար­մատք այ­լոց մե­ղաց...

ա. 8ա-20ա Յա­ղա­գս հպար­տու­թեան -Հպար­տու­թիւն է ան­կարգ տենչ...

բ. 20ա-32բ Յա­ղա­գս ա­գա­հու­թեան - Ա­գա­հու­թիւն է ան­կարգ իղձ...

գ. 32բ-41բ Յա­ղա­գս բղ­ջա­խո­հու­թեան -Բղ­ջա­խո­հու­թիւ­նն է ան­կարգ ցան­կու­թիւն...

դ. 41բ-53բ Յա­ղա­գս նա­խան­ձու -Նա­խանձ է մո­լու­թիւն ի­մն...

ե. 53բ-63ա Յա­ղա­գս որ­կ­րա­մո­լու­թեան -Որ­կ­րա­մո­լու­թիւն է ան­հագ իղձ...

զ. 63բ-80ա Յա­ղա­գս բար­կու­թեան -Բար­կու­թիւն է ան­կարգ իղձ...

է. 80ա-3ա Յա­ղա­գս ծու­լու­թեան, ծու­լու­թիւն, որ ա­սի լքու­մն... զի փա­խի­ցեմք ի ծու­լու­թե­նէ եւ եր­թայ­ցեմք զհետ զուար­թու­թեան:

Բ. 109ա-171բ Գրի­գո­րի` ա­շա­կեր­տի ե­ռա­մե­ծի հօր եւ րա­բու­նա­պե­տի Հա­յոց, հա­ւա­քեալ ծաղ­կա­քաղ յԱ­ռա­կաց եւ Եր­գո­ցն Սո­ղո­մո­նի` ի լու­սա­ւոր բա­նից Վար­դա­նայ եւ մե­ծի Ներ­սէ­սի Հա­յոց

-113բ-4բ Ցան­կն է յԱ­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի - Ա­ռա­ջին. Վասն յԱ­ռա­կաց եւ օ­րի­նա­կաց...

Ցան­կի Ա-ԺԳ գլուխ­ներն ամ­փո­փում են Ա­ռա­կաց գր­քի մեկ­նու­թիւ­նը, ԺԴ-ԺԵ գլուխ­նե­րը` Բանք ժո­ղո­վո­ղի, իսկ ԺԶ-ԻԵ գլուխ­նե­րը` Ի­մ­աս­տու­թեան: Նա­խ­օ­րի­նա­կի խա­թա­րուա­ծու­թեան պատ­ճա­ռով Ա­ռա­կաց գր­քի մեկ­նու­թեան Ե գլու­խը «... որ են ո­մանք բա­ռե­րից յե­տոյ ընդ­մի­ջար­կուած է, գրուած է սոյն ցան­կը, ա­պա` բնա­գ­րի շա­րու­նա­կու­թիւ­նը` «ի մե­ղս ան­կեալ մար­մ­նով...:

ա. 109ա-42ա [Մեկ­նու­թիւն Ա­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի -Հարց]. Զի՞նչ է, որ Սո­ղո­մոն եւ այլ մար­գա­րէ­քն եւ Տէրն Ա­ւե­տա­րա­նին ա­ռա­կաւ խօ­սէր:

բ. 142ա-8ա Գիրք ժո­ղո­վ­օ­ղին -Որ­պէս յայտ է ի Մեկ­նու­թիւն մե­ծին Ներ­սէ­սի...

գ. 148ա-71բ Յա­ղա­գս Ի­մ­աս­տու­թեան Սո­ղո­մո­նի -Իսկ վասն Ի­մ­աս­տու­թեան Սո­ղո­մո­նի... Վասն այն սուր­բն Ներ­սէս Տար­սօ­նա­ցի եւ Հո­գոյն Սր­բոյ ըն­կա­լեալ զլու­ծու­մն մեկ­նու­թեան Ա­ռա­կա­ցն եւ գրով ան­ջինջ յի­շա­տակ թո­ղեալ մեզ` ի փառս Քրիս­տո­սի... ա­մէն:

Գ. 172ա-3ա [Սահ­մանք ժո­ղո­վոյն Ե­րու­սա­ղէ­մի` յա­ւուրս Փի­լիպ­պոս կա­թո­ղի­կո­սի -Ի]սկ հո­գի­ըն­կալ սուրբ հայ­րա­պե­տն մեր տէր Փի­լիպ­պոս... եւ կա­թո­ղի­կոսն Սը­սայ տէր Ներ­սէսն... եւ գոր­ծս ու­ղու­թեան սահ­մա­նեաց անդ Ե­րու­սա­ղէմ:

Դ. 175ա-82բ [Ստե­փան­նո­սի Սիւ­նեաց ե­պիս­կո­պո­սի Հա­կա­ճա­ռու­թիւն ընդ­դէմ եր­կա­բ­նա­կա

Միայն 3 գլուխ` Զ-Ը, ըստ տպա­գ­րի (Կ. Պօ­լիս, 1756, էջ 59-112)` Ե-Է:

ա. 175ա-7բ Վե­ցե­րորդ ձեռ­նար­կս` Ընդ­դէմ այ­նո­ցիկ, որ ա­պա­կա­նեն զաս­տուա­ծա­յին խոր­հուր­դն ջրով եւ խմո­րով. յո­րում եւ յայ­տա­րա­րու­թիւն [խոր­հր­դոյ ե­կե­ղեց­ւոյ] կարճ ի կար­ճոյ է -[Լ]ուր, որ­դեակ, խրա­տու Հօր քո` [ Աս­տու­ծոյ]...

բ. 177բ-80բ Եօթ­նե­րորդ ձեռ­նար­կս` Դի­մա­դ­րու­թիւն [ այ­նո­ցիկ], որք ի խա­չն ու­րա­նան զաս­տուա­ծու­թիւն եւ մարդ խոս­տո­վա­նին գոլ զչար­չա­րեա­լն վասն մեր եւ ոչ Աս­տուած... Գլուխ Է -[Շ]նոր[հ]ք ընդ ձեզ, եղ­բարք եւ խա­խա­ղու­թիւն Աս­տու­ծոյ...

գ. 180բ-2բ Ու­թե­րորդ ձեռ­նար­կս` Տե­սու­թիւն ի խոր­հուրդ Նա­ւա­կա­տեաց Ե ա­ւուրն, յո­րում եւ վասն ճրա­գա­լու­ծին, ի խն­դ­րոյ Բար­սեղ վար­դա­պե­տին` որ­դոյ Սմ­բա­տայ բա­րե­պաշ­տի: Գլուխ Ը -[Ն]ո­րո­գող տի­ե­զե­րաց, որ նո­րո­գե­ցեր... զայս մեծ նա­ւա­կա­տիս այս մե­ծի փր­կու­թեա­նս:

Ե. 183ա-96բ [Կա­նոնք յա­ղա­գս քա­հա­նա­յից եւ ե­պիս­կո­պո­սաց]: Կա­նոնք սր­բոյն Բար­ս­ղի Կե­սա­րաց­ւոյն -Քա­հա­նայ, որ զմ­կ­ն­ըն­կէ­ցն օր­հ­նէ... կտ­րէ եւ յե­կե­ղե­ցոյ ծեր­պն հա­րէ, եւ Խ օր կարգ է... Եւ Քրիս­տո­սի... փա՜ռք... ա­մէն:

Քա­ղուածք ի կա­նո­նաց Բար­ս­ղի, Կար­նոյ, Նիկ­իա­կան, Թա­դէ­ո­սի, Յովհ. Ման­դա­կուն­ւոյ, Ներ­սի­սի Մե­ծի, Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չի, Յովհ. Ի­մաս­տա­սի­րի (0ձնեց­ւոյ) Սա­հա­կայ, Եփ­րե­մի, Յովհ. Երզն­կաց­ւոյ եւ Ա­ռա­քե­լա­կան:

Զ. 196բ-210ա [Նուաստ] վար­դա­պի­տէ Յով­հան­նի­սէ Երզն­կա­ցոյ Խրատ հա­սա­րա­կաց քրիս­տո­նէ­ից, քա­հա­նա­յից եւ ժո­ղո­վր­դոց` ի կա­նո­նա­կան սահ­մա­նեալ (սահ­մա­նաց) ա­ռա­քե­լոց սր­բոց եւ հայ­րա­պե­տաց եւ վար­դա­պե­տաց եւ սուրբ հօրն մե­րոյ Վար­դան վար­դա­պե­տի, յոր զա­մե­նայն ժո­ղո­վե­ցի եւ գրե­ցի

Տե՛ս Լ0 228, 71ա-127ա: Ու­նի միայն` ¢ 1: Նխ. /196բ-7բ: ա/197բ-8բ: բ/198բ-9բ: գ/199բ-200բ: դ/200բ-2ա: ե/202ա-3ա: զ/203ա: է/203աբ: ը/203բ-4ա: թ/204ա-5ա: ժ/205ա-6ա: ժա/206աբ: ժբ/206բ-7բ: ժգ/207բ-8ա: ժդ/208ա (խո­րա­գիր` «Վասն ա­ղօ­թից): ժե/208աբ: ժզ/208բ-9ա: ժէ/209ա: ժը/209ա: ժթ/209բ (եւ կից կա­նոն­նե­րից 2-ը` Ի/209բ: ԻԱ/210ա):

Է. 210ա-217բ [Խրատք Հօրն Նե­ղո­սի]

Ստո­րեւ նշուող ա-ժ խրատ­նե­րը տար­բեր ձե­ռա­գ­րե­րում տար­բեր քա­նա­կով յա­ջոր­դա­կա­նու­թեամբ, սկզ­բ­նա­տո­ղե­րի ու շա­րա­դ­րան­քի ո­րոշ շե­ղում­նե­րով, ու­նեն Նե­ղո­սի ա­նու­նը: Տե՛ս Լ0 694 (ա, գ, ե, թ-ժ), Լ0 5120 (ա-է), Լ0 6643 (ա-դ, զ-ը) եւ այ­լն: Տե՛ս նա­եւ «Վարք հա­րանց Վե­նե­տիկ, 1855 (ա-ժ = Ա-Ը, ԺԱ-ԺԲ):

ա. 210ա-1ա [Յա­ղա­գս ո­րո­վայ­նա­մո­լու­թեան] -Սկիզ­բն պտ­ղա­բե­րու­թեան` ծա­ղիկ...

բ. 211աբ Վասն հո­գոյ պոռն­կու­թեան -Համ­բե­րու­թիւ­նն` չծ­ն­օղ պոռ[ն]կու­թեան...

գ. 211բ-2բ Վասն ար­ծա­թա­սի­րու­թեան - Ար­մատ ա­մե­նայն չա­րեաց...

դ. 212բ-3ա Վասն տրտ­մու­թեան -Տրտ­մու­թիւն խռո­վու­թիւ­նն է ան­ձին...

ե. 213աբ Վասն հո­գոց բար­կու­թեան -Բար­կու­թիւ­նն աղտ է...

զ. 213բ-4ա Վասն հո­գոց ձան­ձ­րու­թեան -Ձան­ձ­րու­թիւն լքու­մն է ան­ձին...

է. 214ա -5ա Վասն հո­գոյ սնա­փա­ռու­թեան -Սնա­փա­ռու­թիւն ախտ է...

ը. 215ա-6ա Վասն հո­գոց հպար­տու­թեան -Հպար­տու­թիւն ա­տու­մն է ան­ձին...

թ. 216աբ Վասն վար­դա­պե­տաց եւ ա­շա­կեր­տաց -Նա­ւա­վար տգէտ պատ­րաստ է ի կո­րուստ...

ժ. 216բ-7բ Պա­տուէր առ ման­կա­գոյ­նսն -Պարտ է ման­կա­նն ճգ­նել. ժա­ռան­գա­կից ի Քրիս­տոս, ի Տէր մեր... ա­մէն:

Ը. [Մա­նր բնա­գիրք]

ա. 217բ-8ա Այս է ըս­կիզ­բն ա­պ­աշ­խա­րա­նաց է ցեղ պոռն­կու­թեա­նն, որ կայ ի վե­րայ աշ­խար­հին վասն մե­ղաց մե­րոց -Ով զպահ­քն կա­մաւ ու­տէ Վար­դա­վառ­նա... քա­ռա­սուն ժա­մուց տայ, ա­պայ հա­ղուր­դի:

բ. 219ա-20ա Վասն ա­պ­աշ­խա­րու­թեան -Զինչ է ա­պ­աշ­խա­րու­թիւն: Է ցա­ւել... Այս­քան առ այս` բա­ւա­կան լի­ցի խրատք:

գ. 220ա-3բ Թուղթ վասն Կի­րա­կէի` գրեալ մա­տամ­բն աս­տուա­ծա­յին (=Թուղթ եր­կ­նա­ռաք) -Ես` պա­պս Հռո­մա­յե­ցոց քա­ղա­քիս... եւ ա­սա­ցէք ճ Տէր ո­ղոր­մեա:

դ. 223բ-5բ Խրատք հո­գէ­վա­րի` յա­ւուրն յոր­ժամ քա­կի աս­տուա­ծա­շէն տա­ճարն հո­գոյն, որ է մար­մին, եւ բա­ժա­նին միմ[ե] անց, Վար­դան վարդ­պի­տի ա­սա­ցեալ - Արդ, պարտ է ա­մե­նայն մար­դոյ զայզ զմ­տաւ ա­ծել... եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

ե. 225բ-6բ [Յա­ղա­գս գա­լս­տեա­նն Քրիս­տո­սի եւ կա­տա­րա­ծի աշ­խար­հիս] -Յոր­ժամ գա­լուս­տն լի­նի Որ­դոյն... զոր պա­հեալ ու­նիմք ի ժամ խոս­տո­վա­նու­թեան:

զ. 226բ-7ա Յա­ղա­գս գրեան­ցն Սո­ղո­մո­նի -Ե­րա­նե­լին Եփ­րեմ ա­սէ այս­պէս... իսկ Սի­րե­ցէք գլուխն ընդ կաս­կա­ծա­նօք է` թէ ի­ցէ նո­րա: Եւ այս ու­ղիղն:

է. 227աբ Խրատք կա­նո­նա­կանք [Վար­դա­նայ. Լ0 2335, 179ա] -Եւ զոր հրա­մա­յե­ցեր մեզ սա­կաւ... մեծ հեր­ձուած է կն­քել զմե­ռեալ մա­նու­կն:

ը. 227բ-9ա Յա­ղա­գս նո­ր­ըն­ծայ քա­հա­նա­յից խրա­տս հո­գէ­շա­հս եւ օգ­տա­կարս -Պարտ է նո­ր­ըն­ծայ քա­հա­նյին ա­մե­նայն ա­ռա­քի­նու­թիւ­նն... փա­ռա­ւո­րե­լով զՀայր եւ զՈր­դի եւ զՍուրբ Հո­գին:

թ. 229ա Բանք ընդ­դի­մա­դ­րա­կանք առ մահ­մե­տա­կան­քն, յոր եւ կար­ծիս տան, թէ գի­տեն զԱս­տուած եւ զօ­րէ­նս նո­րա - Արդ, մեք ե­րիս Աս­տուա­ծս օ­տարս եւ զա­տեալք ի մի­մեանց ոչ ա­սեմք... եւ խե­լա­ցն ուժն ի քէն մարդ ե­ղեւ:

ժ. 229աբ Վասն օ­դե­ղէն եր­կ­նից, ո­րում կան լու­սա­ւորքդ - Աս­տուա­ծա­յին գիրն ա­սէ, թէ Ա­րար... շարժ­ման շր­ջա­գա­յու­թեան եր­կ­նից:

ժա. 229բ-30ա Վասն տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի -Եւ Յի­սուս զգե­ցեալ էր հան­դերձ կար­միր... զա­մե­նայն կե­րա­կուր եւ ըմ­պե­լի:

ժբ. 230ա Այ­լուստ է բա­նս -Մար­մինք յօ­դեալ ի Դ տա­րե­րացդ... զոր ե­ցոյց նախ­քան զյա­րու­թիւն:

Կից` 230աբ, տե՛ս Զ, ¢ա (197բ-8բ):

ժգ. 231ա Վասն փա­կեալ թվա­կա­նի` ո­տա­նա­ւո­րով զու­գեալ ի Սա­հակ վար­դա­պի­տէ Ա­գու­լե­ցոյ -Թէ ոք հան­ճար ուս­ման կա­մի /Եւ գի­տու­թեանց հմուտ լի­նի, /Նր­բա­բա­նից փա­կաց վճ­տի, /Եւ տօ­մա­րաց խր­թին բա­ռի.../ Զի ի սկիզ­բն ե­դաք Աս­քա­նա­զի, / Ան­խախտ զու­գեալ թվա­կա­նի, /Մի հա­զա­րաւ երկ յո­բե­լի/ Եօ­թանց տա­սանց յար­բար­թի (1721)...: Նե­ղեմ լի­նի ՌՃՀ (1721), Եղ­նեմ լի­նի ՌՃՀ (1721)... Հե­ծե­մն լի­նի` ՌԲՃ (1751): Ով օ­րի­նա­կ­օղ, լաւ միտ առ, որ եչ-ին տեղն է չի դնես, եւ ոչ դա­տին տեղն զայ դնես, որ կու սխալ[ի]ս: Եւ յի­շե­ցե[ք] զթ­վա­կան շի­ն­օղ զհան­գու­ցեալ Սա­հակ աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տն մի­ով Հայր մե­րիւ, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք... ա­մէն:

ժդ. 231բ-2ա Ցու­ցա­նէ վե­րա­դ­րովն զխա­ւա­րու­մն ա­րե­գա­կա­նն եւ լու­սի­նն - Այս­պէս ի­մա­ցիր եղ­բայր. յոր­ժամ Հոռ[ո]մի վե­րա­դիրն Թ, ա­րե­գա­կն խա­ւա­րի... եւ յոր­ժամ վե­րա­դիրն Ը լի­նի, յայսմ ա­մի ոչ ե­ւս խա­ւա­րին լու­սա­ւոր­քն:

ժե. 232ա Վասն կա­տա­րա­ծի աշ­խար­հիս, որ լի­նե­լոց է -Կալ ի սկզ­բա­նէ ա­րա­րա­ծոց մին­չեւ... ե­ւս Դ ա­միսք են եւ հունձք գան:

ժզ. 232ա-5ա [Գրա­ռաջք]: Ի վե­րայ ե­պիս­կո­պո­սաց -Մե­ծի տի­ե­զե­րա­լուր եւ աշ­խար­հա­պա­տում... բա­րե­խօ­սեայ վասն ան­ձանց մե­րոց:

Յա­ջոր­դում են այլ գրա­ռաջք` վար­դա­պե­տաց, քա­հա­նա­յից, իշ­խա­նաց, վա­ճա­ռա­կա­նաց, աշ­խար­հա­կա­նաց, սար­կա­ւա­գաց, ա­բե­ղա­յից, կրօ­նա­ւո­րաց, ճգ­նա­ւո­րաց, ծնո­ղաց, վար­դա­պե­տաց ( այլ), ա­պա`«Գո­վա­սա­նու­թիւն սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյ, (234ա-5ա), Բա­րե­խօ­սու­թիւնք հրեշ­տա­կա­պե­տաց, մար­գա­րէ­ից, Աս­տուա­ծած­նի, ա­ռա­քե­լոց եւ խա­չի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

231ա (տես Ը, ¢ ժգ):

Գր­չա­փորձ` 4ա Հայ­րա­պե­տաց հա­նուրց ազ­գին, /Վար­դա­պի­տաց ու­ղիղ բա­նին...: 7ա Այ­ս­օր ան­ճար լոյ­ս­ն­ըն: 7բ Յի­շա­տակ է: Եօթ­նեակ մա­հու:

343

ԳԻՐՔ ՄՏԱ­ԾԱ­ԿԱՆ ԱՂ0ԹԻՑ

ԺԸ -XVIII

ԹԵՐԹ` 85: ՊՐԱԿ` Ա-Ը 12 (Ա 11, Ը 2): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 16 10,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 36ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ, մասն Ա եւ Ը պրակ­նե­րի:

ՎԻ­ՃԱԿ` 1-19, 36-59, 84-5 մկն­կեր, խո­նա­ւու­թիւ­նից կար­մ­րա­գիր տո­ղե­րը խու­նա­ցած եւ դժուա­ր­ըն­թեռն­լի, կազ­մի եզ­րերն ու թի­կուն­քը մա­շուած, փա­կան­ներն ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1ա [Գիրք մտա­ծա­կան ա­ղօ­թից]: Բա­նա­լի ջեր­մե­ռան­դա­կերտ, որ բա­նայ զդ­րու­նս սր­տից մե­ղօք փա­կե­ցե­լոց: Թարգ­մա­նե­ցեալ ի լա­տին եւ ի­թա­լա­կա­նէ լե­զուէ ի հայ բար­բառ ի Պե­տ­րոս վար­դա­պի­տէ Թիֆ­լի­զեց­ւոյ, ի փառս Աս­տու­ծոյ եւ յօ­գուտ ազ­գի մե­րայ­նոյ

-1ա-2ա [Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն թարգ­ման­չի] -Ծա­նի՛ր, սի­րե­լի ըն­թեր­ց­օղ...

Կ. 2ա-6բ Գլուխ ա­ռա­ջին: Ա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն - Արդ, քան­զի կար­ճա­ռօտ ըն­ձե­ռուա­ծս այս...

ԿԿ. 6բ-7բ Գլուխ եր­կ­րորդ: Յա­ղա­գս նիւ­թոց մտա­ծա­կան ա­ղօ­թի­ցն - Արդ, մին­չեւ ցաստ խօ­սե­ցաք զպ­տ­ղոյն...

1. 7բ Աստ հե­տե­ւին նախ­կին եօ­թն մտած­մուն­քն.

ա. 7բ-10ա [Մտա­ծու­թիւն ա­ռա­ջին: Յա­ղա­գս մե­ղաց] -Մտա­ծեա՛, ո՜վ հո­գի իմ...

-10ա-1ա Ա­ղօթք յա­ղա­գս զղջ­ման մե­ղաց -Ո՜վ Միա­ծին Որ­դի Աս­տու­ծոյ...

բ. 11ա-5ա Յա­ղա­գս թշուա­ռու­թեան մարդ­կայ­նոյ կե­նաց: Մտա­ծու­թիւն եր­կ­րորդ -Նախ մտա­ծեա՛, թէ որ­քան թշուառ եւ եղ­կե­լի է...

-15ա-6ա Ա­ղօթք առ... ա­նու­նն Յի­սու­սի... -Ե՛կ, Տէ՛ր Յի­սուս...

գ. 16ա-21ա Յա­ղա­գս մա­հուան: Մտա­ծու­թիւն եր­րորդ -Յայս­միկ ա­ւուր մտա­ծեա՛ զկէտ մա­հուան քո...

-21աբ Ա­ղօթք... ա­սա­ցեալ... Դէ­ո­նի­սի­ո­սէ Ա­րիս­պա­գաց­ւոյն յա­ւուրս մա­հուան իւ­րոյ -Ո՜վ քաղ­ց­րա­գոյն Տէ՛ր իմ Յի­սուս...

դ. 21բ-7ա Մտա­ծու­թիւն չոր­րորդ: Յա­ղա­գս վեր­ջին դա­տաս­տա­նին -Յա­ւուրս այս­միկ մտա­ծեա՛ զվեր­ջին դա­տաս­տա­նն...

-27ա-8ա Ա­ղօթք -Ո՞ տա­ցէ զջուր գլ­խոյ ի­մում...

ե. 28բ-32բ Հին­գե­րորդ մտա­ծու­թիւն: Յա­ղա­գս դը­ժո­խոց -Յա­ւուրս այս­միկ մտա­ծեա՛ զտան­ջա­նս դժո­խոց...

-32բ-3բ Ա­ղօթք -Ո՜վ կա­տա­րեալ ա­րուես­տա­գէտ...

զ. 33բ-7բ Մտա­ծու­թիւն վե­ցե­րորդ: Յա­ղա­գս եր­կ­նից ար­քա­յու­թեան -Յա­ւուրս այս­միկ մտա­ծեա՛ զփառս ե­րա­նե­ցե­լոց...

-37բ-9ա Ա­ղօթք առ եր­կ­նա­յին քա­ղա­քն Ե­րու­սա­ղէմ... -Ո՜ տուն Աս­տու­ծոյ...

է. 39ա-42բ Մտա­ծու­թիւն եօթ­նե­րորդ: Յա­ղա­գս բա­րե­րա­րու­թեան Աս­տու­ծոյ -Յայս­միկ ա­ւուր մտա­ծեա՛ զբա­րե­րա­րու­թիւ­նն...

-42բ-4ա Ա­ղօթք վասն շնոր­հա­կալ լի­նե­լոյ զԱս­տու­ծոյ... -Զշ­նոր­հա­կա­լու­թիւն մա­տու­ցա­նեմ քեզ...

2. 44ա-5ա [Եր­կո­տա­սան մտա­ծու­թիւնք ի վե­րայ չար­չա­րա­նա­ցն Քրիս­տո­սի] -Հե­տե­ւին աստ այլք մտա­ծու­թիւնք...

ա. 45ա-6բ Նախ­կին մտա­ծու­թիւն: Յա­ղա­գս լուաց­ման ո­տից -Տէրն մեր Յի­սուս...

-46բ-7բ Ա­ղօթք հայ­ցե­լոյ յԱս­տու­ծոյ զխո­նար­հու­թիւն -Տէր Աս­տուած իմ, զինչ ու­նիմ...

բ. 47բ-9բ Մտա­ծու­թիւն եր­կ­րորդ: Յա­ղա­գս սահ­մա­նե­լոյ մար­մ­նոյ եւ ա­րեան Տեառն -Զկ­նի ո­րոյ լուաց Տէրն մեր զո­տս...

-49բ-51ա Ա­ղօթք նախ­քան զսուրբ հա­ղոր­դու­թիւ­նն -Սար­սա­փիմ եւ դո­ղամ, ո՜վ թա­գա­ւոր...

գ. 51ա-4ա Մտա­ծու­թիւն եր­րորդ... Յա­ղա­գս ա­ղ­օ­թե­լոյն Տեառն ի պար­տի­զին - Ա­ւար­տեալ Տէրն մեր զայն խոր­հր­դա­ւոր ընթ­րիսն...

-54աբ Ա­ղօթք շնոր­հա­կա­լու­թեան զՔ­րիս­տո­սէ... -Ո՜ գե­ղեց­կա­գոյն, քան զա­մե­նայն...

դ. 54բ-6բ Մտա­ծու­թիւն չոր­րորդ... Յա­ղա­գս մատ­նու­թեա­նն Յու­դա­յի -Յոր­ժամ ա­ւար­տեաց Տէրն զա­ղօ­թն...

-56բ-7ա Ա­ղօթք -Ո՜վ քաղ­ց­րա­գոյն տէ՛ր իմ Յի­սուս...

57բ-9բ Մտա­ծու­թիւն Ե-եր­րորդ... Յա­ղա­գս ըմ­բռ­ման Տեառն -Յայ­ն­ժամ կա­լան զան­մե­ղա­գոյ­նն գառն այն...

-59բ-60բ Ա­ղօթք -Հա­յեաց, ո՜վ Տէր, Հայր սուրբ...

զ. 60բ-3բ Մտա­ծու­թիւն Զ-ե­րորդ: Յա­ղա­գս տա­նե­լոյն զՔ­րիս­տոս ի տու­նն Ան­նայ քա­հա­նա­յա­պե­տին -Յայ­ն­ժամ ա­ծին զՔ­րիս­տոս ի տու­նն...

-63բ Ա­ղօթք -Ո՜վ Յի­սուս Քրիս­տոս, գե­ղեց­կու­թիւն...

է. 63բ-6բ Մտա­ծու­թիւն եօթ­նե­րորդ: Յա­ղա­գս ու­րա­նա­լոյն Պե­տ­րո­սի... -Կայր Պե­տ­րոս ի սրա­հն...

-66բ-7բ Ա­ղօթք... -Շը­նոր­հա­կալ եմ զքէն, Տէ՜ր իմ...

ը. 68ա-70 Մտա­ծու­թիւն Ը-եր­րորդ: Յա­ղա­գս տա­նե­լոյն զՔ­րիս­տոս առ Պի­ղա­տոս... -Ե­րի­ցս ան­գամ վկա­յեաց Պի­ղա­տոս...

 Այս եւ յա­ջորդ մտա­ծու­թիւն­նե­րը չու­նեն « ա­ղօթք:

թ. 70ա-1բ Մտա­ծու­թիւն Թ-ե­րորդ: Յա­ղա­գս փշեայ պսա­կին Քրիս­տո­սի -Սսկ­սան զին­ւոր­քն դար­ձեալ մեր­կա­ցու­ցա­նել...

ժ. 71բ-4ա Մտա­ծու­թիւն տաս­նե­րորդ: Յա­ղա­գս տա­նե­լոյ զՔ­րիս­տոս ի լեառն Գող­գո­թայ... - Արդ, յոր­ժամ ե­տես Պի­ղա­տոս...

ժա. 74ա-5բ Մտա­ծու­թիւն մե­տա­սա­նե­րորդ: Յա­ղա­գս խա­չե­լու­թեա­նն Տեառն - Արդ, յոր­ժամ ժա­մա­նե­ցին ի լեառն Գող­գո­թայ...

ժբ. 75բ-8բ Մտա­ծու­թիւն եր­կո­տա­սա­նե­րորդ: Յա­ղա­գս ի­ջու­ցա­նե­լոյ ի խա­չէն... - Արդ, յոր­ժամ ա­ւան­դեաց Տէր մեր զմաք­րա­գոյն հո­գին...

3. 79ա-85բ Խրատ յա­ղա­գս բար­ւոք առ­նե­լոյ զմ­տա­ծա­կան ա­ղօ­թսն - Արդ, նախ­քան թէ ու­սու­ցա­նեմք զկեր­պն դնել զպատ­ճառս (=զպա­պու­ճս) ու­րուք. եւ այ­լն: [Դար­ձեալ յոր­ժամ մտա­ծես... ուղ­ղեա՛ եւ կա­ռա­ւա­րեա՛. ա­մէն]:

Փա­կա­գ­ծուած հա­տուա­ծը տե՛ս «Գիրք մտա­ծա­կան ա­ղօ­թից,

Կ.Պօ­լիս, 1701, էջ 115-124:

Գր­չա­փորձ` 85բ Արդ ո/ր/պ/էս Պափ­նո­տի­ոս:

344

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

ԺԸ -XVIII

ԹԵՐԹ` 527-6 (տե՛ս պահ­պա­նակ). չգ­րուած` 1ա-3բ, 506ա-8բ, 525ա-7բ (գր­չի կող­մից է­ջա­կա­լուած 1-104` 4ա-55բ): ՊՐԱԿ` Ա-Գ 12 (Գ 5)+1-41 12 (Ա, Զ 10, ԽԱ 16): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21 15: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (տար­բեր: Նմուշ` 62ա): ՏՈՂ` 25(4ա-100բ), 27(101ա-4բ), 26(105ա-524բ): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ կար­միր կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` ո­սե­զ­օծ դրոշ­մա­զարդ թուղթ: Եր­կու փա­կան եւ ե­լուստ: Թի­կուն­քին ոս­կե­զ­օծ փա­կա­գիր մա­կա­գ­րու­թիւն` «"ջսկջ: Ա փեղ­կին ոս­կե­զ­օծ դրոշ­մա­զարդ Գառն Աս­տու­ծոյ, Բ փեղ­կին` խա­չե­լու­թիւն: Եզ­րա­կո­ղե­րը զար­դա­քան­դա­կուած եւ ոս­կե­զ­օծ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` թուղթ 3(1-3)+3(525-7), ո­րոն­ցից Գ եւ Դ կար­միր, մնա­ցած­ներն սպի­տակ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ստո­րին աջ ան­կիւ­նին թր­ջուա­ծու­թեան հետ­քեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

4ա-509ա Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեամբ յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­դ­րեալ եւ ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռա­ճի­ոյ` կար­գէն քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վեն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նին

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա: Չու­նի Ցան­կե­րը: Փո­խա­րէ­նն ու­նի.

-509ա Ցանկ [ այբ­բե­նա­կան] գրո­ցս նշա­նա­ւոր բա­նից - Աբ­րա­հա­մու գո­գն զի՞նչ ի­ցէ... օրն դա­տաս­տա­նի մե­ղա­ւո­րաց ձեռ­քն կա­պին:

Լու­սանցք­նե­րում աղ­բիւր­նե­րի նշում­ներ, լրա­ցում­ներ:

345

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

[Կի­լիկ­իա]    ՉԺԹ -1270

ԳՐԻՉ` Բար­սեղ ե­պս., Յով­հան­նէս ե­պս. Ար­քա­յեղ­բայր (475բ-486ա): ՍՏԱ­ՑՈՂ` Յով­հան­նէս ե­պս. Ար­քա­յեղ­բայր: ՑԱՆ­ԿԱ­ԳԻՐ` Թո­րոս Ը­ռաւ­բի­նանց (1358 թ.): ԿԱԶ­ՄՈՂ` Կի­րա­կոս քհյ (1358 թ.), Թու­մա Ար­պա­տե­ցի (1664 թ.):

ԹԵՐԹ` 819. չգ­րուած` 1ա-3բ, 72բ, 181բ, 203բ, 223բ,486բ, 503բ, 667բ, 817ա-9բ: ՊՐԱԿ` 1 5+Ա-ԿԵ 12 (ե­զ­րա­հատ­ման պատ­ճա­ռով վնա­սուած, նախ­կին պրա­կա­նիշ­նե­րի փո­խա­րէն ԺԷ դ. դրուել են նոր պրա­կա­նի­շեր: Գ, Զ 15, Է, Ժ, ԺԴ, ԺԶ, ԺԷ, ԺԹ, ԼԶ, Խ, ԽԲ, ԽԵ, ԽԸ 14, ԺԱ, ԺԲ, ԻԲ, ԼԵ, ԼԷ, ԽԴ, Ծ, ԿԴ 13, ԿԵ 10): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31 24: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 361բ): ՏՈՂ` 35: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր թա­ւիշ, վրան սե­ւով ու­րուա­գ­ծուած ծա­ղիկ­ներ (հմմտ. Լ0 191):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մով­սէս` 6ա, Յոբ` 487ա, Ե­սա­յի` 501բ, Ով­սէէ` 532բ: Ի լու­սան­ցս -Յե­սու 145ա, Ես­թեր` 331բ, Յու­դիթ` 339ա, Տով­բիթ` 348բ, Ա­մո­վս` 538բ, Մի­քիէ` 541բ, Յո­վէլ` 544ա, Նա­ւում` 547ա, Ամ­բա­կում` 548ա, Սո­փոն­իա` 549ա, Ան­գէ­ոս` 550բ, Զա­քար­իա 551ա, Մա­ղաք­իա` 556ա, Դա­նի­էլ` 557բ: Մատ­թէ­ոս` 640բ, Յով­հան­նէս` 699բ, ի լու­սան­ցս -Մար­կոս` 668ա, Ղու­կաս` 681ա: Ա­ռա­քեալք ի լու­սան­ցս -Ղու­կաս` 718ա, Յա­կո­բոս` 737բ, Պե­տ­րոս` 740ա, Յով­հան­նէս, 747բ («Թուղթք), 802բ («Յայ­տ­նու­թիւն), Յու­դա` 746բ, Պօ­ղոս` 755ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 6ա, 641ա: Ճ ա կ ա տ ա զա ր դ` 42ա, 69բ, 93ա, 113բ, 145ա, 162ա, 179բ, 204ա, 224ա, 247ա, 266ա, 284բ, 306ա, 317ա, 331բ, 339ա, 348բ, 354բ, 378ա, 395ա, 404բ, 439բ, 475բ, 487ա, 504ա, 532բ, 557բ, 570բ, 611բ, 645ա, 668ա, 681ա, 700ա, 718ա, 755ա, 802բ: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, մա­նի­շա­կա­գոյն, ոս­կի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: Ժ-ԺԱ դդ.: 1(Ա)+1(Բ), ստա­ցուած 2 թեր­թե­րի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աա): Կար­դալ Աբ-Աա. «[ք]սակ ա­ռանց հնա­նա­լոյ... յա­մէ Տէր (ԺԲ, 33-45), Բա-Բբ. «[ում նմա­նե­ցից] զար­քա­յու­թիւն Աս­տու­ծոյ... Եւ նա ա­սէ ցնո­սա. Եր­թայք ա­սա­ցէք (ԺԳ, 20-32):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Մի շարք թեր­թեր ցե­ցա­կեր, ա­ռան­ձին բա­ռեր եղ­ծուած (3բ, 4ա), կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, թի­կուն­քը մի քա­նի տե­ղից ճեղ­քուած, փա­կան­ներն ըն­կած: Նախ­կի­նում եր­կու ան­գամ նո­րո­գուած եւ վե­րա­կազ­մուած. 1358-ին ցան­կա­գիր Թո­րոս Ը­ռո­բի­նան­ցը լրա­ց­րել է 1-5, 39-41, 70-2, 91-2, 132-3, 144, 161, 180-1, 202-3, 222-3, 245-6, 440, 455-6, 465, 502-3, 533-4, 558, 571-2, 612-3, 803, 815, իսկ 1664-ին Թու­մա Ար­պա­տե­ցին` 282, 607-8, 816-9 թեր­թե­րը:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. Ծնունդք -Նխ. 4աբ: Գլ.* 4բ-5բ: Գրք 6ա-38բ, 42ա:

 Այս եւ յա­ջորդ բո­լոր աս­տ­ղա­նիշ նիւ­թե­րը լրա­ցուած են 1358 թ. Թո­րոս Ը­ռաւ­բի­նան­ցի կող­մից ներ­դիր թեր­թե­րի վրայ` ընդ­մի­ջար­կե­լով բնա­գ­րե­րը:

2. Ելք -Գլ.* 39ա-41բ: Գրք 42ա-69բ:

3. Ղեւ­տա­կանք -Գլ.* 70ա-2ա: Գրք 69բ, 73ա-90բ:

4. Թիւք -Գլ.* 91ա-2բ: Գրք 93ա-110բ, 123ա-31բ:

5. Բ. 0րէնք -Գլ.* 132ա-3բ: Գրք 131բ, 134աբ, 121ա-2բ, 111ա-20բ, 135ա-43բ, 145ա:

6. Յե­սու -Գլ.* 144աբ, Գրք 145ա-60բ, 162ա:

7. Դա­տա­ւորք -Գլ.* 161աբ: Եւ այս են դա­տա­ւորք 162ա: Գրք 162ա-77ա:

8. Հռութ -Գրք 177ա-9ա:

9. Թագ. Ա -Յռջբ. («Վասն) 179բ, 182ա: Գլ.* 180ա-1ա: Գրք 182ա-201բ, 204ա:

10. Թագ. Բ -Գլ.* 202ա-3ա: Գրք 204ա-221բ, 224ա:

11. Թագ. Գ -Գլ.* 222ա-3ա: Գրք 224ա-44բ:

12. Թագ. Դ -Գլ.* 245ա-6բ: Գրք 246բ-66ա:

13. Մնաց. Ա -Գրք 266ա-84բ:

14. Մնաց. Բ -Գրք 284բ-305բ:

15. Ե­զր Ա -Գրք 306ա-316բ:

316բ « Ա­ռա­ջին ա­սե­լով զգիր­սս` եր­կ­րորդ նշա­նա­կէ զգիրս զկ­նի սո­րին գոլ Եզ­րի, որ եւ կայ առ մեզ, թէ­պէտ եւ ոչ յայս կար­գս: Գիրս մի այլ Եզ­րի, յո­րում տե­սիլք եւ խաւ­սա­կ­ցու­թիւն նմա եւ հրեշ­տա­կի` ա­ռա­կաւք եւ աւ­րի­նա­կաւք, եւ ի կա­տա­րու­մ­նն, թէ շնոր­հս առ Ե­զր: Եւ զա­մե­նայն գիրս, որք եղ­ծան ի գե­րու­թեա­նն, նո­րո­գա­պէս վերս­տին խաւ­սե­ցաւ եւ գրել ետ դպ­րաց յար­տա­քին դաշտ: Բայց ոչ կա­րաս­ցի ստու­գել, թէ յա­ռա­ջին հար­ցն ըն­կա­լեալ ե­ղեւ այն ընդ այլ Աս­տուա­ծա­շունչ գիր­սս: Բայց միայն զի Եւ­սե­բի յի­շէ զԻ­րէ­նի­ո­սի խա­ւ­սս ա­սա­ցեալ, թէ Զի՛նչ զար­մա­նա­լի է այդ, որ յեւ­թա­նաս­նի­ցն թարգ­մա­նե­ցան գրեանքդ հա­ւա­սարք, ուր զի եւ ձեռն Եզ­րի Աս­տուած զգիրս սուր­բս, որք կո­րեան ի գե­րու­թեա­նն, վերս­տին նո­րո­գեաց ի Բա­բե­լովն: Եւ այս գրոց սր­բոց նո­րոգ­մունք յայն Ե­զր յի­շէ եւ ոչ յայս: Սա­կայն այլ բան­քն յա­հուրք են եւ ար­հա­ւիրք եւ տկար մտաց ի կար­ծիս, սա­կայն Աս­տու­ծոյ` ա­մե­նայն ինչ դիւ­րին: Այլ ե­ւս, զի չգ­տի հա­ւա­տա­րիմ վկա­յու­թիւն վասն նո­րին ի գրոց հար­ցն մե­րոց եւ ոչ յԵւ­սե­բայ, բայց միայն զայդ բանդ, եւ զի յաւ­րի­նա­կս, ուս­տի զա­ռա­ջի­նս գրե­ցի, ոչ էր ե­դեալ եւ այն եր­կ­րորդ ըստ կար­գի: Վասն այ­սո­րիկ չհա­մար­ձա­կե­ցայ ես զնոյն ան­ձամբ ան­ձին դնել ի շարս Աս­տուա­ծա­շունչ գրո­ցս հիւս­ման, զմ­տաւ ա­ծեալ` զի թէ զՅայ­տ­նու­թիւ­նն Յով­հան­նու ի կար­ծիք ձգե­ցին վասն այս­պի­սի զար­հու­րա­կան բա­նից յետ նո­րոյ շնոր­հա­ցս, որ­չափ զայն որ ե­ւս ա­ռա­ւել է, նա­եւ ան­հա­ւան է, թէ ա­մե­նե­ւին եղ­ծան գիրք աւ­րի­նա­ցն եւ մար­գա­րէ­ի­ցն ի Բա­բե­լովն. զի գո­յին եւ ի Բա­բե­լով­նի, որք հա­ճոյք գտան Աս­տու­ծոյ` նո­քաւք դաս­տի­րա­կեալք: Եւ որ­պէս յայտ է, ի Դա­նի­է­լէ կար­գի ու­նէ­ին, եւ դա­տա­ւորք ի Բա­բե­լովն, որք աւ­րի­նաւ­քն խրա­տէ­ին: Այլ ճշ­մա­րի­տն Աս­տու­ծոյ է գի­տե­լի: Նոյ­նը` Լ0 182, Ա, ¢ 15:

16. Ե­զր Բ -Գրք 317ա-23ա:

17. Նե­ե­մի -Գրք 323ա-31բ:

18. Ես­թեր -Գրք 331բ-8բ:

19. Յու­դիթ -Գրք 339ա-48բ:

20. Տով­բիթ -Գրք 348բ-54բ:

21. Մա­կաբ. Ա -Գրք 354բ-78ա:

22. Մա­կաբ. Բ -Գրք 378ա-95ա:

23. Մա­կաբ. Գ -Գրք 395ա-402բ:

24. Սաղ­մոսք-Նխ. (Ե­պի­փան) 402բ-4ա: Գրք 404բ-39ա (կից` «Փո­քր էի):

25. Ա­ռակք -Գլ.* 440ա-1բ: Գրք 439բ, 441ա-4բ, 452բ-4բ, 457ա:

26. Ժո­ղո­վող -Գլ.* 455ա-6բ: Գրք 457ա-62ա:

27. Երգ Եր­գոց -Գրք 462ա-4բ (կից` «Գի­տա­ցի):

28. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Գլ.* 465աբ: Գրք 464բ, 466ա-75ա (կից` 475աբ, տե՛ս Բ, ¢ 1):

29. Սի­րաք -Գրք 475բ-86ա:

30. Յոբ -Գրք 487ա-501բ (սկզ­բում` 487ա, տե՛ս Բ, ¢ 2):

31. Ե­սա­յի -Գլ.* 502ա-3ա: Մրգ. 504ա-32բ:

32. Ով­սէէ -Գլ.* 533ա: Մրգ. 532բ, 535ա-8բ:

33. Ա­մո­վս -Գլ.* 533աբ: Մրգ. 538բ-41բ:

34. Մի­քիէ -Գլ.* 533բ: Մրգ. 541բ-4ա:

35. Յո­վէլ -Գլ.* 533բ: Մրգ. 544ա-5բ:

36. Աբ­դի­ու -Գլ.* 533բ: Մրգ. 545բ-6ա:

37. Յով­նան -Գլ.* 534ա: Մրգ. 546ա-7ա:

38. Նա­ւում -Գլ.*, 534ա: Մրգ. 547ա-8ա:

39. Ամ­բա­կում -Գլ.* 534ա: Մրգ. 548ա-9ա:

40. Սո­փոն­իա -Գլ.* 534ա: Մրգ. 549ա-50բ:

41. Ան­գէ­ոս -Գլ.* 534ա: Մրգ. 550բ-1ա:

42. Զա­քար­իա -Գլ.* 534աբ: Մրգ. 551ա-5բ:

43. Մա­ղաք­իա -Գլ.* 534բ: Մրգ. 556ա-7ա (կից` 557աբ, տե՛ս Բ, ¢ 3):

«Գլ. ¢ 32-43 հա­մա­խմ­բուած` 533ա-4բ եւ հա­մա­րա­կա­լուած` Ա-ԺԲ: Ծնթ. գր­չի` 533ա «Զ-ԲԺ-ան մար­գա­րէ­ից ցան­գս ի Ա տեղ կու դնեմ, վանց որ քիչ է ցան­գեր: Զմե­ղա­ւոր ի­րի­ցս` զԹո­րո­սս յիշ[ես­ջիք]:

44. Դա­նի­էլ -Գլ.* 558աբ: Մրգ. 557բ, 559ա-70բ:

45. Ե­րեմ­իա -Գլ.* 571ա-2բ: Մրգ. 570բ, 573ա-605բ:

46. Բա­րուք -Թղթ 605բ-6բ, 634ա-5ա (Գ, 2-Ե, 9 կրկ. 607ա-8ա):

47. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ողբք 635աբ, 609ա-11ա (Ա, 1-19 կրկ. 608աբ):

ԺԷ դ. վե­րա­կազ­մու­թեան ժա­մա­նակ ¢ 46-47-ի թեր­թե­րը խառ­նուած լի­նե­լով, վե­րա­կազ­մող Թու­մայ Ար­պա­տե­ցին չի նկա­տել եւ «պա­կա­սող հա­տուած­նե­րը լրա­ց­րել է ներ­դիր 607-8 թեր­թե­րի վրայ:

48. Ե­զե­կի­էլ -Գլ.* 612ա-3բ: Մրգ. 611բ, 614ա-33բ, 636ա-44բ:

49. Թուղթ Եւ­սե­բի («նխ.) -645ա:

50. Հա­մա­բար­բառ -Կա­նոնք 645բ-6ա (միայն` Ա-Բ):

51. Մատ­թէ­ոս -Գլ. 646բ: Հա­մա­ձնթ. 647ա: Նխ. 647ա (կից` տե՛ս ¢ 52): Աւ. 648ա-66ա:

52. Մար­կոս -Գլ. 666բ-7ա (Ա-Է կրկ. 647ա. տե՛ս. ¢ 51): Նխ. 667ա: Աւ. 668ա-80ա (կից` Յա­րու­ցեալ):

53. Ղու­կաս -Գլ. 680աբ: Նխ. 680բ: Աւ. 681ա-99բ:

54. Յով­հան -Գլ. 700ա (Ա-ԺԸ): Նխ. 700ա: Աւ. 700ա-14բ (կից` Իրք):

«Իրք -ի վեր­ջում նշուած է. «Զայս շնորհ Տեառն սքան­չե­լեաց` Եւ­սե­բի ժա­մա­նա­կա­գ­րէ, թէ ի հեբ­րա­յե­ցի Ա­ւե­տա­րա­նէ ան­տի ըն­կա­լաւ ե­կե­ղե­ցի: Վասն այ­նո­րիկ եւ ա­ռ­ըն­թեր պատ­շաճ հա­մա­րե­ցաք կար­գել ըն­թա­ցից Յով­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նիս, զոր յի­շա­տա­կէ յԵր­րորդ դպ­րու­թեան ԼԹ գլ­խին բա­նիւ Պապ­իայ:

55. Գործք Ա­ռա­քե­լոց -Ց. 715ա: Յռջբ. («Որք): Դիր 716ա: Գլ. 716ա-7բ: Ըն­թրց. ԺԶ 717բ: Գրք 718ա-37ա:

56. Թղթ Յա­կով­բայ -Գլ. 737բ: Թղթ 737բ-9բ:

57. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -Գլ. 739բ: Թղթ 740ա-2ա:

58. Թղթ Պե­տ­րո­սի Բ -ԳԼ. 742ա: Թղթ 742ա-3բ:

59. Թղթ Յով­հան­նու Ա -Գլ. 743բ: Թղթ 743բ:

60. Թղթ Յով­հան­նու Բ -Գլ. 745բ: Թղթ 745բ-6ա:

61. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Գլ. 746ա: Թղթ 746ա:

62. Թղթ Յու­դա­յի -Գլ. 746բ: Թղթ 746բ-7ա:

63. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -747ա:

64.* ԺԴ Թղթ Պօ­ղո­սի -Յռջբ. 747բ-50ա: Վկ. 750ա: Բո­վանդկթ. ըն­թրց. եւ վկթնց 750ա-4բ: Ց. 754բ:

64. Առ Հռո­մա­յի­ցիս -Գլ. 754բ: Թղթ 755ա-62բ:

65. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Գլ. 762բ: Թղթ 762բ-70բ:

66. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Գլ. 770բ: Թղթ 770բ-7ա:

67. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Գլ. 777ա: Թղթ 777ա-9բ:

68. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Գլ. 780ա: Թղթ 780ա-2բ:

69. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Գլ. 782բ: Թղթ 782բ-4բ:

70. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Գլ. 784բ: Թղթ 784բ-6բ:

71. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Գլ. 786բ: Թղթ 787ա-8բ:

72. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Գլ. 788բ: Թղթ 788բ-9բ:

73. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Գլ. 789բ-90ա: Թղթ 790-6բ:

74. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Գլ. 796բ: Թղթ. 796բ-9ա:

75. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Գլ. 799ա: Թղթ 799ա-800բ:

76. Առ Տի­տոս -Գլ. 800բ: Թղթ 801աբ:

77. Առ Փի­լի­մոն -Գլ. 802ա: Թղթ 802ա:

77.* Վե­րա­գիր, Թե­լա­դ­րութ., Նա­ւար­կութ. 802աբ (տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢ 77*):

78. Յայ­տ­նութ. Յով­հան­նու -Գլ.* 803աբ: Գրք 802բ, 804ա-14ա:

Բ. 1. 475աբ [Ներ­սի­սի Շնոր­հալ­ւոյ] Յի­շա­տա­կա­րան [ Ա­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի (Ա-Ք)] - Աս­տուա­ծե­ղէն հոգ­ւովն ի սմա, /Խա­ղա­ղու­թիւ­նն ա­նուն ար­քա... (Վեր­ջում` «Ներ­սէ­սի կա­թո­ղի­կո­սի սր­բոյ է բա­նս):

2. 487ա [Գէ­որ­գայ Սկեւ­ռաց­ւոյ Յի­շա­տա­կա­բան գրո­ցն Յո­բայ] -Որք յայս հա­յիք կեն­դա­նա­գիրս նմա­նու­թեան, ի նոյն եւ մտաւք ի հարց եւ փոր­ձս խո­րի­ն­ըս բան.../ Եւ ա­մա­չեա­լն աստ սա­տա­նա­յի յիւրն ստու­թեան`/ Գտաւ պատ­մեալ ի Քրիս­տո­սէ մարդ­կան փո­խան: (Բաղ­կա­ցած է 7 քա­ռա­տող տնե­րից):

3. 815ա Գիրք, որ յԱս­տուա­ծա­շուն­չս կայ, այս է* -Ծնունդ` Ա... Յայ­տ­նու­թիւն` ԾԵ: Եւ Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ փա՜ռք: Աս­տուա­ծա­շու­չս ա­մէ­նն ԾԵ փերթ գիրք է, ու թէ զԱ­ւե­տա­րա­նին ու զա­ռա­քե­լին Պաւ­ղո­սի գլխ­նին յետ ի յետ հա­շուիս, նայ հա­մարն ՀԱ կու գայ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 42ա (Բար­սեղ գր­չի) Զստա­ցող տա­ռիս զտէր Յո­հա­նէս րա­բու­նի` զեղ­բայր թա­գա­ւո­րին, յի­շես­ջիք ի Տէր, եւ զծ­նաւ­ղսն նո­րին ա­մե­նայն զար­մաւք իւ­րովք, ո՛վ աս­տուա­ծա­սէր ըն­թեր­ցողք, ընդ նմին եւ զան­պի­տան գծո­ղս Բար­սեղ եւ զծ­նաւ­ղսն իմ եւ զա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցեա­լս ի Քրիս­տոս: Եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ ո­ղոր­մես­ցի: Եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

51ա Ի յայսմ ա­մի, որ է թուա­կա­նու­թեա­նս ՉԺԹ (1270), մեծ թա­գա­ւորն Հե­թում ա­մե­նայն քրիս­տո­նէ­ից յԱս­տուած փո­խե­ցաւ եւ ե­թող մեծ սուգ եւ տրտ­մու­թիւն ա­մե­նայն Հա­յոց: Ո­րոյ Տէր Աս­տուած ընդ իւր սուրբ թա­գա­ւորսն դա­սես­ցէ զհո­գի նո­րա. ա­մէն: Եւ է յամ­սոյս հոկ­տեմ­բե­րի ԻԸ (28), եւ ա­ւուրն է ե­րեք­շաբ­թի:

69բ Զստա­ցող տա­ռիս` զտէր Յո­հա­նէս րա­բու­նի, յի­շես­ջիք ի Տէր, եւ զծ­նող­ս­ըն իւր ա­մե­նայն զար­մաւք եւ զա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցեա­լս ի Քրիս­տոս եւ զմե­ղա[պ] արտ գծո­ղս Բար­սեղ եւ զծ­նո­ղսն իմ, եւ Աս­տուած յի­շո­ղա­ցն եւ յի­շե­լո­ցս ո­ղոր­մես­ցի: Եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս (նման` 224ա, 284բ, 316բ, 348բ, 395ա, 404ա, 439բ, 475ա, 501բ, 532բ):

90բ Զստա­ցող տա­ռիս` զտէր Յո­հա­նէս րա­բու­նի` զեղ­բայր ար­քա­յին Հեթ­մոյ, յի­շես­ջիք ի Տէր եւ զա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցեա­լս ի Քրիս­տոս եւ զմե­ղա­պար­տս գծո­ղս Բար­սեղ, եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ ո­ղոր­մես­ցի: Եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն (նման` 162ա, 244բ):

131բ Զտէր Յո­հա­նէս րա­բու­նի յի­շես­ջիք ի Տէր եւ զծ­նո­ղսն իւր եւ զմե­ղա­պարս գծո­ղս եւ ծնող­ս­ըն (նման` 177ա, 204ա, 266ա, 305բ):

145ա Սուրբ մար­գա­րէ­իս բա­րե­խաւ­սու­թեամբ եւ ա­մե­նայն սր­բոց քոց, Քրիս­տոս Աս­տուած, ո­ղոր­մեա ստա­ցո­ղի տա­ռիս` տէր Յո­հան­նի­սի րա­բու­նոյ` եղ­բա­ւր ար­քա­յի, եւ ա­մե­նայն զար­մից իւ­րոց` կեն­դա­նեաց եւ նն­ջե­ցե­լոց, եւ ա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցե­լոց ի Քրիս­տոս` կեն­դա­նեաց եւ հան­գու­ցե­լոց: Ա­ղա­չեմ յի­շել եւ զմե­ղա­պարտ գծո­ղս Բար­սեղ եւ զծ­նո­ղսն իմ, եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ ո­ղոր­մես­ցի:

Յայսմ ա­մի փո­խե­ցաւ առ Քրիս­տոս թա­գա­ւորն Հե­թում, ո­րոյ հան­գիստ պար­գե­ւես­ցէ Քրիս­տոս Աս­տուած եւ ընդ սուրբ թար­գա­ւորսն դա­սես­ցէ զհո­գի նո­րա: Եւ յա­ջոր­դէ զա­թոռ նո­րին որ­դի իւր Լե­ւոն, յոյժ բա­րե­պաշտ եւ աս­տուա­ծա­սէր եւ քաղ­ցր առ ա­մե­նե­սեան, ո­րոյ ընդ եր­կայն ա­ւուրս պա­հես­ցէ Քրիս­տոս Աս­տուած եւ զաւ­րա­ցուս­ցէ ի վե­րայ թշ­նա­մեաց խա­չին Քրիս­տոս[ի], եւ ամ­րա­ծա­ծուկ ա­ջովն իւ­րով հո­վա­նի լի­ցի նմա մին­չեւ յա­ւի­տեան:

Ստա­ցո­ղիս եւ ուղ­ղո­ղիս` Յո­հան­նէս ե­պիս­կո­պո­սի թո­ղու­թիւն տա­ցէ Քրիս­տոս: Եւ Քրիս­տո­սի մար­դա­սի­րին փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն:

179ա Տէր եւ փր­կիչ ազ­գի մարդ­կան,

Զքեզ ա­ղա­չեմք մեք ան­խա­փան,

Ի սոս­կա­լի քում գա­լս­տեան

Յի­շեա զծա­ռայ­քս քո ա­ն­ար­ժան:

Զի մե­ղու­ցեալ եմք յոյժ բնա­կան

Եւ զար­հու­րիմք յա­ւր գա­լս­տեան,

Գոչ­մամբ փո­ղոյն ա­հե­ղա­կան`

Առ քեզ կո­չես զա[զ]գս մարդ­կան:

Զմեզ ա­զա­տեայ, սի­րող մարդ­կան,

Զեր­ծոյ ի հրոյն ա­ն­շի­ջա­կան

 Ա­ղա­չա­նաւք Մա­ւր քո գթա­կան

Եւ Մկրտ­չին քո սուրբ հայց­ման:

Եւ ընդ ար­դա­րո­ցն` միշտ ան­խա­փան

Քեզ եր­գես­ցուք զփառս յա­ւի­տեան:

Զստա­ցող տա­ռիս միշտ յի­շես­ջիք,

Որք ըն­թեր[ց]ող էք սուրբ գրիս,

Զտէր Յո­հա­նէս ար­քա­յեղ­բայր

Եւ զազ­գա­յի­նս իւր միա­բան:

Եւ որք յի­շէք զմեզ ի բա­րի,

 Աս­տուած եւ ձեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

331բ ԶԱ­ռա­ջին Եզ­րասն գրե­ցի եւ զԵր­կ­րոր­դս յաւ­ժա­րե­ցայ ի կարգ այլ Աս­տուա­ծա­շունչ բա­նիցդ հա­ւա­սա­րել, որ ան­կար­ծի­քս է, զի մի՛ ի­ւիք թե­րի մնաս­ցէ ի բա­նից, որք ու­նին զվ­կա­յու­թիւն ի վե­րայ իւ­րեանց` յա­ռաջ­նոց մեր սուրբ հար­ցն, եւ զի նո­քա գրե­ցին Եզ­րաս Ա­ռա­ջին եւ Եր­կ­րորդ: Ընդ ա­ռաջ­նոյն եւ եր­կ­րոր­դս հիւ­սե­ցաւ հրա­մա­նաւ տեառն Յո­հա­նի­սի րա­բու­նոյ եւ ձե­ռամբ մե­ղա­պար­տի Բար­ս­ղի` ի մխի­թա­րու­թիւն ըն­թեր­ցո­ղացդ եւ ի պա­տիւ եւ ի փառս տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի, որ լրու­մն է աւ­րի­նաց եւ մար­գա­րէ­ից եւ գլուխ ե­կե­ղեց­ւոյ իւր սր­բոյ, յո­րոյ տրուպ ան­դա­մս ի մար­մի­նն ա­ճե­ցու­ցի զայս ի տա­ճա­րի սուրբ ծա­ռ­այս ան­պի­տան զպար­տս պա­շտա­ման, յո­րոյ լրու­մ­նս` ա­ւր­հ­նու­թիւն եւ փա՜ռք նո­րին ա­նուան յայժ­մուս եւ յա­ւի­տեան. ա­մէն:

Ստա­ցաւղ տա­ռիս զտէր Յո­հան­նէս եւ զծ­նաւ­ղսն իւր յի­շես­ջիք ի Տէր, ոյք ըն­թեռ­նուք զաս­տուա­ծա­խա­ւս մա­տեա­նս, Ընդ նմին եւ զա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցեա­լս ի Քրիս­տոս, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ, ա­մէն: 338բ Հա­յեաց ի հրա­շս, որ պատ­մե­ցան,

Ո՜վ ըն­թեր­ցող, ի յԵս­թե­րայն,

Զի ի լու­սոյն ու­նայն չդար­ձան,

Որք ա­ղեր­սիւ յԱս­տուած յե­ցան:

Իսկ մեր միջ­նորդ խա­ղա­ղու­թեան

Յի­սուս Քրիս­տոս` Հա­ւր ծո­ցոյն Բան,

Լի­ցուք ի նոյն յոյսն ա­պաս­տան,

Ե­ւս ըն­դու­նել շնորհ աւ­գ­նու­թեան:

Ո­րոյ նուէր զկեա­նս մար­մ­նա­կան

Տուեալ ի վարս ճգ­նու­թեան,

 Առ­նումք մեք թագ ար­քա­յա­կան

Ի հան­դեր­ձեալ կեա­նսն ան­վա­խ­ճան:

Զտէր Յո­հա­նէս րա­բու­նա­կան,

Մաղ­թեմ յի­շել միշտ ան­խա­փան

ԶԲար­սեղ ծա­ռայ եւ զան­պի­տան,

Որ եմ մե­ղաւք ան­յա­գա­կան:

Նա­եւ Փր­կի­չին ազ­գի մարդ­կան,

Ձեզ ո­ղոր­մի յա­ւուր ծագ­ման:

Եւ նմա փա՜ռք այժմ յա­ւի­տեան. ա­մէն:

354բ Զստա­ցող տա­ռիս` զտէր Յո­հա­նէս րա­բու­նի յի­շես­ջիք ի Տէր եւ զծ­նո­ղսն իւր: Ընդ նմին եւ զՅո­հա­նէս սր­բա­ս­նեալ քա­հա­նայ, որ զաւ­րի­նա­կս ետ: Ա­ղա­չեմ յի­շել եւ զսուրբ ուխ­տիս սպա­սա­ւորն` զեր­ջա­նիկ կրաւ­նա­ւորն` զԹո­րոս մառ­նա­պա­նն, որ բա­զում սպաս տա­րաւ մեզ եւ հոգք. Աս­տուած հա­տու­ցա­նէ իւր: Եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ ո­ղոր­մես­ցի:

378ա Զպատ­մու­թիւն բա­նի­ցս փոր­ձա­նաց ար­դեամբք ըն­դու­նող­քս... մխի­թա­րեայ, Քրիս­տոս, ի յաւ­թե­ւանք եր­կ­նից քոյ... փառս վեր ա­ռա­քես­ցուք, բա­րե­գութ, քում մար­դա­սի­րու­թեանդ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

402բ Ո՜վ տէր Աս­տուած... այց ա­րա եւ մեզ... ճո­ղոպ­րես­ցուք ի հան­դեր­ձեալ աշ­խար­հա­կան պա­տու­հա­սէն, եւ քեզ փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

555բ Զստա­ցող սուրբ տա­ռիս եւ զուղ­ղող` զՅո­հա­նէս ե­պիս­կո­պոս, եւ զնուաստ Բար­սեղ ե­պիս­կո­պոս յի­շես­ջիք ի Տէր (նման` 574ա):

570բ Տար­տա­մս յի­մաս­տս սուրբ գրոց,

Ո­րովք սնայ յար­բու­նս տի­ոց,

 Ա­հա, կա­րաւտ սո­ցին հա­մոց`

Գտայ գե­րեալ յաւ­տար հո­գոց:

557ա Զոր մար­գա­րէ­քս սպա­ռա­ցան,

Ե­րու­սա­ղե­մի յոր­ժամ մե­ղան,

Առ մեզ կր­կին ի յանկ ե­լան,

Ի դառն ա­ւուր­քս որ այժմ հա­սան:

Զի ի վեց հա­րիւրս Հա­յոց թուա­կան

Յե­րե­սուն եւ վեց նո­րին շր­ջան

Եւ յի­նն­սուն ա­մին լր­ման (1277)

Հռով­մա­յեց­ւո­ցն իշ­խա­նու­թեան

Յով­սէփ ար­քայ իս­մա­յե­լեան,

Որք թուր­քի­ման ազգք կո­չե­ցան,

Յե­գւպ­տո­սէ գո­լով իշ­խան

Մինչ ի Բա­բէլ յԱ­սո­րես­տան

Ձգեաց նա ձեռն յանդ­գ­նու­թեան

Ի նուրբ սահ­ման քրիս­տո­նու­թեան,

Քան­զի մե­ղաւ­քն կո­րա­ցան,

Եւ մեր իշ­խան­քն յաղ­թե­ցան:

Գե­րեաց զքա­ղա­քն աս­տուա­ծա­կան

ԶԵ­րու­սա­ղէմ եւ զիւրն սահ­ման

 Ա­րիւն բնակ­չա­ցն, որ անդ գտան,

Ի­բր զջուր ի գռե­հս հե­ղան:

Մար­մին­քն ան­կեալ ոչ թա­ղե­ցան,

Եւ սուրբ տա­ճար­քն խր­թ­նա­ցան,

Դրա­ցի­քն զմեզ ծի­ծա­ղե­ցան,

Եւ սպառ­նա­լի­քս կա­տա­րե­ցան,

Իսկ զա­ւե­տիս դար­ձին, որ տան,

 Աստ մար­գա­րէ­քս աս­տուա­ծա­բան

Յա­րեւ­մ­տից հն­չէ մեզ ձայն

Պե­տ­րոս ի Հռովմ մե­ծն փո­խան,

Զի անդ ող­բո­ցս հա­սեալ գուժ­կան

Կա­կան դար­ձեալ ի սուգ նս­տան,

Ի հայ­րա­պե­տէն ա­ռին||(557բ) հրա­ման,

Զխա­չն բար­ձին եւ աստ հե­ղան

Դ(Գ)ռոհ տուեալ ազք զա­նա­զան

Բիւրք բիւ­րուց զա­ւրք միա­բան

 Ա­ռա­գաս­տեալ ընդ ծովն գան,

Ի Պտ­ղո­մի­դեայ զե­տե­ղե­ցան,

Փո­սս հա­տին եւ ամ­րա­ցան,

Եւ ան­դր կան այս եր­կ­րորդ ամ,

Ի պա­տ­ե­րազմ են ան­խա­փան

Եւ մահ ի դա­սսն յեր­կո­սեան

 Այլ խա­չ­ըն­գալ­քն փու­թով գնան

ՅԵ­րու­սա­ղէ­մն վեր­նա­կան,

Եւ նո­ցին եղ­բար­քն, որ աստ մնան,

Զմար­տն դր­դել ոչ ձան­ձ­րա­նան:

Հռով­մայ ար­քայն, որ Ա­լա­ման,

Բեւ­րուք ի յայս յոյ­սս մե­ռան,

Սա­կայն մնա­ցեալ­քն ոչ կա­սե­ցան,

Ե­ւս բա­զում ընդ ծովն գան:

 Այժմ Փռան­գաց Փի­լիպ ար­քայն

Եւ Ըն­գ­լի­զա­ցն նմին նման

Լծեալ ի գործ Տեառն հա­սան,

Ե­կին առ մեզ չոր­րոր­դս ամ:

Սո­քաւք սպա­սե­մ­ըք փր­կու­թեան

Եւ Աս­տու­ծոյ մեր աւ­գ­նու­թեան,

Զի զմար­գա­րէ­ի­ցս դար­ձին զբան

Վա­յե­լե­լոյ գտ­ցուք ար­ժան.

 Ա­մէն:

Ուս­տի հա­ռեալ սր­տիս ի խոց,

Եւ տո­չոր­մա­նս, որ կայ յիս բոց,

Զայս սրս­կեմ կա­թս ան­ձ­րե­ւոց`

Զձե­ռա­հիւ­սս սուրբ գրոց,

Եւ սփո­փես­ցի յիւ­րոց ցա­ւոց

Սր­բել տա­ճար Տեառն աւ­թա­նոց:

 Այ­սու յու­սով յեր­կս վաս­տա­կոց

Կամ ի յո­քունց մէջ ի հո­գոց,

Զի ար­ծար­ծեալ ճրա­գիս իմ բոց`

Մի՛ խր­թ­նաս­ցի յաւ­տար հող­մոց:

644բ Ա­ւր­հ­նու­թիւն քեզ... Տէր իմ Յի­սուս Քրիս­տոս... ո­ղոր­մեա ստա­ցո­ղի աս­տուա­ծա­խա­ւս մա­տե­նիս` տէր Յո­հան­նի­սի րա­բոյ­նոյ, եւ ծնաւ­ղաց իւ­րոց եւ ա­մե­նայն զար­մից` կեն­դա­նեաց եւ հան­գու­ցե­լոց: Ընդ նմին եւ մե­ղա­պարտ գծո­ղիս` Բար­ս­ղի, եւ ծնո­ղաց ի­մոց եւ ա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցե­լոց ի Քրիս­տոս եւ այ­նո­ցիկ, որ սր­տի մտաւք խն­դ­րեն զթո­ղու­թիւն ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ, եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն (նման` 666ա, 680ա, 699բ, 714բ):

789բ Զնուաստ գծո­ղս Բար­սեղ ա­ղա­չեմ յի­շել ի Տէր (նման` 520ա):

814ա Փա՜ռք ա­մե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թեա­նն այժմ եւ միշտ եւ յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն (չի շա­րու­նակ­ւում, է­ջը` պա­րապ):

2. 486ա (Յով­հան­նէս Ար­քա­յեղ­բ­օր) Զեղ­կե­լի ո­գի` զՍի­րա­ք­այս գրող եւ զտա­ռիս ստա­ցող, զմե­ղա­պարտ ծա­ռ­այս Աս­տու­ծոյ եւ ա­մե­նայն ծա­ռա­յիցդ նո­րա` զՅո­հա­նէս ե­պիս­կո­պոս, զեղ­բայր բա­րե­պաշտ ար­քա­յին Հա­յոց Հեթ­մո եւ զոր­դիս մե­ծին Կոս­տան­դեայ ա­ղա­չեմ զվա[յ]ե­լո­ղսդ սո­րա եւ զժա­ռան­կո­ղսդ, եւ որք լու­սա­ւո­րիք սո­քաւք, յի­շել սր­տի մտաւք եւ ե­րախ­տա­ւո­րաւք թո­ղու­թիւն եւ ո­ղոր­մու­թիւն եւ հան­գիստ գտա­նել ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ այժմ եւ յա­պա­գա­յին, զի կա­րաւտք եմք ձերդ բա­րի յիշ­ման, որ­պէս եւ Տեառն ո­ղոր­մու­թեան: Եւ որ ա­ռա­տն է ի բա­րիս` Աս­տուած, մեզ եւ ձեզ եւ ա­մե­նե­ցուն ո­ղոր­մես­ցի, որ է ա­ւր­հ­նեալ, գո­վեալ, բա­րե­բա­նեալ եւ եր­կր­պա­գեալ յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն: Թո­ղու­թիւն շնոր­հես­ցէ Քրիս­տոս Աս­տուած նե­ղո­ղա­ցն զմեզ եւ տա­գ­նա­պո­ղաց եւ բամ­բա­սո­ղաց եւ չա­րա­կա­մաց. ա­մէն:

667ա Ի տե­ղիս չէ ի թվիլ ինձ ու­ղեղ: ԶՅո­հա­նէս ե­պիս­կո­պոս յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս:

667ա Ո՜վ քրիս­տո­սա­սէր եղ­բարք մեր, թո­ղու­թիւն մե­ղաց եւ ո­ղոր­մու­թիւն ո­գո բազ­մա­մե­ղիս` Յո­հա­նէս ե­պիս­կո­պո­սի, եւ ի­մո­ցն հայ­ցե­ցէք ի Քրիս­տո­սէ, զի յոյժ փա­փաք­մամբ ե­տու գրել զԱս­տուա­ծա­շունչ­քս եւ մեծ աշ­խա­տու­թեամբ տա­ժա­նե­ցա յուղ­ղե­լն` ի վա­ե­լս ե­կե­ղե­ցոյդ, բայց չէ ի թվիլ ու­ղեղ յինչ ինչ իրս վե­րա­գ­րեալ հա­մարքդ:

699ա Ո՜վ սուրբ ա­ռա­քեալ, զտեառ­նա­գին հա­մ­ա­նուն ծա­ռ­այս յի­շեա ա­ռա­ջի Քրիս­տո­սի եւ զի­մսն:

700ա [Յի­շես­ջիք] եղ­կե­լի եւ մե­ղաւք մե­ռեալ ո­գոյս` Յո­հա­նէս ե­պիս­կո­պո­սի` սոր[ա ստա­ցո­ղի, եւ դուք] փր­կու­թիւն եւ ո­ղոր­մու­թիւն ի Քրիս­տո­սէ խն­դ­րե­ցէք:

717բ Քրիս­տոս Աս­տուած մեր եւ տէր, որ փր­կա­գոր­ծու­թեան քո հե­տե­ւո­ղս ըն­կա­լար եւ զս­քան­չե­լա­գոր­ծս ե­րա­նեալ ա­ռա­քե­լոց քոց, զգոր­ծս ձե­ռաց պատ­կա­ռեալ ծա­ռա­յի քո` Յո­հա­նէս ե­պիս­կո­պո­սի, ըն­կալ ի փառս ա­նուան քո մե­ծի եւ ի փր­կու­թիւն եւ ի յի­շա­տակ քա­ւու­թեան մե­ծի խոր­հր­դոց քոց պաշ­տաւ­նէ­իս: Ո՜վ աս­տուա­ծա­պար­գեւ Տէր, որ հե­ղուս զշ­նոր­հս ո­ղոր­մու­թեան քո գթու­թեամբ առ ա­մե­նայն խն­դ­րո­ղս:

747ա Զմե­ղա­պար­տս` Յո­հա­նէս ե­պիս­կո­պոս ա­ղա­չեմ յի­շել ի Տէր (Նման` 800բ):

786բ Զմե­ղաւք եւ վըշ­տաւք լցեալ եղ­կե­լի ո­գիս` զՅո­հա­նէս ե­պիս­կո­պոս` ստա­ցող սուրբ տա­ռիս եւ ուղ­ղող յի­շել հայ­ցեմ ի վա­ե­լո­ղացդ զսա եւ ժա­ռան­գո­ղացդ յետ մեր, ի Քրիս­տոս Աս­տուած, զի գրես­ցէ ի կե­նա­ցն իւր մա­տեան զմեզ մե­րա­յով­քն եւ ո­ղոր­մես­ցի: Յի­շող­քն յի­շեալ լի­ցին ի [Քրիս­տո­սէ]:

801բ Զմե­ղա­պարտ ուղ[ղ]ո­ղս` Յո­հան­նէս ե­պիս­կո­պոս, եւ զծ­նո­ղսն իմ ա­ղա­չեմ յի­շել ի Տէր, ո՜վ սուրբք:

802բ Փա՜ռք քեզ, Քրիս­տոս Աս­տուած, ո­ղոր­մու­թեան քո կա­մաւք նե­րե­ցեք հի­քա­ցե­լոյս` զայս­պի­սի վեր ա­ռա­քել քեզ գո­հու­թիւն. կե­ցո՛յ գրու­թեամբ քո, ա­ռա­ւելդ գի­տող զկա­րիս, քան զկա­րեա­ցն խն­դ­րոց, որ ես ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: Եղ­կե­լոյ ստա­ցո­ղի սո­րա եւ մեծ ջա­նիւ ուղ­ղո­ղի` Յո­հան­նէս ե­պիս­կո­պո­սի ար­քա­եղ­բա­ւր եւ ծնո­ղաց եւ զար­մից թո­ղու­թիւն խն­դ­րե­ցէք ի Տեառ­նէ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 5բ (Ցան­կա­գիր Թո­րոս Ը­ռաւ­բի­նան­ցի) Ո՜վ եղ­բարք, որք հան­դի­պիք սմա, յի­շես­ջիք զիմ քաղ­ցր եւ բա­րի պա­րոն` զստա­ցաւղ սո­րա զպա­րոն Կ[ոստ] ան­դին (Նման` 144բ):

41բ Ո՜վ հեզ, քաղ­ցր եւ բա­րի պա­րոն իմ եւ իշ­խա­նաց իշ­խան պա­րոն Կոստ[ա]նդին, զմե­ղա­ւոր ի­րէ­ցս` զԹո­րոս Ը­ռաւ­բի­նան­ցս, զգ­ը­ծաւ­ղս յի­շեա ի Տէր (Նման` 572բ):

72ա Ո՜վ սուրբ եղ­բարք, որք կար­դայք եւ կամ աւ­րի­նա­կէք զԱս­տուա­ծա­շուն­չս, յի­շես­ջիք յա­ղաւ­թս ձեր զստա­ցաւղ գրո­ցս` զիմ քաղ­ցր եւ բա­րի պա­րո­նն եւ զիշ­խա­նաց իշ­խան զպա­րոն Կոս­տան­դի­նն, զհեզն եւ զխո­նար­հն եւ զաս­տուա­ծա­սէրն եւ զե­կե­ղե­ցա­սէրն եւ զքա­հա­նա­յա­սէրն, զի Քրիս­տոս Աս­տուած ընդ եր­կայն ա­ւուրս պա­հես­ցէ ա­ռողջ հոգ­ւով եւ մար­մ­նով եւ յետ աս­տեա­ցս եր­կ­նից ար­քա­յու­թեա­նն ար­ժա­նի ա­րաս­ցէ: Եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեան: Ընդ նմին եւ զմե­ղա­ւորս ի­րէ­ցս` զգ­ծաւղ ցան­քե­րոյս, զԹո­րոս Ը­ռաւ­բի­նան­ցս, եւ զծ­նաւ­ղսն մեր յի­շես­ջիք Աս­տուած ո­ղոր­մա­յիւ, եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ եւ մեզ ո­ղոր­մես­ցի, եւ որ զԱ­մէ­նն ա­սէ. ա­մէն: Ո՜վ մեզ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէ, Աս­տուած մե­կին հա­զար իր պատ­րաս­տէ. ա­մէն (Նման` 92բ, 161բ, 181ա, 203ա, 223ա, 246բ, 456բ):

133բ Ո՜վ հեզ, քաղ­ցր եւ բա­րի պա­րոն իմ եւ իշ­խա­նաց իշ­խան Կոս­տան­դին, ըն­կալ զսա եւ զմե­ղա­ւոր ի­րէ­ցս` զԹո­րոս Ը­ռաւ­բի­նան­ցս, զգ­ծաւղ ցան­քե­րոյս յի­շեա Աս­տուած ո­ղոր­մա­յիւ եւ ան­մե­ղա­դիր լեր սղա­լա­նաց սո­րա:

465բ Զմե­ղա­ւոր ի­րէ­ցս` զգ­ծաւղ սո­րա, զԹո­րոս Ը­ռաւ­բի­նան­ցս յի­շեա ի Տէր, ո՜վ սուրբ ըն­թեր­ցաւղ գրո­ցս (Նման` 534բ, 571ա):

558բ Ո՜վ սուրբ եղ­բարք, որք հան­դի­պիք սմա, յի­շես­ջիք զիմ քաղ­ցր եւ բա­րի պա­րոն` զստա­ցաւղ գրո­ցս պա­րոն Կոս­տան­դի­նն, զի ընդ եր­կայն ա­ւուրս պա­հես­ցէ զսա: Եւ զի Քրիս­տոս հան­գու­ցեալ եղ­բայր իւր` զպա­րոն Ճուֆ­րի, զքաղ­ցրն եւ զհեզն, զո­ղոր­մա­ծս եւ զաղ­քա­տա­սէրն, զի Քրիս­տոս Աս­տուած զինք ընդ իւր սուրբ իշ­խա­նա­ցն դա­սես­ցէ. ա­մէն: Եւ զիս` զմե­ղա­ւոր ի­րէ­ցս` զգ­ծաւղ ցան­քե­րոյս, զԹո­րոս Ը­ռաւ­բի­նանց եւ ըզ­ծ­նաւ­ղսն մեր յի­շես­ջիք Աս­տուած ո­ղոր[մեա­յիւ]: Եւ որ մեզ լի սր­տիւ Աս­տուած ո­ղոր­մեա ա­սէ, Աս­տուած մի­կին հա­զար իր պատ­րաս­տէ, եւ որ զԱ­մէ­նն ա­սէ. ա­մէն, Ռ (1000) ա­մէն: Եւ զհո­գե­ւոր եղ­բայր մեր` զկազ­մաւղ սո­րա, զԿի­րա­կոս ծե­րու­նի քա­հա­նայ յի­շես­ջիք Աս­տուած ո­ղոր­մա­յիւ, որ աշ­խա­տե­ցաւ ի կազ­մել սո­րա (Նման` 440բ, 503ա, 803բ, 815ա):

613բ Ո՜վ սուրբ եղ­բարք, որք հան­դի­պիք սմա, յի­շես­ջիք զիմ քաղ­ցր եւ բա­րի պա­րո­նն` զպա­րոն Կոս­տան­դին, զի Քրիս­տոս Աս­տուած ընդ եր­կայն ա­ւուրս պա­հես­ցէ զսա: Եւ ո­ղոր­մես­ցի գծաւ­ղի սո­րայ` Թո­րո­սի մե­ղա­ւոր ի­րի­ցուս, եւ կազ­մո­ղի սո­րա` Կի­րա­կոս ծեր քա­հա­նա­յի. ա­մէն: Ով մեզ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէ, Աս­տուած մի­կին հա­զար իր պատ­րաս­տէ. ա­մէն:

2. 144բ (Ստա­ցող պա­րոն Կոս­տան­դ­նի, շղա­գիր) Ո՜վ կար­դա­ցողք, որ զԱս­տուա­ծա­շու[ն]չքս կար­դայք, դուք պա­րոն Ճուֆ­րէ Ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք:

570բ Փ[ ա՜ռք]:

 Աս­տուայ­ծա­ծին սուրբ կոյս բա­րի,

 Ա­մէն աշ­խար[հ]ս քի­նով պար­ծի,

Իմ աղ­բայրն ի քեզ ան­ձ­նի,

Որ էր որ­դի տեառն Հեթ­մի`

Հա­յոց մե­ծած ջամ­բ­լա­յի:

Պա­րոն Ճուֆ­րէ ա­նուն կո­չի,

Եւ էր տի­պա­ւվ նայ գո­վե­լի,

 Աղ­քա­տաց այն էր բա­րի

Եւ աւ­տա­րա­ցն էր սի­րե­լի:

Կե­ցավ ինք այշ­խարք ԼԳ (33) ա­մի, տա­րի,

Փո­ղե­ցա­ւվ ի այշ­խա­րէս ԻԱ (21) ի մա­յի­սի,

Ի թվին Հա­յոց Ը­ՃԷ (1358) ա­մի:

Ես` Կուս­տն­դի­նս զայս գրե­ցի,

Որ եմ աղ­բայր հետ իր ի զկ­նի,

Որ եփ իմ աղ­բայրն ի մի­տս ին­կ­նի,

 Ար­ց­նու­քին այչ­քս կու վա­թի.

Քրիս­տոս Աս­տուած իր ո­ղոր­մի:

(Նոյ­նը, ա­ռանց վեր­ջ­նա­տո­ղի` 814բ):

3. 815բ Փա՜ռք...

Ի թվա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց տու­մա­րի

Պ եւ ԻԵ (1376) ա­մի

Հա­ւա­տա­րիմ այրն [բ] ա­րի

Եւ ի­մ­աս­տու­նն յա­մե­նայ­նի,

[Վառ]եալ [ի ս]էրն Քրիս­տո­սի

Եւ Սուրբ Հո­գոյն տուն եւ տե­ղի,

Որբ[ո]ց սի­րող եւ աղ­քա­տի,

 Աւ­տա­րա­ցն յարկ ա­պա­ւի­նի.

Ե­կե­ղեց­ւոյ սա փա­փա­քի,

Զի ընդ սր­բոց մասն ըն­կա­լ­ցի,

Ո­րոյ ա­նուն Աս­լան կո­չի,

Եւ կո­ղա­կի­ցն իւր յոյժ բա­րի,

Որ Յու­դի­տայ ա­նուն ա­սի,

Ստա­ցան հոգ­ւով սի­րոյ սըր­տի

Յի­շա­տակ ան­ջն­ջե­լի

Ի սուրբ մե­նաս­տա­նն յԻ­նն­կակ­նի`

Սուրբ Ամ­լորդ­ւոյն գե­րեզ­մա­նի

Եւ Մկր[տ]չին Տեառն Յի­սու­սի

ԶԱս­տուա­ծա­շուն­չս գո­վե­լի,

Որ եւ բազ­մաց է ցան­կա­լի:

Գնող ե­ղեն այսմ տա­ռի,

Որ Փրկ­չին է բան եւ հո­գի,

Ի սէրն Սուրբ Կա­րա­պե­տի.

Ե­տուն զօակ սա Սի­ո­նի:

Իւ­րեանց ծնո­ղա­ց­ըն եւ զար­մի

Եւ զա­ւա­կաց դե­ռա­բու­սի`

 Ա­միր-Սար­գիս պա­տա­նե­կի,

Եւ Ճա­հան­մէ­լիք Տա­լի­թա­յի

Եւ ծնո­ղա­ցն Աս­լա­նի,

Հա­ւրն` Սո­ղով­մո­նի,

Եւ մօրն` Սու­րա­թի,

Նոյն եւ ծնո­ղա­ցն Յու­դի­տա­յի,

Հա­ւրն` Յու­նա­նի,

Եւ մա­ւրն` Մի­նա­խա­թու­նի,

Իւ­րեանց եւ զա­ւա­կա­ցն

Միշտ յի­շա­տակ սայ ե­ղի­ցի

Ի Տա­րաւ­ն­ըն գա­ւա­ռի,

Վասն յու­սոյ տեառն Յի­սու­սի

Եւ այն կե­նա­ցն ան­վա­խ­ճա­նի:

Գնե­ցին զգան­ծս ան­պատ­մե­լի

Ի յութ հա­րիւր եզն­կա­ցի,

Որ է ար­ծաթ այս կեն­ցա­ղի,

 Ար­քա­յու­թեան բա­նա­լի:

Ե­տուն ըզ­գանձ մա­մո­նա­յի,

 Ա­ռին զդ­րախ­տն հայ­րե­նի

Վկա­յու­թեամբ Տեառն բա­նի,

Թէ Մի՛ գան­ձեք ձեզ գանձ յեր­կ­րի,

Եւ որ այ­լն է ի կար­գի:

Վասն այ­նո­րիկ զայս գրե­ցի,

Որ շր­ջա­գայ յա­մեն ա­մի,

Ի յա­ւուր Մեծ հին­կ­շա­բա­թի

Խոր­հուրդ սուրբ պա­տա­րա­գի

Վասն դո­ցա կա­տա­րես­ցի,

Զի փա­փագ­մամբ սի­րով սր­տի

Ցան­կա­ցան այ­ս­ըմ բա­նի:

Որ կա­տա­րէ սի­րով սր­տի,

Ի Քրիս­տո­սէ վար­ձս ըն­կա­լ­ցի

Յա­հեղ ա­ւուրն հա­մա­ռաւ­տի:

 Այ­սու յու­սով ան­մեկ­նե­լի

Կա­ց­ցէ ի դուռն Սուրբ Կա­րա­պե­տի

Մինչ ի գա­լուս­տն Քրիս­տո­սի:

Ով ոք հա­նել սա կա­մես­ցի

Վա­ճա­ռե­լով կամ գո­ղաս­ցի

Կամ այլ պատ­ճառ զինչ եւ լի­ցի,

Քա­հա­նա­յից, ա­ռաջ­նոր­դի

Կամ սպա­սա­ւոր այսմ ուխ­տի,

Եւ տա­նե­լոյ պատ­ճառ լի­նի,

Յան­մահ ա­տեա­նն Քրիս­տո­սի`

Զխա­չա­հա­նուց մասն ըն­կա­լ­ցի

Եւ Յու­դա­յի հետ դա­սես­ցի

Ի տար­տա­րոսն աղ­ջամղ­ջի

Եւ ի փա­ռաց լու­սոյն գր­կի:

4. 814բ (ԺԴ դ., բո­լոր­գիր) Ես տէր Յո­հան­նէս Բա­բեր­դու ե­պիս­կո­պոս, ե­տու զԱս­տուա­ծա­շունչ գիր­քս ի Տա­րաւ­նոյ Սուրբ Կա­րա­պե­տին` յի­շա­տակ ինձ եւ ծնո­ղաց ի­մոց` հա­ւրն ի­մոյ Տէր­տէ­րին եւ մա­ւրն ի­մոյ Հռիփ­սի­մին, եւ եղ­բա­ւրն ի­մոյ` Մե­լիք­շա­հին: Եւ որ լի սր­տիւ յի­շէ զմեզ ի Քրիս­տոս Աս­տուած ի դուռն Սուրբ Կա­րա­պե­տին եւ մե­ղաց թո­ղու­թիւն խն­դ­րէ, Որ­դին Աս­տու­ծոյ զիւր սղա­լան­քն ջն­ջէ: Եւ Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյն մե­րոյ փա՜ռք եւ պա­տիւ յա­ւի­տե­նից յօ­ի­տեա­նս. ա­մէն (փա­կա­գիր), ա­մէն:

5. 816ա (Վե­րա­կազ­մու­թեան) Փա՜ռք... Ըստ յա­ւէ­տա­խա­ղաց մշ­տա­հո­լով ա­րար­չաց ժա­մա­նա­կաց` սկզ­բ­նա­ւո­րեալ գա­լս­տե­նէ Բա­նին կե­նաց յեր­րոր­դում շր­ջա­նի եւ ի չոր­րոր­դում ըն­դիք­տի­ո­նի եւ ի կր­կ­նա­կի ո­լոմպ­իա­թի (1664=532 3+15 4+42) եւ ըստ Հայ­կեան թուա­հա­շու­թեան ի քսա­նե­րորդ եր­կ­րորդ յո­բե­լե­նի եւ յեր­րոր­դում նա­հան­ջի` ի մուտ չոր­րոր­դի ա­ռաջ­նե­րոր­դի (1664=22 50+3 4+1+551) եւ ըստ Հռո­մա­յեց­ւոց տու­մա­րի` օ­գոս­տո­սի ամ­սա­մ­տի եւ ըստ Հայ­կա­զեան պատ­ճէի` յե­լս մա­րե­րի ե­րե­ս­նե­րոր­դի, յա­ռաջ քան զե­րեք­տա­սան տօ­նա­խմ­բու­թեան Վե­րա­փոխ­ման սուրբ Աս­տուա­ծած­նի, ի թա­գա­ւո­րու­թեան բա­րե­բախ­տին Փո­քուն եւ Եր­կ­րոր­դին Շահ- Ա­բա­սի ի կող­մա­նն Պարս­կաս­տա­նի եւ յա­րեւ­մ­տեան բռ­նա­կա­լու­թեան Սուլ­տա­նին Ահ­մա­տայ, որ արդ իսկ կայ սաստ­կա­ցեալ ընդ Հռո­մա­յե­ցիս ի պա­տ­ե­րազ­մի, եւ ի հայ­րա­պե­տու­թեան թոր­գո­մեան սե­ռիս բա­րեր­ջան­կին եւ հո­գի­ըն­կ­լին տեառն Յա­կո­բայ սր­բա­զան կա­թ­ու­ղի­կո­սին Ա­մե­նայն Հա­յոց, որ զտասն ամ նս­տեալ յԱ­թոռ մե­ծա­փառ Սուրբ Է­ջմ­իած­նի, ա­րար ար­դիւ­նս մե­ծա­մե­ծս, զի զան­կա­կա­տու­նն` սկ­սեա[լ] ի [ աս­տուա­ծա]զգեաց Փի­լիպ­պոս կա­թու[ղ]ի­կո­սին, գե­ղա­զարդ յօ­րի­նուած­քով վեր ա­ւար­տեաց եւ զմուլ­քն գեղջ Սուրբ Է­ջմ­իած­նի, զեր­կիրս եւ զան­դաս­տա­նս նո­րա սեպ­հա­կա­նեաց սուրբ Ա­թո­ռոյս թա­գա­ւո­րա­կան Նո­մո­սաւ եւ ան­ջ­րե­լի հրո­վար­տա­կաւ եւ զգետ­նա­փար աղ­բիւրն բա­զում ծա­խիւք ա­ծեալ ի պա­րիս­պս եւ մեր­ձա­կայ այ­գիս եւ յան­դս վա­յել­չա­ցու­ցեալ: Նա եւ այլ բա­զում օգ­տու­թիւ­նս ա­րա­րեալ, զոր ոչ լի­նի մի ըստ մի­ո­ջէ թուել:

Յայ­սո­սում ա­մա­նա­կի, հուսկ յե­տի­նս յա­մե­նայ­նի ի բազ­մա­հոյլ յեղ­բայ­րու­թիւ­նս` նուաստ եւ ա­պա­լե­րիկ Մա­նուէ­լս, հո­մա­նուամբ վար­դա­պետ, սնեալ ի վար­ժա­րա­նի սուրբ Ա­թո­ռոյս, թէ եւ ոչ ա­ռեալ զճա­շակ սո­րին շնոր­հի, սա­կայն զան­ձն ի մահ ե­դեալ եւ ընդ հնա­զան­դու­թեամբ գրա­ւեալ ի հրա­մա­նա­տա­րու­թիւն եւ ի մա­տա­կա­րա­րու­թիւն սուրբ տա­նս գոր­ծա­կա­լու­թեան պա­րա­պեալ: Ե­ղեւ մեզ հրա­մա­նաւ հո­գե­ւոր տեառ­նս գնալ ի նուի­րա­կու­թիւն կող­մանց Վաս­պու­րա­կա­նի, ի շա­մի­րա­մա­կեր­տն ի Վան քա||(861բ)ղաք, յա­ռաջ քան զութ ամ, եւ տե­սեալ զաս­տու­ծա­տունկ դրախ­տս` զստու­գա­բան Աս­տուա­ծա­շուն­չս, որ էր ա[ր]հես­տա­բա­նեալ ի Սը­սոյ [ ար­հեստ]ա[ւ]ո­րա­կան մար­զա­րա­նէն, [ե]ւ ը[ս]տա­ցուած ար­քա­յեղ­բ­օրն` տեառն Յով­հան­նի­սի ար­քե­պիս­կո­պո­սի, եւ յետ ժա­մա­նա­կաց ան­կեալ ի սուրբ ուխ­տն Յով­հան­նու Կա­րա­պե­տին, եւ ըստ դի­պուա­ծոց վշ­տա­կիր նե­ղու­թեանց յայ­լ­ազ­գեաց` ա­ռաջ­նորդ նո­րա ա­ռա­քեալ էր ի վա­ճա­ռել: Ընդ որ խան­դա­ղա­տեալ եւ ի սէր սո­րին զա­կա­տեալ, տուաք զգի­նն ի նուի­րա­կու­թե­նէ Սուրբ Է­ջմ­իած­նի եւ ըստ սա­դ­րե­լոյ ո­մանց չա­րա­բա­րո­յից առ ի յա­փշ­տա­կել կր­կին` քան զգի­նն, ծա­խե­ցաք եւ ի սուրբ յԱ­թոռս հա­սու­ցաք բա­զում վշ­տօք: Եւ տուաք վերս­տին նո­րո­գել եւ օս­լա­յել եւ կազ­մել Թու­մա­յի քա­հա­նա­յի Ար­պա­տեց­ւոյ մե­րովք ծա­խիւք` առ ի մնալ մեզ յի­շա­տակ բա­րի յա­պա եւ ե­կ­օ­ղսդ եւ ի վա­յե­լ­օ­ղսդ ի ծոց մօրս լու­սոյ:

 Արդ, որք մի ան­գամ պա­տա­հիք այսմ բա­րե­բուխ եւ քաղ­ց­րա­համ աղ­բերս բա­րու­թեան, յի­շես­ջիք զաշ­խա­տ­օ­ղս ըստ կա­րի` զՄա­նուէլ վար­դա­պե­տս, եւ զծ­ն­օ­ղս եւ զե­րախ­տա­ւորս իմ զհո­գե­ւոր եւ զմար­մ­նա­ւոր, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի նա­խա­սահ­մա­նու­թեան ա­մէ­նու­նակ բա­րու­թեա­նն. ա­մէն: Հայր մեր...

6. 223ա (Բո­լոր­գիր) Յի­շե­ցէ[ք] ի Քրիս­տոս: Գրե­ցաւ ձե­ռամբ Մար­գա­րէ քա­հա­նա­յին թվին ՌՃԼԹ (1690)-ին:

7. 224ա (Շղա­գիր) Ով պա­տա­հողք Աս­տուա­ծա­շունչ մա­տե­նիս, յի­շես­ջիք նա­եւ զնուաստ Մես­րոպ ե­պիս­կո­պոս Սմ­բա­տեանց Նա­խի­ջե­ւան­ցի` միա­բան Մայր Ա­թո­ռոյ Ս. Է­ջմ­իած­նի, ի 1-ն ապ­րի­լի 1884 ա­մի:

Ծնթ. յե­տա­գա­յում վրան խաչ է քա­շուած:

Կն­քա­դ­րոշմ` 6ա, 251բ, 622բ Գիր­քս Սուրբ Է­ջմ­իած­նա է:

346

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

Նո­րա­շի­նայ Մա­նուկ Ս. Նշան  ՊԼԹ -1390

Հի­զանՊԽԹ -1400

ԳՐԻՉ` Պե­տ­րոս ա­բղյ (1390 թ., 440ա-89բ), Յո­վա­նէս քհյ (1400թ., 1դ-439բ, 490ա-556ա), Մել­քէ­սէդ քհյ (1400 թ., օգ­նո՞ղ): ԾԱՂ­ԿՈՂ (2 մա­սե­րի)` Յով­հա­նէս քհյ (1400 թ., գրի­չը): ՍՏԱ­ՑՈՂ (2 մա­սե­րի)` Յով­հան­նէս րա­բու­նի:

ԹԵՐԹ` 559+1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1ա-1գ, 42ա, 439բ, 556բ-9բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԴ 12 (Ա 10, Դ 8, Ե, Զ, ԻԴ 11) +Ա-ԻԴ (նա­խա­պէս` Ա-ԺԴ + Ա-Դ, ա­պա միա­ւո­րուած` Ա-ԺԸ եւ շա­րու­նա­կուած` ԺԹ-ԻԴ) 12 (ԺԱ, ԻԴ 10, ԺԲ 11, ԺԴ 8, ԺԸ 14): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 28 18,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 218ա): ՏՈՂ` 47-49: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, Շմա­ւոն կազ­մո­ղի 1671 թ. ճն­շա­դ­րոշմ մա­կա­գ­րու­թեամբ (տե՛ս), մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` զար­դա­հիւս կա­նաչ մե­տա­քս, դռ­նա­կի աս­տա­ռը` կար­միր կտաւ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Գիր­ք­օր­հ­նէք` 1դ (Ե­կե­ղե­ցու խո­րան, կեն­տ­րո­նում, գրա­կա­լի վրայ դրուած է Աս­տուա­ծա­շունչ, ձա­խում Յով­հան­նէս վրդ-ը խա­չա­կն­քում է, ա­ջում` Յո­վա­նէս քհյ-ն խն­կար­կում), Տի­րա­մայ­րը մա­նուկ Յի­սու­սը գր­կին (դի­մա­ցը` Յով­հան­նէս վրդ-ն ու Յո­վա­նէս քհյ-ն ծն­կա­չոք ա­ղեր­սե­լիս)` 442ա, Յով­սէփ Գե­ղե­ցիկ եւ Ա­սա­նէթ` 40բ: Ի լու­սան­ցս -Դա­ւիթ հե­ծեալ` 147ա, Դա­ւիթ նուա­գա­րա­նով` 280ա, Յով­հան­նէս ա­ւե­տա­րա­նիչ յե­նուած գա­ւա­զա­նին («Հան­գիստ)` 554բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 2ա, 464ա: Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 22ա, 42բ, 60ա, 74բ, 94ա, 108բ, 119բ, 132բ, 147ա, 159բ, 174ա, 187ա, 199ա, 213ա, 219ա, 223բ, 229բ, 234ա, 240բ, 245բ, 261ա, 280ա, 282բ, 285բ, 288բ, 291ա, 294բ, 297ա, 300ա, 303ա, 315ա, 317ա, 322բ, 331բ, 342բ, 362բ, 364ա, 381ա, 407ա, 417ա, 442ա, 456ա, 478ա, 492ա, 497ա, 502ա, 505ա, 507ա, 508ա, 524ա, 539ա, 540բ, 544ա, 546բ, 548ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, շա­գա­նա­կա­գոյն, ոս­կի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Զըլջց­բ­լ­մ­ւսջ, Չը``բլմջսկջ կլ Կ հկզսւ` վբլմբլմկջսւ``ջա­կվ­մսկ Թսմսկ Հը`զջսգկ (լա­տի­նե­րէն): ԺԳ դ.: Ֆրա­նս­իա՞: 2(Ա-Բ)+2(Գ-Դ), ստա­ցուած ձե­ռա­գիր մա­տեա­նի ամ­բող­ջա­կան թեր­թե­րից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, սո­վո­րա­կան գո­թա­կան գիր (նմուշ` Բա): Տես Հ՞ Կ՞ Տկվբհքցջ, Տջմջհ­ըա սւ­տ­ըթ­կվ­բի կ ես­ջա`բլ­մ­ըց հջմ­կ­լվտ­ըաը ջհեջց­կմջ, դսջ­լեւ>կբ­վեւ ց "ջմբլջգջսջլբ, Բսբցջլ, 1980, վմս՞ 49՞

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ թր­ջուա­ծու­թեան հետ­քեր, ա­ռան­ձին թեր­թե­րի լու­սանցք­ներ բամ­բա­կա­կա­լած, 439-ի չգ­րուած կէ­սը ըն­դ­եր­կայ­նա­կի կտ­րուած-հա­նուած, կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը թե­թե­ւա­կի մա­շուած, փա­կան­ներն ըն­կած, դռ­նա­կի վրայ` խո­շոր սեւ բիծ:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. Ծնունդք -Գրք 2ա-21բ:

2. Կտակ ԺԲ նա­հա­պե­տա­ցն -22ա-36ա (տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢ 25: Կտակ­նե­րի տե­ղե­րը. ա/22ա-3ա: բ/23աբ: գ/23բ-6ա: դ/26ա-8բ: ե/28բ-9ա: զ/29աբ: է/29բ-30ա: ը/30բ-1բ: թ/31բ-2բ: ժ/32բ-3բ: ժա/33բ-5ա: ժբ/35ա-6ա):

3. Ա­սա­նեթ -36ա-41բ (տե՛ս Բ ¢ 1):

4. Ելք -Գրք 42բ-59բ:

5. Ղեւ­տա­կանք -Գրք 60ա-73ա:

6. Թիւք -Նխ. 73ա: Գլ. 73ա-4բ: Գրք 74բ-93ա:

7. Բ. 0րէնք -Նխ. 93: Գլ. 93ա-4ա: Գրք 94ա-108ա:

8. Յե­սու -Նխ. 108ա: Գլ. 108աբ: Գրք 108բ-19ա:

9. Դա­տա­ւորք -Նխ. 119աբ: Գլ. 119աբ: Գրք 119բ-29բ:

10. Հռութ -Նխ. 129բ-30ա: Գրք 130ա-1ա:

11. Թագ. Ա -Յռջբ. («Վասն) 131աբ: Նխ. («Սկիզ­բն) 131բ-2ա: Գլ. 132աբ: Գրք 132բ-146բ:

12. Թագ. Բ -Գլ. 146բ-7ա: Գրք 147ա-58բ:

13. Թագ. Գ -Գլ. 158բ-9բ: Գրք 159բ-73ա:

14. Թագ. Դ -Գլ. 173ա-4ա: Գրք 174ա-86ա:

15. Մնաց. Ա -Նխ. 186աբ: Գլ. 186բ-7ա: Գրք 187ա-98բ:

16. Մնաց. Բ -Գլ. 198բ-9ա: Գրք 199ա-212բ:

17. Ե­զր Ա -Նխ. 212բ: Գլ. 212բ-3ա: Գրք 213ա-9բ:

18. Ե­զր Բ -Հան­գա­մանք 219բ: Գրք 219բ-23բ:

19. Նե­ե­մի -Նխ. 223բ: Գլ. 223բ: Գրք 223բ-9ա:

20. Ես­թեր -Նխ. 229աբ: Գրք 229բ-34ա:

21. Յու­դիթ -Նխ. 234ա: Գրք 234ա-40բ:

22. Տով­բիթ -Նխ. 240բ: Գրք 240բ-4բ:

23. Մա­կաբ. Ա -Նխ. 244բ: Գլ. 244բ-5բ: Գրք 245բ-60ա:

24. Մա­կաբ. Բ -Նխ. 260աբ: Գլ. 260բ-1ա: Գրք 261ա-72բ:

25. Մա­կաբ. Գ -Նխ. 272բ: Գլ. 272բ: Գրք 272բ-8ա:

26. Սաղ­մոսք -Նխ. (Ե­պի­փան) 279ա-80ա: Գրք 280ա-303ա:

27. Ա­ռակք -Գրք 303ա-12ա:

28. Ժո­ղո­վող -Գրք 312ա-5ա:

29. Երգ Եր­գոց -Գրք 315ա-6բ:

30. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Գրք 317ա-22բ:

31. Սի­րաք -Գրք 322բ-9ա (Կից` 329ա-31ա, տե՛ս Բ ¢ 2):

32. Յոբ -Նխ. 331աբ: Նխ. ( Ա­ղի­կառ­նա­ցի) 331բ: Գրք 331բ-42ա:

33. Ե­սա­յի -Գլ. 342աբ: Մրգ. 342բ-62ա: Մահ 362աբ:

«Գլ. ¢ 34-45 հա­մա­խմ­բուած` 362բ-3բ: Կից` 363բ-4ա, տե՛ս Բ ¢ 3:

34. Ով­սէէ -Գլ. 362բ: Մրգ. 364ա-7ա: Մահ 367ա:

35. Ա­մո­վս -Գլ. 362բ: Մրգ. 367ա-9ա: Մահ 369ա-70բ:

36. Մի­քիէ-Գլ. 362բ-3ա: Մրգ. 369ա-70բ: Մահ 370բ:

37. Յո­վէլ -Գլ. 363ա: Մրգ. 370բ-1բ: Մահ 371բ:

38. Յով­նան -Գլ. 363ա: Մրգ. 371բ-2բ: Մահ 372բ:

39. Աբ­դի­ու -Գլ. 363ա: Մրգ. 372բ-3ա: Մահ 373ա:

40. Նա­ւում -Գլ. 363ա: Մրգ. 373աբ: Մահ 373բ:

41. Ամ­բա­կում -Գլ. 363ա: Մրգ. 373բ-4բ: Մահ 374բ:

42. Սո­փոն­իա -Գլ. 363ա: Մրգ. 374բ-5բ: Մահ 375բ:

43. Ան­գէ­ոս -Գլ. 363ա: Մրգ. 375բ-6ա: Մահ 376ա:

44. Զա­քար­իա -Գլ. 363աբ: Մրգ. 376ա-9ա: Մահ 379ա:

45. Մա­ղաք­իա -Գլ. 363բ: Մրգ. 379բ-80ա: Մահ 380ա:

46. Ե­րեմ­իա -Մրգ. 381ա-402բ:

47. Բա­րուք -Թղթ 402բ-4բ:

48. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ողբք 404բ-6բ: Մահ 438բ-9ա (¢ 50-ից յե­տոյ):

49. Դա­նի­էլ -Մեկ. Նխ. 406բ-7ա (տե՛ս Բ ¢4): Գլ. 407ա: Մրգ. 407ա-15ա: Մահ 415բ:

50. Ե­զե­կի­էլ -Գլ. 415բ-6բ: Յռջբ. 416բ-7բ (տե՛ս Բ ¢5): Մրգ. 417բ-38բ: Մահ 438բ:

51. Թղթ Եւ­սե­բի -440ա:

52. Հա­մա­բար­բառ -Կա­նոնք 440բ-1բ:

53. Մատ­թէ­ոս -Աւ. 442ա-55բ:

54. Մար­կոս -Աւ. 456ա-64ա:

55. Ղու­կաս -Աւ. 464ա-478ա:

56. Յով­հան -Աւ. 478ա-89բ:

57. Թղթ առ Հռո­մա­յե­ցիս -Պատ­ճառք 490ա-1բ (տե՛ս Բ ¢ 6): Գլ. 491բ-2ա: Թղթ 491բ-2ա: «Գլ. ¢ 58-70 համ­խմ­բուած` 520ա-1բ:

58. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Գլ. 520ա: Թղթ 497ա:

59. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Գլ. 520ա: Թղթ 502ա-5ա:

60. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Գլ. 520ա: Թղթ 505ա-7ա:

61. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Գլ. 520աբ: Թղթ 507ա-8բ:

62. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Գլ. 520բ: Թղթ 508բ-9բ:

63. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Գլ. 520բ: Թղթ 510ա-1ա:

64. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Գլ. 520բ: Թղթ 511ա-2ա:

65. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Գլ. չիք: Թղթ 512աբ:

66. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Գլ. 520բ-1ա: Թղթ 512բ-6բ:

67. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Գլ. 521ա: Թղթ 516բ-7բ:

68. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Գլ. 521աբ: Թղթ 517բ-8բ:

69. Առ Տի­տոս -Գլ. 521բ: Թղթ 518բ-9բ:

70. Առ Փի­լի­մոն -Գլ. 521բ: Թղթ 519բ:

70*. Վե­րա­գիր, Թե­լա­դ­րութ., Նա­ւար­կութ. -519բ-20ա (տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢ 77*):

71. Գործք Ա­ռա­քե­լոց -Յռջբ. («Որք) 521բ-2բ: Դիր 522բ: Գլ. 522բ-3բ: Ըն­թերց. ԺԶ 523բ: Նխ. («Գործք) 523բ: Ըն­թաց­քն 523բ: (Կից` ծնթ. գր­չի. տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢ 55, զ): Գրք 523բ-37բ:

72. Թղթ Յա­կո­բայ -Յռջբ. 538աբ: Գլ. 538բ: Նխ. 538բ: Թղթ 539ա-40բ:

73. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -Գլ. 540բ: Նխ. 540բ: Թղթ 540բ-2ա:

74. Թղթ Պե­տ­րո­սի Բ -Գլ. 542աբ: Նխ. 542բ: Թղթ 542բ-3բ:

75. Թղթ Յով­հան­նու Ա -Գլ. 543բ: Նխ. 543բ-4ա: Թղթ 544ա-5բ:

76. Թղթ Յով­հան­նու Բ -Գլ. 545բ: Նխ. 545բ: Թղթ 545բ-6ա:

77. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Գլ. 546ա: Նխ. 546ա: Թղթ 546ա («Բ փխ «Գ):

78. Թղթ Յու­դա­յի -Գլ. 546ա: Նխ. 546աբ: Թղթ 546բ-7ա:

79. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -547ա:

80. Յայ­տ­նութ. Յով­հան­նու -Նխ. 547աբ: Գլ. 547բ-8ա: Գրք 548ա-54ա:

81. Հան­գիստ Յով­հան­նու -554բ-5ա:

Բ. 1. 36ա-41բ Պատ­մու­թիւն Ա­սա­նե­թայ` կնո­ջն Յով­սէ­փայ -Եւ ե­ղեւ յա­մին ա­ռաջ­նում յեւ­թն ա­մաց լի­ու­թեա­նն... ի տուն իւ­րեանց` փա­ռա­ւո­րե­լով զԱս­տուած բար­ձ­րեա­լն, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: (Հմմտ. Լ0 347, Բ ¢ 5):

2. 329ա-31ա [Խրատք Ի­մաս­տա­սի­րաց պի­տա­նի] -Ճա­նա­պար­հորդք ի տու­նս եւ ի հայ­րե­նիս... զմ­տաց ու­սու­ցի­չսն, քան զմար­մ­նոյ ծն­օ­ղսն: (Տե՛ս Լ0 187, Բ ¢ 2):

3. 363բ-4ա Տեառն Ներ­սէ­սի ար­քե­պիս­կո­պո­սի Տար­սո­նի Մեկ­նու­թիւն Եր­կո­տա­սան մար­գա­րէ­ից, զոր ի թե­լա­դ­րու­թե­նէ աբ­բայ Եփ­րե­մի եւ Կիւր­ղի եւ յիւ­րոց յա­ւե­լա­ծոյ մտաց գե­ղեց­կա­յար­մար յե­ռեալ իբ­րեւ ոս­կի ընդ սար­դի­ոն -Յար եւ մեր­ձա­ւոր վկա­յեն գրոց... յայտ ա­րար` թէ պո­ռ­ըն­կին:

4. 380բ-1ա Նա­խա­դ­րու­թիւն սուրբ մար­գա­րէ­ին Ե­րեմ­իայ, ա­սա­ցեալ Մխի­թար վար­դա­պե­տի [Գօ­շի -Մար­գար­էա­ցաւ Ե­րեմ­իա յա­ւուրս թա­գա­ւոր]ու­թեա­նն Յո­վս­իայ...

Հմմտ. Լ0 1224, 159բ-68բ:

5. 406բ-7ա Մեկ­նու­թիւն Նա­խա­դ­րու­թիւն Դա­նի­է­լի, զոր ա­րա­րեալ է հո­գե­կիր առն Վար­դան վար­դա­պե­տի` ի լու­սա­ւոր մե­կն­չաց -Մեր­ձա­ւորք եղ­բարք եւ որդ­իակք յօ­ժա­րե­ցին... եւ մար­գար­էա­նա­լոյ սո­րա այս­պի­սի:

6. 416բ-7բ Յա­ռա­ջա­բան Վեր­լու­ծու­թեան Մար­գա­ր­է­ու­թեա­նն Ե­զեկ[ի]է­լի` Ե­սա­յեայ վար­դա­պե­տի - Աս­տուա­ծա­յին ա­րար­չա­գործ բա­նիւն կր­կին է­ու­թեամբ... սկ­սա­նի յա­սե­լն իւ­րում այս­պէս:

7. ա. 490ա Պատ­ճառ Թղ­թոյն, որ առ Հռո­մա­յե­ցիսն -Բա­զումք հա­ւա­տա­ցին ի Քրիս­տոս... եւ ցու­ցա­նէ զհա­կա­ռա­կու­թիւ­նն:

բ. 490ա-1բ Դար­ձեալ այլ Պատ­ճառ Թղ­թոյն Պօ­ղո­սի -Բայց տես­ցուք զբո­լոր պատ­ճառս Թղ­թոյն Պօ­ղո­սի ա­սէ. Յա­ռաջ քան զժա­մա­նա­կսն յա­ւի­տե­նից:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 440ա (Պե­տ­րոս գր­չի, 1390 թ.) Աւ­գ­նեա՛, սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին, Պե­տ­րո­սիս, եւ հա­սո՛ յա­ւար­տու­մն սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս:

455բ Յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս զեր­ջա­նիկ րա­բու­նի զՅո­հան­նէս եւ զհո­գե­ւոր պա­րոն Ա­միր­մուլ­քն եւ զկե­նա­կի­ցն իւր` զՄ­ս­ըր­մէ­լի­քն, եւ զծաղ­կա­զարդ զա­ւակք իւր` զԱս­տուա­ծա­տուրն, զպա­րոն Ու­մէ­տն, եւ Աս­տուած յի­շո­ղա­ցն ո­ղոր­մի. ա­մէն:

464ա ԶՅո­հան­նէս զեր­ջա­նիկ րա­բու­նին յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ զմե­ղու­ցեալ Պե­տ­րոս գրիչ եւ զպա­րոն Ա­միր­մուլ­քն բա­րի ծնաւ­ղօ­քն եւ զա­ւա­կօ­քն իւ­րով:

477ա Ան­մե­ղա­դիր լեր, րա­բու­նի, զայս ե­րե­սս ան­ձ­րեւն յեր­դե­ցն ի վայր ա­ւե­րեց եւ զե­լու­զակ Պե­տ­րո­սս վի­րա­ւո­րեց: Ով որ կար­դայ, թող մեզ յի­շեա, Աս­տուած զիւր մեղ­քն մո­ռա­նայ:

489բ Փա՜ռք... Աս­տա­նա­ւր յանկ ե­լեալ ա­ւար­տե­ցաւ աս­տուա­ծա­խա­ւս եւ հոգ­իա­բուխ, քա­ռա­վ­տակք, յա­կա­նա­կիտ աղ­բե­րէն ըն­թա­ցեալ յո­լոր­տս տի­ե­զե­րաց: Գրե­ցաւ սայ ի թուա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց ՊԼԹ (1390), ի յա­նա­պա­տս Նոր­շի­նայ, որ Մա­նուկ Սուրբ Նշան կո­չեն, ընդ հո­վա­նեաւ սո­րին եւ այլ սուրբ ե­կե­ղե­ցեա­ցս: Ի վա­յե­լու­մն սայ ե­ղի­ցի Յո­հան­նէս րա­բու­նա­պե­տին, որ ետ գրել փա­փա­գա­նաւք` յի­շա­տակ իւր եւ բա­րի ծնաւ­ղա­ցն իւ­րոց:

 Արդ, ա­ղա­չեմ բազ­մա­պի­սիս ա­ռա­ջի վեր­ծա­նո­ղացդ այսմ սո­փե­րի, մա­տու­ցա­նեմ յի­շա­տա­կել բա­րի կա­մաւք եւ սեռն սի­րով ի պատ­կա­նա­ւոր խն­դ­րուա­ծս, զի տա­ցէ սո­ցա Տէր Աս­տուած զփառս ան­պա­տու­մս յան­սպառ յա­ւի­տե­նին: Այլ յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս զհո­գե­ւոր եւ բա­րէ­սէր զպա­րոն Ա­միր­մուլ­քն եւ զբա­րի ծնաւղ­քն իւր եւ զծաղ­կա­զարդ որ­դի­քն իւր` զԱս­տուա­ծա­տուրն եւ զպա­րոն Ու­մէ­տն, եւ զկե­նա­կի­ցն իւր` զՄ­ս­ըր­մէ­լի­քն, ե­ւս ա­ռա­ւել սո­ցա ե­ղի­ցի յի­շա­տակ, որ զթուղ­թս յաւ­ժար կա­մաւք տուին, տա­ցէ Քրիս­տոս փո­խան զեր­կ­նից ար­քա­յու­թիւ­նն: Ընդ որս եւ ես` ան­պի­տա­նս յա­մե­նայ­նի Պե­տ­րոս ա­ն­ար­ժան ա­բե­ղա, որ սա­կաւ ինչ տա­ժան­մամբ գրե­ցի վասն դառն ժա­մա­նա­կիս` յահ եւ փախ յայ­լ­ա­զգաց, այլ պա­ղա­տա­նս ըն­ձա­յեմ` յի­շել ե­ւս մեզ ա­ղօ­թիւք ի տէր մեր Յի­սուս Քրիս­տոս, իբ­րու թէ նե­րու­մն յան­ցա­նաց եւ քա­ւու­թիւն մե­ղաց ա­րաս­ցէ Քրիս­տոս Աս­տուած մեր ձեզ` յի­շո­ղացդ, եւ մեզ. ա­մէն: Այլ յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս զհո­գե­ւոր եղ­բայր մեր` զՄա­թէ­ոս, որ զթուղ­թս կո­կեց: Եւ ա­ղա­չեմ [ա]մե­նե­սեան` չլի­նել մե­ղա­դիր խո­շո­րու­թեան գրիս. այս եր­կու ամ է, որ աչ­քս վա­տել է, աչք կու դնեմ ու գրեմ:

2. 1դ (Յո­վա­նէս գր­չի, 1400 թ.) Յով­հան­նէս վար­դա­պե­տին եմ` ա­ն­արժ[ա]ն Յո­վա­նի­սի ձե­ռամբ ծաղ­կեալ:

-(Խո­րա­նի գմ­բե­թի շուրջ, բո­լոր­գիր) Ան­պի­տան ծաղ­կո­ղս` Յո­վա­նէս սու­տ­ա­նուն քա­հա­նայ յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս եւ զհայրն իմ` զՄ­կր­տիչ քա­հա­նայ, որ տա­րա­ժամ փո­խա­ցաւ ի Քրիս­տոս, եւ լի բե­րա­նով ա­սա­ցէք Աս­տուած ո­ղոր­մի, զի յոյժ աշ­խա­տե­ցայ ի սմայ վասն յի­շե­լոյ զմեզ:

-(Ստա­ցո­ղի նկա­րի վե­րե­ւում, բո­լոր­գիր) Յո­վան­նէս վար­դա­պե­տն է:

25բ. Ես եմ կը­տակ հաս­տատ[ու]թե[ան`]

Փո­խա­նա­կե­ցեալ ձեզ յան­դի­ման,

Տ[եառ]ն Յո­հան­նի[սի] ի յետ մահ[ո]ւան,

Մաղ­թեմ բա­նիւ սե­րա­կան:

70ա. Այս սուրբ գիր­քս զայն մար­դն ա­նի­ծէ,

Որ զգ­րա­գիրս ա­նի­րաւ բան­բա­սէ:

73ա Զա­ն­ար­ժան եւ զփ­ցուն գրիչ զՅո­վա­նէս յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս, որ զսա­կաւ գիրս գրե­ցի: Ո՜վ սուրբ վար­դա­պետք, որք հան­դի­պիք սմայ, յի­շե­ցեք ի սուրբ ա­ղաւ­թս ձեր զիս եւ զհայրն իմ` զՄ­կր­տիչ քա­հա­նայ, եւ զՍ­տե­փա­նոս եւ զԳ­րի­գոր քա­հա­նայ, որ փո­խե­ցան ի Քրիս­տոս եւ սուգ ան­մ­խի­թար ե­տուն մեզ, ո՜հ:

114բ Ա՜մ, ինչ ա­սեմ, ա­նս­խալ սխա­լիլ կու պի­տի: Զգ­րի­չս յի­շեա, զի յօ­րի­նա­կն է երկ­բա[յ] ա­ցած (նման` 111ա, 176ա):

131ա Զգ­րի­չս յի­շեա ի Քրիս­տոս (նման` 199ա, 213ա, 245բ, 280ա, 282բ, 285բ, 288բ, 300ա, 303ա, 315ա, 373ա, 497ա):

141ա Ա՜խ, ո՜վ սուրբ վար­դա­պետք, որք հան­դի­պիք սմա, այնց հա­մա­րե­ցէք, թէ կեն­դա­նոյն առ ո­տս ձեր ի ա­ն­ար­ժան ե­րե­սս ե­դեալ կա: Բո­լո­րով սր­տիւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք հօրն իմ` Մկր­տիչ քա­հա­նա­յի, եւ ինձ` ա­ն­ար­ժան գր­չի Յո­վա­նէ­սի, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շես­ցէ ի բա­րին (նման` 181բ, 210բ, 272բ, 415բ, 555ա):

186ա Զա­ն­ար­ժան գր­չա­կս` զՅո­վա­նէս յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ զսի­րուն պա­պն իմ` զՄ­կր­տիչ քա­հա­նայ:

198ա. Ա­ւա՜ղ, զժա­մա­նա­կս ա­սեմ,

Զտա­տա­նեա­լս յա­լե­կո­ծու­թիւն,

Ի յան­պար­տե­լի յազ­գէն`

Յա­նո­ղորմ ի Թա­մուր­լան­կէն:

 Աս­տէն եմք մե­ղօք խրա­տեալ,

 Ան­պ­տում ա­հիւ փա­խու­ցեալ, ա՜յ, վա՜յ,

Ընդ­դէմ ան­դէ­նին կա­պեալ,

Ուր ան­շ­էջ հու­ր­ըն կայ ի վառ:

Վասն Աս­տու­ծոյ, զի­նա­հար,

Զիս յի­շեա ի Քրիս­տոս:

213ա. Ի ժա­մա­նա­կի վեր­ջի­նս,

Ի լը­ռել քնա­րաց ձայ­նից,

Յի­շել ար­ժա­նի ա­րայ զիս,

Որ հան­դի­պիս տա­ռիս:

219բ Յա­ն­ար­ժան Յո­վա­նի­սէ ըն­ծայ սուրբ վար­դա­պե­տին Յով­հան­նու: Յի­շե­ցէք զմեզ ի Քրիս­տոս Յի­սուս:

229ա Ո՜վ սքան­չե­լեա­ցս, որ զա­մե­նայն աշ­խա­տա­նս ո­չինչ ա­րար մար­դն չար եւ մեզ յոյժ դառ­նա­ցոյց, չար ընդ բա­րոյ վճա­րեաց (նման` 236ա):

234ա Զծո­վա­լ­րա­ցեա­լն ի բազ­մա­բե­ղուն ի­մաս­տս գը­րա­ւո­րա­կան սուրբ հո­գոյն` զՅո­հան­նէս րա­բու­նի յի­շել ի Քրիս­տոս:

278ա Զա­ն­ար­ժան գրի­չս յի­շեայ ի Քրիս­տոս եւ մի՛ մո­ռա­նար, ա­ղա­չեմ, զի ի յոյժ աշ­խա­տե­լոյն ի սմայ յոյժ ցաւ էած ա­չա­ցս եւ տկար ան­ձի­նս, այլ վասն յի­շե­լոյ զիս եւ զհայրն իմ` զՄ­կր­տիչ քա­հա­նայ, յետ ձգեալ իմ զտ­կա­րու­թիւ­նս, ծրե­ցի զԱս­տուա­ծա­շունչ տառս. մի՛ մո­ռա­նայ, ա­ղա­չեմ: Եւ զայս ե­ւս ծա­նի­ցէ աս­տուա­ծա­տուր ի­մ­աս­տու­թիւնդ ձեր, զի յա­ռա­ջն ոչ ազ­դե­ցին վասն ոս­կով ծաղ­կե­լոյ, եւ ես ան­պատ­ր­աս­տու­թեամբ ա­րա­րի` ո­՛չ տա­լով զաս­տառս ոս­կոյն ի ներ­քոյ իւր, այլ` այլ ի­մն դե­ղով, եւ յե­տոյ նե­ղի­ցին զիս, թէ ոս­կել պի­տի, վասն ո­րոյ յան­ճար լի­նե­լոյն ի փշ­րիլ ան­գա­նի, եւ մեզ վատ ա­նուն վե­րա­բե­րէ: Այլ վասն այ­նո­րիկ ա­սա­ցի ես զպատ­ճառն, զի ան­մե­ղա­դիր լի­ջիք: Եւ շատ զեան ե­բեր մեզ: Տէրն լաւ գի­տէ եւ ան­ձի­նս յոյժ տկա­րու­թիւն, այլ ոչ յի­շեմք զնե­ղու­թիւ­նն` վասն խն­դու­թեա­նս, զի յի­շա­տակ լի­ցի մեզ եւ ծնո­ղաց մե­րոց: Եւ ով որ զմեզ յի­շէ սր­տի մտօք ի հան­դի­պու­մն սո­րայ, յի­շեալ լի­ցի յա­ռատ ո­ղոր­մու­թիւ­նն Քրիս­տո­սի, եւ ով ոք որ յանդ­գ­նի եւ խա­փա­նել ջա­նայ զյի­շա­տա­կս մեր, խա­փա­նել լի­ցի ի Քրիս­տո­սէ, եւ ջն­ջես­ցի ա­նուն նո­րայ ի դպ­րու­թե­նէ կե­նա­ցն յա­ւի­տե­նից. ա­մէն: Զի փո­խա­նակ բար­ւոյ եւ շնո­րա­հա­կա­լու­թեան դառ­նա­ցոյց զիս եւ շատ վատ ա­սաց բամ­բա­սե­լով` Ա­ռա­քեա­լն` խռո­վա­րար, եւ վե­րա­կա­ցուն` նեն­գաւղ:

416բ Զպա­տուա­կան եւ զհռ­չա­կա­ւորն ի րա­բու­նիս, զան­ձ­նա­ճիշդ ար­քա­յու­թեան, վասն կա­մաւ ներ­ք­նա­ծած­կեալ լոյսն ի մար­մ­նի, զմ­տա­ցն ա­սեմ, ի վե­հա­գու­նէն մտաց հօրն նկա­րի` զՅով­հան­նէս ա­ղա­չեմ յի­շել ի մար­թե­լին շնոր­հեալ տես­լեա­նն աս­տուա­ծա­յին եւ ի սոս­կա­լի ժամ խոր­հր­դեա­նն կեն­դա­նա­տուի: Նա­եւ զիս` զա­ն­ար­ժա­նս, ի նոյն ա­ղերս ի սուրբ ա­ղօ­թի, եւ զսի­րուն հայ­րի­կն իմ` զՄ­կր­տիչ քա­հա­նայ, Աս­տու­ծոյ հա­մար զի­նա­հար:

439ա. Գի­տէ գի­տողն գաղ­տ­նեաց, եղ­բարք,

Վասն գրո­ցս, որ ծաղ­կե­ցաք,

Զի հինգ հա­րիւր դրամ թո­ղաք,

Որ ի վար­ձէն մեք ոչ ա­ռաք:

Եւ զաշ­խա­տա­նս, որ գրե­ցաք,

Եւ զվաս­տա­կի­լս, որ յան­ձն ա­ռաք,

Վասն հոգ­ւոց մեր ա­րա­րաք

Եւ ծնո­ղա­ցն, յո­րոց ծնաք:

Եւ թէ­պէտ չէ ձեզ ըն­դու­նակ

Եւ ա­ն­ի­մաստ գր­չով գրեալք,

Դուք ըստ ձե­րում մտաց յս­տակ

Զմեզ յի­շե­ցէք, զոր աստ գրեալք.

Զիս` զՅո­վա­նէս գրի­չս փա­նաք,

Եւ զմեր­ձա­ւորս մեր հա­մակ`

Զհայրն կո­չեալ մար­դուն գի­տակ`

ԶՄ­կր­տիչ ե­րէց պի­տակ:

Եւ ձեզ տա­ցէ Տէր զնոյն պար­ծանք,

Փա­ռաւք ի փառս բար­ձ­րա­նայք:

441բ (Եր­կա­թա­գիր).

Սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին,

Լուր ա­ղա­չա­նաց

Յո­հան­նէս վար­դա­պե­տին`

Ըս­տա­ցո­ղի գան­ձի ան­գին,

Եւ ա­ն­ար­ժան ի­մոյ ան­ձին`

Նկա­րո­ղի զպատ­կեր քո­յին:

-(Ստա­ցո­ղի եւ ծաղ­կո­ղի նկար­նե­րի գլ­խա­վե­րե­ւում, եր­կա­թա­գիր).

Զքեզ ա­ղա­չեմ, սուրբ տի­րու­հի,

Ես` Յո­հա­նէս րա­բու­նի,

Բա­րեխ[ա]ւսեա քո միած­նի`

Փր­կել զհո­գիս յա­ւրն ա­հե­ղի,

Եւ զա­ն­ար­ժան Յո­վա­նի­սի,

Որ աշ­խա­տեա­լս եմ յայսմ տա­ռի:

456ա Ո՛վ եղ­բայր, թէ ա­սես, թէ ծա­ղի­կն փո­քր է, չէ՛. ես ու­սու­ցեմ քեզ, ա­պայ յա­մէն լու­սանց փոկ պի­տի ծայ­րից ի ծայր, թէ չէ ճար չկայ, ինձ մի՛ մե­ղա­դ­րեր:

464ա Վա՜յ Ռ (1000) բե­րան, զի զաֆ­րա­նն ա­ռա­ջի ի­շուն խոտ է հա­մա­րեալ, եւ ծա­խէ ա­տա­մամբ­քն յան­խ­նայ` ոչ գի­տե­լով զզ­օ­րու­թիւն նո­րայ:

538ա Զա­ն­ար­ժան գրիչ զՅո­վա­նէս եւ զհայրն իմ, աջ բա­զուկ, որ կտ­րե­ցաւ մա­հուամբ եւ սուգ ան­մ­խի­թար ե­թող ինձ: Վասն սի­րոյն Քրիս­տո­սի, ու­ղիղ սր­տիւ եւ սր­տա­հա­ռաչ ձայ­նիւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք մեզ, եւ դուք առ­նու­ցուք Ճ (100)- ա­պա­տիկ ի Քրիս­տո­սէ. ա­մէն:

544ա Զա­մե­նա­բա­րի եւ ծաղ­կա­ւէտ սե­ղա­նիս մա­տա­կա­րա­ր­օղ` զա­մե­նայն ա­ռա­քի­նու­թեամբ զար­դա­րեալ րա­բու­նին Յո­հան­նէս եւ զծ­նո­ղսն իւր եւ զհամ­շի­րակ եղ­բարսն իւր եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն, նայ եւ զու­նայ­նս ի բա­րեաց եւ ի մա­քուր գոր­ծոց, որ ան­տե­սե­ցի ի գրել` պատ­րաս­տել կե­րա­կուր հո­գե­ւոր ճա­շա­կո­ղացդ, զՅո­վան­նէս եւ զհայրն իմ` զՄ­կր­տիչ քա­հա­նայ, յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս ան­մո­ռաց, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ:

546բ Յո­հան­նէս վար­դա­պե­տին է:

548ա Յո­վա­նէս ծաղկ[ող]:

551ա Յո­հան­նէս վար­դա­պե­տին եմ ես: Գծա­գ­րեալ է ձե­ռաց ա­ն­ար­ժան Յո­վա­նի­սէ: Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս Յի­սուս:

555բ Փա՜ռք... Շնոր­հիւն Աս­տու­ծոյ ա­մե­նա­կա­լին եւ նո­րին աւ­գ­նա­կա­նու­թեամբ ա­ւար­տե­ցաւ ե­ռա­հ­րաշ եւ հոգ­իա­զարդ տառս` Աս­տուա­ծա­շունչ կո­չե­ցեալ...

Եւ արդ, ես` յե­տի­նս ի մա­ն­կու­նս ե­կե­ղեց­ւոյ եւ տրու­պ­ըս ա­մե­նայն վար­դա­պե­տաց, Յով­հան­նէս վար­դա­պետ, ցան­կա­ցող ե­ղէ աս­տուա­ծա­խա­ւս եւ ե­դե­մա­կան ծաղ­կա­ւէտ բու­րաս­տա­նիս Աս­տուա­ծա­շն­չի, եւ ե­տու գրել զսայ յի­շա­տակ հոգ­ւոյ ի­մոյ եւ ծնաւ­ղա­ցն ի­մոց: Եւ արդ, իմ ոչ բե­րե­լով զայս­պի­սի վս­տա­հու­թիւն, այլ յա­մե­նայն բա­րե­վա­յել­ջու­թե­նէ, որ ա­ռա­քի­նա­ցն է հա­մար­ձա­կու­թիւն, այլ ի բա­րե­խաւ­սու­թիւն մաղ­թե­լով զա­մե­նայն սուր­բս եւ ի մար­դա­սի­րու­թիւ­նն Աս­տու­ծոյ, յու­սա­դ­րեալ զկոր­ծա­նեալ եւ զլ­քեալ ան­ձն իմ եղ­կե­լի: Ո՜վ դիւ­րա­կոր­ծան մար­մին եր­կ­րա­ծին, ո­րո՞վք ձայ­նար­կու­թեամբ զքեզ ա­ւա­ղե­ցից, կամ զիա՞րդ ի գիր յա­ռե­ցից, կամ զո­րո՞ց նշա­նա­կե­ցից զմար­մ­նա­կան տած­մանց, ե­թէ զհո­գե­կան սխա­լա­նաց` զկա­մա­յից, ե­թէ զա­կա­մա­յից, զոր ոչ բա­ւէ նա­մա­կս վե­րա­բե­րեալ եւ կամ ի գիր շա­րա­բառ­նիլ, այլ գի­տո­ղին զգ­աղ­տն ե­րե­ւա­կան, նմայ ա­ռա­ջի ար­կեալ հե­ղից զան­ձն իմ մաղ­թա­նաւք, որ կա­րողն է կե­ցու­ցա­նել եւ վերս­տին հրա­շա­գոր­ծել յիս ա­ղաւ­թիւք ա­մե­նայն սր­բոց: Այ­լեւ դար­ձեալ բա­րի հա­մա­րե­ցայ ի գործ ար­կա­նել զտա­ղան­դս, զոր ինձ հա­ւա­տա­ցաւ, զի մի յոր­ժամ գայ­ցէ եր­կ­նա­ւորն, պա­հան­ջի­ցէ յի­նէն բա­զու­մս եւ հան­ցէ յի­մոց ան­տի զմին եւ իբ­րեւ ժխ­տող եւ զլա­ցող զիս դա­տես­ցէ` ըստ սար­սա­փե­լի ին­ք­նա­սաց ա­ւե­տա­րա­նա­կան հրա­մա­նին. Ուր լալ ա­չաց է եւ կր­ճել ա­տա­մանց: Նայ եւ ոչ վասն մար­մ­նա­կան ինչ ար­դեանց եւ կամ ստա­ցուա­ծս եր­կ­րա­ւորս պա­հան­ջե­լոյ յու­մե­քէ ստա­ցայ զսայ, այլ գանձ յեր­կի­նս եւ բա­րե­խա­ւս առ թա­գա­ւորն մեր, եւ Տէր եւ Աս­տուա­ծն Յի­սուս Քրիս­տոս, որ տայն ա­մե­նայ­նի ա­ռա­տա­պէս եւ ոչ նա­խան­ձի, զի եւ ինձ տա­ցէ մասն ո­ղոր­մու­թե­նէ հայ­ցուա­ծովք ա­մե­նայն սր­բոց:

Եւ արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս այս ձե­ռամբ մե­ղա­պարտ Յո­վա­նի­սի` ա­ն­ի­մաստ եւ ախ­մար գր­չի, յ[ը]նտիր եւ ի ստոյգ աւ­րի­նա­կէ, կե­նաւք տա­ռա­պա­նաւք եւ բա­զում պան­դխ­տու­թեամբ, ի մեծ թուիս Հայ­կա­զեան սե­ռի ՊԽԹ (1400), ի գա­ւա­ռիս եւ ի քա­ղա­քիս Հի­զան կո­չե­ցեալ, ընդ հո­վա­նեաւ Սրբ[ւ]հւոյ Աս­տուա­ծած­նին եւ Սր­բոյն Սարգ­սի Զաւ­րա­ւա­րի եւ Գէ­որ­գայ` սա­կաւ հե­ռի, ի հայ­րա­պե­տու­թեան Կի­լի­կեց­ւոց տեառն Կա­րա­պե­տի եւ ի մե­րոյ հայ­րա­պե­տու­թեան Ռշ­տու­նեաց, որ յԱղ­թա[մա]ր կո­չի, տեառն Դաւ­թի` եղ­բա­ւրն տեառն Զա­քար­իա­յի, զի նման հնոյն մար­գա­րէի` վկա­յա­կան ա­րեամբ փո­փո­խի յա­նաւ­րի­նաց:

Ո­րո­գայ­թի ըմ­բռ­նե­ցաւ յան­կար­ծա­կի,

Բնաւ չկայր մեղ յիւր մար­մ­նի,

 Այլ ան­պատ­ճառ նայ քար­կո­ծի,

Բոր­բո­քե­ցաւ հուր յՈս­տա­նի,

Բար­կա­ցաւ Տէր նորս Իս­րա­յէ­լի,

 Այլ տէր Աս­տու­ծն ա­մե­նայ­նի

Զտէր Դա­ւիթ պա­հէ ան­սա­հե­լի:

Եւ թա­գա­ւոր մեզ չե­րե­ւի,

Որ ի մա­տեա­նս գծա­գ­րէի,

 Այլ կայ­սե­րին այ­լա­սե­ռի`

Թա­մուր­լան­գին Սը­մ­ըր­ղան­դի,

Որ կար­ծե­ցաւ նայ յաշ­խար­հի,

 Ար­ձա­նա­ցեալ դէմ ա­մե­նի:

 Ա­լա­նաց Դուռն բա­ցուի,

 Այն, որ փա­կեալ էր վա­ղե­մի,

Թա­մուրն ե­կեալ չար || (556ա) ուժ­գ­նա­կի

Եւ զկ­ծե­ցոյց զա­մեն հո­գի:

Ե­կեալ ե­հաս ի Վրաս­տա­նի,

Էառ եւ բա­զում առ եւ գե­րի,

 Աշ­խար­հս ա­մէն կայ յե­րե­րի,

Որ­պէս ճնճ­ղուկ, որ ի ճղի:

 Արդ, յայսմ նեղ ժա­մա­նա­կի,

Որ բնաւ դառն է եւ լա­լի,

Ե­ղեւ լրու­մն այսմ տա­ռի`

 Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նի:

Որք հան­դի­պիք դուք այս գան­ձի

Եւ կամ աւ­գ­տիք սի­րով սր­տի,

Միշտ յի­շես­ջիք ան­ձան­ձ­րա­լի

Զմե­ծն Յով­հան­նէս րա­բու­նի

Եւ զծ­նաւ­ղսն իւր ըստ մար­մ­նի...

( Ա­նուանց հա­մար` տող ու կէս բաց):

Ընդ նո­սին եւ զիս` զան­պի­տան եւ զախ­մար գրիչ զՅո­վա­նէս սու­տ­ա­նուն քա­հա­նայ, եւ զհայրն իմ` զՄ­կր­տիչ քա­հա­նայ, որ տա­րա­ժամ փո­խե­ցաւ ի Քրիս­տոս եւ սուգ ան­մ­խի­թար ե­թող ինձ, ե­րե­սս ձեզ ի մո­խիր, սի­րով սր­տի ի ժա­մն սոս­կա­լի պա­տա­րա­գին յի­շես­ջիք զնայ, զի յոյժ բա­րի էր բնու­թեամբ, եւ ես վասն այ­նո­րիկ զտ­կար ան­ձս դա­տե­ցի, զի սայ եւ մեզ յի­շա­տակ լի­ցի, եւ զմայրն իմ եւ զեղ­բարսն իմ` զԶա­քա­րայ քա­հա­նայ եւ զՆեր­սէս սար­կա­ւագ, եւ զե­րախ­տա­ւոր մեծ մա­մն մեր` զԷլ­խա­թուն, որ սնոյց զմեզ, եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն մեր եւ զԳ­րի­գոր քա­հա­նայ եւ զՍ­տե­փան­նոս քա­հա­նայ` որ­դի նո­րին: Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զբա­րե­սէր եւ զշ­նոր­հա­զարդ տա­նու­տէրն` զպա­րոն Ա­միր­մուլ­քն, եւ զծ­նո­ղսն իւր եւ զծաղ­կա­զարդ որ­դիսն իւր` զԱս­տուա­ծա­տուրն եւ պա­րոն Ու­մէ­տն, եւ զկե­նա­կի­ցն իւր` զՄս­րի­մե­լէ­քն, որ զթուղ­թս շնոր­հե­ցին գրո­ցս: Ե­ղի­ցի գիր­քս այս յի­շա­տակ սո­ցին եւ ըն­կա­լ­ցի զսայ Տէր որ­պէս պա­տա­րագ ա­նուշ` ընդ ա­րա­բեա­ցն եւ ընդ սա­բա­յեան­ցն: Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ զԴա­նի­էլ ի­մաս­տա­յեղց տա­նու­տէրն, որ զվարձ գրո­ցս, զոր ի նայ յան­ձ­նեալ, ան­պա­կաս ի մեզ հա­սոյց: Այլ եւ սխա­լա­նաց եւ խո­շո­րու­թեան գրիս ան­մե­ղա­դիր լե­րուք, զի յոյժ տա­ռա­պա­նաւք եւ վիշտ ժա­մա­նա­կաւք գրե­ցի զսայ, եւ ձան­ձ­րա­նա­յի յոյժ, եւ զս­խա­լա­նսն ի սմայ եղ­բայ­րա­բար ուղ­ղէ­ցէք: Եւ Աս­տուած, որ ա­ռա­տն է ի տուրս բա­րեաց, տա­ցէ ձեզ` յի­շո­ղացդ, եւ մեզ` յի­շե­ցե­լո­ցս առ հա­սա­րակ զկեա­նսն ան­վա­խ­ճան եւ զփառսն ան­պա­տում. ա­մէն:

3. 59բ (Մել­քէ­սէդ գր­չի, 1400 թ.) Զա­նա­պա­տս ի բա­րեաց եւ զլ­րա­ցեա­լս ի չա­րեաց, զմե­ղօք մե­ռեալ Մել­քէ­սէդ սու­տ­ա­նուն քա­հա­նայ յի­շե­ցէք յա­ղօ­թս (նման, ա­ն­ա­նուն` 41բ):

342ա. Զիս` զՄել­քէ­սէդ պէս­պէս մե­ղօք

Յի­շել ի Տէր սր­տի մտօք

Ի­մովք սե­ռիւք եւ ծնն­դօք. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 278ա (ԺԵ դ., նո­րո­գո­ղի) Վեր­ջին կազ­մող սուրբ Աս­տու­ծա­շն­չիս` զհե­զա­հո­գի եւ բա­րե­միտ Ղա­րիպ­ջա­նն, որ ետ վե­ր­ըս­տին նո­րո­գել յի­շա­տակ հո­գոյ իւ­րոյ եւ ծնաւ­ղա­ցն` հօրն Պաւ­լուն, մօրն Վարդ­հա­թուն, քու­րո­չն` Թուր­վան­դին, Ըռ­իա­նին, կո­ղա­կ­ցուն` Խա­նա­ղին, հօ­րեղ­բա­ւրն` Սա­ֆա­րին, կո­ղա­կ­ցոյն` Մաղ­սու­մին, դս­տե­րա­ցն` Մար[ի] ա­մին, Խա­նա­ղին, եւ որ­դո­ցն` Ա­նա­նին, տէր Անդ[ր]իա­սին, Սուլ­թա­նին, որ­դոյն` Հու­բի­ջա­նին, Սա­ռին, Սա­դա­ղին, որ­դո­ցն` Խա­չա­տու­րին, Մար­տի­րո­սին, Կի­րա­կո­սին, Հա­նու­մին, մեծ պա­պուն` Ի­շա­ւին, կո­ղո­կ­ցոյն: Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք աս­տուա­ծա­սէր եւ հիւ­ր­ըն­կալ ուս­թայ Ղա­րիպ­ջա­նին եւ իւր որ­դո­ցն` Պաւ­լուն, Սուլ­թա­նին, Ղա­րիպ­շին, Միր­զին, միւս Ղա­րիպ­շին, միւս Պաւ­լուն, Մար­գա­րին, դս­տե­րա­ցն` Թառ­ղու­մա­շին, Մար­իա­մին, Մար­գար­տին, եւ իւր կո­ղա­կ­ցոյն` Վար­դ­խա­թու­նին, Պաւ­լուն, Ղա­րիպ­ջա­նին, կո­ղա­կ­ցոյն` Խա­նա­ղին, եւ իւր ծնո­ղա­ցն` հօրն Թա­թո­սին, կո­ղա­կ­ցոյն` Մար­գար­տին, որ­դո­ցն` Խա­չա­տու­րին, Յա­կո­բին, եւ իւր ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք. Աս­տուած, որ ա­ռա­տն է ի տուրս բա­րեաց, ձեզ եւ մեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

Կող­կո­ղա­գին պա­ղա­տա­նաւք ա­ղա­չեմ զձեզ, ո՜վ լոյ­սե­րամ դասք վար­դա­պե­տաց եւ հո­գե­ւոր քա­հա­նա­յից, յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ ա­ղօ­թս ձեր զհա­ւա­տա­րիմ Ղա­րիպ­ջա­նին, կո­ղա­կ­ցոյն` Խա­նա­ղին, որ ետ վե­ր­ըս­տին նո­րո­գել սուրբ Աս­տուա­ծա­շունչ: Գե­րեզ­մա­նա­տուն մի ա­ռեց Ար­ճէ­շու քա­ղա­քին յի­շա­տակ հո­գոյ իւ­րոյ եւ ծն­օ­ղաց: Եղ­բայրք, այս բա­րի նա­հանձ է ձեզ, եւ մեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

342բ (Նոյն ձեռ­քով) Յի­շե[ս]ցէս ի Քրիս­տոս զը­ռէս Սար­գիս եւ զհայրն իւր Հա­մա­զա­նին, մայրն իւր Մար­գար­տին, եւ կո­ղա­կ­ցոյն` Շահ­զա­դին, Մալ­մա­քա­թին, Բուն­իա­թին, Ղա­զա­րին, Էն­իա­թին, հօ­րեղ­բ­օր` Մամ­լա­քա­թին, Ղա­զա­րին, Է­թա­րին, Շա­հա­մին, կո­ղա­կ­ցոյն` Զա­մա­նին, Սա­ռին, Ղա­զա­րին եւ ա­մե­նայն ա­րե[ա]ն մեր­ձա­ւո­րաց նո­ցին. ա­մէն:

2. 279ա (Մով­սէս վրդ.-ի, 1671 թ.) Արդ, ես` Մո[վսէս] (Յի­շա­տա­կա­գ­րու­թիւ­նս ծած­կուած է ե­ղել թղ­թով. կո­պիտ ան­ջատ­ման հե­տե­ւան­քով փա­կա­գ­ծե­րում առ­նուած տա­ռերն ու բա­ռե­րը եղ­ծուել են) վար­դա­պետ, վեր­ջին ստա­ցող ե­ղէ այսմ տէ­րու­նա­խօ[ս] սուրբ Աս­տուա­ծա­շունչ գրոյս, որ փա­փա­քա­նօք ստա­ցայ ար­դար վաս­տա­կոց եւ ըն­չից ար­դեանց ի­մոց, ե­տու եւ ա­ռի զփա­փա­գու­մն սր­տի ի­մոյ վասն գրոյս` յի­շա­տակ ինձ եւ ծն­օ­ղա­ցն ի­մոց` Փի­րի­ճա­նին, Գու­լին, եւ եղ­բար­ցն ի­մոց` Գրի­գո­րին, Ճը­հան­գի­րին, տէր Ղու­կա­սին եւ [հո]գե­ւոր որդ­ւոյն ի­մոյ` Ա­ղա­զար սար­կա­ւա­գին: Արդ, եւ ես` Մով­սէս վար­դա­պե­տս, ե­տու զյի­շա­տակ այս Աս­տուա­ծա­շունչ [տառս] հո­գե­ւոր որդ­ւոյ­նի­մոյ Ա­ղա­զար [սար­կա­ւա­գին], որ եւ վա­յել[ու]մն նո­րա է. ա­մէն:

556ա (Նոյն ձեռ­քով) Արդ, զվեր­ջին ըս­տա­ցող սուրբ գրոյս, որ գո­չի Աս­տուա­ծա­շունչ, զՄով­սէս վար­դա­պե­տն, յի­շա­տակ հոգ­ւոյ իւ­րոյ եւ իւր ծն­օ­ղա­ցն եւ եղ­բար­ցն եւ ի վա­յե­լու­մն է հո­գե­ւոր որդ­ւոյն իւ­րոյ` Ա­ղա­զար սար­կա­ւա­գին: Ե­թէ ոք հա­կա­ռակ կա­ց­ցէ ընդ­դէմ նո­րա, նզո­վեալ ե­ղի­ցի ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ: Շնոր­հողն ա­ւր­հ­նեալ լի­ցի ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ:

 Արդ, յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս Մով­սէս վար­դա­պե­տն, որ բա­զում աշ­խա­տու­թեամբ շի­նեաց յա­նա­պա­տն Շա­տի­կայ, որ բա­զում ժա­մա­նա­կաց քակ­տեալ եւ ա­ւե­րեալ կայր. միայն փոք­րիկ ե­կե­ղե­ցի մի կայր, Բ կող­մն հան­գած, զի այն էր միայն: Արդ, շի­նեաց յե­կե­ղե­ցիս եւ հաս­տա­տեաց զկարգ ա­ղօ­թից եւ ժո­ղո­վեաց բա­զում միա­բա­նս` Ղ ա­ւե­լի եւ ոչ պա­կաս, զկարգ եւ զսահ­մա­նս նո­ցա հաս­տա­տեաց եւ շի­նեաց զԳ ճա­ղա­ցս եւ բա­զում մուլ­քս էառ եւ շի­նեաց զԲ կար­մուն­ջս` մէ­կն Ե­ղե­գաց գե­տուն վրայ եւ մէ­կն` բուն գե­տոյն, որ նո­րա վար­ձն վար­պետ­նե­րոյն խօ­ճա Մար­գա­րէն շնոր­հեց: Խն­դ­րեմք ի Քրիս­տո­սէ, որ եւ նո­րա հո­գին լու­սա­ւո­րես­ցէ. ա­մէն:

Կազմ` (Շմա­ւոն կազ­մո­ղի, 1671 թ.)

ա) (Ա եւ Բ փեղ­կե­րի վրայ 8- ա­կան, դռ­նա­կի վրայ 4 տեղ վե­ցան­կիւն ճն­շա­դ­րոշմ) Ք[րիս­տո]ս:

բ) (Ա փեղ­կի ստո­րին եզ­րին 3 տեղ բո­լոր­շի ճն­շա­դ­րոշմ) Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ծա­ռայ Շմա­ւոն վար­դա­պետ, թվին ՌՃԻ /1671/, կազ­մ­օղ:

գ) (Բ փեղ­կի վրայ ճն­շա­դ­րոշմ) Շա­տիկ[ո]յ ա­նա­պա­տին Շմա­ւոն վար­դա­պետ ծա­ռայ:

4. 558բ (ԺԸ դ. նօ­տր­գիր) Ծ տե­տր է այս Աս­տուա­ծա­շուն­չս:

559ա (Նոյն ձեռ­քով, ա­րա­բա­կան թուե­րով հա­շուած է ձե­ռա­գ­րիս թեր­թա­քա­նա­կը)... թուխ­տն է.... (600):

347

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

[Նոր Ջու­ղա] ՌՃԶ-1657

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր Հա­մա­զաս­պեանց: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Խօ­ջայ Սա­ֆար, ի վա­յե­լու­մն Ի­սա­հակ վրդ. Ջու­ղաց­ւոյ:

ԹԵՐԹ` 607. չգ­րուած` 1աբ, 7աբ, 8ա, 150ա, 300բ-1ա, 387ա, 453ա-5ա, 470ա, 495ա, 572աբ, 607աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԾԲ 12 (Ա9, Ե, ԻԶ, ԼԹ, ԽԱ, ԽԲ 10, Ի 8, ԻԲ, ԾԲ 11, ԽԹ 14): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 29,8 21,8: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն (2ա-572բ), ե­ռա­սիւն (573ա-606բ): ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 245ա): ՏՈՂ` 50: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, 1668 թ. ճն­շա­դ­րոշմ մա­կա­գ­րու­թեամբ, դռ­նա­կով (Ի դ.), մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դե­ղին եւ մա­նի­շա­կա­գոյն խոր­քով վան­դա­կա­զարդ մե­տաք­սեայ գոր­ծուածք, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 2 (սկ.), թուղթ` Աա (1765 թ. գր­չա­փորձ), Բա (լուա­ցուած գրու­թիւն):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ- Ա­րար­չա­գոր­ծու­թիւն` 8բ, Հե­ղի քա­հա­նա­յա­պետ եւ Ան­նա` 150բ, Յոբ` 288բ, Զո­հա­բե­րու­թիւն Դաւ­թի` 301բ, Բան Տեառն առ Յով­նան` 387բ, Դա­նի­էլ` 423բ, Տե­սիլ Ե­զե­կի­է­լի` 433բ: Մատ­թէ­ոս` 456բ, Մար­կոս` 470բ, Ղու­կաս` 480բ, Յով­հան­նէս` 495բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 9ա, 151ա, 302ա, 328ա, 457ա, 471ա, 481ա, 496ա, 533ա: Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 2ա, 42ա, 58ա, 78բ, 92բ, 110բ, 126բ, 137ա, 165ա, 176բ, 189բ, 201բ, 212բ, 225բ, 232ա, 236ա, 241բ, 246ա, 257ա, 271բ, 282բ, 314ա, 317բ, 320բ, 324ա, 338բ, 341բ, 344ա, 349բ, 358ա, 378ա, 381ա, 383ա, 385ա, 386ա, 388ա, 388բ, 389բ, 390բ, 391բ, 392բ, 395բ, 398ա, 423բ, 433բ, 508ա, 520բ, 522ա, 523ա, 524բ, 525բ, 526ա, 527ա, 538բ, 543ա, 546բ, 547բ, 549ա, 550բ, 552ա, 553ա, 554բ, 555բ, 559ա, 560բ, 571ա, 573ա, 587ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, բու­սա­գիր, կեն­դա­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Պահ­պա­նակ­նե­րը, 1-4, 600-7 թեր­թե­րը ցե­ցա­կեր, կազ­մի կա­շին քե­րուած, եզ­րե­րը մա­շուած, փա­կան­նե­րը ըն­կած, դռ­նա­կը փո­խա­րի­նուած նո­րով:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. Ծնունդք -Նխ. 5բ: Գլ. 5բ-6բ: Գրք 9ա-29ա:

2. Կտակ ԺԲ նա­հա­պե­տա­ցն-42ա-55բ (տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢25: Կտակ­նե­րի տե­ղե­րը. ա/42ա-3ա: բ/43աբ: գ/43բ-6ա: դ/46ա-8ա: ե/48աբ: զ/48բ-9բ: է/49ա-50ա: ը/50ա-1ա: թ/51ա-2ա: ժ/52աբ: ժա/53ա-4բ: ժբ/54բ-5բ):

3. Ելք -Նխ. 55բ: Գլ. 55բ-8ա: Գրք 58ա-76ա:

4. Ղեւ­տա­կանք -Նխ. 76աբ: Գլ. 76բ-8ա: Գրք 78բ-91ա:

5. Թիւք -Նխ. 91ա: Գլ. 91ա-2ա: Գրք 92բ-108բ:

6. Բ. 0րէնք -Նխ. 109ա: Գլ. 109ա-10բ: Գրք 110բ-25բ:

7. Յե­սու -Նխ. 125բ: Գլ. 125բ-6ա: Գրք 126բ-36բ:

8. Դա­տա­ւորք -Նխ. 136բ: Գլ. 136բ-7ա: Եւ այս են դա­տա­ւորք 137ա: Գրք 137ա-46բ:

9. Հռութ -Նխ. 146բ: Գրք 146բ-8ա:

10. Թագ. Ա -Յռջբ. («Վասն) 148աբ: Նխ. («Սկիզ­բն) 148բ: Գլ. 148բ-9բ: Գրք 151ա-63բ:

11. Թագ. Բ -Գլ. 164աբ: Գրք 165ա-75ա:

12. Թագ. Գ -Գլ. 175բ-6ա: Գրք 176բ-88ա:

13. Թագ. Դ -Գլ. 188բ-9բ: Գրք 189բ-200բ:

14. Մնաց. Ա -Նխ. 200բ-1ա: Գլ. 201աբ: Գրք 201բ-11բ:

15. Մնաց. Բ -Գլ. 211բ-2ա: Գրք 212բ-25ա:

16. Ե­զր Ա -Նխ. 225ա:Գլ. 225աբ: Գրք 225բ-31բ:

17. Ե­զր Բ -Հան­գա­մանք 231բ: Գրք 232ա-5բ:

Գր­չից` 235բ «Յայսմ վայ­րի Եր­րորդ Եզ­րասն պի­տիւր. փո­խա­նորդ նո­րին զԱ­սա­նէ­թն:

18. Նե­ե­մի -Նխ. 235բ: Գլ. 235բ-6ա: Գրք 236ա-41ա:

19. Ես­թեր -Նխ. 241ա: Գրք 241բ-5բ:

20. Յու­դիթ -Նխ. 245բ: Գրք 246ա-5բ:

21. Տով­բիթ -Նխ. 251բ: Գրք 252ա-5բ:

22. Մա­կաբ. Ա -Նխ. 255բ: Գլ. 255բ-7ա: Գրք 257ա-70բ:

23. Մա­կաբ. Բ -Նխ. 270բ: Գլ. 270բ-1ա: Գրք 271բ-82ա:

24. Մա­կաբ. -Նխ. 282ա: Գլ. 282աբ: Գրք 282բ-7բ:

25. Յոբ -Նխ. 287բ: Նխ. ( Ա­ղի­կառ­նա­ցի): Գրք 288բ-98բ:

26. Սաղ­մոսք -Նխ. (Ե­պի­փան) 299ա-300ա:Գրք 302ա-27ա (կից` «Փո­քր էի):

27. Ա­ռակք -Նխ. 327ա: Գլ. 327աբ: Գրք 328ա-37ա:

28. Ժո­ղո­վող -Նխ. 337բ: Գլ. 337բ-8բ: Գրք 338բ-41բ:

29. Երգ Եր­գոց -Նխ. 341բ: Գրք 341բ-3բ (կից` «Գի­տա­ցի):

30. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Նխ. 343բ: Գլ. 343բ-4ա: Գրք 344ա-9բ:

31. Սի­րաք -Գրք 349բ-56բ:

32. Ե­սա­յի -Գլ. 357աբ: Մրգ. 358ա-77բ:

33. Ով­սէէ -Նխ. 377բ: Գլ. 377բ-8ա: Մրգ. 378ա-80բ:

34. Ա­մո­վս -Գլ. 380բ-1ա: Մրգ. 381ա-3ա:

35. Մի­քիէ -Գլ. 383ա: Մրգ. 383ա-4բ:

36. Յո­վէլ -Մահ 385ա: Գլ. 385ա: Մրգ. 385ա-6ա:

37. Աբ­դի­ու -Մահ 386ա: Գլ. 386ա: Մրգ. 386աբ:

38. Յով­նան -Մահ 386բ: Գլ. 387բ: Մրգ 388աբ:

39. Նա­ւում -Մահ 388բ: Գլ. 388բ: Մրգ. 388բ-9ա:

40. Ամ­բա­կում -Մահ 389աբ: Գլ. 389բ: Մրգ. 389բ-90ա:

41. Սո­փոն­իա -Մահ 390աբ: Գլ. 390բ: Մրգ. 390բ-1ա:

42. Ան­գէ­ոս -Մահ 391ա: Գլ. 391ա: Մրգ. 391բ-2ա:

43. Զա­քար­իա -Գլ. 392ա: Մրգ. 392ա-5ա:

44. Մա­ղաք­իա -Մահ 395աբ: Գլ. 395աբ: Մրգ. 395բ-6ա:

45. Ե­րեմ­իա -Նխ. 396բ: Գլ. 396բ-7բ: Մրգ. 398ա-418բ:

46. Բա­րուք -Թղթ 418 բ-20բ:

47. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ողբք 420բ-2բ:

48. Դա­նի­էլ -Նխ. 422բ: Գլ. 422բ-3ա: Մրգ. 423բ-31բ: Մահ 431բ:

«Մահ ¢36-42, 44, 48 տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢37-43, 45, 49:

49. Ե­զե­կի­էլ -Նխ. 431բ-2ա: Գլ. 432ա-3ա: Մրգ. 433բ-52բ:

50. Մատ­թէ­ոս -Գլ. 455բ: Հա­մա­ձնթ. 456ա: Նխ. 456ա: Աւ. 457ա-69ա:

51. Մար­կոս -Նխ. 469ա: Գլ. 469բ: Աւ. 471ա-9ա (Կից` Յա­րու­ցեալ):

52. Ղու­կաս -Նխ. 479ա: Գլ. 479բ-80ա: Աւ. 481ա-94ա:

53. Յով­հան -Նխ. 494բ: Գլ. (Ա-ԺԸ) 494բ: Աւ. 496ա-505բ (Կից` Իրք):

54. Գործք Ա­ռա­քե­լոց -Ց. 506ա: Յռջբ. («Որք) 506աբ: Դիր 506բ: Գլ. 506բ-7բ: Ըն­թրց. ԺԶ 507բ: Գրք 508ա-19բ:

55. Թղթ Յա­կո­բայ -Յռջբ. 520ա: Գլ. 520ա: Թղթ 520բ-1բ:

56. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -Գլ. 521բ: Թղթ 522ա-3ա:

57. Թղթ Պե­տ­րո­սի Բ -Գլ. 523ա: Թղթ 523ա-4ա:

58. Թղթ Յով­հան­նու Ա -Գլ. 524ա: Թղթ 524բ-5բ:

59. Թղթ Յով­հան­նու Բ -Գլ. 525բ: Թղթ 525բ-6ա:

60. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Գլ. 526ա: Թղթ 526ա:

61. Թղթ Յու­դա­յի -Գլ. 526ա: Թղթ 526աբ:

62. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -526բ:

63*. ԺԴ Թղթ Պօ­ղո­սի -Յռջբ. 527ա-8բ: Վկ. 528բ-9ա: Բո­վանդ. ըն­թերց. եւ վկթնց 529ա-32ա: Ց. 532ա:

63. Առ Հռո­մա­յե­ցիս -Գլ. 532բ: Թղթ 533ա-8ա:

64. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Գլ. 538ա: Թղթ 538բ-43ա:

65. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Գլ. 543ա: Թղթ 543ա-6բ:

66. Առ Կորն­թա­ցիս Գ -Կորն­թաց­ւոց 546բ: Պօ­ղո­սի 546բ-7ա:

67. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Գլ. 547ա: Թղթ 547բ-9ա:

68. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Գլ. 549ա: Թղթ 549ա-50բ:

69. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Գլ. 550բ: Թղթ 550բ-1բ:

70. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Գլ. 552ա: Թղթ 552ա-3ա:

71. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Գլ. 553ա: Թղթ 553ա-4ա:

72. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Գլ. 554բ: Թղթ 554բ-5ա:

73. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Գլ. 555աբ: Թղթ 555բ-9ա:

74. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Գլ. 559ա: Թղթ 559ա-60բ:

75. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Գլ. 560բ: Թղթ 560բ-1բ:

76. Առ Տի­տոս -Գլ. 561բ: Թղթ 561բ-2ա:

77. Առ Փի­լի­մոն -Գլ. 562ա: Թղթ 562ա:

77*. Վե­րա­գիր, Թե­լա­դ­րութ., Նա­ւար­կութ. -562աբ (տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢80*):

78. Յայ­տ­նու­թիւն Յով­հան­նու -Գլ. 562բ-3ա: Գրք 563ա-71ա:

79. Հան­գիստ Յով­հան­նու -571աբ:

Բ. 1. 2ա-3ա [Ղա­զա­րայ Բա­բեր­դաց­ւոյ Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս] -Շնոր­հիւ Տեառն սկ­սա[յ]...

2. 3աբ Գրի­գո­րի ե­ռա­մե­ծի, որ այս­պէս շա­րա­հիւ­սեալ է զՀին եւ զՆոր Կտա­կա­րա­նս -Ո՞ր­քան են ո՞րք գիրք սուրբք...

3. 3բ-5ա Վա­նա­կան վար­դա­պե­տին [Հա­մե­մա­տու­թիւն Հին եւ Նոր Կտա­կա­րա­նա­ցն] -Եր­կինք` ե­կե­ղե­ցի...

4. 29բ-34բ Սր­բոյն Եփ­րե­մի Ի Յով­սէփ - Աս­տուած Աբ­րա­հա­մու, Աս­տուած Ի­սա­հա­կայ, Աս­տուած Յա­կո­բայ... || զփա­ռա­ւո­րի­չս իւր փա­ռա­ւո­րէ յաս­տիս եւ ի հան­դեր­ձե­լու­մն. եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

5. 34բ-41բ Պատ­մու­թիւն Ա­սա­նե­թի, զոր խօ­սե­ցաւ -Եւ ե­ղեւ յա­մին ա­ռաջ­նու­մն յեօթ ա­մաց լի­ու­թեան­ցն... || եւ յեր­րոր­դում ա­ւուր մե­ռաւ որ­դին Փա­րա­ւո­նի: Յա­մե­նայն ժամ փա՜ռք ա­րար­չին. ա­մէն:

6. 573ա-604ա [Ղա­զա­րայ Բա­բեր­դաց­ւոյ] Ցանկ ի վե­րայ այ­բու­բե­նից... ըստ հայ­կա­կան թուոց - Ա­բէ­լի բանք... (տե՛ս Լ0 351, Ը, ¢5, ա/573ա-87ա: բ/587ա: գ/587ա-604ա):

7. 604բ-606բ [Ղա­զա­րայ Բա­բեր­դաց­ւոյ] Ո­տա­նա­ւոր չա­փա­բե­րա­կան նուաստ բա­նա­սի­րէս (Յի­շա­տա­կա­րան) -Փա՜ռք ա­մե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թեա­նն ա­նե­ղա­կան, /Հօր եւ Որդ­ւոյ եւ Սուրբ Հոգ­ւոյն ան­զն­նա­կան... ||Սը­նո եւ զիս եւ կե­րա­կ­րեա յայս մար­մ­նա­կան,/ Մին­չեւ ե­կեալ տե­սից ըզ­քեզ յան­դի­ման:

Գրի­չը զեղ­չել է պատ­մա­կան հա­տուա­ծը` « Ա­ւարտ ե­ղեւ... եւ շա­րա­կ­ցել նոր տո­ղեր (տե՛ս 606բ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

7ա Զստա­ց­օղ սուրբ մա­տե­նիս` զԻ­սա­հակ քաջ րա­բու­նի վար­դա­պե­տն Ջու­ղա­ցի, ա­ղա­չեմք յի­շել ի տէր Յի­սուս, ընդ նմին եւ զա­պի­րատ գրի­չս յի­շես­ջիք, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն (նման` 30բ):

29ա Ա­նե­ղա­նե­լի Բանդ Աս­տուած... ըն­կալ զհո­գի զստա­ց­օ­ղի սուրբ գրո­ցս` զխօ­ջայ Սա­ֆա­րին, եւ ծն­օ­ղա­ցն` Նա­զա­րին եւ Դշ­խո­հէ, եւ եղ­բ­օրն` Բաղ­դաս­րին, եւ կո­ղա­կ­ցին` Խան­զա­տէ, եւ որդ­ւոյն` Ստե­փան­նո­սին, եւ դս­տե­րա­ցն, ե­ւս հա­մ­օ­րէն ա­րեա­նա­ռուա­ցն ա­մե­նե­ցունց, ընդ նմին եւ ա­պի­րատ Գրի­գոր գր­չիս եւ իմ ծն­օ­ղա­ցն, նա­եւ ըն­թեր­ցո­ղաց սո­րին եւ յի­շո­ղա­ցն եւ պատ­ճա­ռեա­ցն առ հա­սա­րակ. ա­մէն:

41բ Ո՜վ մա­ն­կունք սուրբ ե­կե­ղեց­ւոյ, որք պա­տա­հիք սմա ըն­թերց­մամբ կամ ա­ծանց­մամբ, յի­շես­ջիք զԻ­սա­հակ բա­նի­բուն վար­դա­պե­տն Ջու­ղա­ցի, որ բա­զում սի­րով եւ յե­լով ըղձ­մամբ ե­ղեւ պատ­ճառ յայ­տա­բե­րու­թեանց սուրբ մա­տե­նիս, զոր տէր Աս­տուած ար­ժա­նա­ւո­րես­ցէ ի վա­յել­ման­ցն աստ եւ հան­դեր­ձե­լու­մն. ա­մէն: Ե­ւս յի­շե­ցէք զստա­ց­օղ սուրբ գրո­ցս` զխօ­ջա Սա­ֆարն, որ ըս­տա­ցաւ յի­շա­տակ յա­ւի­տե­նից իւրն եւ ծն­օ­ղա­ցն եւ կե­նա­կ­ցեա­ցն եւ որդ­ւոյն` պա­րոն Ստե­փան­նո­սին, եւ հար­սին` Լէյ­լէ, եւ թո­ռա­նն` պա­րոն Գրի­գո­րին, զոր տէր Աս­տուած սա­ղար­դա­զարդ ծաղ­կե­ցուս­ցէ, ան­փորձ եւ ան­սա­սան պա­հես­ցէ մին­չեւ խո­րին ծե­րու­թիւ­նն. ա­մէն: Ընդ նմին եւ զա­պի­րատ Գրի­գոր գր­չիս յի­շես­ջիք, եւ յի­շողքդ յի­շեալ լի­ջիք ի յար­քա­յու­թիւ­նն եր­կ­նից. ա­մէն:

92ա. Ո՜վ մա­ն­կունք սուրբ ե­կե­ղե­ցոյ,

Որք պա­տա­հիք յայսմ վայր­ւոյ

Ըն­թերց­մամբ կամ յա­ծան­ցոյ,

Յի­շես­ջիք զստա­ց­օ­ղս տա­ռոյ`

Զխօ­ջայ Սա­ֆարն բա­րե­բար­ւոյ,

Որ ըս­տա­ցաւ զսա հա­լալ ըն­չոյ

Իւրն յի­շա­տակ ան­ջն­ջել­ւոյ

Եւ ծն­օ­ղա­ցն եւ կե­նա­կ­ցեա­ցն

Եւ ա­մե­նայն ա­րեա­նա­ռու­ւոյ. ա­մէն:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զխօ­ջայ Սա­ֆարն եւ զհայրն իւր` մահ­դա­սի Նա­զարն, եւ զմայրն` Դըշ­խօ­հին, եւ զկո­ղա­կի­ցսն` զԽան­զա­դէն եւ զՂա­րիպ­խա­նն, եւ զոր­դի­քն իւր` պա­րոն Ըս­տե­փան­նոսն, ե­ւզ­հարսն` զԼէյ­լին, եւ զթոռ­նն իւր` դե­ռա­բոյս եւ նո­րա­բող­բոջ պա­րոն Գրի­գորն, զոր տէր Աս­տուած ան­փորձ եւ ան­սա­սան պա­հես­ցէ մին­չեւ ի խո­րին ծե­րու­թիւ­նն...: Ընդ նմին եւ զա­պի­րատ Գրի­գորս յիշ­ման ար­ժա­նա­ւո­րես­ջիք, թէ­պէտ ո­չինչ եմ եւ չն­չին ա­րա­րած եմ քաղ­ցր Ա­րար­չին:

110բ Ո՜վ մա­ն­կունք սուրբ ե­կե­ղեց­ւոյ, յի­շես­ջիք... զխօ­ջայ Սա­ֆարն, որ բա­զում սի­րով ըս­տա­ցաւ զսա ի խն­դ­րոյ... քաջ հով­ւի` Ի­սա­հակ վար­դա­պե­տին Ջու­ղաց­ւոյ...: Ընդ նմին յի­շես­ջիք զա­պի­րատ Գրի­գոր գրի­չս եւ զծ­ն­օ­ղսն իմ` զտէր Մար­գա­րէն եւ զմահ­դա­սի Խա­նա­ղէն, զոր տէր Յի­սուս յար­քա­յու­թեա­նն ար­ժա­նա­ցուս­ցէ. ա­մէն, ե­ղի­ցի (նման` 327ա):

149բ Ո՜վ մա­ն­կունք սուրբ ե­կե­ղեց­ւոյ, յի­շես­ջիք զըս­տա­ց­օղ Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս` զխօ­ջայ Սա­ֆարն Ջու­ղա­ցի, եւ զծ­ն­օղն իւր` զմահ­դա­սի Նա­զարն եւ զԴշ­խո­հին, եւ զկո­ղա­կի­ցսն իւր` զԽան­զա­դէն եւ զՂա­րիպ­խա­նն, եւ զոր­դին իւր` պա­րոն Ըս­տե­փան­նոսն, եւ զնուն իւր` զԼէյ­լին, եւ զթոռն իւր` զպա­րոն Գրի­գորն...: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք... զխօ­ջայ Սա­ֆարն եւ զդս­տերսն իւր` զԿա­տա­րի­նէն եւ զՍալ­վա­րի­խա­նու­մն, զՄա­տա­լին եւ զԳօ­զա­լն: Յի­շես­ջիք ընդ նմին եւ զա­պի­րատ գրի­չս` զԳ­րի­գորս Հա­մա­զաս­պեանց... (նման` 175ա, 231բ):

163բ Յի­շե­ցէք զստա­ց­օղ սուրբ մա­տե­նիս` զխօ­ջայ Սա­ֆարն... (հա­րա­զատ­նե­րի նոյն ա­նուն­նե­րը` 149բ): Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զխօ­ջայ Սա­ֆարն, որ ստա­ցաւ զսա

Ի Յի­շա­տակ յա­ւի­տե­նից

Ի խն­դ­րոյ քաջ հռե­տո­րի`

Ի­սա­հակ Ջու­ղա­ցի վար­դա­պե­տի,

Միջ­նոր­դու­թեամ­բն տէր Ա­ռա­քել քաջ հով­ւի

Եւ ձե­ռամբ Գրի­գոր ա­պի­րա­տի,

Որ հոյլ է բա­րիս եւ փոյթ` չա­րիս,

Զա­զիր գոր­ծով շր­ջիմ գե­րիս:

Դար­ձեալ յե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ զըն­թեր­ցո­ղսդ, յի­շես­ջիք զա­պի­րատ գրի­չս եւ զծ­ն­օղն իմ` զտէր Մար­գա­րէն եւ զմահ­դա­սի Խա­նա­ղէն, եւ զեղ­բայրսն իմ` զԵ­ղա­զարն եւ զՀայ­րա­պե­տն, զԴա­ւի­թն եւ զՆի­կո­ղա­յոսն... (Նման` 212ա):

298բ Կա­տա­րե­ցաւ Գիր­քս Յով­բայ շնոր­հօք Աս­տու­ծոյ.

Ձե­ռամբ Գրի­գոր ա­պի­րա­տի,

Որ սե­ռիւ Հա­մա­զաս­պեանց լսի,

՛Ւ որ հան­դի­պի յայսմ վայ­րի,

 Ար­ժան առ­նէ Տէր ո­ղոր­մի:

Յե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ ձեզ, ո՜վ եր­ջա­նիկք հարք եւ եղ­բարք, որք հան­դի­պիք յայսմ վայ­րի ըն­թերց­մամբ եւ կամ ա­ծանց­մամբ, Հայր մե­ղա­յիւ յի­շես­ջիք եւ զծ­ն­օ­ղսն ա­պի­րա­տիս` զտէր Մար­գա­րէն եւ զմահ­դա­սի Խա­նա­ղէն... Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի բա­րին զստա­ց­օղ Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս` զխօ­ջայ Սա­ֆարն, որ սր­բու­թեամբ սի­րոյ ստա­ցաւ զսա ի խն­դ­րոյ եւ ի վա­յե­լու­մն քաջ հռե­տո­րի եւ հե­զա­հո­գի Ի­սա­հակ Ջու­ղա­ցի վար­դա­պե­տի, եւ միջ­նոր­դու­թեամ­բն բա­նե­բուն տէր Ա­ռա­քե­լի, որ յոյժ փա­փա­գա­նօք ե­ղեւ պատ­ճառ բա­րեաց, զոր տէր Աս­տուած փո­խա­րէ­նն յար­քա­յու­թիւ­նն շնոր­հես­ցէ հան­դերձ նն­ջե­ցե­լով­քն իւ­րով. ա­մէն:

309բ Քրիս­տո­սի ճշ­մա­րիտ վկայ, բազ­մա­չար­չար նա­հա­տակ տէր Գրի­գո­րի­ոս, զպա­կա||(310ա)սու­թիւն չար­չա­րա­նաց Տեառն ի մար­մ­նի քում կրե­ցեր, ո­րով ցն­ծայ ե­կե­ղե­ցի ի փառս վեր­նոյն Սի­ո­նի:

384բ Կա­տա­րե­ցաւ Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Միք­իայ ձե­ռամբ, շնոր­հօք Սուրբ Հոգ­ւոյն, Գրի­գոր ա­պի­րա­տի, որ եւ ազ­գաւ Հա­մա­զաս­պեանց ա­սի (տար­բեր ձե­ւե­րով` 78ա, 356բ, 526բ, 551բ):

469ա Յի­շեա՛, Տէ՛ր, եւ ո­ղոր­մեա՛ եւ ջն­ջեա՛ զյան­ցա­նսն ծնո­ղա­ցն ի­մոց... զտէր Մար­գա­րէէ եւ զմահ­դա­սի Խա­նա­ղա­յին, որք հա­ւա­տովք ի քեզ ան­կան, մա­նա­ւանդ զա­պի­րատ գծո­ղիս, որ բազ­մա­ցան ա­ն­օ­րի­նու­թիւնք իմ... (տար­բեր ձե­ւե­րով` 48բ, 281ա):

505բ Կա­տա­րե­ցաւ Ա­ւե­տա­րան ըստ Յօ­հան­նու

Ձե­ռամբ Գրի­գոր ա­պի­րա­տի,

՛Ւ որ յայսմ վայ­րի հան­դի­պի,

Յիշ­ման առ­նէ մեզ ար­ժա­նի`

Ին­քն ի Տեառ­նէ յի­շեալ լի­նի:

571բ Կ: ||||:: ||: Կ: |||: ||||:: |. |||::: ||:: ||||:: |. ||||:. («Գրի­գոր ա­պի­րատ) Քրի­տո­սի Յի­սու­սի ծա­ռայ է:

604ա Զի որ­պէս ու­րա­խու­թիւն մեծ է նա­ւե­լո­ցն ի նա­ւա­հան­գիս­տն ժա­մա­նել, նոյն եւ գծո­ղին` ի վեր­ջին կէ­տն: Վասն ո­րոյ փա՜ռք եւ գո­հու­թիւն ա­ռա­քես­ցուք Հօր եւ Որդ­ւոյ եւ Հո­գոյն Սր­բոյ` ե­ռան­ձ­նեայ եւ միա­կան աս­տուա­ծու­թեա­նն, որ ար­ժա­նի ա­րար զա­ն­ար­ժան զա­պի­րա­տս հա­սա­նել ի վեր­ջին գիծ տա­ռիս եւ յան­մա­հա­կան բու­րաս­տա­նիս:

Ի թուի­նն Հա­յոց ՌՃԶ (1657) ա­մին:

606բ.... Արդ, ա­ղա­չեմ, հարք եւ եղ­բարքդ իմ պա­տուա­կան,

Որք հան­դի­պիք յայսմ բա­նիս յար­մա­րա­կան`

 Ա­նուամբ Ղա­զար վար­դա­պե­տէ Բա­բեր­թա­կան,

Ի նմա­նէ բա­նս յօ­րի­նեալ շա­րա­դ­րա­կան:

Եւ որ յի­շէ զա­պի­րատ գծո­ղ­ըս ՛ւ ան­պի­տան,

Ըզ­Գ­րի­գորս Հա­մա­զաս­պեանց նուաստ­բա­նեան,

Նա­եւ ին­քն յի­շեալ լի­նի օրն ա­հե­ղեան,

Յոր­ժամ նստ­ցի Քրիս­տոս յա­թոռ դա­տո­ղա­կան:

 Ա­ւարտ ե­ղեւ Աս­տուա­ծա­շունչ այս սի­րա­կան`

Հին եւ Նոր Կտա­կա­րան­ք­ըն լիա­կան,

Ի թուա­կա­նիս Հա­յոց Մե­ծաց եւ Ա­բե­թեան

ՌՃ եւ Զ (1657) ա­մին յա­րա­բար­դեան,

Եւ Քրիս­տո­սի` յու­սոյն մե­րում, փա՜ռք յա­ւի­տեան

Եւ յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից ա­նզ­րա­ւա­կան:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. Կազմ Ա (շուր­ջա­նա­կի ճն­շա­դ­րոշմ) «Յի­շա­տակ է սուրբ Աս­տուա­ծա­շուն­չս Սա­հակ վար­դա­պե­տին եւ ծն­օ­ղա­ցն իւ­րոյ` Մէլ­քո­նին, Խա­թա­յէ. թվին ՌՃ­ԺԷ (1668):

2. 446բ (Նօ­տր­գիր)

Տէր Ո­վա­նէս Է­րէ­վան­ցի,

Որ եմ ազ­գաւ Թե­փա­կեր­ցի,

ԶԱս­տուա­ծա­շուն­չս կար­դա­ցի

Ի դուռն Սուրբ Է­ջմ­իած­նի:

Թվին ՌՃԼԲ (1683), մարտ ամ­սոյ Ժ (10)-ն, օրն շա­բաթ:

3. Պահ­պա­նակ Աա (Բո­լոր­գիր)... Գր­չա­փորձ, ա­րա­րեալ ի տի­րա­ցու Եղ­իաէ. ի ՌՄԺԴ (1765)-ին գրե­ցաւ: Ի մի բե­րան Ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք ի սի­րուն Քրիս­տո­սի ի նո­յեմ­բեր ա­մս[ոյ] ԺԲ (12)-ին. ա­մէն:

Գիրս յիշ[ա]տակ,

Դուք մի [մո]րա­նայք:

Գր­չա­փորձ գր­չի` 1բ

Ու՞ր են թա­գա­ւորք եր­կ­րի[ն],

Որ յա­ռաջ զաշ­խար­հս շի­նե­ցին.

Շատ քա­ղաք ու բեր­դեր թո­ղին

Ու շի­նուածք, գնա­ցին:

 Այ­լոց` 1ա Այս մա­քուր շունչ Աս­տու­ծոյ..., 7ա (թռ­չ­նա­գ­րեր), 155ա Կա­ցոյց, 180ա Այ­ս­օր ցըն­ծայ լեառն Թա­փոր, 241ա Հար­ցին, 291ա Ի սուրբ մօ­րէդ իբ­րեւ ե­լեալ, 348ա (քե­րուած եւ ա­ն­ըն­թեռն­լի 13 տո­ղա­նոց գրու­թիւն: Նշ­մար­ւում է`)... զԱ­դամ ճճի դնէ..., 353ա (8 տող ե­րա­ժշ­տա­կան խա­զեր):

348

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս   ՌՃԳ -ՌՃԹ -1654 -1660

ԳՐԻՉ` Թա­մուր դպիր Ակ­նե­ցի: ԾԱՂ­ԿՈՂ` Մար­կոս պատ­կե­րա­հան: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մահ­դա­սի Ամ­բա­կում, ի վա­յե­լու­մն նախ` Փի­լիպ­պոս, ա­պա` Յա­կոբ Ջու­ղա­յե­ցի կա­թո­ղի­կո­սաց:

ԹԵՐԹ` 580.չգ­րուած` 1ա-2բ, 304ա, 448բ-9ա, 450բ-1ա, 575աբ, 579ա-80բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԽԹ 12 (ԺԴ, ԻԷ 10, ԽԹ 8): ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 28,3 20,7: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 233ա): ՏՈՂ` 48: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` վար­դա­գոյն մե­տա­քս (նո­րո­գու­թեան ժա­մա­նակ ծած­կուած ծաղ­կա­թղ­թով), լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, ծաղ­կա­թուղթ, մասն կա­զա­մաս­տա­ռի (եւ 2 թերթ չգ­րուած մա­գա­ղաթ` Բ փեղ­կի ծաղ­կա­թղ­թի տակ):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Վե­ց­օ­րեայ ա­րար­չա­գոր­ծու­թիւն` 4բ, Յե­սու` 90բ, Հե­ղի քա­հա­նա­յա­պետ եւ Ան­նա` 113բ, Ե­պի­փան Կիպ­րա­ցի` 275ա, Դա­ւիթ` 277բ, Դա­տաս­տան Սո­ղո­մո­նի` 304բ: Ի լու­սան­ցս-Մով­սէս` 45բ, Դա­ւիթ` 140ա, Հարս եւ փե­սա («Երգ Եր­գոց)` 319բ-20ա, Սի­րաք` 328ա, Յոբ` 336բ, Ե­սա­յի` 347բ, Ով­սէէ` 368բ, Ա­մո­վս` 372ա, Մի­քիէ` 374ա, Յո­վէլ` 376ա, Աբ­դի­ու` 377ա, Յով­նան` 377բ, Նա­ւում` 378ա, Ամ­բա­կում` 379ա, Սո­փոն­իա` 380ա, Ան­գէ­ոս` 381ա, Զա­քար­իա` 381բ, Մա­ղաք­իա` 385ա, Ե­րեմ­իա` 388բ, Դա­նի­էլ` 417ա, Տի­րա­մայ­րը մա­նուկ Յի­սու­սը գր­կին` 453բ: Մատ­թէ­ոս` 453բ, Մար­կոս` 467բ, Ղու­կաս` 477ա, Յով­հան­նէս` 491բ: Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ` 539բ, ի լու­սան­ցս-Յա­կո­բոս` 518ա, Պե­տ­րոս` 520ա, Յով­հան­նէս` 523ա, Յու­դա` 525ա, (եւ բա­զում պատ­կերք ի լու­սան­ցս Սաղ­մո­սա­րա­նի` 278բ-301բ եւ Ա­ւե­տա­րա­նաց` 454բ-502ա): Խո­րան` 448ա (Եւ­սե­բի­ո­սի եւ Կարպ­իա­նո­սի նկար­նե­րով), 449բ, 450ա, 451բ, 452ա: Կի­սա­խո­րան` 5ա (կեն­տ­րո­նում` Քրիս­տոս), 113բ, 278ա, 305ա, 454ա, 468ա, 477ա, 492ա, 504բ: Ճա­կա­տա­զարդ` 3ա, 26բ, 44բ, 58ա, 75բ, 90բ, 101ա, 127բ, 140ա, 155բ,169ա, 181բ, 196բ, 204ա, 208ա, 213բ, 225ա, 230ա, 245բ, 257ա, 262ա, 281ա, 287ա, 290ա, 293բ, 296բ, 299բ, 336բ, 347բ, 368բ, 372ա, 374ա, 376ա, 377ա, 377բ, 378ա, 379ա, 381ա, 381բ, 385ա, 388բ, 417ա, 426ա (կեն­տ­րո­նում` Ե­զե­կի­էլ), 518ա, 520ա, 524բ, 525ա, 572բ, 573բ: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, թռ­չ­նա­յին: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, մար­դա­գիր, կեն­դա­նա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, վար­դա­գոյն, կա­նաչ, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քե­րուած, եզ­րե­րը մա­շուած, թի­կուն­քը կար­կա­տուած, ճար­մանդ­ներն ըն­կած: ԺԹդ. վե­րա­կազ­մու­թեան ժա­մա­նակ Ա եւ Բ փեղ­կերն շփո­թուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. Ծնունդք -Նխ. 3ա: Գլ. 3ա-4ա: Գրք 5ա-24բ:

2. Ելք -Նխ. 24բ: Գլ. 24բ-6բ: Գրք 26բ-43ա:

3. Ղեւ­տա­կան -Նխ. 43աբ: Գլ. 43բ-4բ: Գրք 44բ-56բ:

4. Թիւք -Նխ. 56բ-7ա: Գլ. 57ա-8ա: Գրք 58ա-74ա:

5. Բ. 0րէնք -Նխ. 74ա: Գլ. 74ա-5ա: Գրք 75բ-89բ:

6. Յե­սու -Նխ. 89բ: Գլ. 89բ (Կից` տե՛ս Բ ¢1): Գրք 90բ-100բ:

7. Դա­տա­ւորք -Նխ. 100բ: Գլ. 100բ-1ա: Եւ այս են դա­տա­ւորք 101ա: Գրք 101ա-11ա:

8. Հռութ -Գրք 111ա-2ա:

9. Թագ. Ա -Յռջբ. («Վասն) 112աբ: Գլ. 112բ-3բ: Գրք 113բ-27ա:

10. Թագ. Բ -Գլ. 127աբ: Գրք 127բ-39ա:

11. Թագ. Գ -Գլ. 139ա-40ա: Գրք 140ա-54բ:

12. Թագ. Դ -Գլ. 154բ-5բ: Գրք 155բ-68ա:

13. Մնաց. Ա -Նխ. 168աբ: ԳԼ. 168բ-9ա: Գրք. 169ա-81ա:

14. Մնաց. Բ -Գլ. 181աբ: Գրք 181բ-196բ:

15. Ե­զր Ա -Նխ. 196բ: Գրք 196բ-204ա:

16. Ե­զր Բ -Հան­գա­մանք 204ա: Գրք 204ա-8ա:

17. Նե­ե­մի -Նխ. 208ա: Գրք 208ա-13բ:

18. Ես­թեր -Նխ. 213բ: Գրք. 213բ-8բ:

19. Յու­դիթ -Նխ. 218բ: Գրք 218բ-25ա:

20. Տով­բիթ -Նխ. 225ա: Գրք 225ա-9ա:

21. Մա­կաբ. Ա -Նխ. 229ա: Գլ. 229ա-30ա: Գրք 230ա-44բ:

22. Մա­կաբ. Բ -Նխ. 244բ-5ա: Գլ. 245աբ: Գրք 245բ-56բ:

23. Մա­կաբ. Գ -Նխ. 256բ-7ա: Գլ. 257ա: Գրք 257ա-62ա:

24. Կտակ ԺԲ նա­հա­պե­տա­ցն -262ա-274բ (տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢25: Կտակ­նե­րի տե­ղե­րը. ա/262ա-3ա: բ/263աբ: գ/263բ-5բ: դ/265բ-7բ: ե/267բ-8ա: զ/268ա-9ա: է/269աբ: ը/269բ-70բ: թ/270բ-1բ: ժ/271բ-2ա: ժա/272ա-3բ: ժբ/273բ-4բ:

25. Սաղ­մոսք -Նխ. («Զա­մե­նայն) 275ա-6ա: Նխ. (« Արդ, ա­ռեալ. տե՛ս Լ0 187, Ա ¢24. բ) 276ա-7ա: Գրք 278ա-303ա (Կից` «Փո­քր էի):

26. Ա­ռակք -Նխ. 303ա: Գլ. 303աբ: Գրք 305ա-15ա:

27. Ժո­ղո­վող -Նխ. 315ա: Գլ. 315ա-6ա: Գրք 316ա-9ա:

28. Երգ Եր­գոց -Նխ. 319աբ: Գրք 319բ-21ա (Կից` «Գի­տա­ցի):

29. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Նխ. 231աբ: Գլ. 321բ: Գրք 321բ-27բ (կից` 327բ-8ա, տե՛ս Բ 2):

30. Սի­րաք -Գրք 328ա-36ա:

31. Յոբ -Նխ. 336ա: Նխ. ( Ա­ղի­կառ­նա­ցի) 336բ: Գրք 336բ-46բ:

32. Ե­սա­յի -Նխ. 346բ-7ա: Գլ. 347աբ: Մրգ. 347բ-68ա: Մահ 368ա:

33. Ով­սէէ -Նխ. 368աբ: Գլ. 368բ: Մրգ. 368բ-71բ:

34. Ա­մո­վս -Գլ. 371բ: Մրգ. 371բ-4ա:

35. Մի­քիէ -Գլ. 374ա: Մրգ. 374ա-6ա:

36. Յո­վէլ -Գլ. 376ա: Մրգ. 376ա-7ա:

37. Աբ­դի­ու -Գլ. 377ա: Մրգ. 377աբ:

38. Յով­նան -Գլ. 377բ: Մրգ. 377բ-8ա:

39. Նա­ւում -Գլ. 378ա: Մրգ. 378ա-9ա:

40. Ամ­բա­կում -Գլ. 379ա: Մրգ. 379ա-80ա:

41. Սո­փոն­իա -Գլ. 380ա: Մրգ. 380աբ:

42. Ան­գէ­ոս -Գլ. 380բ: Մրգ. 381աբ:

43. Զա­քար­իա -Գլ. 381բ: Մրգ. 381բ-5ա:

44. Մա­ղաք­իա -Գլ. 385ա: Մրգ. 385ա-6ա:

ծնթ. Աստ` 386ա-7ա. տե՛ս Բ ¢3:

45. Ե­րեմ­իա -Նխ. 387աբ: Գլ. 387բ: Գրք 388բ-412ա:

46. Բա­րուք -Թղթ 412ա-4ա:

47. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ողբք 414ա-6ա: Մահ 416ա:

48. Դա­նի­էլ -Նխ. 416աբ: Գլ. 416բ-7ա: Մրգ. 417ա-25բ:

49. Ե­զե­կի­էլ -Նխ. 425աբ: Գլ. 425բ-6ա: Մրգ. 426ա-47ա: Մահ 447ա:

50. Թուղթ Եւ­սե­բի -448ա:

51. Հա­մա­բար­բառ -Կա­նոնք 448բ-52ա:

52. Մատ­թէ­ոս -Գլ. 452բ-3ա: Հա­մա­ձնթ. 453ա: Նխ. 453ա: Աւ. 454ա-67ա:

53. Մար­կոս -Գլ. 467աբ: Նխ. 467բ: Աւ. 468ա-76ա (կից` Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

54. Ղու­կաս -Գլ. 476բ-7ա. Նխ. 477ա: Աւ. 477ա-91ա:

55. Յով­հան -Գլ. 491աբ: Նխ. 491բ: Աւ. 492ա-502ա (կից` Իրք):

56. Գործք Ա­ռա­քե­լոց -Յռջբ. («Որք) 502բ-3ա: Դիր 503ա: Գլ. 503ա-4ա: Ըն­թրց. ԺԶ 504ա: Գրք 504ա-17բ:

57. Թղթ Յա­կով­բայ -Յռջբ. 517բ: Նխ. 517բ-8ա: Գլ. 518ա: Թղթ 518ա-9բ:

58. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -Նխ. 519բ: Գլ. 519բ: Թղթ 520ա-1ա:

59. Թղթ Պե­տ­րո­սի Բ -Նխ. 521աբ: Գլ. 521բ: Թղթ 521բ-2բ:

60. Թղթ Յով­հան­նու Ա -Նխ. 522բ: Գլ. 522բ-3ա: Թղթ 523ա-4ա:

61. Թղթ Յով­հան­նու Բ -Նխ. 524աբ: Գլ. 524բ: Թղթ 524բ:

62. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Նխ. 524բ: Գլ. 524բ: Թղթ 524բ-5ա:

63. Թղթ Յու­դա­յի -Նխ. 525ա: Գլ. 525ա: Թղթ 525աբ:

64. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -525բ-6ա:

65. Յայ­տ­նութ. Յով­հան­նու -Գրք 526ա-32բ (Կից` տե՛ս Բ ¢4): Յռջբ. 573աբ: Գլ. 573բ-4ա (¢81-ից յե­տոյ):

66*. ԺԴ Թղթ Պօ­ղո­սի -Յռջբ. 532բ-5ա: Վկ. 535ա: Բո­վանդ. ըն­թրց. եւ վկթնց 535ա-8բ:

66. Առ Հռո­մա­յե­ցիս -Գլ. 538բ-9ա: Թղթ 539բ-45ա:

67. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Նխ. 545ա: Գլ. 545աբ: Թղթ 545բ-50բ:

68. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Նխ. 550բ: Գլ. 550բ: Թղթ 550բ-4ա (Թղթ Գ-տե՛ս ¢80):

69. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Նխ. 554ա: Գլ. 554աբ: Թղթ 554բ-6ա:

70. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Նխ. 556ա: Գլ. 556աբ: Թղթ 556բ-8ա:

71. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Նխ. 558ա: Գլ. 558ա: Թղթ 558ա-9բ:

72. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Նխ. 559բ: Գլ. 559բ: Թղթ 559բ-60բ:

73. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Նխ. 560բ-1ա: Գլ. 561ա: Թղթ 561ա-2ա:

74. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Նխ. 562ա: Գլ. 562աբ: Թղթ 562բ-3ա:

75. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Նխ. 563ա: Գլ. 563աբ: Թղթ 563բ-7բ:

76. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Նխ. 567բ: Գլ. 567բ: Թղթ 567բ-9ա:

77. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Նխ. 569ա: Գլ. 569աբ: Թղթ 569բ-70ա:

78. Առ Տի­տոս -Նխ. 570աբ: Գլ. 570բ: Թղթ 570բ-1ա:

79. Առ Փի­լի­մոն -Նխ. 571ա: Գլ. 571ա: Թղթ 571աբ:

79*. Վե­րա­գիր, Թե­լա­դրթ., Նա­ւարկթ. -571բ (տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢77*):

80. Առ Կորն­թա­ցիս Գ -Կորն­թաց. 571բ-2ա: Պօ­ղո­սի 572աբ:

81. Հան­գիստ Յով­հան­նու -572բ-3ա: ( Աստ` 574բ, տե՛ս Բ ¢5):

Բ. 1. 89բ [Գէ­որ­գայ Սկեւ­ռաց­ւոյ Յի­շա­տա­կա­բան Յե­սուայ] -Որ­պէս փր­կիչ զար­մա­նա­գործ տէր մեր Քրիս­տոս...

2. ա. 327բ-8ա Տեառն Ներ­սէ­սի Յի­շա­տա­կա­րան Ա­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի (Ա-Ք) - Աս­տուա­ծե­ղէն հո­գովն ի­մաստ (= ի սմա), Խա­ղա­ղու­թեան ա­նուն ար­քա...

բ. 328ա Ան­դ­րա­դար­ձու­թիւն տա­ռիս Յի­շա­տա­կի (Ք-Ա) -Քաղ­ց­րա­գու­նիս այս բաղ­ձա­նաւք, /Լցեալ հո­գիս մե­ռեալ մե­ղաւք...

3. 386ա-7ա [Մահ ԺԲ մար­գա­րէ­ից եւ Դա­նի­է­լի]

386ա Ա. Մահ Ով­սէի -Ով­սէ էր ի Բել­մով­թայ...

386ա Բ. Մահ Ա­մով­սայ - Ա­մո­վս էր ի Թէ­կուայ...

386ա Գ. Մահ Մի­քիէ -Մի­քիէ էր ի Մո­սո­րով­թայ...

386ա Դ. Մահ Յո­վէ­լայ -Յո­վէլ էր յազ­գէ Ռու­բե­նի...

386ա Ե. Մահ Աբ­դի­ու - Աբ­դի­ու էր յեր­կ­րէն Սի­քի­մայ...

386աբ Զ. Մահ Յով­նա­նու -Յով­նան էր յեր­կ­րէն Կար­իաթ­մա­ւու...

386բ Է. Մահ Նա­ւու­մա -Նա­ւում էր յԵղ­կեայ...

386բ Ը. Մահ Ամ­բա­կու­մա - Ամ­բա­կում էր ի ցե­ղէն Շմա­ւո­նի...

386բ Թ. Մահ Սո­փոն­իա -Սո­փոն­իա էր ի ցե­ղէն Շմա­ւո­նի...

386բ Ժ. Մահ Ան­գեայ - Ան­գեաս մար­գա­րէ էր ի ցե­ղէն Ղե­ւեայ...

386բ ԺԱ. Մահ Զա­քար­իա -Զա­քար­իայ էր յազ­գէ Ղե­ւեայ...

386բ-7ա ԺԲ. Մահ Մա­ղաք­իա -Մա­ղաք­իաս յետ դար­ձի գե­րու­թեա­նն...

387ա [ԺԳ.] Մահ Դա­նի­է­լի -Դա­նի­էլ էր յազ­գէ Յու­դայ...

4. 532բ [Ներ­սի­սի Լամբ­րո­նաց­ւոյ Յի­շա­տա­կա­րան թարգ­մա­նու­թեան Յայ­տ­նու­թեա­նն Յով­հան­նու] - Այս է Յայ­տ­նու­թիւն աս­տուա­ծա­բան ա­ւե­տա­րան­չին Յով­հան­նու... (տե՛ս Լ0 146, Բ, ¢3):

5. 574բ [Վա­նա­կան վար­դա­պե­տի Հա­մե­մա­տու­թիւն Հնոյ Կտա­կա­րա­նի ընդ Նո­րոյս] -Եր­կինք` ե­կե­ղե­ցի... մար­մ­նով մե­ռեալ` կեն­դա­նի աս­տու­ծու­թեամբ (միայն 17 բառ. շա­րու­նա­կու­թեան հա­մար տեղ է թող­նուած):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 113բ (Գր­չի) Յայսմ վայ­րի էր թվա­կա­նն Հա­յոց Ի եւ Բ յո­բե­լեան եւ Գ ամ (1654), որ մո­լար մտաւք գրէ­ին:

197բ Ի Հա­յոց թվին ՌՃԳ (1654), աւ­գոս­տոս ամ­սոյ Բ, ա­ւրն չո­րեք­շաբ­թի խա­ւա­րե­ցաւ ա­րե­գա­կն կէս ժամ` ի Զ ժա­մու ա­ւուրն, մին­չեւ || (198ա) աս­տեղք ե­րե­ւե­ցան, զո­րոյ պատ­ճառն միայն ստեղ­ծողն գի­տէ, յո­րում պա­հու դե­գե­րեալ մտաւք գրէի յայսմ տեղ­ւոջ: Յի­շեա՛:

263ա Ո՜հ, ո՜հ, զեղ­կե­լի, մեղ­սա­թա­ւալ Ա­կ­ըն­ցի Թա­մուր գրի­չս` հան­դերձ ծնաւ­ղիւք, մի­ոյ Ո­ղոր­մեա­իւ յի­շել ար­ժա­նի: Հա­մա­րո­ղացդ Աս­տուած ո­ղոր­մի յիւր միւ­սան­գամ գա­լս­տեա­նն:

425ա. Գծա­գ­րո­ղի սուրբ մա­տե­նիս,

 Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ կտա­կիս

 Արդ, հայ­ցե­ցէք թո­ղուլ զպար­տիս`

Ը­զԱ­կ­ըն­ցի Թա­մուր դպ­րիս:

539ա Զստա­ցաւղ սո­րին` զաս­տուա­ծա­սէր մահ­տե­սի Ամ­բա­կու­մն յի­շե­ցէք ի յեր­կ­նա­գ­նաց ա­ղօ­թս ձեր, ո­րով ար­ժա­նի լի­ջիք եւ դուք յիշ­ման:

576ա Փա՜ռք... [Ս]ոս­կա­լի խո­րու­թիւն եւ ան­ճա­ռե­լի գի­տու­թիւն, ան­հաս ի­մա­ցու­մն եւ գե­րա­զանց խոր­հուրդ ի վեր քան զա­մե­նայն մի­տս բա­նա­կա­նաց... Եւ, արդ, Լի­բա­նա­նոս ա­մե­նայ­նիւ եւ լիճք ա­մե­նայն ծո­վուց ան­բա­ւա­կան վար­կան առ ի գծա­գ­րու­թիւն ան­սահ­ման Է­ին մա­կա­ցու­թեան... միան­գա­մայն գու­մա­րեալ ի տու­փս սուր­բս, որ ըստ ի­րի եւ սահ­մա­նա­դ­րի եւ ըստ յի­շա­տա­կաւ Աս­տուա­ծա­շունչ յոր­ջոր­ջի տո­մ­սս այս... ||(577բ)...

Եւ արդ, ի սո­ցունց դա­սուն հան­գա­նա­կից տե­սա­նի իս­կա­պէս մահ­տե­սի այրս այս Ամ­բա­կում եւ հա­մա­փառ ի նո­ցին գո­վա­սա­նու­թեան բա­րու­ցն, որ եւ ին­քն իսկ ան­դս­տին եւ ի բնէ ու­նէր բնու­թիւն բա­րի եւ ան­տի կան­խեալ միշտ ի սէրն աս­տուա­ծա­յին, զի ե­թէ ի վեր քան զսուր­բսն գե­րա­զան­ցեալ դրուա­տեմ եւ ան­տի ա­նանդ­գ­նիմ առ ի բա­նս իմ կա­րի ըմ­բռ­նա­կան, քան­զի ե­րա­նեալ եւ եր­ջան­կա­ցն հան­գոյն ա­սեմ զվարս սո­րա եւ իս­կո­վին բա­րե­բա­րոյ ա­մե­նայ­նիւ յա­մե­նայն եւ ի վար գե­րա­զան­ցեալ, քան զա­մե­նայն բնու­թիւ­նս մարդ­կան: Վասն ո­րոյ ե­ռեալ սի­րով ի սի­րոյն յա­րա­ձ­գա­կան եւ ի զաս­տու­մն մե­ծի մար­գա­րէ­ին Ե­սա­յեա եւ առ ի նոյն յոր­դա­լի եւ ի սի­րա­խառն բար­բառն, որ ա­սէ. Ե­րա­նի, որ ու­նի­ցի զա­ւակ ի Սի­ոն, Վսան ո­րոյ կա­տա­րեալ սի­րով եւ յա­ւէտ տարփ­մամբ առ­նէր յի­շա­տա­կս մա­տե­նից գրոց եւ կա­հուց եւ զար­դուց վա­նո­րէ­ից եւ ե­կե­ղե­ցեաց` ըստ ար­դար ար­դեանց եւ հա­լալ ըն­չից իւ­րոց, զի ի սոյն ե­ղա­նա­կի ու­նէր ի նկր­տու­մն մշ­տա­կա­նի, ուր Քրիս­տոս նս­տի, որ եւ ըստ բղխ­մա­նէ մտա­ցն ա­ռատ բա­րու­թեանց սի­րովն շնոր­հի, զոր ու­նէր առ յոյսն բնա­ւից, լուր նո­րա հռ­չա­կէր առ սուրբ հարս եւ միան­ձու­նս ուխ­տից բնա­ւից, ո­րոց զըն­ծ­այսն եւ զպար­գե­ւս մա­տու­ցա­նէր: Նա­եւ ի հայրն հա­նուրց եւ առ սր­բա­զան կա­թո­ղի­կոսն Փի­լիպ­պոս, որ փայ­լէր յա­ւուրս իւր ի­բր զար­փին գեր եւ լու­սա­ւոր ար­դիւ­նա­ւո­րեալ ի բա­րե­գոր­ծու­թիւ­նս յոր­քն ե­ղա­նա­կաւ ի ձեռն ա­շա­կեր­տեալ ման­կանց սր­բոց եւ ի խս­տա­կ­րօն միա­բ­նա­կե­ցաց վա­նա­կա­նաց եւ ա­նա­պա­տա­կա­նաց: Ուս­տի կար­գա­ւո­րեալ ան­ճա­ռե­լի ուղ­ղու­թիւ­նս ի կարգ եւ ի պաշ­տօն ե­կե­ղե­ցեաց սր­բոց Հա­յաս­տա­նեայց յա­ւել եւ վա­ռէր ի սուրբ սէր եւ ըղ­ձայր միշտ ըստ բաղ­ձա­նաց իւ­րոց` եր­թալ ի քա­ղա­քն աս­տուա­ծա­հոտ ի սուր­բն Սա­ղիմ եւ ա­ռա­քէր նախն ա­ւուրբ նա­մակ ող­ջու­նի եւ ա­ւր­հ­նու­թեան առ ան­տես սի­րե­լին իւր յԱմ­բա­կում, թէ Եւ դու յօ­ժա­րես­ցիս պատ­րաս­տես­ցիս ե­լա­նել յԵ­րու­սա­ղէմ, զի ան­դէն տե­սեալ զմի­մեա­նս, առ­ցուք զփա­փաք տեն­չա­նաց մե­րոց` ի միա­սին կա­տա­րե­լով զուխ­տն աս­տուա­ծա­յին: Իսկ ե­րա­նե­լիս յոր­ժամ լուեալ զլուրն սուրբ եւ զհամ­բաւ սխ­րա­գոյն, ա­ռեալ զ||(578ա)տո­մսն սուրբ, ե­դեալ ի վե­րայ ա­չաց իւ­րոց, ո­րով եւ ի բաց լքեալ զա­մե­նայն աշ­խար­հա­կան զբաղ­մու­նս, յա­րեաւ փու­թա­պէս եւ դի­մեաց սի­րա­սուն Ե­րեմ­իա թո­ռամ­բն եւ հան­դերձ ըն­տա­նեօք ի սուրբ քա­ղա­քն: Որ եւ ի նոյ­նում ա­մի ոչ ժա­մա­նէր հո­գե­ւոր տէրն սուրբ ան­դ­րէն ի սուրբ ուխ­տն, վասն զի ի չուս ճա­նա­պար­հաց, ի հար­կէ ար­գե­լեալ ի մեծ քա­ղա­քս քրիս­տո­նէ­ից` փա­ռա­ւո­րեալ յա­մե­նե­ցունց, եւ ա­պա հա­սա­նէր ի թուա­կա­նու­թեա­նս ՌՃ եւ ի մի­ում ա­մին (1652) մե­ծաւ հան­դի­սիւ եւ գե­րա­լիր փա­ռօք կա­տա­րե­լով զհ­րա­շա­փառ սուրբ ուխ­տն, որ յԵ­րու­սա­ղէմ: Եւ ան­տի չուեալ գայր յար­քա­յա­րա­նս Ըս­տամ­բօլ, որ եւ օ­թեալ աստ ամ մի ող­ջոյն, եւ ան­տա­ն­օր փա­ռա­ւո­րեալ մե­ծա­րե­ցաւ յա­մե­նայն ա­զգաց եւ ի մե­րա­յին ազ­նէ: Իսկ ի տե­սա­նե­լն զմի­մեա­նս զնոյն իղձ եւ զսէր ի հե­րուն հե­տէ, զոր ու­նէ­ին ծրա­րեալ աս­տա­ն­օր, լրա­պէս յան­կե­ցաւ տի­նայ եւ այ­նու բաղձ­մամբ խն­դ­րեաց հայրն սուրբ ի նմա­նէ, թէ յա­ղա­գս առ ի սէր իմ եւ առ քոյդ յի­շա­տա­կի ա­րաս­ցես Աս­տուա­ծա­շունչ մա­տեան մի, զի լի­ցի ան­ջինջ յի­շա­տակ եւ ար­ձան վասն քոյդ, որ առ իմ ի սուրբ եւ յա­մե­նա­ւր­հ­նեալ յա­թոռն: Որ եւ ան­դէն խո­նար­հեալ Ամ­բա­կու­մայ` եր­կիր պա­գա­նէր սուրբ հօրն եւ զիղձ բազ­մա­տա­րափ սի­րոյն ան­տա­ն­օր կր­կին հաս­տա­տէր եւ ի բեր­կ­րա­նաց յոր­դա­բուխ բա­րե­սէր բա­րուց, յօ­ժար կա­մօք քաղ­ցր պա­տաս­խա­նէր` ա­սե­լով. Ե­ղի­ցին կամք քո ա­ւր­հ­նեալ: Եւ ա­պա այ­նու սկիզ­բն ա­րա­րեալ պատ­րաս­տէր, մինչ ի քա­ղա­քս էր հայրն հա­նուրց: Իսկ ի կա­տա­րել ա­մին ել գնաց աս­տի մե­ծաւ բեր­կ­րու­թեամբ եւ խա­ղա­ղու­թեամբ ժա­մա­նե­լով յա­թոռն իւր սուրբ, ան­վ­նաս յա­մե­նայ­նէ, ուս­տի գե­րա­զան­ցեալ ա­մե­նայ­նիւ հո­գե­կա­նօք եւ մար­մ­նա­կա­նաւ ի վեր քան զճա­ռու­մն մտաց մարդ­կան: Եւ հա­սեալ ի կէտ կոչ­մա­նն յետ ե­րից ա­մաց, ըստ ան­դարձ հրա­մա­նէ ա­րար­չին, ո­րով սլա­ցաւ ան­պա­տում խն­դու­թեամբ ի կա­ճառս զուար­թ­նոց, ուր րամ­քն են ե­րա­նե­լեաց: Որ եւ կեն­դա­նի ա­ղօթք եւ ան­դառ­նա­լի հայ­ցուածք նո­րին ե­ղի­ցի միշտ յօ­ժան­դակ եւ զօ­րա­վիգ մեզ եւ հա­մայն հա­ւա­տա­ցե­լոց. ա­մէն:

Վասն ո­րոյ ճա­ռե­ցաւ յա­ղա­գս հան­գա­մա­նաց տա­ռիս, թէ­եւ սկիզ­բն սո­րա ի ժա­մա­նա­կս մե­ծին Փի­լիպ­պո­սի ե­ղեալ, վասն զի զգոյն ա­ւար­տու­մն ի մար­մ­նի անդ լուաւ եւ վա­խ­ճան ըն­կա­լաւ: Իսկ զրաւ եւ ա­ւարտ սր­բոյն Յա­կո­բայ ըն­կա­լեալ, իսկ այլ ի լրու­մն տա­ռիս եւ ի ե­զր ան­կեալ սո­րին ե­տես Ամ­բա­կում եւ ան­տէն ի կեա­նս իւ­րում յա­ւէտ զուար­ճա­ցաւ, որ­պէս եւ սպա­սէր միշտ մե­ծաւ յու­սով յա­ւարտ եւ ի կա­տա­րած սո­րին տե­սա­նել: Ուս­տի ի տե­սա­նե­լն բեր­կ­րե­ցաւ յա­ւէտ խն­դու­թեամբ եւ ա­պա կա­ցեալ սուղ ինչ ա­ւուրս եւ ան­դէն զհո­գա­ցո­ղա­կա­նն մա­տու­ցա­նե­լով` հան­գեաւ առ Քրիս­տոս: Ո­րոյ յի­շա­տա­կն ա­ւր­հ­նու­թեամբ ե­ղի­ցի:

Եւ արդ, եռ ե­ռակ եւ մու ա­մի ե­ղեւ սկիզ­բն եւ ա­ւարտ սո­րին, վասն ո­րոյ յոյժ տեն­չայր տե­սա­նել ե­րա­նե­լին զվա­խ­ճան սո­րին, այ­լեւ զգ­ծա­գ­րու­թիւն յի­շա­տա­կա­րա­նիս ոչ ե­տես: Եւ եր­կո­քի­նն ե­ւս ոչ ըն­կա­լան աստ ի մար­մ­նի զփա­փաք սր­տից իւ­րեանց, որ յա­ղա­գս յայս­միկ, վասն զի ան­դէն յա­նզ­րաւ հր­ճուա­րա­նն ի միա­սին խրա­խաս­ցին ի փառս ան­ճառ ցն­ծու­թեամբ ի բա­րի յար­դիւ­նս իւ­րեանց: Եւ մինչ չեւ էր նն­ջե­ցեալ ի հան­գիս­տն կեն­դա­նու­թեան, այլ ի բա­րի խոս­տո­վա­նու­թիւն պան­ծա­ցեալ առ մահ­ճօ­քն առ­նէր ան­դարձ գա­մա­գամ բա­րե­փառ խոր­հր­դով սոյն եւ կր­կին պա­տուէր առ սխ­րա­լի եւ հո­գեա­ծին որ­դեա­կի իւր` Ե­րեմ­իա­յի, որ­պէս զի ա­ւար­տեալ զսա ա­մե­նայն իւ­րիք եւ յի­շա­տա­կա­րա­նօք` ըն­ծա­յես­ցին յա­թոռն սուրբ եւ առ ի սուրբ Յա­կոբ կա­թո­ղի­կոսն Հա­յաս­տա­նեաց: Եւ նոյն ին­քն Ե­րեմ­իաս` բա­րի ժա­ռանգ նո­րին եւ ուղ­փա­շա­ւիղ շա­ռա­ւիղն, հան­դերձ հա­րա­զատ ըստ մար­մ­նոյ ծն­օ­ղաւ իւ­րով` Մար­տի­րոս ի­րի­ցաւ եւ վար­ժա­պե­տաւն` տէր Յո­վան­նի­սիւ քա­հա­նա­յիւք, որ է­ին գոր­ծա­կալ ի վե­րայ բա­րի ար­դեանց առն Ամ­բա­կու­մայ, զոր ու­նէր առ հա­մայ­նս ըստ վե­րոյ յի­շե­ցե­լոյն, վասն զի այն­քան էր կամք նո­րա առ ի սէր եւ ի ջան յի­շա­տա­կի, քան­զի ա­ն­կա­րօտ գո­լով յա­մե­նայ­նէ, բաց ի մար­մ­նա­կան ծն­ըն­դոց, որ եւ պա­հէ առ իւր ի ստե­նէ զսի­րա­սու­նն Ե­րեմ­իաս, զա­ւակ ըստ հո­գոյ առ­նե­լով, ուս­տի եւ ի նոյն փոյթ ե­ւս ոչ շա­տա­ցեալ, զնոյն եւ առ­նէր ան­դարձ, ե­թէ տա­ցէ քեզ Աս­տուած որ­դի, յա­նուն իմ լի­ցի ա­նուն նո­րին, վասն զի մի ջն­ջես­ցի ա­նու­նն իմ ի մի­ջի ձե­րում եւ ա­զգաց յազ­գս առ յա­զի­նս ձեր: Ուս­տի եւ ի լրա­նալ զկ­նի վա­խ­ճա­նե­լոյն նո­րին, յամ­սեա­նն վե­ցե­րոր­դի, ետ Աս­տուած ա­րու զա­ւակ Ե­րեմ­իա­յի, որ եւ Ամ­բա­կում կո­չե­ցաւ ըստ կտա­կի ծե­րու­նոյն Ամ­բա­կու­մայ: Զոր եւ տէր Քրիս­տոս ան­փոր­ձս եւ ամ­բող­ջս պա­հես­ցէ յեր­կար ա­մօք ձե­րո­յին սուրբ մաղ­թա­նօք եւ ա­ղօ­թիւք ծե||(578բ)րոյն` առ ի յիղձ նո­րա եւ յի­շա­տակ ա­զգաց յազ­գս. ա­մէն:

Բայց մնար մին­չեւ ցարդ սուրբ եւ յոր­դա­բու­ղխ գան­ձս աս­տուա­ծա­յին խցեալ եւ ծած­կեալ` սա­կս զբա­ղա­նաց վե­րոյ ա­սա­ցե­լոյն, որ կա­յին ի մե­ծա­մեծ հո­գս, մինչ զի եւ լի­նէր ցաւն մեծ, հուրն ան­պատ­մե­լի յար­քա­յա­րա­նս վա­ղա­ծախ բո­ցով վասն ա­մե­նայն մե­ղաց մե­րոց, որ ի բար­ձ­րա­նալ թվա­կա­նու­թեա­նս ՌՃ եւ Թ-ե­րոր­դի (1660): Եւ ա­պա ձե­ռամբ տեառն Մար­տի­րո­սի քաջ րա­բու­նոյ ա­ռա­քե­ցին առ սուր­բն Յա­կոբ կա­թո­ղի­կոսն, որ եւ նա յետ ե­լա­նե­լոյն յա­թո­ռոյ պա­տր­իար­գու­թեան, չուեալ գնաց առ սուրբ հայ­րա­պե­տն` առ­նուլ զաս­տի­ճան մե­ծի ե­պիս­կո­պո­սու­թեան: Եւ հրա­ւի­րեալ զսուրբ հայ­րա­պե­տն, մե­ծաւ փա­ռօք տա­րան ի սուրբ.... (10 տող բաց):

Եւ արդ, զրա­ւեալ յան­կաւ հրա­շա­զան եւ աս­տուա­ծա­զարդ տո­մ­սս այս զա­նա­զան գու­նա­փա­ռու­թեամբ, որ­պէս եւ տե­սա­նի իսկ, զի ե­ղի­ցի ար­ձան յա­ւի­տե­նա­կան եւ յի­շա­տակ ան­ջն­ջե­լի հո­գոյ իւ­րոյ եւ ըստ կո­ղա­կ­ցին եւ բա­րեծ­ն­օ­ղաց իւ­րոց եւ հա­մաւ­րէն ազ­գա­կա­նաց եւ մեր­ձա­ւո­րաց իւ­րոց, հօրն` Մար­տի­րո­սին, եւ մօրն` Խու­պի­ին, պա­պուն` տէր Յա­կո­բին, եւ հօ­րեղ­բար­ցն` Խտր­շին, Ա­ռա­քե­լին, Թո­րո­սին, եւ եղ­բ­օրն` Աս­տուա­ծա­տու­րին եւ Պէ­կ­լէ­րին, եւ քը­ւեր­ցն` Մա­նու­շա­կին, Վար­դե­ծո­ցին եւ Թուր­վան­տին, եւ հա­մայն գնա­ցե­լո­ցն ի Քրիս­տոս: Զի եւ ետ զսա յի­շա­տակ ան­ջն­ջե­լի ի սուրբ Սի­ոն` բար­ձ­րա­բերձ գա­հն գրի­գո­րա­շէն եւ ու­ռա­բաց ա­թոռն առ Սուրբ յԷ­ջմ­իա­ծին, ի վա­յե­լս տեառն Յա­կո­բայ սր­բա­զան կա­թո­ղի­կո­սին մե­ծի: Ընդ որս խն­դու­թեամբ եւ զուար­թու­թեամբ վա­յե­լես­ցէ ընդ եր­կայն ա­ւուրս ա­մե­նայն բա­րե­փա­ռու­թեամբ, հան­դերձ ման­կամբ իւ­րոյ եւ ա­մե­նայն ա­շա­կեր­տեալ ման­կանց իւ­րոց ուղ­ղա­փա­ռաց, որ ընդ զի[ւ]րեւ պա­րեալ պա­շա­րեալ եւ շր­ջա­դ­րեալ կան միշտ առ ի սի­րա­ս­նունդ սր­բու­թիւն յա­ւէ[ր]ժա­կան:

 Արդ, գրե­ցաւ գան­ձս աս­տուա­ծե­ղէն ի թվա­կա­նու­թեա­նս Հայ­կա­զեան սե­ռի, որ եւ ի նըշ­կա­հա­կէ ան­կեալ ե­զե­րի ի քա­ղա­քս Կոս­տան­դի­նու­պօ­լ­սի եւ ընդ հո­վա­նեաւ Սր­բոյ Սարգ­սի Զօ­րա­վա­րի եւ որ­դոյ նո­րա Մար­տի­րո­սի, գա­հա­վի­ժե­լոյն ի հրա­կիզ­մա­նէ եր­կ­րորդ ան­գամ եւ կայ մայրս սուրբ հե­րա­տա­րած եւ ծո­ցա­բաց ընդ­դեմ ա­րե­գա­կան, խիղճ դի­մօք, յա­ղա­գս ա­ն­օ­րէ­նու­թեանց մե­րոց, այլ եւ ի հայ­րա­պե­տու­թեան Հա­յոց Մե­ծաց տեառն սր­բոյ Յա­կո­բայ, որ ի Սուրբ Է­ջմ­իա­ծին, այ­լեւ ի թա­գա­ւո­րու­թեան իս­մա­յե­լա­ցոց եւ հա­գա­րա­ցոց ի վե­րայ բա­զում ա­զգաց` Սուլ­տան Մահ­մա­տի` որ­դոյ Իպ­րա­հի­մի` որ­դոյ Ահ­մե­տի` որ­դոյ Մահ­մա­տի, այլ եւ ստ­րա­տե­լատ նո­րին Մահ­մետ փա­շա­յի Քեօբ­րու­լի յոր­ջոր­ջե­լոյն, որ յոք­նա­գէտ եւ բազ­մա­հան­ճար ա­ճեաց, որ ի ներ­քոյ բռ­նա­կա­լու­թեան, այլ եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեան ազ­գին պար­սից Շահ- Ա­պա­սի` որ­դոյ Շահ-Սէ­ֆոյ, որ­դոյ ի Միր­զէ Սէ­ֆոյ` որ­դոյ Մե­ծին Շահ- Ա­պա­սին, այլ եւ յա­ջոր­դու­թեան աս­տուա­ծա­հոտ սուրբ քա­ղա­քին Ե­րու­սա­ղե­մի տեառն Աս­տուա­ծա­տ­րոյ եւ տե­ղա­պա­հու­թեան տեառն Ե­ղի­զա­րի` նո­րին փո­խա­նոր­դի, այ­լեւ հե­ղի­նա­կի ծո­վա­պատ ար­քա­յա­րա­նիս տեառն Մար­տի­րո­սի` մե­ծա­համ­բաւ հռե­տ­րի Ղրի­մե­ցոյ` ա­շա­կեր­տին Աս­տուա­ծա­տ­րոյ` աս­տուա­ծա­հա­ճոյ եւ ա­ռա­քե­լա­շա­ւիղ հայ­րա­պե­տի... (7տող բաց):

 Արդ, ե­րես ան­կեալ հո­ղա­մած դի­մօք պա­ղա­տիմ հան­դի­պո­ղացդ այսմ սուրբ եւ աս­տուա­ծա­զարդ մա­տե­նիս, յի­շել զվե­րա­գ­րեալ ա­նու­նս ի սէրն Քրիս­տո­սի ի ժամ ա­ղօ­թի­ցն, զի թե­րե­ւս զմ­նա­ցեալ եւ զգ­նա­ցեալ յան­ցա­նսն, որ ընդ մեզ` ջն­ջես­ցի ձե­րո­յին սուրբ մաղ­թա­նօքդ, եւ ո­ղոր­մու­թեան ցօղն ան­ձ­րե­ւես­ցի ի շա­րա­ւե­լի յոս­կերս մեր առ ի բու­սու­ցա­նել յօրն ա­նե­րե­կի վե­րա­նալ ընդ Քրիս­տո­սի: Զի եւ ին­քն Քրիս­տոս զյի­շողքդ եւ զյի­շե­ցեալ­քս առ­հա­սա­րակ ար­ժա­նի ա­րաս­ցէ ե­րա­նա­ւէտ ձայ­նին ի փառս ա­մե­նա­զ­օր ա­նուան իւ­րոյ: Որ եւ նմա փա՜ռք ի մէնջ եւ ա­ւր­հ­նու­թիւն ընդ հօր իւ­րում:

2. 4բ (Մար­կոս պատ­կե­րա­հա­նի) Զստա­ց­օղ սուրբ Աս­տուա­ծա­շն­չիս` մահ­տե­սի Ամ­բա­կու­մն եւ զՄար­կոս պատ­կե­րա­հա­նս յի­շես­ջիք ի Տէր:

5ա Յի­շա­տակ է ի դուռն Սուրբ Է­ջմ­իած­նա, ի թվա­կա­նիս Հա­յոց ՌՃԴ (1655):

262ա Փի­լիպ­պոս կա­թո­ղի­կոս Ա­մե­նայն Հա­յոց:

274բ Յի­շա­տակ է Աս­տուա­ծա­շուն­չս մահ­դա­սի Ամ­բա­կու­մին եւ ծն­օ­ղա­ցն` Մար­տի­րո­սին, Խու­պի­ին, եւ պա­պուն` տէր Յա­կո­բին եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն, ի դուռն Սուրբ Է­ջմ­իած­նայ, թվին ՌՃԹ (1660), ի ձեռն տէր Յա­կոբ Ա­մե­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սին (նման` 303բ, 447բ, 453ա):

539ա Եւ ե­ւս է յի­շա­տակ ի դուռն Սուրբ Է­ջմ­իած­նայ:

Զծաղ­կ­օղ սուրբ Աս­տուա­ծա­շ­ըն­չիս եւ զն­կա­ր­օղ պատ­կե­րիս` զմե­ղօք զա­ռա­ծեալ Մար­կո­սս ե­թէ յիշ­ման ար­ժա­նի առ­նէք, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի սուրբ սե­ղա­նն Քրիս­տո­սի, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: Հայր մեր: Կա­տա­րե­ցաւ թվա­կա­նիս ՌՃԴ (1655):

Թուա­կա­նս նա­խա­պէս ե­ղել է ՌՃԹ (1660), ա­պա «Թ -ն քե­րուել էեւ կող­քում գրուել «Դ:

539բ Յի­շա­տակ է Աս­տուա­ծա­շուն­չս մահ­դե­սի Ամ­բա­կու­մին եւ ծն­օ­ղա­ցն Մար­տի­րո­սին եւ Խու­պի­ին, պա­պուն` տէր Յա­կո­բին, եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն, ի դուռն Սուրբ Է­ջմ­իած­նի, ի վա­յե­լու­մն տէր Յա­կոբ Ա­մե­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի, թվին ՌՃԺ (1661):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

580ա (ԺԹդ., նշում) ՅԵ­զր Ա, յէ­ջն Բ` խա­ւա­րու­մն ա­րե­գա­կան (տե՛ս 197բ-8ա): Թա­մուր գրիչ Ակ­նե­ցի` յետ Կտա­կին Ռու­բե­նի (տե՛ս 263ա): Յետ Մա­կա­բա­յեց­ւոց Գ` անդ ի նկարն (=Ճա­կա­տա­զարդ) Փի­լիպ­պոս կա­թո­ղի­կո­սի (տե՛ս 262ա):

 

349

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

Կ. Պօ­լիս -Էջ­մա­ծին    ՌԺ­ԼԸ-1686

ԾԱՂ­ԿՈՂ` Մա­ղաք­իա Կ. Պօ­լս­ցի, Մար­կոս պատ­կե­րա­հան: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Սար­գիս վրդ. Թե­քիր­դաղ­ցի, Նա­հա­պետ վրդ. Ուռ­հա­յե­ցի:

ԹԵՐԹ` 652+4 (Ա պրա­կի սկզ­բի չէ­ջա­կա­լուած թեր­թե­րը` 1ա-1ը). չգ­րուած` 1ա-1ը, 287ա, 453ա, 454բ-5ա, 456բ-7ա, 458բ-9ա, 460բ-1ա, 462բ, 464ա, 560ա, 605բ, 633բ, 652բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԾԳ 12(ԻԲ 6, ԻԴ 18, ԼԹ 10, ԽԵ 11, ԾԱ 14)+1 2+1 19: ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ (1-633), թուղթ (634-52): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27,5 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր: ՏՈՂ` 51: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` մա­նի­շա­կա­գոյն մե­տաք­սեայ գոր­ծուածք, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ-Ս. Եր­րոր­դու­թիւն` 2բ, Վե­ց­օ­րեայ ա­րար­չա­գոր­ծու­թիւն` 3բ-4բ, «Եւ կո­չեաց Տէր զՄով­սէս` 44բ, Ող­ջա­կէզ պա­տա­րագ` 44բ, « Ա­րար Մով­սէս օձ պղն­ձի` 57բ, «Պատ­գամք զոր խո­սե­ցաւ Մով­սէս` 75ա, Տա­պա­նակ ուխ­տի` 89բ, Քար­կո­ծու­մն Ա­քա­րայ եւ հր­կի­զու­մն Գա­յեայ` 92բ, Սամփ­սոն` 101ա, Հե­ղի քա­հա­նա­յա­պետ եւ Ան­նա` 113բ, Դա­ւիթ` 127բ, Սո­ղո­մոն` 139ա, 141ա, Եղ­իա Թեզ­բա­ցի` 153ա, Տե­սիլ Եզ­րա­սայ` 192ա, Յո­վս­իա թա­գա­ւոր` 192ա, Տով­բիթ` 211բ, Ա­ղէք. Մա­կե­դո­նա­ցի` 217բ, Յու­դիթ` 254ա, Ես­թեր` 262բ, Ռու­բեն` 268ա, Շմա­ւոն` 269ա, Ղե­ւի` 270ա, Յու­դա` 272ա, Ի­սա­քար` 275ա, Զա­բու­ղոն` 276ա, Դան` 277ա, Նեփ­թա­ղիմ` 278ա, Գադ` 279ա, Ա­սեր` 280ա, Յով­սէփ` 281ա, Բեն­իա­մին` 283բ, Ե­պի­փան Կիպ­րա­ցի` 285ա, Ա­ղօթք Դաւ­թի` 287բ, Դա­տաս­տան Սո­ղո­մո­նի` 314բ, Աս­տուա­ծա­ծին եւ Յի­սուս, Ս. Եր­րոր­դու­թիւն` 328բ, Ներ­սէս Շնոր­հա­լի` 336բ, 337ա, Սի­րաք` 337ա, Յուլ­իա­նոս Ա­ղի­կառ­նա­ցի` 345ա, Յոբ` 345բ, Ե­սա­յի` 357բ, Ե­րեմ­իա` 379ա, Բա­րուք` 401բ, Զր­պար­տու­մն Շու­շա­նայ եւ Դա­տաս­տան ծե­րոց` 406ա, Տե­սիլ Ե­զե­կի­է­լի` 415ա, Ով­սէէ` 435բ, ի լու­սան­ցս- Ա­մո­վս` 439ա, Միք­իա` 441ա, Յո­վէլ` 442բ, Աբ­դի­ու` 444ա, Յով­նան` 444բ, Նա­ւում` 445ա, Ամ­բա­կում` 446ա, Սո­փոն­իա` 447ա, Ան­գէ­ոս` 448ա, Զա­քար­իա` 449ա, Մա­ղաք­իա` 452ա, եւ բա­զում տե­սա­րանք ի լու­սան­ցս Հնոյ Կտա­կա­րա­նի: Եր­կր­պա­գու­թիւն մո­գուց` 464բ, Ծնն­դա­բա­նու­թիւն` 465բ, Յա­րու­թիւն` 478բ, Խա­չե­լու­թիւն` 488բ, Ս. Եր­րոր­դու­թիւն` 503բ, Մատ­թէ­ոս` (դի­մա­ցը` Նա­հա­պէտ վրդ. ծն­րա­դիր)` 464բ, Մար­կոս` 478բ, Ղու­կաս` 488բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 503բ: Յայ­տ­նու­թիւն Յով­հան­նու-«Եօ­թն ճրա­գա­րան` 515բ, « Ա­թոռ... յեր­կի­նս` 517բ, «Լուայ զձայն հրեշ­տա­կաց` 518բ, «Ե­բաց գառն զմի կն­քո­ցն` 518բ, «Ե­ղեւ շար­ժու­մն մեծ` 519ա, «Տե­սի... ժո­ղո­վուրդ բա­զում` 519բ, «Տե­սի հրեշ­տակ եւ­թն` 520բ, «Տե­սի... հե­ծեա­լս... որք ու­նէ­ին զրա­հս հրե­ղէ­նս` 520բ, «Հրեշ­տակ... ի­ջա­նէր յեր­կ­նից... ի ձե­ռին իւ­րում գր­քոյկ մի բա­ցեալ` 521ա, «Կին մի ար­կեալ զիւ­րեւ զա­րե­գա­կա­նն` 521բ, «Ե­լա­նէր ի ծո­վէն գա­զան` 522ա, «Գառ­նն կայր ի վե­րայ լե­րի­նն Սի­ո­նի` 522բ, «Տե­սի այլ հրեշ­տակ... ու­նէր ա­ւե­տիս յա­ւի­տե­նա­կան` 523ա, «Գնաց ա­ռա­ջին հրեշ­տա­կն եւ ե­հեղ զս­կա­ւա­ռակ իւր յեր­կիր` 523բ, «Կին մի զի նս­տէր ի վե­րայ կար­միր գա­զա­նի` 524ա, « Ան­կաւ Բա­բե­լո­նն մեծ` 524բ, «Լուայ. ձայն... Ա­լէ­լու­իա` 525բ, « Ա­հա ձի սպի­տա­կա­ւոր հե­ծեալ` 525բ, «Հրեշ­տակ... ի­ջա­նէր յեր­կ­նից եւ ու­նէր զփա­կա­նս դժո­խոց` 526ա, «Զքա­ղա­քն սուրբ զնորն Ե­րու­սա­ղէմ` 526բ: Ի­ջու­մն Ս. Հոգ­ւոյն` 531բ, Յա­կո­բոս` 454բ, Պե­տ­րոս` 548ա, Յով­հան­նէս` 551ա, 552բ, Յու­դա` 553ա, Պօ­ղոս առ Նե­րոն` 560բ, եւ բա­զում տե­սա­րանք ի լու­սան­ցս Նո­րոյ Կտա­կա­րա­նի: Խ ո ր ա ն` 453բ ( Աս­տուած փխ. Եւ­սե­բի­ոս), 454ա (հրեշ­տակ փխ. Կարպ­իա­նոս), 455բ-6ա, 457բ-8ա, 459բ-60ա, 461բ-2ա: Կի­սա­խո­րան` 3ա (24 մար­գա­րէ­նե­րի նկար­նե­րով), 25բ, 45ա, 57բ, 75ա, 90ա, 101ա, 114ա, 127բ, 139ա, 153ա, 165բ, 177ա, 192բ, 200ա, 205ա, 211բ, 288ա, 315ա, 328բ, 337ա, 346ա, 358ա, 380ա, 406ա, 415ա, 436ա, (Ով­սէ­էի նկա­րով), 465ա (24 մար­գա­րէ­նե­րի նկար­նե­րով), 479ա, 489ա, 504ա, 516ա, 528ա, 532ա, 546ա, 548ա, 561ա, 594ա, 608ա, 634բ: Ճա­կա­տա­զարդ` 1բ, 23բ, 43ա, 56բ, 74ա, 89ա, 100բ, 111ա, 127ա, 138ա, 152ա, 235ա, 247բ, 285ա, 291ա, 294ա, 300ա, 303բ, 306բ, 310ա, 314ա, 325ա, 331ա, 356ա, 378ա, 405բ, 414բ, 439ա, 441ա, 442բ, 444ա, 444բ, 445ա, 446ա, 447ա, 448ա, 449ա, 452ա, 514բ, 530ա, 545ա, 549բ, 551ա, 552բ, 553ա, 554ա, 559բ, 566բ, 571բ, 575ա, 577ա, 578բ, 580ա, 581բ, 583ա, 584ա, 588ա, 589բ, 591ա, 591բ: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, մար­դա­գիր, կեն­դա­նա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, շա­գա­նա­կա­գոյն, վար­դա­գոյն, ոս­կի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: Ժ-ԺԱ դդ.: 2(Ա-Բ)+2(Գ-Դ), ստա­ցուած 2 ամ­բող­ջա­կան թեր­թե­րի ըն­դ­լայ­նա­կի եր­կ­տա­կու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր, Բբ-ի վրայ բազ­մա­գու­նի եւ ոս­կե­զ­օծ բու­սա­կան լու­սան­ցա­զարդ, եւ հան­գու­ցա­գիր խո­շոր «Ե: Կար­դալ` Բա-Աբ, Բբ-Աա, Դա-Գբ, Դբ-Գա «[զուս]տր կամ զդուս­տր... Եղ­իայ, որ գա­լո­ցն է (Ժ, 37-ԺԱ, 14):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, դռ­նա­կը մա­սամբ մկն­կեր, մե­տա­ղեայ փա­կան­ներն ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. Ծնունդք -Նխ. 1բ: Գլ. 1թ-2ա: Գրք 3ա-23ա:

2. Ելք -Նխ. 23բ: Գլ. 23բ-5ա: Գրք 25բ-43ա:

3. Ղեւ­տա­կանք -Նխ. 43ա: Գլ. 43ա-4ա: Գրք 45ա-56ա:

4. Թիւք -Նխ. 56բ: Գլ. 56բ: Գրք 56բ-73բ:

5. Բ. 0րէնք -Նխ. 73բ: Գլ. 74աբ: Գրք 75ա-89ա:

6. Յե­սու -Նխ. 89ա: Գլ. 89աբ: Գրք 90ա-100ա:

7. Դա­տա­ւորք -Նխ. 100բ: Գլ. 100բ-1ա: Գրք 101ա-10բ:

8. Հռութ -Նխ. 110բ: Գրք 111ա-2ա:

9. Թագ. Ա -Յռջբ. («Վասն) 112աբ: Նխ. («Սկիզ­բն) 112բ: Գլ.112բ-3ա: Գրք 114ա-26բ:

10. Թագ. Բ -Գլ. 127աբ: Գրք 127բ-38ա:

11. Թագ. Գ -Գլ. 138աբ: Գրք 139ա-52ա:

12. Թագ. Դ -Գլ. 152ա-3ա: Գրք 153ա-64բ:

13. Մնաց. Ա -Նխ. 164բ-5ա: Գլ. 165ա: Գրք 165բ-77ա:

14. Մնաց. Բ -Գրք. 177ա-91բ: Գլ. 191բ-2ա:

15. Ե­զր Ա -Նխ. 192ա: Գլ. 192աբ: Գրք 192բ-9բ:

16. Ե­զր Բ -Հան­գա­մանք 199բ: Գլ. («Յա­ռա­ջին ա­մին իւր Կիւ­րոս) 199բ-200ա: Գրք 200ա-4ա:

17. Նե­ե­մի -Նխ. 204աբ: Գլ. 204բ-5ա: Գրք 205ա-10բ:

18. Տով­բիթ -Նխ. 210բ: Գլ. («Պատ­մէ զվարսն) 210բ-1ա: Գրք 211բ-5բ:

19. Մա­կաբ. Ա -Նխ. 215բ-6ա: Գլ. 216ա-7ա: Գրք 217բ-34բ:

20. Մա­կաբ. Բ -Գլ. 234բ-5ա: Գրք 235ա-47բ:

21. Մա­կաբ. Գ -Նխ. 247բ: Գլ. 247բ: Գրք 247բ-53բ:

22. Յու­դիթ -Նխ. 254ա: Գրք 254ա-61բ:

23. Ես­թեր -Նխ. 262ա: Գրք 262բ-8ա:

24. Կտակ ԺԲ նա­հա­պե­տա­ցն -268ա-84բ (տե՛ս Լ0 351, Ա ¢25: Կտակ­նե­րի տե­ղե­րը. ա/ 262ա-9ա: բ/ 269ա-70ա: գ/ 270ա-2բ: դ/ 272բ-5ա: ե/ 275ա-6ա: զ/ 276աբ: է/ 277ա-8ա: ը/ 278ա-9ա: թ/ 279ա-80ա: ժ/ 280ա-1ա: ժա/ 281ա-3ա: ժբ/ 283բ-4բ):

25. Սաղ­մոսք -Նխ. 285ա-6ա («Զա­մե­նայն): Նխ. 286աբ (Ե­պի­փան. « Արդ ա­ռեալ, տե՛ս Լ0 187, Ա ¢24. բ): Գրք 288ա-313բ /Կից` «Փո­քր էի : Բա­ժա­նուած կա­նո­նա­գ­լուխ­նե­րի, ո­րոնց վեր­ջա­ւո­րու­թեանց 0րհ­նու­թիւնք: Տե՛ս Լ0 182, Բ ¢1. ա/290բ-1ա: բ/ 293բ-4ա: գ/ 297ա: դ/ 297ա: ե/ 300ա, զ/ 303բ: է/ 306բ: ը/ 309բ: թ/ 309բ-10ա: ժ/ 312բ: ժա/ 313ա: ժբ/ 313ա: ժգ/313բ: ժդ/ 313բ: ժե/ 313բ):

26. Ա­ռակք -Նխ. 314ա: Գլ. 314ա: Գրք 315ա-24ա:

27. Ժո­ղո­վող -Նխ. 324ա: Գլ. 324ա-5ա: Գրք 325ա-8ա:

28. Երգ Եր­գոց -Նխ. 328ա: Գրք 328բ-30բ (Կից` «Գի­տա­ցի):

29. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Նխ. 303բ: Գլ. 303բ-1ա: Գրք 331ա-6բ (Կից` 336բ-7ա, տե՛ս Բ ¢1):

30. Սի­րաք -Գրք 337ա-44ա (Կից` 344ա-5ա, տե՛ս Բ ¢2):

31. Յոբ -Նխ. 345ա: Նխ. ( Ա­ղի­կառ­նա­ցի) 345ա: Գրք 346ա-56ա:

32. Ե­սա­յի -Նխ. 356ա: Գլ. 356ա-7ա: Մրգ. 358ա-77բ: Մահ 377բ:

33. Ե­րեմ­իա -Նխ. 377բ-8ա: Գլ. 378ա-9ա: Մրգ. 380ա-401բ:

34. Բա­րուք -Թղթ 401բ-3ա:

35. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ողբք 403ա-5ա: Մահ 405աբ:

Ծնթ. «Մահ ¢32, 35 տե՛ս Լ0 142, Զ ¢33. Ժգ-Ժդ:

36. Դա­նի­էլ -Նխ. 405բ: Գլ. 405բ-6ա: Մրգ. 406ա-13բ: Մահ 413բ-4ա:

37. Ե­զե­կի­էլ -Նխ. 414աբ: Գլ. 414բ-5ա: Մրգ. 415ա-35ա: Մահ 435ա:

38. Ով­սէէ -Նխ. 435աբ: Գլ. 435բ: Մրգ. 436ա-8բ: Մահ 438բ:

39. Ա­մո­վս -Գլ. 438բ: Մրգ. 438բ-41ա: Մահ 441ա:

40. Մի­քիէ -Գլ. 441ա: Մրգ. 441ա-2բ: Մահ 442բ:

41. Յո­վէլ -Գլ. 442բ: Մրգ. 442բ-3բ: Մահ 443բ:

42. Աբ­դի­ու -Գլ. 443բ-4ա: Մրգ. 444ա: Մահ 444ա:

43. Յով­նան -Գլ. 444ա: Մրգ. 444բ-5ա: Մահ 445ա:

44. Նա­ւում -Գլ. 445ա: Մրգ. 445ա-6ա: Մահ 446ա:

45. Ամ­բա­կում -Գլ. 446ա: Մրգ. 446աբ: Մահ 447ա:

46. Սո­փոն­իա -Գլ. 447ա: Մրգ. 447աբ: Մահ 448ա:

47. Ան­գէ­ոս -Գլ. 448ա: Մրգ. 448աբ: Մահ 448բ:

48. Զա­քար­իա -Գլ. 448բ: Մրգ. 448բ-52ա: Մահ 452ա:

49. Մա­ղաք­իա -Գլ. 452ա: Մրգ. 452աբ: Մահ 452բ:

Ծնթ. «Մահ ¢36-49 տե՛ս Լ0 187, Ա ¢47-48, 32-43:

50. Թուղթ Եւ­սե­բի («Նխ.) -453բ-4ա:

51. Հա­մա­բար­բառ -Կա­նոնք 455բ-62ա (Կից` 453բ-62ա, տե՛ս Բ ¢3):

52. Մատ­թէ­ոս -Գլ. 463աբ: Հա­մա­ձնթ. 463բ: Նխ. 463բ: Աւ. 465ա-78ա:

53. Մար­կոս -Գլ. 478ա: Նխ. 478ա: Աւ. 479ա-87ա (Կից` «Յա­րու­ցեալ):

54. Ղու­կաս -Գլ. 478բ-8ա: Նխ. 488ա: Աւ. 489ա-502բ:

55. Յով­հան -Գլ. 503ա: Նխ. 503ա: Աւ. 504ա-14բ (Կից` «Իրք):

56. Յայ­տ­նութ. Յով­հան­նու -Գլ. 514բ-5ա: Նխ. 515ա: Գրք 516ա-27բ (Կից` տե՛ս Բ ¢4):

57. Հան­գիստ Յով­հան­նու -528ա-9ա:

58. Գործք Ա­ռա­քե­լոց -Ց. 529ա: Յռջբ. («Որք) 529ա-30ա: Դիր 530ա: Գլ. 530ա-1ա: Գրք 532ա-44բ:

59. Թղթ Յա­կո­բայ -Յռջբ. 544բ-5ա: Նխ. 545ա: Գլ. 545ա: Թղթ 546ա-7ա:

60. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -Նխ. 547բ: Գլ. 547բ: Թղթ 548բ-9բ:

61. Թղթ Պե­տ­րո­սի Բ -Նխ. 549բ: Գլ. 549բ: Թղթ 549բ-50բ:

62. Թղթ Յով­հան­նու Ա -Նխ. 550բ: Գլ. 550բ-1ա: Թղթ 551ա-2ա:

63. Թղթ Յով­հան­նու Բ -Նխ. 552աբ: Գլ. 552բ: Թղթ 552բ:

64. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Նխ. 552բ: Գլ. 552բ: Թղթ 552բ-3ա:

65. Թղթ Յու­դա­յի -Նխ. 553ա: Գլ. 553ա: Թղթ 553աբ:

66. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -553բ:

67*. ԺԴ Թղթ Պօ­ղո­սի -Յռջբ. 554ա-5բ: Վկ. 555բ-6ա: Բո­վանդ. ըն­թրց. եւ վկթնց. 556ա-9ա: Ց. 559ա:

67. Առ Հռո­մա­յե­ցիս -Նխ. 559աբ: Գլ. 559բ: Թղթ 561ա-6ա:

68. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Նխ. 566աբ: Գլ. 566բ: Թղթ 566բ-71ա:

69. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Նխ. 571աբ: Գլ. 571բ: Թղթ 571բ-4բ (Թղթ Գ տե՛ս ¢81):

70. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Նխ. 575ա: Գլ. 575ա: Թղթ 575ա-6ա:

71. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Նխ. 576բ-7ա: Գլ. 577ա: Թղթ 577ա-8բ:

72. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Նխ. 578բ: Գլ. 578բ: Թղթ 578բ-80ա:

73. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Նխ. 580ա: Գլ. 580ա: Թղթ 580ա-1ա:

74. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Նխ. 581բ: Գլ. 581բ: Թղթ 581բ-2բ:

75. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Նխ. 582բ: Գլ. 582բ-3ա: Թղթ 583աբ:

76. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Նխ. 583բ: Գլ. 583բ-4ա: Թղթ 584ա-7բ:

77. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Նխ. 587բ-8ա: Գլ. 588ա: Թղթ 588ա-9բ:

78. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Նխ. 589բ: Գլ. 589բ: Թղթ 589բ-90բ:

79. Առ Տի­տոս -Նխ. 590բ-1ա: Գլ. 591ա: Թղթ 591աբ:

80. Առ Փի­լի­մոն -Նխ. 591բ: Գլ. 591բ: Թղթ 591բ-2ա:

80*. Վե­րա­գիր, Թե­լա­դ­րութ., Նա­ւար­կութ. -592ա (տե՛ս Լ0 187, Ա ¢77*):

81. Առ Կորն­թա­ցիս Գ -Կորն­թաց­ւոց 592աբ: Պօ­ղո­սի 592բ-3ա:

ծնթ. 594ա-652ա տե՛ս Բ ¢5-12:

Բ. 1. ա. 336բ-7ա Տեառն Ներ­սի­սի Յի­շա­տա­կա­րան Ա­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի, զոր իւր ձե­ռամ­բն գրեաց` զար­թու­ցա­նել զթմ­բր­էա­լս մե­ղօք (Ա-Ք) - Աս­տուա­ծե­ղէն հոգ­ւովն ի սմա` /Խա­ղա­ղու­թեան ա­նուն ար­քայ...

բ. 337ա Ան­դ­րա­դար­ձու­թիւն տա­ռիս Յի­շա­տա­կի (Ք-Ա) -Քաղ­ց­րա­գու­նիս այս բաղ­ձա­նաւք, /Լցեալ հո­գիս մե­ռեալ մե­ղօք...

2. 344ա-5ա Այս խօսք Սի­րա­քայ կար­ծեմ որ­դոյ կա­տա­րե­լոյն Սի­մէ­ո­նի -Միտք հնա­զանդ եւ որ­կոր պար­կեշտ...

3. 453բ-62ա [Մեկ­նու­թիւն Ժ խո­րա­նաց] - Ա­ռա­ջին խո­րան ե­րեք սիւ­նով եւ բո­լո­րակ­քն մի­ե­ղէն հա­մակ ծի­րա­նա­գոյն յօ­րի­նեալ... Տաս­նե­րորդ` ե­կե­ղե­ցի պայ­ծառ զար­դա­րուն... որք եւ զմի­մեամբք պա­տու­տեալք զպա­րա­նո­ցօք:

4. 527բ [Ներ­սի­սի Լամբ­րո­նաց­ւոյ Յի­շա­տա­կա­րան թարգ­մա­նու­թեան Յայ­տ­նու­թեա­նն Յով­հան­նու - Այս Յայ­տ­նու­թիւն աս­տուա­ծա­բան ա­ւե­տա­րան­չին Յով­հան­նու... (տե՛ս Լ0 146, Բ¢3):

5. 594ա-8ա Սր­բոյն Եփ­րե­մի ի Յով­սէփ: Եւ­թն վա­հան­գի - Աս­տուած Աբ­րա­հա­մու, Աս­տուած Սա­հա­կա, Աս­տուած Յա­կո­բա... ||մին զայս [ առ­նէ] Յով­սէփ եղ­բար­ցն ի բա­ժա­կէ [...]:

Ծնթ. Նա­խ­օ­րի­նա­կից թերթ ըն­կած լի­նե­լով` ¢5-ը («ի բա­ժա­կէ)միա­կ­ցուել է ¢6-ին («ի գի­շե­րի): Հմմտ. Լ0 354, Բ¢2-3:

6. 598ա-605ա [Պատ­մու­թիւն Ա­սա­նե­թի` զոր խօ­սե­ցաւ -Եւ ե­ղեւ յա­մին ա­ռաջ­նում յեւ­թն ա­մաց լի­ու­թեա­նն... հա­սա­կաւ ի մի­ում] ի գի­շե­րի ընդ Ա­սա­նե­թա ծնեալ... ||Եւ յեր­րոր­դում ա­ւուր մե­ռաւ որ­դին Փա­րա­ւո­նի: Փառք Աս­տու­ծոյն մե­րոյ. ա­մէն (տե՛ս Լ346, Բ¢1):

7. 606ա-7բ Գե­ղեց­կա­հար­մար հա­մե­մա­տու­թիւնք Հնոյ Կտա­կա­րա­նա­ցն ընդ Նո­րոյս, ա­րա­րեալ Վա­նա­կա­նայ սուրբ վար­դա­պե­տի -Եր­կինք` ե­կե­ղե­ցի...

8. 608ա-19բ Գիրք Եզ­րա­սայ Չոր­րորդ -Գիրք Եզ­րա­սայ մար­գա­րէի` եր­կ­րորդ որդ­ւոյ Սա­րէի... /եւ ար­կա­նի ի լա­փու­մն հրոյ:

Ծնթ. Այլ օ­րի­նակ մեզ յայ­տ­նի չէ:

9. ա. 619բ-20բ Ջե­րօ­նի­մո­սի Ա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն սա­ղա­ւար­տեալ -Զք­սան եւ եր­կուս տառ գոլ առ Եբ­րա­յե­ցիս...

բ. 620բ-3ա Ջե­րօ­նի­մո­սի Պօ­լի­նաց­ւոյ -Եղ­բայր Ամբ­րո­սի­ոս, զքո­յա­յի­նս ըն­ծա­յի­կս ինձ ըն­ձե­ռեալ...

գ. 623աբ Ձեռն ար­կից հա­մա­ռօ­տիւք եւ ի Նորն Կտա­կա­րան -Մատ­թէ­ոս, Մար­կոս, Ղու­կաս, Յօ­հան­նէս չո­րե­քա­նուեայ կառ Տեառն...

դ. 623բ-4ա Նա­խա­դ­րու­թիւն սր­բոյն Ջե­րօ­նի­մո­սի քա­հա­նա­յի ի հինգ մա­տեա­նն Մօ­սէ­սի` առ Դե­սի­դէ­րի­ում -Տար­փան ի­մոյ զտար­փա­լիս...

ե. 624ա-5ա Նու­նոյ Յա­ւե­տա­րա­նի­չսն առ Դա­մաս նա­խա­դ­րու­թիւն -Զնոր գործ առ­նել զիս հար­կէս առ ի հնոց...

զ. 625աբ Նու­նոյ ի Թուա­բա­նու­թե­նէ գրոց ե­կե­ղե­ցա­կա­նաց -Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ, որ նախ Սօ­ղոս, ար­տա­քոյ թուոյ եր­կո­տա­սա­նից ա­ռա­քե­լո­ցն...

է. 625-6ա Նու­նոյ ի Թուա­բա­նու­թե­նէ գրոց ե­կե­ղե­ցա­կա­նաց -Յա­կո­բոս, որ յոր­ջոր­ջեր Եղ­բայր Տեառն...

ը. 626ա Նու­նոյ ի թուա­բե­րու­թե­նէ գրոց ե­կե­ղա­ցա­կա­նաց -Սի­մօն Պե­տ­րոս` որ­դի Յօ­նա­նու...

թ. 626ա Նու­նոյ ի Թուա­բե­րու­թե­նէ գրոց ե­կե­ղե­ցա­կա­նաց -Յու­դաս` եղ­բայր Յա­կո­բոս... ||եւ ի մէջ գրոց սր­բոց շա­րա­թուի:

10. 626ա-8բ Վկա­յու­թեանց ի Քրիս­տո­սէ եւ յա­ռա­քե­լոց Ներ Նո­րում Կտա­կա­րա­նում` հա­մա­ռօ­տե­ցե­լոց ի Հնոյն -Զորս աստ առ այս շա­րա­խմ­բեալ... ||Զի դար­ձուս­ցէ զսիր­տս հարց յոր­դիս:

11. 628բ-31բ Եբ­րա­յեց­ւոց, Քաղ­դեաց­ւոց եւ Յու­նաց ա­նուանց թարգ­մա­նու­թիւն - Ա­բա­րիմ` անցք կամ ան­ցա­ւորք... ||0նա­նայ` վիշտ, ա­նի­րա­ւու­թիւն, ցաւ:

12. ա. 634ա Ի­մ­աս­տու­թիւն Յե­սուայ` որդ­ւոյ Սի­րա­քայ (թրգմ. Ստ. Լե­հաց­ւոյ) Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն -Բազ­մաց ե­րե­ւե­լի ա­րանց ի­մ­աս­տու­թիւն մեզ յայ­տ­նի ե­ղեւ...

բ. 634աբ Գլուխք գրո­ցն Յե­սուայ` որդ­ւոյ Սի­րա­քայ -[Ա] Վասն ի­մ­աս­տու­թեան, թէ յԱս­տու­ծոյ ե­լա­նէ... ԾԱ. Ա­ղօթք Յե­սուայ որդ­ւոյ Սի­րա­քայ:

գ. 635ա-52ա Գլուխ Ա. [Վասն ի­մ­աս­տու­թեան, թէ յԱս­տու­ծոյ ե­լա­նէ] - Ա­մե­նայն ի­մ­աս­տու­թիւն ի Տեառ­նէ յԱս­տու­ծոյ է... || եւ տա­ցէ զվար­ձս ի ժա­մա­նա­կի իւ­րում: Կա­տա­րե­ցաւ Սի­րա­քայ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 73բ ( Ա­ն­ա­նուն գր­չի) Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս Աս­տուած զստա­ցող սուրբ Աս­տուա­ծա­շն­չիս` զԹե­քիր­տաղ­ցի Սար­գիս վար­դա­պե­տն եւ զծ­նո­ղսն իւր, եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն, եւ զիս` զմե­ղա­ւորս եւ զան­պի­տան գծո­ղս եւ զծ­նո­ղսն, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի Տէր. ա­մէն:

345ա Ո՜հ, ո՜հ, զմե­ղա­ւոր եւ զա­ն­ար­ժան գծո­ղս յի­շես­ջի[ք]:

413բ Ո՛վ եղ­բարք, որ զա­հա­ւոր եւ զսոս­կա­լի, եւ զսոս­կա­լիս լսէք` բան մար­գա­րէ­իս, զա­ն­ար­ժան եւ զա­նար­հեստ գծող սուրբ Աս­տուա­ծա­շն­չիս յի­շե­ցէք ի մե­ղաց թո­ղու­թիւն, եւ Տէր զձեզ յի­շէ ի միւ­սան­գամ գա­լս­տեա­նն:

2. 632ա Յի­շա­տա­կա­րան: Փա՜ռք... ո­րոյ ա­մէ­նա­ռատ ո­ղոր­մու­թեամ­բն եւ ան­բաւ բա­րու­թեամ­բն ի լի­նե­լու­թիւն ե­կին էակք ա­մե­նայնք...: Եւ այս ա­մե­նայն, զոր հա­մա­ռօտ բա­նիւք ծա­նու­ցաւ... լիա­կա­տար պար­փա­կեալ կայ ի գիրս այս, որ կո­չի Աս­տուա­ծա­շունչ... զոր թե­լա­դ­րու­թեամբ հոգ­ւոյն սր­բոյ յիւ­րա­քան­չիւր ||(632բ) դարս եւ ժա­մա­նա­կս գրե­ցին... որք են բո­վան­դակ ՀԲ (72), որք ա­մե­նայնք հա­ւա­քեալ կան աստ... ո­րոյ ստա­ց­օղն` վասն յի­շա­տա­կի, ոչ զր­կի յե­րա­նու­թե­նէ, այլ սո­վաւ ար­քա­յու­թեա­նն ժա­ռան­գորդ լի­նի, որ­պէս վկա­յեն սուրբ գիրք աս­տուա­ծա­յինք:

 Արդ, այս­պի­սում լու­սա­զարդ տա­ռի եւ վար­դափ­թիթ բու­րաս­տա­նի, եւ ան­կո­ղոպ­տե­լի գան­ձի ի վա­ղուց­հե­տէ փա­փա­գ­օղ ե­ղեւ ջեր­մե­ռանդ սի­րով եւ մե­ծաւ յու­սով հո­գե­զարդ եւ յոգ­նա­հան­ճար Նա­հա­պետ վար­դա­պե­տն` սի­ր­օղ բա­նին Աս­տու­ծոյ, եւ թո­ղուլ զկ­նի իւր յի­շա­տակ յա­ւի­տե­նա­կան, եւ ա­պա ըստ փա­փա­գա­նաց սր­տի իւ­րոյ ստա­ցաւ զսա հրա­մա­նաւ եւ օ­ժան­դա­կու­թեամբ եր­ջան­կա­պա­տիւ եւ սր­բա­զան հայ­րա­պե­տին` տեառն Եղ­իա­զա­րու Հռո­մկ­լա­յեց­ւոյն, որ զկ­նի ա­զա­տու­թեան Հա­յոց վա­նի­ցն Սր­բոյն Յա­կո­բայ, որ յԵ­րու­սա­ղէմ, ի ձե­ռաց նեն­գա­ւոր ազ­գին յա­նաց, յո­լով ա­մօք վա­րեաց զիշ­խա­նու­թիւն հայ­րա­պե­տա­կան, եւ բա­զում մե­ծա­ծախ շի­նուա­ծս ա­րար ի Սուր­բն Յա­կոբ: Ա­պա, զկ­նի մա­հուան տեառն Յա­կո­բայ կա­թո­ղի­կո­սի, ի թուա­կա­նու­թեան ՌՃ­ԼԱ (1682), բազ­մա­ժո­ղով ա­րե­ւե­լեան եւ ա­րեւ­մ­տեան վար­դա­պե­տաց, ե­պիս­կո­պո­սաց, ա­ռաջ­նոր­դաց, մե­լիք­նե­րաց, տա­նու­տե­րաց ընտ­րու­թեամբ, հա­ւա­նու­թեամբ, ման­սա­րով եւ գրով միա­պե­տա­կան, հայ­րա­պե­տա­կան, մա­ծաւ հան­դի­սիւ եւ ճո­խու­թեամբ նս­տաւ կա­թո­ղի­կոս հա­նուրց Հա­յոց Սուրբ Է­ջմ­իա­ծին` լու­սա­ն­կար եւ գե­րա­պայ­ծառ Ա­թոռ սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չին` փո­խա­նորդ սր­բոց ա­ռա­քե­լո­ցն Բար­դ­ու­ղի­մէ­ո­սի եւ Թա­դէ­ո­սի:

 Արդ, սոյն սա եր­ջա­նիկ հայ­րա­պե­տս մեր ե­կեալ ի Սուրբ Է­ջմ­իա­ծին, բա­զում ար­դիւ­նս եւ շի­նուա­ծս յո­լո­վս յօ­րի­նեաց ա­ռա­տա­ձեռն ծա­խիւք. նախ` կր­կին պա­րիսպ շուր­ջա­նա­կի կան­գ­նեաց եւ զայլ մաս­նա­ւոր պի­տո­յից տե­ղիս` հան­դերձ այ­գես­տա­նօք եւ բու­րաս­տա­նօք, եւ բա­զում օ­թե­ւա­նս եւ սե­նեա­կս շի­նեաց, եւ բաղ­նիս, եւ շա­տ­րուա­նս, եւ գի­նէ­տու­նս, եւ շտե­մա­րա­նս, եւ համ­բա­րա­նո­ցս, եւ փռ­նա­տու­նս եւ այլ ինչ: Տի­նա յա­ւել եւ զնո­րո­գու­մն տա­նեաց սր­բոյ Կա­թ­ու­ղի­կէ­ին, քան­զի քայ­քա­յեալ եւ խար­խա­լեալ էր, այ­լեւ սա­լա­յա­տակ ե­կե­ղեց­ւոյ նոր նո­րո­գեաց, եւ զե­րիս խո­րա­նս, այ­սին­քն` Իջ­ման Բա­նին Աս­տու­ծոյ, եւ Սուրբ Կա­րա­պե­տին, եւ Սուրբ Ստե­փան­նո­սի նա­խավ­կա­յին` գե­ղե­ցիկ յօ­րի­նուած­քով կան­գ­նեաց եւ ազ­գի ազ­գի գու­նով զար­դա­րեաց: Զինչ ա­սա­ցից յա­ղա­գս վկա­յա­րա­նի հան­գս­տեա­նն սր­բոյն Հռիփ­սի­մէի եւ Գայ­իա­նեայ` նո­րուն դա­յե­կի, քան­զի ի Սուր­բն Հռիփ­սի­մէ շի­նեաց վա­յե­լուչ, բար­ձ­րա­բարձ եւ զբօ­սա­նաց պա­տեհ վեր­նա­յար­կն եւ տն­տե­սա­տուն, իսկ ի Սուր­բն Գայ­իա­նէ կազ­մեաց սր­բա­տաշ կա­մա­րա­կապ գա­ւիթ` սա­լա­յա­տակ եւ կր­կ­նա­պա­րիսպ շուր­ջա­նա­կի, հան­դերձ բա­զում օ­թե­ւա­նօք եւ սե­նե­կօք, եւ այ­գես­տա­նօք: Թո­ղում ա­սել զնո­րին բնա­կա­րան եւ տուն բնա­կու­թեան յԵ­րե­ւան` ի Ձո­րա­գեղ, ուր բա­զում շի­նուա­ծս եւ սե­նեա­կս յօ­րի­նեաց, եւ կա­մա­րա­կապ սրա­հս սա­լա­յա­տակ, ընդ նմին մա­տուռ եւ խո­րան հաս­տա­տեաց` յա­նուն Սր­բոյն Գեոր­գայ Զօ­րա­ւա­րին, ուր միշտ զե­նա­նի ան­մահ գառն Աս­տու­ծոյ: Այ­լեւ աս­տա­ն­օր ար­ժան է յի­շել զար­դիւ­նա­ւոր վաս­տակ սո­րին առ ազ­գս Հայ­կա­զեան եւ զջա­տա­գո­վու­թիւն Աս­տու­ծոյ օ­րի­նաց եւ զպահ­պա­նու­թիւն կա­նո­նա­կան հրա­մա­նաց եւ զնուի­րո­ղա­կան փոյթ պն­դու­թեան նո­րա` յըն­ծա­յել զբա­զում ան­ձի­նս հօրն վե­րին եւ ար­թուն ա­կամբ հո­վուել զնո­սին` մին­չեւ նկա­րես­ցի Քրիս­տոս յո­գիս նո­ցին: Որ եւ, արդ, փայ­լէ յե­կե­ղե­ցի Աս­տու­ծոյ իբ­րեւ զջահ ա­ն­շի­ջա­նե­լի` հաս­տա­տեալ ի վէ­մն ան­դր||(633ա)դուե­լի եւ յե­ցեալ ի խա­րիսխն ան­շարժ յու­սոյն, պահ­պա­նեալ հայ­րա­կան ա­ջովն եւ զօ­րա­ցեալ վեր­նա­կան խնա­մօ­քն, խրոխտ եւ մե­ծա­փառ զիշ­խա­նու­թիւն վա­րեալ ի մէջ այ­լ­ազ­գեա­ցն:

 Արդ, ես` յե­տին ի ման­կանց ե­կե­ղեց­ւոյ եւ տրուպ ի բա­նա­սի­րաց, Ուր­ֆա­յե­ցի Նա­հա­պետ` վար­դա­պե­տս, ա­շա­կարտ եւ պաշ­տօ­նա­տար տեառն Եղ­իա­զա­րու կա­թո­ղի­կո­սին, որ է իմ կր­կին ծն­օղ, սնու­ցիչ, հո­գա­բար­ձու եւ դաստ­իա­րակ յա­մե­նայ­նի, ո­րոյ ձեռնտ­ւու­թեամբ ստա­ց­օղ ե­ղէ Աս­տուա­ծա­շունչ տա­ռի­ցս, յո­րում Հին եւ Նոր Կտա­կա­րա­նաց բա­ցա­յայ­տու­թիւն պա­րու­նա­կեալ կայ, զբա­զում ա­մս յո­լով եր­կու­նս եւ աշխ­տու­թիւ­նս կրե­ցի, մին­չեւ ի յա­ւար­տու­մն, գթու­թեամբ Աս­տու­ծոյ, հա­սու­ցի, եւ ե­տու զար­դա­րել եր­փն-եր­փն գու­նով եւ ոս­կէ­ն­կար ծաղ­կօք, հան­դերձ լու­սա­փայլ զա­նա­զան պատ­կե­րօք` ըստ իւ­րա­քան­չիւր խոր­հր­դա­ւոր տե­ղեաց, իբ­րեւ զկեն­դա­նիս ձե­ւա­կեր­պու­թիւ­նս, եւ որ­քան իմ կար էր, ա­մե­նե­ւիմբ ոչ խնա­յե­ցի ի մե­ծա­ծա­խս սո­րին, միայն թէ սա լի­նի­ցի ինձ ի զբօ­սա­նս, եւ ի զա­ւակ ի Սի­օն, եւ ի վա­յե­լու­մն ան­ձին ի­մոյ, եւ ի յի­շա­տակ ան­ջն­ջե­լի ի Կա­թո­ղի­կէ ե­կե­ղեց­ւոջ, թե­րե­ւս սո­վաւ ինձ լի­նի­ցի թո­ղու­թիւն մե­ղաց եւ պատ­ճառ փր­կու­թեան հոգ­ւոյս, եւ ա­ռիթ կե­նաց յա­ւի­տե­նա­կա­նից:

 Արդ, ե­րես ան­կեալ մաղ­թեմ մե­ծաւ բաղ­ձա­նօք յու­սու­մ­նա­սի­րաց եւ ըն­թեր­ցո­ղացդ, եւ որք հան­դի­պիք Աս­տուա­ծա­շունչ գրո­ցս, յի­շել յեր­կ­նա­թ­ռիչ եւ մաք­րա­սէր ա­ղօ­թս ձեր. նախ` զնախ­կին ծն­օ­ղսն մեր` զսր­բա­ս­նեալ առ Աս­տուած փո­խե­ցեալ Սրա­պի­ոն կա­թո­ղի­կոս Ե­դե­սա­ցի, եւ զնո­րին ազ­գա­կից Նա­հա­պետ ե­պիս­կո­պոս, եւ զնո­րին եղ­բ­օ­րոր­դին` պա­տուա­կան քա­հա­նայն զտէր Դա­ւիթ` իմ մար­մ­նա­ւոր ծն­օղ, եւ զմայրն իմ` զմահ­դա­սի Եա­ղու­թն, եւ զեղ­բայրն իմ, եւ զա­մե­նայն ազ­գա­կա­նս, զի ար­ժա­նի լի­նի­ցին ո­ղոր­մու­թեա­նն Աս­տու­ծոյ եւ եր­կ­նից ար­քա­յու­թեա­նն:

 Այլ, արդ, գծա­գ­րեալ ա­ւար­տե­ցաւ եւ ոս­կէ­զ­օծ յօ­րի­նե­ցաւ ծաղ­կափ­թիթ բու­րաս­տա­նս ի թու­հաշ­ւու­թեա­նն կե­նա­րա­րին մե­րոյ` յա­մի հա­զա­րե­րոր­դի, վեց հա­րիւ­րե­րոր­դի, մի­ով յո­բե­լի­նեաւ եւ ե­րից տա­սանց եւ վե­ցե­րոր­դի (1686), եւ ըստ Ա­րա­մեա­նս հաշ­ւի` հա­զա­րե­րոր­դի, հա­րիւ­րե­րոր­դի, ե­րից տա­սանց եւ հն­գից թուոց ա­ռա­ւե­լեալ (1686), ի յեր­կիրն Աս­իա­կան, ի մայ­րա­քա­ղա­քն... ( ա­նուան տե­ղը բաց, վս­տա­հա­բար` Կ.Պօ­լիս): Բայց ոս­կե­ն­կար յօ­րի­նե­ցաւ ի յեր­կիրս ա­րե­ւե­լեան, ընդ հո­վա­նեաւ Սր­բոյ մե­ծի Ա­թո­ռոյս Էջ­մած­նի եւ Սր­բոյն Յով­հան­նու Կա­րա­պե­տի, որ ի գա­ւա­ռիս Ա­րա­րա­տեան, ձե­ռամբ Մա­ղաք­իա­յի, որ ի քա­ղա­քէ Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սէ, յա­ւուրս հո­գե­ւո­րա­կան վե­րա­դի­տու­թեան տես­չու­թեան տեառն Եղ­իա­զա­րու սր­բա­զան հայ­րա­պե­տի, եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեա­նն 0սմանց­ւոց Սուլ­տան Մահ­մա­տի, որ բա­զում ժա­մա­նա­կաւ միշտ յո­գո­րի ծո­վով եւ ցա­մա­քաւ ընդ ա­րեւ­մ­տեան ազ­գին Ֆռան­կաց, բայց բնաւ ա­մե­նե­ւին ոչ եր­բէք լուաք պար­տու­թիւն ի­մն թա­գա­ւո­րա­ցն Ֆռան­կաց, այլ եւ թա­գա­ւո­րու­թեան ա­րե­ւե­լեան ազ­գին Պար­սից Շահ Սու­լէ­մա­նայ, ո­րոյ ա­ւուրս նե­ղի ազգ մեր խիստ ծա­ռա­յու­թեամբ եւ հար­կաց ծան­րու­թեամբ, որ­պէս եր­բե­մն ի հնու­մն Իս­րա­յէլ: Ո­րոյ հզ­օր բա­զու­կն փր­կ­օղ լի­ցի, յո­րում ա­մե­նայն ինչ հնա­րա­ւոր է:

Դար­ձեալ, կր­կին ա­ղա­չեմ եւ ա­ղեր­սեմ ես` նուաստ ի բա­րեաց եւ թա­փուր ի բա­րե­գոր­ծու­թեանց Նա­հա­պետ վար­դա­պե­տս զձեզ զա­մե­նայ­նսն, հարք իմ եւ եղ­բարք, տեարք իմ վար­դա­պետք, որք հան­դի­պիք սմա կար­դա­լով, օ­րի­նա­կե­լով եւ կամ միայն տե­սա­նե­լով, յի­շե­ցէք զիս բո­լո­րով սր­տիւ ի մաք­րա­փայլ ա­ղօ­թս ձեր ա­ռա­ջի Քրիս­տո­սի, եւ խն­դ­րե­ցէք զթո­ղու­թիւն մե­ղաց, թե­րե­ւս ի ձեռն մաղ­թա­նաց ձե­րոց` գտից զո­ղոր­մու­թիւն Աս­տու­ծոյ, եւ ար­ժա­նի ե­ղէց ե­րա­նա­ւէտ ձայ­նի լսել, թէ Ծա­ռայ բա­րի եւ հա­ւա­տա­րիմ, մուտ յա­րու­թիւն Տեառն քոյ: Ո­րով լի­նի­ցի մեզ եւ ձեզ ար­ժա­նի գոլ մտից ա­ռա­գաս­տին եր­կ­նա­յին փե­սա­յին, եւ անդ ու­րա­խա­նալ` ան­սպառ բեր­կ­րա­նօք փա­ռա­ւո­րե­լով զա­մե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թիւ­նն` զՀայր եւ զՈր­դի եւ զՍուրբ Հո­գին ա­նզ­բաւ յա­ւի­տե­նիւ. ա­մէն:

3. 2բ (Մա­ղաք­իա եւ Մար­կոս ծաղ­կող­նե­րի: Նկա­րի շր­ջա­նա­կի ստո­րին ձո­ղի կա­պոյտ խոր­քի վրայ` ոս­կե­գիր եր­կա­թա­գ­րով) Ի վա­յե­լու­մն Նա­հա­պետ վար­դա­պե­տին:

3ա (Կի­սա­խո­րա­նի մէջ` ոս­կե­գիր եր­կա­թա­գ­րով) Տեառն Եղ­իա­զար կա­թո­ղի­կո­սի կա­մաւն ստա­ցեալ Նա­հա­պետ վար­դա­պե­տի:

89բ (Նկա­րի ստո­րին մա­սում, կար­միր խոր­քի վրայ` սեւ եր­կա­թա­գ­րով) Մա­ղաք­իա:

336բ (Լու­սանց­քում, կար­միր շր­ջա­գ­ծի մէջ` կա­պոյտ եր­կա­թա­գ­րով) Յի­շես­ցի ի տէր Նա­հա­պետ վար­դա­պետ` ստա­ց­օղ բազ­մա­զարդ մա­տե­նիս:

346ա (Կի­սա­խո­րա­նի ստո­րին ձո­ղի կա­պոյտ խոր­քի վրայ` ոս­կե­գիր եր­կա­թա­գ­րով) ԶՄար­կոս պատ­կե­րա­հա­նս, եւ բա­նի սպա­սա­ւոր զՆա­հա­պետ ստա­ցո­ղս:

464բ (Նկա­րի շր­ջա­նա­կի ստո­րին ձո­ղի կա­պոյտ խոր­քի վրայ` ոս­կե­գիր եր­կա­թա­գ­րով) Ի վա­յե­լու­մն Նա­հա­պետ վար­դա­պե­տին` զստա­ցող սուրբ գրոյս:

516ա (Կի­սա­խո­րա­նի մէջ` կար­միր եր­կա­թա­գ­րով) Ես Նա­հա­պետ Ուր­հա[յ]ե­ցի ըս­տա­ցեալ ե­ղէ Աս­տուա­ծա­շն­չիս: Ծա­ռա Յո­հա­նէս ա­ւե­տա­րան­չին:

526բ (Նկա­րի ներ­քե­ւում, կա­պոյտ խոր­քի վրայ` սպի­տակ եր­կա­թա­գ­րով) Տեառն Նա­հա­պետ րա­բու­նա­պե­տի ըս­տա­ցեալ: Նկա­ր­օղ Մա­ղաք­իա:

4. 217ա (Նօ­տր­գիր, ին­ք­նա­գի՞ր Նա­հա­պե­տի Ուր­հա­յեց­ւոյ) Դար­ձեալ, սի­րե­լիք, այս քա­նի մի տետ­րիս ան­մե­ղա­դիր լե­րուք, որ ոչ մա­գա­ղաթ գտաւ եւ ոչ ծաղ­կա­րար, զի այն վասն իմ մե­ղա­ցն էր: Թո­ղու­թիւն խն­դ­րեմ ի սի­րե­լեացդ` ի­մու­մս ան­կա­րու­թեա­նս, զի կար մեր այս­չափ բա­ւեաց: Ողջ լե­րուք ի Քրիս­տոս Յի­սուս: (Նման` 262ա):

464ա (Նոյն ձե­ւով) Քրիս­տոս Աս­տուած վա­յե­լել տա­ցէ զսուրբ Աս­տուա­ծա­շուն­չս տեառն Նա­հա­պետ քաջ րա­բու­նա­պե­տին Ուր­հա­յեց­ւոյ որ­քան կեն­դա­նի է, իսկ զկ­նի նո­րա` ե­ղի­ցի ան­ջն­ջե­լի յի­շա­տակ ի Սուրբ Է­ջմ­իա­ծին: Ով ոք յանդ­գ­նես­ցի զսա հա­նել ի Սուրբ Ա­թո­ռոյս կամ ծա­խել, կամ պատ­կե­րա­ցն խա­յի­նու­թիւն առ­նել, կամ գրաւ դնել, այն­պի­սին զր­կես­ցի ի փա­ռա­ցն Աս­տու­ծոյ: Ա­սաս­ցի ա­մէն, եւ ե­ղի­ցի, ե­ղի­ցի: (Նման` 2ա, 287ա, 357ա, 515ա, 633ա):

Կն­քա­դ­րոշմ. 2ա, 114ա, 336բ, 464բ, 545ա, 631բ, 633ա «Նահ[ա]պ[ե]տ վար­դա­պետ:

350

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

[Է­ջմ­իա­ծի՞ն] ԺԷ-XVII

ԳՐԻՉ` Յով­հան­նէս եւ Մար­կոս ե­րի­ցունք: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Նա­հա­պետ կթղ. (1700-ին նուի­րել է Ա­գու­լեաց ա­ռաջ­նորդ Յո­հան վրդ-ին):

ԹԵՐԹ` 552. չգ­րուած` 1ա, 3ա, 422ա, 423բ-4ա, 425բ-6ա, 427բ-8ա, 429բ-30ա, 431բ, 433ա, 552աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԽԵ 12(ԼԵ, ԽԵ 13)+1 10(ԼԵ-ԼԶ պրակ­նե­րի մի­ջեւ): ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27,4 20,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 294ա): ՏՈՂ` 51: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ կտաւ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ-Տէր զօ­րու­թեանց, Նա­խա­ստեղծ ի Դրախ­տի, Ար­տաք­սու­մն ի դրախ­տէ` 3բ, Խօ­սա­կ­ցու­թիւն Մով­սի­սի ընդ Աս­տու­ծոյ` 43բ, 56ա, Պատ­գամք, զոր խո­սե­ցաւ Մով­սէս` 72բ, Յե­սու` 87ա, Յու­դա թա­գա­ւոր` 97բ, Հե­ղի քա­հա­նա­յա­պետ եւ Ան­նա` 110բ, Ա­ղէ­քս. Մա­կե­դո­նա­ցի` 228ա, Դա­ւիթ` 263բ, Սո­ղո­մոն` 289բ, 305ա, Յոբ` 318բ` Սա­յի` 328բ, Ե­րեմ­իա` 365բ, Դա­նի­էլ` 392բ, Տե­սիլ Ե­զե­կի­է­լի` 401բ: Ի լու­սան­ցս- Ա­բել եւ Կա­յէն` 5բ, Խօ­սա­կ­ցու­թիւն Մով­սի­սի ընդ Աս­տու­ծոյ` 28ա, 29բ, 53ա, Նէ­ե­մի` 206բ, Ես­թեր 212ա, Յու­դիթ` 216բ, Տով­բիթ` 223ա, 0ծու­մն Դաւ­թի` 259ա, Ով­սէէ` 348ա, Ա­մո­վս` 350բ, Մի­քիէ` 353ա, Յո­վէլ` 354բ, Աբ­դի­ու` 355բ, Յով­նան` 356ա, Նա­ւում` 356բ, Ամ­բա­կում` 357բ, Սո­փոն­իա` 358բ, Ան­գէ­ոս` 359ա, Զա­քար­իա` 360ա, Ե­զե­կի­էլ` 400բ: Մատ­թէ­ոս` 433բ, ի լու­սան­ցս -Մար­կոս` 448ա, Ղու­կաս` 457բ, Յով­հան­նէս` 472բ եւ ա­ւե­տա­րա­նա­կան դրուա­գ­ներ` 434ա-482բ: Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ` 521բ: Խ ո ր ա ն` 422բ (Եւ­սե­բի­ո­սի նկա­րով), 423ա (Կարպ­իա­նո­սի նկա­րով), 424բ-5ա, 426բ-7ա, 428բ-9ա, 430բ-1ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 4ա, 111ա, 161բ, 187ա, 228ա, 264ա, 289բ, 318բ, 328բ, 366ա, 434ա, 448ա, 457բ, 472բ, 492ա, 506բ, 522ա: Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 1բ, 26ա, 44ա, 56ա, 124բ, 136ա, 149բ, 173ա, 193բ, 197ա, 206բ, 212ա, 216բ, 223ա, 243բ, 254բ, 266բ, 269բ, 273ա, 275բ, 279բ, 282բ, 285բ, 299ա, 302բ, 304բ, 305ա, 311ա, 348ա, 392բ, 401բ, 483ա, 508ա, 511բ, 514բ, 527բ: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, թռ­չ­նա­յին, ճար­տա­րա­պե­տա­կան (թեք աշ­տա­րակ` 276բ): Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, մար­դա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, կա­նաչ, մա­նի­շա­կա­գոյն, ոս­կի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Ճա­ռ­ըն­տի՞ր: Ժ-ԺԱ դդ.: 2(Ա-Բ)+2(Գ-Դ), ստա­ցուած 2 ամ­բող­ջա­կան թեր­թե­րի ըն­դ­լայ­նա­կի եր­կ­տա­կու­մից, ե­զ­րա­հա­տուած: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Բա): Կար­դալ 1. Աբ, Բա, Աա, Բբ, Դբ «[Վկա­յա­բա­նու­թիւն սր­բոյն Պե­տ­րո­սի ա­ռա­քե­լոյն -եւ զնա կեն­դան­ւոյն այ­րեմ]: Եւ նո­քա յանձ[ին ու­նէ­ին] զա­մե­նայն չար­չար[ ա­նս...]... ի բաց [ե­կաց յաշ] ա­կեր­տա­ցն Քրիս­տո­սի աս­տու­ծոյ: [Քեզ վա]յել է փառք յա­ւի­տե[ան]ս: 2. Դբ, Գա, Դա, Գբ «[Վկա­յա­բա­նու­թիւն] Պաւ­ղո­սի ա­ռա­քե­լոյ [ի Հռով]մ քա­ղա­քի -[Ե­կին հա­սի]ն ի Հռովմ` Ղու­կաս [ի Գա­լի­լիէ] եւ Տի­տոս ի Դաղմ[ ա­տի­ոյ եւ անդ] մնա­յին... այս­պէս բառ­նաս զզ[ աւ­րու­թիւն]: Յի­շա­տա­կա­րան` Աա «Զդեղն յայս ցե­ղէս կա­պէ: [Հմմտ. Լ0 993, 704ա-5բ]:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 38-ի ստո­րին ան­կիւ­նից 11 11 եւ 478-ի լու­սան­ցա­զ­ար­դից 13 5,5 սմ չա­փով մկ­րա­տուած-հա­նուած: Կազ­մի Բ փեղ­կի կա­շին խիստ քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, փա­կան­ներն ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. Ծնունդք -Նխ. 1բ: Գլ. 1բ-2բ: Գրք 4ա-24ա:

2. Ելք -Նխ. 24ա: Գլ. 24ա-6ա: Գրք 26ա-42ա:

3. Ղեւ­տա­կանք -Նխ. 42աբ: Գլ. 42բ-3բ: Գրք 44ա-55ա:

4. Թիւք -Նխ. 55ա: Գլ. 55ա-6ա: Գրք 56ա-71ա:

5. Բ. 0րէնք -Նխ. 71աբ: Գլ. 71բ-2ա: Գրք 72բ-86ա:

6. Յե­սու -Նխ. 86ա: Գլ. 86աբ: Գրք 87ա-97ա:

7. Դա­տա­ւորք -Նխ. 97ա: Գլ. 97աբ: Գրք 97բ-107բ:

8. Հռութ -Նխ. 107աբ: Գրք 107բ-8բ:

9. Թագ. Ա -Յռջբ. («Վասն) 103բ-9ա: Նխ. («Սկիզ­բն) 109աբ: Գլ. 109բ-10ա: Գրք 111ա-24ա:

10. Թագ. Բ -Գլ. 124աբ: Գրք 124բ-35ա:

11. Թագ. Գ -Գլ. 135ա-6ա: Գրք 136ա-48ա:

12. Թագ. Դ -Գլ. 148բ-9բ: Գրք 149բ-60բ:

13. Մնաց. Ա -Նխ. 160բ-1ա: Գլ. 161ա: Գրք 161բ-72ա:

14. Մնաց. Բ -Գլ. 172աբ: Գրք 173ա-86բ:

15. Ե­զր Ա -Նխ. 186բ-7ա: Գլ. 187ա: Գրք 187ա-93բ:

16. Ե­զր Բ -Հան­գա­մանք-193բ: Գրք 193բ-97ա:

17. Ե­զր Գ -Գրք 197ա-206բ (տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢17):

18. Նե­ե­մի -Նխ. 206բ: Գլ. 206բ: Գրք 206բ-11բ:

19. Ես­թեր -Նխ. 211բ-2ա: Գրք 212ա-6բ:

20. Յու­դիթ -Նխ. 216բ: Գրք 216բ-23ա:

21. Տով­բիթ -Նխ. 223ա: Գրք 223ա-6բ:

22. Մա­կաբ. Ա -Նխ. 226բ-7ա: Գլ. 227ա-8ա: Գրք 228ա-42ա:

23. Մա­կաբ. Բ -Նխ. 242բ: Գլ. 242բ-3ա: Գրք 243բ-54ա:

24. Մա­կաբ. Գ -Նխ. 254ա: Գլ. 254ա: Գրք 254բ-9ա:

25. Սաղ­մոսք -Նխ. 259ա-60ա (Դա­ւիթ « Արդ ա­ռեալ. տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢24. բ): Նխ. 260ա ( Ա­թա­նա­սի. «Փոյթ. տե՛ս Լ0 179, Բ, ¢2): Գլ. 260ա-2ա («Վասն հա­ւա­տոց): Նխ. 262ա-3ա («Զա­մե­նայն): Գրք 264ա-88բ:

26. Ա­ռակք -Նխ. 289ա: Գլ. 289աբ: Գրք 289բ:

27. Ժո­ղո­վող -Նխ. 299ա: Գրք 299ա-302ա:

28. Երգ Եր­գոց -Նխ. 302աբ: Գրք 302բ-4ա:

29. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Նխ. 304աբ: Գլ. 304բ-5ա: Գրք 305ա-11ա:

30. Սի­րաք -Գրք 311ա-8ա:

31. Յոբ -Նխ. ( Ա­ղի­կառ­նա­ցի) 318ա: Գրք 318բ-27բ:

32. Ե­սա­յի -Նխ. 327բ-8ա: Գլ. 328աբ: Մրգ. 328բ-47բ:

33. Ով­սէէ -Նխ. 347բ: Գլ. 347բ-8ա: Մրգ. 348ա-50բ: Մահ 350բ:

34. Ա­մո­վս -Գլ. 350բ: Մրգ. 350բ-2բ: Մահ 352բ:

35. Մի­քիէ -Գլ. 352բ-3ա: Մրգ. 353ա-4բ: Մահ 354բ:

36. Յո­վէլ -Գլ. 354բ: Մրգ. 354բ-5բ: Մահ 355բ:

37. Աբ­դի­ու -Գլ. 355բ: Մրգ. 355բ: Մահ 355բ-6ա:

38. Յով­նան -Գլ. 356ա: Մրգ. 356ա: Մահ 356բ:

39. Նա­ւում -Գլ. 356բ: Մրգ. 356բ-7ա: Մահ 357ա:

40. Ամ­բա­կում -Գլ. 357բ: Մրգ. 357բ-8ա: Մահ 358աբ:

41. Սո­փոն­իա -Գլ. 358բ: Մրգ. 358բ-9ա: Մահ 359ա:

42. Ան­գէ­ոս -Գլ. 359ա: Մրգ. 359ա-60ա: Մահ 360ա:

43. Զա­քար­իա -Գլ. 360ա: Մրգ. 360ա-3ա: Մահ 363աբ:

44. Մա­ղաք­իա -Գլ. 363բ: Մրգ. 363բ-4բ: Մահ 364բ:

«Մահ ¢33-44 տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢32-43:

45. Ե­րեմ­իա -Նխ. 364բ: Գլ. 364բ-5բ: Մրգ. 366ա-88ա:

46. Բա­րուք -Թղթ 388ա-9բ:

47. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ողբք 389բ:

48. Դա­նի­էլ -Նխ. 391բ-2ա: Գլ. 392ա: Մրգ. 392բ-400բ:

49. Ե­զե­կի­էլ -Նխ. 400բ: Գլ. 400բ-1բ: Մրգ. 401բ-21բ: Մահ 421բ (Ե­զե­կի­էլ էր ի յեր­կ­րէն Սա­րի­րայ):

«Գլ. ¢33-49 նշուած «Յռջբ.:

50. Թուղթ Եւ­սե­բի -422բ-3ա:

51. Հա­մա­բար­բառ -Կա­նոնք 424բ-31ա (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

52. Մատ­թէ­ոս -Նխ. 432ա: Գլ. 432աբ: Աւ. 434ա-42բ:

53. Մար­կոս -Նխ. 447բ: Գլ. 447բ-8ա: Աւ. 448ա-56բ:

54. Ղու­կաս -Նխ. 456բ-7ա: Գլ. 457ա: Աւ. 457բ-71բ:

55. Յով­հան -Նխ. 471բ: Գլ. 471բ-2ա: Աւ. 472բ-83ա:

56. Յայ­տ­նութ. Յով­հան­նու -Գրք 483ա-9ա:

57. Հան­գիստ Յով­հան­նու -489բ-90ա:

58. Գործք Ա­ռա­քե­լոց -Ց. 490ա: Յռջբ. («Որք) 490ա-1ա: Դիր 491ա: Գլ. 491ա-2ա: Ըն­թրց. ԺԶ 492ա: Գրք 492ա-505բ:

59. Թղթ Յա­կո­բայ -Յռջբ. 505բ: Նխ. 506ա: Գլ. 506ա:]ղթ 506բ-8ա:

60. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -Նխ. 508ա: Գլ. 508ա: Թղթ 508ա-9բ:

61. Թղթ Պե­տ­րո­սի Բ -Նխ. 509բ-10ա: Գլ. 510ա: Թղթ 510ա-11ա:

62. Թղթ Յով­հան­նու Ա -Նխ. 511ա: Գլ­¬511ա: Թղթ 511բ-2բ:

63. Թղթ Յով­հան­նու Բ -Նխ. 512բ-3ա: Գլ. 513ա: Թղթ 513ա:

64. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Նխ. 513ա: Գլ. 513ա: Թղթ 513աբ:

65. Թղթ Յու­դա­յի -Նխ. 513բ: Գլ. 513բ: Թղթ 513բ-4ա:

66. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -514ա:

67*. ԺԴ Թղթ Պօ­ղո­սի -Յռջբ. 514բ-6բ: Վկ. 516բ: Բո­վանդ. ըն­թրց. եւ վկթնց 516բ-21ա:

67. Առ Հռո­մա­յե­ցիս -Նխ. 521ա: Գլ. 521աբ: Թղթ 522ա-7ա:

68. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Նխ. 527ա: Գլ. 527աբ: Թղթ 527բ-31բ:

69. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Նխ. 531բ: Գլ. 531բ: Թղթ 531բ-35ա (Թղթ Գ-տե՛ս ¢ 81):

70. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Նխ. 535ա: Գլ. 535ա: Թղթ 535ա-6բ:

71. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Նխ. 536բ: Գլ. 536բ-7ա: Թղթ 537ա-8բ:

72. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Նխ. 538բ: Գլ. 538բ: Թղթ 538բ-9բ:

73. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Նխ. 539բ: Գլ. 539բ: Թղթ 539բ-41ա:

74. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Նխ. 541ա: Գլ. 541ա: Թղթ 541ա-2ա:

75. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Նխ. 542ա: Գլ. 542ա: Թղթ 542աբ:

76. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Նխ. 542բ: Գլ. 542բ: Թղթ 543ա-7ա:

77. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Նխ. 547ա: Գլ. 547ա: Թղթ 547ա-8բ:

78. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Նխ. 548բ: Գլ. 548բ: Թղթ 548բ-9բ:

79. Առ Տի­տոս -Նխ. 549բ: Գլ. 549բ-50ա: Թղթ 550աբ:

80. Առ Փի­լի­մոն -Նխ. 550բ: Գլ. 550բ: Թղթ 550բ:

80*. Վե­րա­գիր, Թե­լա­դ­րութ., Նա­ւար­կութ. -550բ-1ա (տե՛ս ձեռ. 187, Ա, ¢77*):

81. Առ Կորն­թա­ցիս Գ -Կորն­թաց­ւոց-551ա: Պօ­ղո­սի 551աբ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 24ա (Յով­հան­նէս գր­չի) Եւ զեղ­կե­լի գծ­օ­ղս` զսու­տ­ա­նուն Յով­հան­նէս ե­րէ­ցս, ա­ղա­չեմ յի­շել մի­ով Աս­տուած ո­ղոր­մա­յիւ, եւ որ յի­շէ, յի­շեալ լի­ցի ա­ռա­ջի ան­մահ գա­ռի­նն Աս­տու­ծոյ. ա­մէն:

55ա Կա­տա­րե­ցաւ Ղեւ­տա­կան գիր­քս կա­րո­ղու­թեամբ ա­մե­նա­զ­օ­րին Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ, ձե­ռամբ մե­ղու­ցեալ սու­տ­ա­նուն Յով­հան­նէս գր­չի:

97բ. Ո՜վ աչք, որ խա­ւա­րիս,

Ո՜վ լե­զու, որ դա­դ­րիս,

Ո՜վ գիր, որ մնաս,

Ո՜վ մա­տունք, որ հո­ղա­նաս,

Ո՜վ եղ­բայր, որ կար­դաս,

Ո՜հ, թէ զգ­ծ­օ­ղս մո­ռա­նաս:

 Ա՛յն, որ ա­ռա­տն է ի տուրս բա­րեաց`

Յի­սուս Քրիս­տոս, Տէրն տէ­րանց,

Ձեզ` յի­շո­ղաց, մեզ` մե­ղա­ւո­րաց,

Պար­գե­ւես­ցէ վար­ձս բա­րեաց:

172բ Զմե­ղա­ւոր եւ զա­ն­ար­ժան գրի­չս` զՅո­հան­նէս ե­րէ­ցս յի­շե­ցէք ի Տէր, ո՜վ սուրբ ըն­թեր­ց­օղք:

2. 206բ (Մար­տի­րոս գր­չի) Եւ զեղ­կե­լի գրի­չս` զՄար­տի­րոս ե­րէց յի­շես­ջիք:

242բ Զթա­փուրս գր­չաց յի­շե­ցէք ի մի­տս բա­րիս, ո՜վ ըն­թեր­ց­օղք եւ գա­ղա­փա­ր­օղք եւ ընդ ա­ղօտ տե­սա­ն­օղ հարք եւ եղ­բարք:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

551բ (Նա­հա­պետ կթղ-ի, նօ­տր­գիր) Փա՜ռք... Ի թուա­բե­րու­թեան տու­մա­րիս ՌՃԽԹ (1700) թուա­կա­նիս, որ յուն­վար ամ­սոյն Ժ էր, ես` տէր Նա­հա­պետ կա­թո­ղի­կոս Ա­մե­նայն Հա­յոց, ո­րում ի հա­լալ ըն­չից ի­մոց ստա­ցեալ էի զայս գե­ղեց­կա­տես եւ ոս­կէփ­թիթ Աս­տուա­ծա­շուն­չս` վա­յե­լու­մն ի յան­ձին ի­մոյ: Արդ, կա­մա­ւս եւ յօ­ժա­րու­թեամբ Սուրբ Հոգ­ւոյն, իբ­րեւ ի սի­րոյ ա­ռիթ, ե­տու Աս­տուա­ծա­շուն­չս զայս յի­շա­տակ ան­ջինջ եւ յա­ւի­տե­նա­կան զբ­նա­կան սի­րե­լոյն մե­րոյ` զԳող­թ­նեաց իշ­խե­ց­օ­ղին` Ա­գու­լեաց ա­ռաջ­նորդ Յո­հան վար­դա­պե­տին եւ աս­տուա­ծա­բան ա­հ­րի­ե­պիս­կո­պո­սին, զոր տէր Աս­տուած ընդ եր­կայն ա­մօք պա­հես­ցէ նմա եւ ու­րա­խու­թեամբ մե­ծաւ եւ բա­րեաւ վա­յել­մամբ ժա­ռան­գես­ցէ. ա­մէն:

Կն­քա­դ­րոշմ` 3բ, 111ա, 263բ, 433բ, 448ա, 457բ, 551բ է: Շնոր­հօ­քն Աս­տու­ծոյ Նա­հա­պետ կա­թո­ղի­կոս Ա­մե­նայն Հա­յոց. ՌՃԽ (1691):

4ա, 26ա, 548բ Գիր­քս Սուրբ Է­ջմ­իած­նա գր­քա­տա­նն է. 1813:

351

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

Ի­լով ՌԿԵ-ՌԿԸ -1616-1619

ԳՐԻՉ` Թո­րոս դպիր: ԽՄ­ԲԱ­ԳԻՐ, ՑԱՆ­ԿԵՐ ԿԱԶ­ՄՈՂ, ԾԱՂ­ԿՈՂ, ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ղա­զար վրդ. Բա­բեր­դա­ցի: ՍՐ­ԲԱ­Գ­ՐՈՂ` Հա[յ]րա­պետ տրց. Կա­ֆա­ցի: ԽԱ­ԶԱ­Գ­ՐՈՂ` Սրա­պի­ոն գրա­գիր: ԿԱԶ­ՄՈՂ` Ան­դ­րիյ դպիր:

ԹԵՐԹ` 600+1 (կրկ. 292). չգ­րուած` 1ա-2բ, 599բ-600բ: ՊՐԱԿ` 1 6+Ա-Ծ 12 (ԼԶ 10, ԼԹ, ԽԸ 14, ԽԶ 6, Ծ 11): ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 26,5x20,4: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն (3բ-564բ), ե­ռա­սիւն (565ա-599ա): ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 279ա): ՏՈՂ` 46-59 (3բ-564բ), 65-67 (565ա-599ա): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ մե­տա­քս, ծած­կուած պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նակ­նե­րով:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ- Եօ­թն ճրա­գա­րան` 1ա (գծա­գիր), Ա­նուա­նա­թերթ` 3ա («Տէր զօ­րու­թեանց, Մով­սէս, Դա­ւիթ, Խա­չե­լու­թիւն, չորս ա­ւե­տա­րա­նիչ­ներ): Տե­սա­րան­ներ ի գրոց հն­գա­մա­տե­նից` 8բ (Ե­ղի­ցի լոյս, նա­խա­ստեղծք ի դրախ­տի, Գայ­թակ­ղու­թիւն Ե­ւա­յի, Նո­յեան տա­պան), 9ա (Հիւ­րա­սի­ու­թիւն Աբ­րա­հա­մու, Զո­հա­բե­րու­թիւն Ի­սա­հա­կայ, Տե­սիլ Յա­կո­բու, Ան­ցու­մն ի Կար­միր ծո­վէ), 9բ (Ըն­կա­լու­մն Մով­սի­սի զքա­րե­ղէն տախ­տա­կս, Սնա­նու­մն մա­նա­նա­յիւ, Գրա­ւու­մն Ե­րի­քո­վի): Յոբ` 280ա, Դա­ւիթ` 291բ ( Ա­զա­տու­մն ոչ­խա­րի, Սպա­նու­մն Գող­իա­թի, Զո­հա­բե­րու­թիւն, Գա­հի վրայ), Սո­ղո­մոն` 315բ, Յով­նան` 371բ (Բան Տեառն առ Յով­նան, Փախ­չի­լն ի Թար­սիս, Ան­կու­մն ի ծով, Թքու­մն կի­տին զՅով­նան ի ցա­մաք), Դա­նի­էլ` 406ա (Ե­րեք մա­ն­կունք ի մէջ հնո­ցին, Դա­նի­էլ ի գուբ ա­ռիւ­ծոց), Տե­սիլ Ե­զե­կի­է­լի` 415բ: Մատ­թէ­ոս` 440բ, Մար­կոս` 454բ, Ղու­կաս` 464բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 479բ: Յայ­տ­նու­թիւն Յով­հան­նու -«Որ­դի մար­դոյ ի մէջ եօ­թն ճրա­գա­րա­նա­ցն` 552բ, «Եօ­թն ե­կե­ղե­ցիք` 553բ, « Ա­թոռ... յեր­կի­նս... եւ շուրջ... ա­թոռք ԻԴ` 554ա, «Ե­բաց գառն զմի ի կն­քո­ցն` 554բ, «Հրեշ­տակ­քն, որ ու­նէ­ին փո­ղս, պատ­րաս­տե­ցին զին­քեա­նս առ ի հար­կա­նել` 555ա, « Աս­տղ մի ան­կա­նէր յեր­կ­նից յեր­կիր` 555բ, «Հրեշ­տակ... ի­ջա­նէր յեր­կ­նից... ի ձե­ռին իւ­րում գր­քոյկ մի բա­ցեալ` 556ա, «Կին մի ար­կեալ զիւ­րեւ զա­րե­գա­կա­նն` 556բ, « Այլ գա­զան... ե­լա­նէր յեր­կ­րէ եւ ուէր եղ­ջիւրս Բ` 557ա, «Գնաց ա­ռա­ջին հրեշ­տա­կն եւ ե­հեղ զս­կա­ւա­ռակ իւր յեր­կիր` 558ա, «Կին մի, զի նս­տէր ի վե­րայ կար­միր գա­զա­նի` 558բ, « Ա­հա ձի սպի­տա­կա­ւոր հե­ծեալ` 559բ, «Հրեշ­տակ... ի­ջա­նէր յեր­կ­նից եւ ու­նէր զփա­կա­նս դժո­խոց` 560ա, «Զքա­ղա­քն սուրբ զնորն Ե­րու­սա­ղէմ` 560բ: Խ ո ր ա ն` 434բ (Եւ­սե­բի­ո­սի նկա­րով), 435ա (Կարպ­իա­նո­սի նկա­րով) 435բ-9ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 10ա, 292ա, 441ա, 455ա, 465ա, 480ա, 492բ, 519բ: Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 3բ, 5ա, 33բ, 50բ, 63ա, 79բ, 94բ, 105բ, 115բ, 118բ, 132ա, 143ա, 156բ, 168ա, 179ա, 192բ, 198բ, 202ա, 212բ, 217բ, 222բ, 228բ, 234ա, 249բ, 261ա, 266ա, 290ա, 293բ, 296բ, 299բ, 302ա, 308բ, 311բ, 326ա, 329բ, 332ա, 337բ, 344բ, 363ա, 368ա, 369բ, 372ա, 373բ, 374բ, 375ա, 376ա, 379ա, 381բ, 506ա, 507բ, 509բ, 510բ, 512ա, 512բ, 513ա, 525ա, 530բ, 534ա, 535ա, 537ա, 538բ, 540ա, 541ա, 542բ, 543բ, 547բ, 549բ, 550բ, 551ա, 561բ, 565բ, 579ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, կա­նաչ, վար­դա­գոյն, շա­գա­նա­կա­գոյն, ոս­կի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: Ժ-ԺԱ­դդ.: 1 (Ա)+1 (Բ), ստա­ցուած 2 ա­ռան­ձին թեր­թե­րի ստո­րին մա­սե­րի ե­զ­րա­հա­տու­մից, Աա, Բբ է­ջե­րը սոսն­ձուած կազ­մաս­տա­ռին: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` աս­տառ Ա): Կար­դալ Աբ. «վա­ճա­ռի... ա­սեմ ձեզ, զի ա[մե­նայն] /// [ա]ռա­ջի մարդ­կան... մի՛ թող­ցի նմա (ԺԲ, 6-10), Բա. «եւ ոչ պատ­րաս­տե­ցի... ոչ ա­սեմ ձեզ (ԺԲ, 47-51):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, թի­կուն­քը փո­խա­րի­նուած այլ կաշ­ւով, եզ­րե­րը մա­շուած, փա­կան­ներն ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 3ա ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉՔ ՍՈՒՐԲ. ԱՄՔ ԿԵ­ՆԱ­ՐԱ­ՐԻՆ ՌԶՃԺԹ, ՀԱ­ՅՈՑ Ո­ԿԸ (1619): ՇՆՈՐ­ՀԻՒ ՏԵԱՌՆ ՍԿ­ՍԱՅ ԵՒ Ո­ՂՈՐ­ՄՈՒ­ԹԵԱՄԲ ՆՈ­ՐԻՆ ԿԱ­ՏԱ­ՐԵ­ՑԻ Ի ՔԱ­ՂԱ­ՔՍ ԼՈՎ, Ի ԴՈՒՌՆ ՀԱ­ՃԱՏ­ԿԱ­ՏԱՐ ՍՈՒՐԲ ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱԾ­ՆԻՆ [Ի ՀԱՅ­ՐԱ­ՊԵ­ՏՈՒ­ԹԵԱՆ ՏԵԱՌՆ ՄԵԼ­ՔԻ­ՍԷԴ ԿԱ­ԹՈ­ՂԻ­ԿՈ­ՍԻՆ]:

3բ-6բ տե՛ս Բ. 1-3:

1. ա. 7ա Յա­ռա­ջա­բան Ծն­ըն­դո­ցն -Զսուրբ եւ զաս­տուա­ծա­յին գիրս...

բ. 7ա-8ա Ցանգ գլ­խոյ Ծն­ըն­դո­ցն -Ա. Աս­տուա­ծա­խօ­սու­թիւն վե­ց­օ­րեայ...

գ. 10ա-31ա Ծնունդք եւ Ա­րա­րածք -Ի սկզ­բա­նէ ա­րար Աս­տուած զեր­կին...

2. ա. 31աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ե­լի­ցն -Գիրք Ե­լի­ցս...

բ. 31բ-3ա Ցանգ Ե­լի­ցն -Ա. Թուէ զսա­կա­ւու­թիւն...

գ. 33բ-49ա Ելք - Այս են ա­նունք որդ­ւո­ցն Իս­րա­յէ­լի...

3. ա. 49աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ղեւ­տա­կա­նին -Ղեւ­տա­կան գիր­քս վա­յել­չա­պէս...

բ. 49բ-50բ Ցանգ Ղեւ­տա­կա­նին -Ա. Հրա­մա­յէ Աս­տուած Մով­սէ­սի...

գ. 50բ-62ա Ղեւ­տա­կան -Եւ կո­չեաց Տէր զՄով­սէս...

4. ա. 62ա Նա­խա­դ­րու­թիւն Թուո­ցն -Որ­պէս որ նախ­քան...

բ. 62ա-3ա Ցանգ Թուո­ցն -Ա. Հրա­ման առ­նու Մով­սէս...

գ. 63ա-78բ Թիւք -Եւ խօ­սե­ցաւ Տէր ընդ Մով­սէ­սի...

5. ա. 78բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Եր­կ­րորդ 0րի­նաց - Այս է պատ­ճառ գրո­ցս...

բ. 78բ-9բ Գլուխք Եր­կ­րորդ 0րի­նա­ցն -Ա. Եր­կ­րոր­դե­լով մեկ­նէ...

գ. 79բ-93բ Եր­կ­րոր­դու­մն 0րի­նաց - Այս են պատ­գամք...

6. ա. 93բ Նա­խա­դ­րու­թիւն գրո­ցն Յե­սուայ որդ­ւոյ Նա­ւեայ -Յե­սու որ­դի Նա­ւեայ, ի ցե­ղէն Եփ­րե­մի...

բ. 93բ-4ա Գլուխք Յե­սուայ որդ­ւոյ Նա­ւեայ -Ա. Յան­ձն առ­նէ Աս­տուած...

գ. 94բ-105ա Գիրք Յե­սուայ որդ­ւոյ Նա­ւեայ -Եւ ե­ղեւ յետ վա­խ­ճա­նե­լոյն Մով­սէ­սի...

7. ա. 105ա Նա­խա­դ­րու­թիւն գրոց Դա­տա­ւո­րաց -Քան­զի յետ մա­հուն Յե­սուայ...

բ. 105աբ Գլուխք գրոց Դա­տա­ւո­րաց -Ա. Թէ յետ վա­խ­ճա­նին Յե­սուայ...

գ. 105բ Եւ այս են դա­տա­ւորք, որ կա­ցին յԻս­րա­յե­լի -Ա. Յե­սու որ­դի Նա­ւեայ` ա­մս ԻԷ...

դ. 105բ-15բ Դա­տա­ւորք -Եւ ե­ղեւ յետ վա­խ­ճա­նե­լոյն Յե­սուայ...

8. ա. 115բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Հռու­թայ -Պատ­ճառ գրո­ցս Հռու­թեայ...

բ. 115բ-7ա Գիրք Հռու­թայ -Եւ ե­ղեւ յետ այ­սո­րիկ...

9. ա. 117աբ Յա­ռա­ջա­բան Նա­խա­կար­գեալ Թա­գա­ւո­րու­թեանց -Վասն ի յեր­կուս գիրս առ ի հեբ­րա­յեց­ւոց...

բ. 117բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Թա­գա­ւո­րու­թեանց Դ գլ­խոյն -Սկիզ­բն գրոց թա­գա­ւո­րու­թեան­ցս...

գ. 117բ-8ա Գլուխք Ա­ռա­ջին Թա­գա­ւո­րու­թեանց -Ա. Վասն Եղ­կա­նայ...

դ. 118բ-31բ Թա­գա­ւո­րու­թեանց Ա­ռա­ջին -Եւ այր մի էր յԱ­րի­մա­թե­մայ...

10. ա. 131բ-2ա Գլուխք Եր­կ­րորդ Թա­գա­ւո­րու­թեանց -Ա. Զի սպան Դա­ւիթ...

բ. 132ա-42բ Թա­գա­ւո­րու­թեանց Եր­կ­րորդ -Եւ ե­ղեւ յետ մա­հուա­նն Սա­ւու­ղայ...

11. ա. 142բ-3ա Գլուխք Եր­րորդ Թա­գա­ւո­րու­թեանց -Ա. Զի ցուրտ ցա­ւով...

բ. 143ա-55բ Թա­գա­ւո­րու­թեանց Եր­րորդ -Եւ ար­քայ Դա­ւիթ ծե­րա­ցեալ...

12. ա. 155բ-6ա Գլուխք Չոր­րորդ Թա­գա­ւո­րու­թեանց -Ա. Թէ հի­ւան­դա­ցեալ Ո­քոզ­իա...

բ. 156բ-67բ Թա­գա­ւո­րու­թեանց Չոր­րորդ -Եւ նշ­կա­հեաց Մո­վաբ...

13. ա. 167բ Նա­խա­րու­թիւն Ա­ռա­ջին եւ Եր­կ­րորդ Մնա­ցոր­դաց -Իբ­րեւ ի գիրք Մնա­ցոր­դա­ցս...

բ. 167բ-8ա Գլուխք Ա­ռա­ջին Մնար­ցոր­դաց -Ա. ՅԱ­դա­մայ մին­չեւ ցՆոյ...

գ. 168ա-78բ Մնա­ցոր­դաց Ա­ռա­ջին - Ա­դամ, Սէթ, Ե­նո­վս...

14. ա. 178բ-9ա Գլուխք Եր­կ­րորդ Մնար­ցո­դաց -Ա. Թէ Ռ (1000) ող­ջա­կէ­զս...

բ. 179ա-92ա Մնա­ցոր­դաց Եր­կ­րորդ -Եւ զօ­րա­ցաւ Սո­ղո­մոն...

15. ա. 192ա Նա­խա­դ­րու­թիւն Եզ­րի Ա­ռա­ջին -Ե­զր ի քա­հա­նա­յի­ցն էր...

բ. 192աբ Գլուխք Ա­ռա­ջին գրո­ցն Եզ­րի -Ա. սկ­սա­նի յութ ու տասն ա­մէն Յո­վս­իայ...

գ. 192բ-8բ Գիրք Եզ­րի Ա­ռա­ջին -Եւ ա­րար Յո­վս­իա թա­գա­ւոր...

16. ա. 198բ Հան­գա­մանք գլ­խոց Եր­կ­րորդ Եզ­րայ -Գիրք Եզ­րի, որ ա­նուա­նեալ կո­չի Ե­զր Եր­կ­րորդ...

բ. 198բ-202ա Ե­զր Եր­կ­րորդ -Յա­ռաջ­նում ա­մի Կիւ­րո­սի...

17. 202ա-12ա Ե­զր Եր­կ­րորդ -Ես` Սա­ղա­թի­էլ, որ եւ Ե­զր...

18. ա. 212ա Նա­խա­դ­րու­թիւն Նէ­ե­մայ -Նէ­ե­մի թէ ի­ցէ ի քա­հա­նա­յի­ցն...

բ. 212աբ Գլուխք գրոց Նէ­ե­մայ -Ա. Յետ ե­րեք­տա­սան ա­մի ար­ձա­կե­լոյն Եզ­րի...

գ. 212բ-7բ Բանք Նէ­ե­մայ որդ­ւոյ Ա­քազ­իայ -Եւ ե­ղեւ յամ­սեա­նն Քաղ­սեւ...

19. ա. 217բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ես­թե­րայ -Ժա­մա­նակ ի­րա­ցն Ես­թե­րայ...

բ. 217բ-22ա Ես­թեր -Յա­մի եր­կ­րորդ թա­գա­ւո­րու­թեա­նն Ար­տա­շէ­սի...

20. ա. 222ա Նա­խա­դ­րու­թիւն Յու­դի­թայ -Զգործ քա­ջու­թեա­նն Յու­դի­թեայ...

բ. 222ա-8բ Յու­դիթ է գիր­քս այս -Յա­մին եր­կո­տա­սա­նե­րոր­դի թա­գա­ւո­րու­թեա­նն Նա­բու­քո­դո­նո­սո­րայ...

21. ա. 228բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Տով­բի­թայ -Տով­բիթ ի գե­րե­լո­ցն է Սաղ­մա­նա­սա­րայ...

բ. 228բ-32բ Տով­բիթ -Գիրք բա­նից Տով­բի­թայ...

22. ա. 232բ-3ա Նա­խա­դ­րու­թիւն Ա­ռա­ջին Մա­կա­բա­յեց­ւոց -ՅԱ­դա­մայ մին­չեւ ցկր­կին շի­նուած պար­սպին...

բ. 233ա-4ա Գլուխք Ա­ռա­ջին գրոց Մա­կա­բա­յեց­ւոց -Ա. Թէ յետ Ճ եւ Ծ ա­մի...

գ. 234ա-48բ Գիրք Ա­ռա­ջին Մա­կա­բա­յեց­ւոց -Եւ յետ հա­րուա­ծո­ցն Ա­ղէք­սան­դ­րի...

23. ա. 248բ-9ա Նա­խա­դ­րու­թիւն Եր­կ­րորդ Մա­կա­բա­յեց­ւոց -Բա­զումք ի հրէ­ից ի­ջին յԵ­գիպ­տոս...

բ. 249աբ Գլուխք Եր­կ­րորդ Մա­կա­բա­յեց­ւոց -Ա. Ա­ղօթք Հր­էաս­տա­նեայց...

գ. 249բ-60բ Գիրք Եր­կ­րորդ Մա­կա­բա­յեց­ւոց -Առ եղ­բարս Հր­էաս­տա­նեայս...

24. ա. 260բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Եր­րորդ Մա­կա­բա­յեց­ւոց -Ե­րե­ւի ի Եր­րորդ Մա­կա­բա­յե­ցիս...

բ. 260բ-1ա Գլուխք Եր­րորդ Մա­կա­բա­յեց­ւոց -Ա. Զի Փի­լո­պա­տո­վր թա­գա­ւորն...

գ. 261ա-6ա Գիրք Եր­րորդ Մա­կա­բա­յեց­ւոց - Ազդ ե­ղեւ Փի­լոյ­պա­տո­վ­րայ...

25. 266ա-79ա [Կտակ ԺԲ Նա­հա­պե­տա­ցն]

ա. 266ա-7ա Ա. Գիրք Մնա­ցոր­դաց: Խօսք Ռու­բե­նի: Կտակ ա­ռաջ­նոյն -Հրա­ման կտա­կի Ռու­բե­նի...

բ. 267ա-8ա Բ. Կտակ Շմա­ւո­նի: Վասն նա­խան­ձու: Եր­կ­րորդ -Հրա­ման բա­նից կտա­կի Շմա­ւո­նի...

գ. 268ա-70ա Գ. Կտակ Ղե­ւեայ: Վասն քա­հա­նա­յու­թեան եւ ամ­բար­տա­ւա­նու­թեան -Հրա­ման պա­տաս­խան­ւոյ բա­նից Ղե­ւեայ...

դ. 270ա-2ա Դ. Կտակ Յու­դայ: Չոր­րորդ: Վասն յա­րու­թեան եւ ար­ծա­թա­սի­րու­թեան եւ պո­ռ­ըն­կու­թեան -Հրա­ման պա­տաս­խան­ւոյ բա­նի­ցն Յու­դա­յի...

ե. 272աբ Ե. Կտակ Ի­սա­քա­րայ -Հրա­ման պա­տաս­խա­նեաց բա­նից Ի­սա­քա­րայ...

զ. 272բ-3ա Զ. Կտակ Զա­բու­ղո­նի -Հրա­ման պա­տաս­խա­նեաց բա­նի­ցն Զա­բու­ղո­նի...

է. 273ա-4ա Է. [Կտակ] Դա­նայ: Վասն ամ­բար­տա­ւա­նու­թեան եւ ա­տե­լու­թեան -Հրա­ման պա­տաս­խա­նեաց Դա­նայ...

ը. 274ա-5ա Ը. Կտակ Նեփ­թա­ղի­մայ: Վասն բա­նա­կան բա­րու­թեան -Հրա­ման պա­տաս­խա­նեաց կտա­կի Նեփ­թա­ղի­մայ...

թ. 275ա-6ա Թ. Կտակ Գա­դայ: Վասն տե­սու­թեա­նն -Հրա­ման պա­տաս­խա­նեաց կտա­կի Գա­դայ...

ժ. 276աբ Ժ. Կտակ Ա­սե­րայ: Վասն երկ­դի­մու­թեան եւ ա­ռա­քի­նու­թեան -Հրա­ման պա­տաս­խա­նեաց կտա­կի Ա­սե­րայ...

ժա. 276բ-8բ ԺԱ. Կտակ Յով­սէ­փայ: Վասն նա­խան­ձու -Հրա­ման պա­տաս­խա­նեաց կտա­կի Յով­սէ­փայ...

ժբ. 278բ-9ա ԺԲ. Կտակ Բեն­իա­մի­նի: Եր­կո­տա­սա­նե­րորդ -Հրա­ման կտա­կի Բեն­իա­մե­նի...

26. ա. 279աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն Յո­բայ -Զայրս զայս ո­մանք ըստ պատ­մու­թեան...

բ. 279բ Յուլ­իա­նեայ ե­պիս­կո­պո­սի Ա­ղի­կառ­նաց­ւոյ [Նա­խա­դ­րու­թիւն ի վե­րայ ան­ձին Յո­բայ] -Նշա­նակ է գիրք ե­լա­նել­ւոյս Յո­բայ...

գ. 280ա-90ա Գիրք Յո­բայ - Այր ո­մն էր յ0սիտ աշ­խար­հի...

27. ա. 290ա-1ա Ե­րա­նել­ւոյն Ե­պի­փա­նու ե­պիս­կո­պո­սի Կիպ­րաց­ւոյ Յա­ղա­գս եր­գոց Սաղ­մո­սա­րան[ի] -Զա­մե­նայն ինչ, զոր ա­սաց հայրն մեր Ա­թա­նաս...

բ. 292ա-314բ Գիրք Սաղ­մո­սաց: Սաղ­մոս ի Դա­ւիթ -Ե­րա­նեալ է այր... (Կից` «Փո­քր էի):

28. ա. 314բ-5ա Յա­ռա­ջա­բան Ա­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի -Խոր­հուրդ փր­կե­լոյն Քրիս­տո­սի...

բ. 315աբ Գլուխք Ա­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի -Ա. Զբա­նա­կան մասն հոգ­ւոյ...

գ. 315բ-25ա Ա­ռակք Սո­ղո­մո­նի -Ճա­նա­չել զի­մ­աս­տու­թիւն...

«Տզր­կի ե­րեք դս­տերք... եւ զտ­կարն (Լ, 15-ԼԱ, 9) հա­տուա­ծիհա­մար ծնթ. գր­չի` 323ա. « Այս խաչ նշա­նէն մին­չեւ ի միւսն` ա­ւե­լորդ է:

29. ա. 325ա Յա­ռա­ջա­բան Ժո­ղո­վո­ղին -Եւ Ժո­ղո­վ­օ­ղս...

բ. 325ա-6ա Գլուխք Ժո­ղո­վո­ղին -Ա. Թէ ըն­դու­նայն է ջանք...

գ. 326ա-9ա Բանք Ժո­ղո­վո­ղին` որդ­ւոյ Դաւ­թի թա­գա­ւո­րի Սո­ղո­մո­նի ար­քա­յի Իս­րա­յէ­լի յԵ­րու­սա­ղէմ: Ե­կէ­լես­իաս­տէս -Ու­նայ­նու­թիւն ու­նայ­նու­թեանց...

30. ա. 329աբ Յա­ռա­ջա­բան Եր­գոյ Եր­գո­ցն - Ա­նուն Եր­գոյ Եր­գո­ցս...

բ. 329բ-31ա Երգ Եր­գոց: Հասն ա­սէ -Համ­բու­րես­ցէ զիս ի համ­բու­րից...

31. ա. 331աբ Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն Ի­մ­աս­տու­թիւ­նն Սո­ղո­մո­նի -Բա­զում գիրս ե­րե­ւե­ցու­ցա­նեն...

բ. 331բ Գլուխք Ի­մ­աս­տու­թեա­նն Սո­ղո­մո­նի -Ա. Խրատ ար­դա­րու­թեան...

գ. 332ա-7բ Ի­մ­աս­տու­թիւն Սո­ղո­մո­նի -Սի­րե­ցէք զի­մ­աս­տու­թիւն...

32. 337բ-44ա Գիրք Սի­րա­քայ, որ կո­չե­ցաւ Յե­սու - Ա­մե­նայն ի­մ­աս­տու­թիւն ի Տեառ­նէ է...

33. ա. 344ա Յա­ռա­ջա­բանք մար­գա­րէի Ե­սա­յեայ -Հռ­չա­կա­ւորն ի մար­գա­րէս...

բ. 344բ Գլուխք գրոց Ե­սա­յայ մար­գա­րէի -Ա. Ամ­բաս­տա­նու­թիւն զԻս­րա­յէ­լէ...

գ. 344բ-62բ Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Ե­սա­յեայ: Տե­սիլ Ե­սա­յեայ... որք թա­գա­ւո­րե­ցին Հր­էաս­տա­նի -Լու՛ր, եր­կին...

34. ա. 362բ Յա­ռա­ջա­բան ԲԺ-ան մար­գա­րէ­ի­ցն -Մեծ են շնորհք...

բ. 362բ-3ա Գլուխք Ով­սէի մար­գա­րէի -Ա. Հրա­մա­յէ առ­նուլ կին պոռ­նիկ...

գ. 363ա-5բ Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Ով­սեայ: Բան Տեառն, որ ե­ղեւ առ Ով­սեէ... -Սկիզ­բն բա­նից Տեառն...

35. ա. 365բ Գլուխք Ա­մով­սայ մար­գա­րէի -Ա. Զա­ն­օ­րէ­նու­թիւ­նս Դա­մաս­կո­սի...

բ. 365բ-7բ Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Ա­մով­սայ: Պատ­գամ Ա­մով­սայ... -Տէր ի Սի­ո­նէ...

36. ա. 367բ-8ա Գլուխք Միք­իայ մար­գա­րէի -Ա. Զհան­դեր­ձեալ ա­ւերն Սա­մա­րեայ...

բ. 368ա-9բ Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Միք­իայ: Եւ ե­ղեւ բան Տեառն առ Մի­քիէ... -Լուա­րուք ժո­ղո­վուրդք...

37. ա. 369բ Յո­վէլ մար­գա­րէ (=Մահ) -Սա էր ի զա­ւա­կէ Ռու­բե­նի...

բ. 369բ Գլուխք Յո­վէ­լայ մար­գա­րէի -Ա. Զպէս­պէս պտ­ղոց...

գ. 369բ-70բ Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Յո­վէ­լայ: Պատ­գամ Տեառն, որ ե­ղեւ առ Յո­վէլ Բա­թուէ­լի -Լուա­րուք զայս...

38. ա. 370բ Աբ­դի­ու (Մա­հու) - Աբ­դի­ու էր յեր­կ­րէ Սիւ­քե­մայ...

բ. 370բ Գլուխք Աբ­դի­ու մար­գա­րէի -Ա. Զպատ­մո­ցն Ե­դո­սա­յեց­ւոց...

գ. 370բ-1ա Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Աբ­դի­ու: Տե­սիլ Աբ­դի­ու... - Այս­պէս ա­սէ Տէր ցԵ­դոմ...

39.ա. 371ա Յու­նան մար­գա­րէ (=Մահ) -Յով­նան էր ի Կար­իա­թա­րի­մայ...

բ. 371ա Գլուխք Յու­նա­նու մար­գա­րէի -Ա. Յով­նա­նու մար­գա­ր­է­ու­թիւն...

գ. 372աբ Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Յով­նա­նու, որ ե­ղեւ յա­ւուրս Ոզ­իայ Ա­քա­զա -Եւ ե­ղեւ բան Տէառն առ Յով­նան...

40. ա. 372բ Նա­ւում մար­գա­րէ (=Մահ) -Նա­ւում Եղ­կե­սա­ցի էր...

բ. 372բ Գլուխք Նա­ւու­մայ մար­գա­րէի -Ա. Վասն Աս­տու­ծոյ զօ­րու­թեան ճա­ռէ...

գ. 372բ-3ա Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Նա­ւու­մայ: Ա­ռած Նի­նուէի: Գիրք տես­լեան Նա­ւու­մայ Ել­կե­սաց­ւոյ - Աս­տուած նա­խան­ձոտ...

41. ա. 373աբ Ամ­բա­կում մար­գա­րէ (=Մահ) - Ամ­բա­կում էր յազ­գէ Շմա­ւո­նի...

բ. 373բ Գլուխք Ամ­բա­կու­մայ մար­գա­րէի -Ա. Զա­նի­րա­ւու­թեան ժո­ղո­վր­դեան...

գ. 373բ-4ա Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Ամ­բա­կու­մայ: Ա­ռած, զոր ե­տես... -Մին­չեւ յե՞րբ, Տէր...

42. ա. 374ա Սո­փօն­իա մար­գա­րէ (=Մահ) -Սօ­փօն­իա ազ­գէ Շմա­ւօ­նի էր...

բ. 374ա Գլուխք Սո­փոն­իայ մար­գա­րէի -Ա. Սպառ­նայ մե­ծա­մեծ սպառ­նա­լիս...

գ. 374բ-5ա Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Սո­փոն­իա: Բան Տեառն, որ ե­ղեւ առ Սօ­փոն­իայ... -Պա­կա­սե­լով պա­կա­սես­ցէս...

43. ա. 375ա Ան­կէ­ոս մար­գա­րէ (=Մահ) - Ան­գէ­ոս մա­նուկ ե­կն ի Բա­բե­լո­նէ...

բ. 375ա Յա­ռա­ջա­բան (=Գլուխք) Ան­գէի մար­գա­րէի -Սա յետ ե­լի­ցն ի Բա­բե­լո­նէ...

գ.375ա-6ա Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Ան­գեայ: Յա­մին եր­կ­րոր­դի Դա­րե­հի... -Խօ­սեաց ընդ Զօ­րա­բա­բե­լի...

44. ա. 376ա Գլուխք Զա­քար­իայ մար­գա­րէի -Ա. Եւ սա յետ ե­լի­ցն ի Բա­բե­լո­նէ...

բ. 376ա-9ա Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Զա­քա­րեայ: Յամ­սեա­նն ու­թե­րոր­դի... -Բար­կա­ցաւ Տէր...

45. ա. 379ա Մա­ղաք­իա մար­գա­րէ (=Մահ) -Մա­ղաք­իաս յետ դար­ձի...

բ. 379ա Գլուխք Մա­ղաք­իա մար­գա­րէի -Ա. Եւ սա յետ ե­լի­ցն ի Բա­բե­լո­նէ...

գ. 379ա-80ա Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Մա­ղաք­իայ: Ա­ռած բա­նի Տեառն... -Դիք ի սիր­տս ձեր...

46. ա. 380աբ Յա­ռա­ջա­բան Ե­րեմ­իայ մար­գա­րէի -Ե­րեմ­իաս սկ­սաւ մար­գար­էա­նալ...

բ. 380բ-1բ Գլուխք Ե­րեմ­իայ մար­գա­րէի -Ա. Սկիզ­բն մար­գա­ր­է­ու­թեան...

գ. 381բ-402ա Գիրք Ե­րեմ­իայ մար­գա­րէի -Պատ­գա­մն Աս­տու­ծոյ...

47. 402ա-3բ Թուղթ Բա­րու­քայ -Եւ այս են բանք թղ­թոյն...

48. 403բ-5բ Սր­բոյն Ե­րեմ­իա­յի Ողբք -Եւ ե­ղեւ յետ գե­րու­թեա­նն... (Կից` « Ա­ղօթք):

49. ա. 405բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Դա­նի­է­լի մար­գա­րէի - Ա­սի Դա­նի­էլ որ­դի գոլ Յով­հան­նու...

բ. 405բ-6ա Գլուխք Դա­նի­է­լի մար­գա­րէի -Ա. Մա­րր­գար­էա­նայ նախ վասն Շու­շա­նայ...

գ. 406ա-13բ Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Դա­նի­է­լի: Դա­նի­էլ Դա­տաս­տա­նաց -Եւ էր այր մի բնա­կեալ ի Բա­բե­լոն...

դ. 413բ-4ա Մահ Դա­նի­է­լի մար­գա­րէի -Դա­նի­էլ էր ի ցե­ղէ Յու­դայ...

50. ա. 414աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ե­զե­կի­է­լի մար­գա­րէի -Ե­զե­կի­էլ Նա­բու­քո­դո­նո­սո­րայ...

բ. 414բ-5ա Գլուխ գրոց Ե­զե­կի­է­լի մար­գա­րէի -Ա. Տե­սիլ գա­զա­նա­ցն...

գ. 415բ-34ա [Մար­գա­ր­է­ու­թիւն Ե­զե­կի­է­լի]: Տե­սիլ Ե­զե­կի­է­լի մար­գա­րէի -Եւ ե­ղեւ յա­մին ե­րե­ս­նե­րոր­դի...

51. 434բ-5ա Նա­խա­դ­րու­թիւն սր­բոյ Ա­ւե­տա­րա­նիս (=Թուղթ Եւ­սե­բի առ Կարպ­իա­նոս) -Եւ­սե­բի` Կարպ­իա­նո­սի սի­րե­լի եղ­բ­օր...

52. 435բ-9ա [Հա­մա­բար­բառ կա­նոնք` Ա-Ժ] -Կա­նոն Ա, յորս չո­րե­սին...

53. ա. 439բ Սկիզ­բն գլ­խոց Ա­ւե­տա­րա­նին, որ ըստ Մատ­թէ­ո­սի -Ա. Վասն մո­գու­ցն...

բ. 440ա Հա­մա­ձայ­նու­թիւն նա­խա­սա­ցեալ գլ­խո­ցս -Ի հինգ տեղ­ւոջ...

գ.440ա Նա­խա­դ­րու­թիւն ըստ Մատ­թէ­ո­սի Ա­ւե­տա­րա­նին - Ա­ւե­տա­րա­նն, որ ըստ Մատ­թէ­ո­սի...

դ. 441ա-54ա Ա­ւե­տա­րան ըստ Մատ­թէ­ո­սի -Գիրք ծն­ըն­դեան Յի­սու­սի...

54. ա. 454աբ Սկիզ­բն գլ­խոց Ա­ւե­տա­րա­նին, որ ըստ Մար­կո­սի -Ա. Վասն դի­ւա­հա­րին...

բ. 454բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Մար­կո­սի Ա­ւե­տա­րա­նիս - Ա­ւե­տա­րա­նն, որ ըստ Մար­կո­սի...

գ. 455ա-63բ Ա­ւե­տա­րան ըստ Մար­կո­սի -Սկիզ­բն Ա­ւե­տա­րա­նի Յի­սու­սի... (Կից` Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

55. ա. 463բ-4բ Սկիզ­բն գլ­խոց, որ ըստ Ղու­կայ Ա­ւե­տա­րա­նին -Ա. Վասն աշ­խար­հա­գ­րին...

բ. 464բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ղու­կայ Ա­ւե­տա­րա­նիս - Ա­ւե­տա­րա­նս, որ ըստ Ղու­կայ գրեալ է...

գ. 465ա-79ա Ա­ւե­տա­րան ըստ Ղու­կա­սու -Քան­զի բա­զումք յաւ­ժա­րե­ցին...

56. ա. 479ա Գլուխք ըստ Յով­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նին (Ա-ԺԸ) -Ա. Վասն ի Կա­նա հար­սա­նեա­ցն...

բ. 479ա Նա­խա­դ­րու­թիւն Յով­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նին -Յով­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նն գրեալ է...

գ. 480ա-90բ Ա­ւե­տա­րան ըստ Յով­հան­նու -Ի սկզ­բա­նէ էր բա­նն... (Կից` Իրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

57. ա. 490բ [ Այս ինչ է ի գիր­սս (ցանկ)] -Յա­ռա­ջա­բան Գոր­ծոց...

բ. 490բ-1բ Յա­ռա­ջա­բան Գոր­ծոց ա­ռա­քե­լոց -Որք մի ան­գամ...

գ. 491բ Դիր գլ­խոց Գոր­ծոց ա­ռա­քե­լոց -Ի հար­ցն եւ ի վար­դա­պե­տաց... ( այ­լուր` «Գիր կամ «Յա­ռա­ջա­գիր փխ. «Դիր):

դ. 491բ-2բ Գլուխք Գոր­ծոց ա­ռա­քե­լոց -Ա. Վասն առ ի յա­րու­թե­նէ...

ե. 492բ Ի գիրս Գոր­ծոց ա­ռա­քե­լոց ըն­թեր­ցուածք ԺԶ -Ըն­թեր­ցուա­ծն Ա` տու­նս Խ...

զ. 492բ-505բ Գործք ա­ռա­քե­լոց Ղու­կա[յ] ա­ւե­տա­րան­չի -Զբա­նն ա­ռա­ջին, զոր ա­րա­րի...

58. ա. 505բ-6ա Յա­ռա­ջա­բան Եւ­թա­նե­ցունց Թղ­թո­ցն Կա­թ­ու­ղի­կեայց -Ի փո­քու­նս փո­քումբք...

բ. 506ա Գլուխք Թղ­թոյն Յա­կո­բայ -Ա. Վասն համ­բե­րու­թեան...

գ. 506ա-7բ Թուղթ Յա­կո­բու -Յա­կո­բոս Աս­տու­ծոյ եւ տեառն Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ծա­ռայ...

59. ա. 507բ Գլուխք Ա­ռաջ­նոյ Թղ­թոյն Պե­տ­րո­սի -Ա. Վասն Քրիս­տո­սիւ...

բ. 507բ-9ա Թուղթ Պե­տ­րո­սի Ա­ռա­ջին -Պե­տ­րոս ա­ռա­քեալ... ընտ­րե­լոց նժ­դե­հից...

60. ա. 509աբ Գլուխք Եր­կ­րորդ Թղ­թոյն Պե­տ­րո­սի -Ա. Վասն կոչ­ման հա­ւա­տովք...

բ. 509բ-10բ Թուղթ Պե­տ­րո­սի Եր­կ­րորդ -Շմա­ւոն Պե­տ­րոս...

61. ա. 510բ Գլուխք Ա­ռաջ­նոյ Թղ­թոյն Յով­հան­նու -Ա. Ա­ւե­տա­րա­նա­կան աս­տուա­ծա­խօ­սու­թիւն...

բ. 510բ-2ա Թուղթ Յով­հան­նու Ա­ռա­ջին -Որ էրն ի սկզ­բա­նէ...

62. ա. 512ա Գլուխք Եր­կ­րորդ Թղ­թոյն Յօ­հա­նու -Ա. Յետ սկզ­բա­նն...

բ. 512ա Թուղթ Յով­հան­նու Եր­կ­րորդ -Յե­րի­ցուէ առ ընտ­րեալ Կիւ­րեա...

63. ա. 512ա Գլուխք Եր­րորդ Թղ­թոյն Յօ­հան­նու -Ա. Ա­ղօթք վասն կա­տար­ման...

բ. 512աբ Թուղթ Յով­հան­նու Եր­րորդ -Յե­րի­ցուէ առ Գա­յի­ոս...

64. ա. 512բ Գլուխք Թղ­թոյն Յու­դա­յի -Ա. Վասն զգու­շու­թեան...

բ. 512բ-3ա Թուղթ Յու­դա­յի` եղ­բ­օրն Յա­կո­բայ -Յու­դա` Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ծա­ռայ...

65. 513ա Ա­ղերս Եւ­թա­ղի - Ա­մե­նայն ու­րեք, ա­մե­նայն ի­րիք...

66*. ա. 513ա-5ա Յա­ռա­ջա­բան Պօ­ղո­սի ա­ռա­քե­լոյ նա­խա­կար­գեալ ի Գլուխ գրոց -Ընդ ու­սու­մ­նա­սէր...

բ. 515աբ Վկա­յու­թիւն Պօ­ղո­սի ա­ռա­քե­լոյ -Առ Նե­րո­նիւ կայ­սերբ...

գ. 515բ-9ա Բո­վան­դա­կու­թիւն ըն­թեր­ցուա­ծոց... (եւ աս­տուա­ծե­ղէն վկա­յու­թեանց) -Ի Հռօ­մա­յեց­ւոց Թղ­թին` ըն­թեր­ցուածք Ե...

դ. 519ա Այս ինչ է ի գիրս Պօ­ղո­սի ա­ռա­քե­լոյ Թուղթ ԺԴ -Ա. Առ Հռով­մա­յե­ցիս...

66. ա. 519աբ Գլուխք Հռով­մա­յեց­ւոց Թղ­թոյն - Ա­ւե­տա­րա­նա­կան վար­դա­պե­տու­թիւն...

բ. 519բ-25ա Թուղթ առ Հռօ­մա­յե­ցիս -Պօ­ղոս ծա­ռայ Քրիս­տո­սի...

67. ա. 525ա Գլուխք Ա­ռա­ջին Թղ­թոյն Կորն­թաց­ւոց -Զբա­զում եւ պէս­պէս յան­ցուա­ծոց...

բ. 525ա-30ա Թուղթ առ Կորն­թա­ցիս Ա­ռա­ջին -Պաւ­ղոս կո­չե­ցեալ ա­ռա­քեալ...

68. ա. 530աբ Գլուխք Եր­կ­րորդ Թղ­թոյն Կորն­թաց­ւոց - Ա­մե­նայն բանք թղ­թոյս...

բ. 530բ-34ա Թուղթ առ Կորն­թա­ցիս Եր­կ­րորդ -Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ... ե­կե­ղեց­ւոյդ Աս­տու­ծոյ...

69. ա. 534ա Թուղթ Կորն­թաց­ւո­ցն առ սուրբ ա­ռա­քեա­լն Պօ­ղոս -Ստա­փա­նոս եւ որք ընդ նմա...

բ. 534աբ Թուղթ Եր­րորդ առ Կորն­թա­ցիսն սուրբ ա­ռա­քե­լոյն Պօ­ղո­սի -Պօ­ղոս կա­լա­նա­ւոր...

70. ա. 535ա Գլուխք Գա­ղա­տաց­ւոց Թղ­թոյն -Ա. Յետ սկզ­բա­նն...

բ. 535ա-6բ Առ Գա­ղա­տա­ցիս Թուղթ -Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ ոչ ի մարդ­կա­նէ...

71. ա. 536բ Գլուխք Ե­փե­սաց­ւոց Թղ­թոյն -Ա. Վասն Քրիս­տո­սիւ ընտ­րու­թեա­նն...

բ. 537ա-8բ Թուղթ առ Ե­փե­սա­ցիս -Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ... սր­բոց, որ են յԵ­փե­սոս...

72. ա. 538բ Գլուխք Փի­լի­պեց­ւոց Թղ­թոյն -Ա. Գո­հու­թիւն վասն Փի­լի­պեց­ւոց...

բ. 538բ-9բ [Թուղթ] առ Փի­լի­պե­ցիս -Պօ­ղոս եւ Տի­մո­թէ­ոս... ա­մե­նայն սր­բոց...

73. ա. 539բ-40ա Գլուխք Կո­ղո­սաց­ւոց Թղ­թոյն -Ա. Գո­հու­թիւն վասն Կո­ղո­սաց­ւոց...

բ. 540ա-1ա [Թուղթ] առ Կո­ղո­սա­ցիս -Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ... առ Կո­ղո­սա­ցիս...

74. ա. 541ա Գլուխք Ա­ռաջ­նոյ Թղ­թոյն Թե­սա­ղո­նի­կեց­ւոց -Ա. Գո­վու­թիւն վասն Թե­սա­ղո­նի­կեց­ւո­ցն...

բ. 541ա-2ա Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Թուղթ Ա­ռա­ջին -Պօ­ղոս եւ Սւ[ի]ղուա­նոս եւ Տի­մո­թէ­ոս... Գո­հա­նամք զԱս­տու­ծոյ...

75. ա. 542աբ Գլուխք Թե­սա­ղո­նի­կեց­ւոց Եր­կ­րորդ Թղ­թոյն -Ա. Գո­հու­թիւն վասն Թե­սա­ղո­նի­կեց­ւո­ցն...

բ. 542բ-3ա Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Թուղթ Եր­կ­րորդ -Պօ­ղոս եւ Սի­ղուա­նոս եւ Տի­մո­թէ­ոս... Գո­հա­նալ պար­տիմք...

76. ա. 543աբ Գլուխք Թղ­թոյն Եբ­րա­յեց­ւոց -Եբ­րա­յեց­ւոց Թուղ­թս թուի թէ չի­ցէ Պօ­ղո­սի...

բ. 543բ-7բ Թուղթ առ Եբ­րա­յե­ցիս -Բա­զում մա­սամբք...

77. ա. 547բ Գլուխք Տի­մո­թէ­ոս Ա­ռաջ­նոյ Թղ­թոյն -Ա. Վասն յԱս­տու­ծոյ սէրն...

բ. 547բ-9ա Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա­ռա­ջին Թուղթ -Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ... ըստ հրա­մա­նի փրկ­չին մե­րոյ...

78. ա. 549աբ Գլուխք Եր­կ­րորդ Թղ­թոյն առ Տի­մո­թէ­ոս -Ա. Գո­վու­թիւն Տի­մո­թեայ...

բ. 549բ-50բ Առ Տի­մո­թէ­ոս Թուղթ Եր­կ­րորդ -Պօ­ղոս ա­ռա­քեալ... ըստ ա­ւե­տեաց կե­նա­ցն...

79. ա. 550բ Գլուխք Թղ­թոյն, որ առ Տի­տոս -Ա. Վասն վար­դա­պե­տաց...

բ. 550բ-1ա Թուղթ առ Տի­տոս -Պօ­ղոս ծա­ռայ Աս­տու­ծոյ...

80. ա. 551ա Գլուխք Թղ­թոյն որ առ Փի­լի­մովն -Ա. Գո­վու­թիւն Փի­լի­մօ­նի...

բ. 551աբ Առ Փի­լի­մոն եւ առ Ար­քիպ­պոս սար­կա­ւա­գու­հի եւ առ Ապփ­իա Թուղթ -Պօ­ղոս կա­պեալ Յի­սու­սի...

80*. ա. 551բ [Վա­րա­գիր գրո­ցս ցու­ցա­կի] -Գրե­ցի եւ կար­գե­ցի աստ կա­րի ստի­քի­րօն... (Խո­րա­գի­րը տե՛ս Լ0 2706, 634ա եւ Լ0 3604, 150բ: Այլ օ­րի­նակ­նե­րում` ընդ­հան­րա­պէս ան­խո­րա­գիր):

բ. 551բ Թե­լա­դ­րու­թիւն -Գլ­խա­ւոր եմ... Պա­տաս­խա­նի -Գանձ ու­նիմ...

գ. 551բ Նա­ւար­կու­թիւն Պօ­ղո­սի ա­ռա­քե­լոյ ի Հռօմ -Հա­րիւ­րա­պե­տին, որ տա­նէր զՊ­օ­ղոս...

81. ա. 552ա Գլուխք Յայ­տ­նու­թեա­նն Յով­հան­նու -Ա. Յայ­տ­նու­թիւն սր­բոյն...

բ. 552բ-61բ Յայ­տ­նու­թիւն սր­բոյն Յով­հան­նու Աս­տուա­ծա­բա­նի -Յայ­տ­նու­թիւն Յի­սու­սի...

82. 561բ-2բ Հան­գիստ սր­բոյն Յով­հան­նու ա­ռա­քե­լոյ եւ ա­ւե­տա­րան­չի -Էր ընդ եղ­բարս...

Լու­սանցք­նե­րում նշուած են բո­լոր գր­քե­րի տնա­հա­մար­նե­րը:

Բ. 1. 3բ-4բ [Ղա­զա­րայ Բա­բեր­դաց­ւոյ] Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս - Շնոր­հիւ Տեառն սկ­սա... ի մարդ­կա­նէ հրեշ­տակ առ­նէ եւ Որ­դի յԱս­տու­ծոյ ա­նուա­նէ: Եւ Քրիս­տո­սի մար­դա­սի­րին փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

Յա­ռա­ջա­բա­նու­թեան մէջ եր­կա­ր­օ­րէն խոս­ւում է Աս­տուա­ծա­շն­չիս գրու­թեան նպա­տակ­նե­րի, իր կազ­մած ցան­կե­րի, լու­սանցք­նե­րում նշա­նա­կուած Հա­յոց եւ Ֆրան­կաց հա­մա­րա­գ­րե­րի մա­սին. «...Ցան­կով եւ հա­մա­րա­գ­րով... զար­դա­րե­ցաք զսա` վասն դիւ­րա­գիւտ լի­նե­լոյ... զի թէ­պէտ գոյր մեզ յա­ռա­ջա­գոյն կար­ճա­ռօտ ցան­կեր` ի նախ­նեա­ցն մեր եւ ի տէր Դա­ւիթ ի­մ­աս­տուն քա­հա­նա­յէն, բայց ցիր ու ցան գո­լով յայլ եւ յայլ տե­ղիս: Բայց մեք... ժո­ղո­վե­ցաք ի մի տուբ... եւ ըստ այ­բու­բե­նից ի վե­րայ շա­րա­դ­րե­ցաք... Եւ զմիւս ցան­կն, որ զկ­նի նո­րին ա­րա­րի, ա­ռի զօ­րի­նա­կն ի լա­դի­նաց­ւոց... եւ զբազ­մ­աշ­խատ նուաստ Ղա­զարս յա­ղօ­թս մի՛ մո­ռա­նայք...:

2. 5ա Գրի­գո­րի ե­ռա­մե­ծի, որ այս­պէս շա­րա­հիւ­սեալ է զՀին եւ զՆոր կտա­կա­րա­նս -Ո՞ր­քան են եւ ո՞րք գիրք սուրբք Հին եւ Նոր կտա­կա­րանք... Զ[Մ]իա­հա­մուռ Հին եւ Նոր կտա­կա­րանք ԳՌ­ՉԻ (3720) տուն է:

3. 5բ-6բ Վա­նա­կան վար­դա­պե­տին [Հա­մե­մա­տու­թիւն Հին եւ Նոր Կտա­կա­րա­նա­ցն] -Եր­կինք` ե­կե­ղե­ցի... Եւ­թա­նա­սուն թարգ­ման­քն` աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պետք:

4. 562բ-5ա Ո­տա­նա­ւոր չա­փա­բե­րա­կան նուաստ բա­նա­սի­րէս (= Յի­շա­տա­կա­րան Ղա­զա­րայ Բա­բեր­դաց­ւոյ] -Փա՜ռք ա­մե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թեան ա­նե­ղա­կան... (տե՛ս «Յի­շա­տա­կա­րան բաժ­նում):

5. ա. 565բ-78բ [Ղա­զա­րայ Բա­բեր­դաց­ւոյ] Ցանկ ի վե­րայ այ­բու­բե­նից Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս ըստ հայ­կա­կան թուոց - Ա­բե­լի բանք...

բ. 578բ Ցանկ Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս, զոր ինչ որ ի Սուրբ գիր­քս ըն­թեր­ցեալ լի­նի... (Ցան­կե­րից օգ­տուե­լու մա­սին) -Ո՜վ ե­րի­ցս ե­րա­նեալք... ծա­նիք զցան­կիս զօ­րու­թիւն... եւ բազ­մ­աշ­խատ եւ զցայգ եւ զցե­րեկ ի վե­րայ սո­րին տք­ն­օղն եւ զջա­նա­ց­օղն` զՂա­զար նուաս­տս... մի՛ մո­ռա­նայք... յա­ւի­տե­նից. ա­մէն:

գ. 579ա-98բ Ցանկ ի վե­րայ այ­բու­բե­նից Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս ըստ լա­դի­նա­ցոց թուոց - Աբ­բա­հայր...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 10ա (Ղա­զա­րայ Բա­բեր­դաց­ւոյ).

 Աս­տուած, որ տէրդ ես ա­մե­նի

Եւ ա­րա­րողդ յա­մե­նայ­նի,

Որ հա­ճե­ցար ի հեզն ա­րի,

Ի մար­գա­րէ­ն­ըն հրա­շա­լի`

Մե­ծ­ըն Մով­սէս քոյդ սի­րե­լի,

Դէմ յան­դի­ման քեզ խօ­սո­ղի,

Ե­րե­ւե­լով ամ­պով մի­գի`

0րէ­ն­ըս տուեր զար­մա­նա­լի,

Պատ­մել զլի­նե­լու­թիւն նախ­կի,

Զինչ ա­պա­գայն պի­տի լի­նի:

 Արդ, ա­ղա­չեմք ար­տա­սուա­լի

Զթա­գա­ւորդ եր­կ­նի եւ եր­կ­րի,

 Ա­ղա­չա­նօք քոյդ ծա­ռա­յի`

 Աս­տուա­ծա­խօս մար­գա­րէի:

Ի մեզ գթա, Աս­տուած բա­րի,

Եւ ո­ղոր­մեա յա­մե­նայ­նի

ԶԱս­տուա­ծա­շուն­չ­ըս լը­ման գր­օ­ղի`

Թո­րոս դպիր ե­րի­տա­ս­ար­դի,

Գրո­ցս ստա­ցո­ղի ու ծաղ­կ­օ­ղի

Եւ լոկ ա­նուամբ Ղա­զա­րո­սի:

Ի քեզ յան­ձին միշտ ե­ղի­ցի

Մին­չեւ ի յօր կա­տա­րա­ծի,

Յոր­ժամ դա­տողդ ա­տեան նըս­տի,

Քո­յին տես­լեանդ ար­ժա­նաս­ցի:

551բ. Ղա­զար` մե­ղօք մե­ռեալ ո­գի,

Ձեզ պա­ղա­տիմ ո­ղոր­մե­լի,

Որք հնի­դի­պիք այ­ս­ըմ տա­ռի

Եւ ը­զմայ­լիք սո­րին բա­նի,

Յիշ­ման առ­նել զմեզ ար­ժա­նի

Ծնո­ղօք, զար­միւք մե­րովք նախ­նի,

Եւ ա­մե­նայն ա­րեա­նա­ռուի

Բա­նիւ ա­սել Տէր ո­ղոր­մի:

Յա­ւէտ եւ ձեզ նոյ­ն­ըն լի­ցի,

Զի միա­բան յօ­ր­ըն վեր­ջի,

Յան­փո­խա­նոր­դն ա­ռա­ւօ­տի,

Մի­ում բնու­թեան ե­ռան­ձ­նէի`

Ե­րեք­սր­բեան փառսն եր­գես­ցի

Մե­ծաց ձրի­ցն պար­գե­ւո­ղի (Նոյ­նը` 479ա):

562բ Ո­տա­նա­ւոր չա­փա­բե­րա­կան նուաստ բա­նա­սի­րէս

Փա՜ռք ա­մե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թեան ա­նե­ղա­կան`

Հա­ւր եւ Որ­դոյ եւ Սուրբ Հոգ­ւոյն ան­քն­նա­կան,

Զի Հայր ան­ծին է, ա­նս­կիզ­բն եւ ան­վա­խ­ճան,

 Ան­պա­րա­գիր, ա­ներբ, ա­նուր, ան­զն­նա­կան...

(ե­ւս 111 քա­ռա­տող փա­ռա­բա­նու­թիւն, ա­պա` 565ա)

 Ա­ւարտ ե­ղեւ Աս­տուա­ծա­շուն­չս այս սի­րա­կան`

Հին եւ Նոր կտա­կա­րան­քն լիա­կան,

Թուա­կա­նիս Հա­յոց Մե­ծաց եւ ա­բե­թեան

ՌԿԸ (1619) յա­ւե­լի յա­րա­բար­դեան,

Ի յա­մի­ս­ըն ապ­րի­լի ըստ հռո­մա­կան,

Որ տաս­նու­վե­ցն ե­ղեւ Զատ­կի մեր հայ­կա­կան,

Ի յեր­կիրս յը­Ռու­զաց եւ Լէ­հաս­տան,

Ի քա­ղա­քս աս­տու­ծա­խ­նամ Լով կո­չա­կան:

Հայ­րա­պե­տին մե­րոյ ազ­գիս ա­բե­թա­կան

Տէր Մել­քի­սէթ կա­թո­ղի­կոսն Ա­րե­ւե­լեան,

Ի յա­րեւ­մու­տս Տա­ն­ըն Սը­սա ազ­նուա­կան`

Տէր Յո­վան­նէս կա­թո­ղի­կոս աս­տու­ծա­բան:

Որ­պէս լու­սին եւ ա­րե­գա­կն ի եր­կի­նս կան,

Սոյն­պէս սո­քայ են յեր­կիրս Հա­յաս­տան:

Սր­բա­զան քա­հա­նա­յի­ցն, որ այժ­մս կան,

Որ ան­դա­դար տիւ եւ գի­շեր առ Տէր կար­դան`

ԶՍ­տե­փան­նոս ե­պիս­կո­պոսն ծեր ա­լեան

Եւ տէր Գաս­պար ա­ւա­գե­րէ­ցն պա­տուա­կան,

Տէր Խա­չա­տուր Տէր-Զա­քա­րեան ազ­նուա­կան,

Տէր Թո­րոս, տէր Յով­հան­նէս վար­դա­պետք ման­կան,

Տէր Գրի­գոր կրօ­նա­ւորն վա­նա­կան

Եւ տէր Մար­գարն ի հետ նմին ըն­կե­րա­կան:

 Աս­տուա­ծա­սէր տա­նու­տէ­րա­ցն Լօ­վա­կան`

Բան Գաբ­րի­է­լն եւ Թո­րոսն ե­րե­ս­փո­խան:

Եւ հա­սա­րակ են դա­տա­ւորք եր­կո­տա­սան,

Որ ա­րա­րի­չն հաս­տատ պա­հէ եւ ան­սա­սան:

Ի ժա­մա­նա­կս սո­ցունց ե­ղեւ յայս յան­գա­կան,

Հոգ­իա­բուխ, աս­տուա­ծա­տունկ այս բու­րաս­տան:

Ես իմ ան­ձամ­բս ե­ղէ սո­րա աշ­խա­տա­կան

Եւ զնիւ­թն յա­ռաջ պատ­րաս­տե­ցի ա­նն­իա­զա­կան,

Ե­տու ի ձեռն Թո­րոս դպ­րի ե­րա­գա­գ­րեան`

Տա­լով զվար­ձս ձե­ռաց ա­ռա­տա­կան,

Բա­զում եղ­բարս յոր­դո­րե­ցի եւ ե­տու բան,

Զի եւ նո­ցա ջա­նիւ­քն առ­նել ա­ւար­տա­կան:

Մին­չեւ ի չորս տա­րին ե­ղաք աշ­խա­տա­կան,

Հա­զիւ հա­նաք զԱս­տուա­ծա­շուն­չս ա­ւար­տա­կան:

Ե­տու ի ձեռս Ան­դ­րիյ դպ­րին եղ­բայ­րա­կան,

Որ կա­պեաց զսա ի մի տու­բի հա­ւա­քա­կան,

Ո­րոց տա­ցէ տէր մեր Յի­սուս վար­ձս յա­ւի­տեան,

Զինչ որ աշ­խատ ե­ղեն նո­քա ե­րա­գա­կան:

Վասն ո­րոյ են կր­սեր ձեռ ծա­ռա­յա­կան,

 Ար­տա­սուա­լից հայ­ցեմ ի ձէնջ պա­ղա­տա­կան

Յա­ղօ­թս ձեր յի­շել զմեզ լի սր­տա­կան,

Ոչ մո­ռա­նալ հա­րե­ւան­ցի տե­սո­ղա­կան

Զիս` զՂա­զար Բա­բեր­թա­ցիս նշ­դե­հա­կան,

Նա­եւ սի­րուն ծն­օ­ղսն իմ հան­գու­ցա­կան,

 Այ­լեւ ազգ մեր ա­րեա­նա­ռու եւ մեր­ձա­կան

Եւ ու­սուց­չաց մե­րոց ա­մէն հա­սա­րա­կան:

Եւ որ յի­շէ զիս` զնուաս­տս եւ ան­պի­տան,

Եւ վե­րա­գ­րեա­լսն մեր ըստ մի­ո­ջէ ա­մե­նե­քեան,

Նա­եւ նոյն ինք յի­շեալ լի­նի օրն ա­հե­ղեան,

Յոր­ժամ նս­տի Քրիս­տոս ա­թոռ դա­տո­ղա­կան

Եւ նմա փա՜ռք յա­մե­նայ­նէ ան­լ­սա­կան,

Ընդ հօր հոգ­ւովն ճշ­մար­տի միան­գա­մայն,

 Այժմ եւ յա­ւէտ եւ յա­պա­գայն յա­րա­ձ­գա­կան

Եւ ան­սպառ եւ ի ան­կէտ միշտ յա­ւի­տեան:

598բ Փա՜ռք... Շնոր­հիւ ա­մե­նա­կա­րող զօ­րու­թեամ­բն Աս­տու­ծոյ ա­ւար­տեալ ե­ղեւ Աս­տուա­ծա­շունչ մա­տեա­նս ի յեր­կիրս Ռու­զաց, ի մայ­րա­քա­ղա­քս Ի­լով, ի դուռն Հա­ճատ­կա­տար Աս­տուա­ծած­նին վա­նու­ցս, ի հայ­րա­պե­տու­թեան Սուրբ Է­ջմ­իած­նա յա­թո­ռոյն տեառն տեառն Մել­քի­սեդ կա­թո­ղի­կո­սին Ա­րե­ւե­լեան գա­ւա­ռին, այ­լեւ Տա­նն Կի­լիկ­իա տեառն տէր Յով­հան­նէս կա­թո­ղի­կո­սին եւ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տին, ի ա­ռաջ­նոր­դու­թեան սուրբ Ե­րու­սա­ղե­մայ եւ ի տե­ղա­պա­հու­թեան մար­մ­նա­ռիկ սուրբ տն­օ­րի­նա­կա­նա­ցն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ տէր Գրի­գոր ար­հե­պիս­կո­պո­սին, ի թա­գա­ւո­րու­թեա­նն Լե­հաց ազ­գին` բա­րե­պաշտ ար­քա­յին Եր­րորդ Զիկ­մուն­դին, եւ մեծ սպար­պե­տին եւ զօ­րա­վա­րին իւ­րոյ` Սթա­նիս­լաւ գանձ­լե­րին, ի ա­ւա­գի­րի­ցու­թեան Լո­վա քա­ղա­քին տէր Գաս­բար քա­հա­նա­յին, ի ե­րե­ս­փո­խա­նու­թեան բան Գաբ­րի­է­լին եւ բան Թո­րո­սա­ցն, ի ա­մս կե­նա­րա­րին տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ՌԶՃԺԹ (1619)-ին, ի թվա­կա­նին Հա­յոց մե­ծաց ՌԿԸ (1619)-ին:

Սմին` այսմ աս­տուա­ծա­ւանդ Աս­տուա­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս, ե­ռան­դոտ սի­րով, բաղ­ձա­լի տեն­ջա­նօք փա­փա­քե­ցայ ես` ա­ն­ար­ժա­նս, հո­ղս ու փո­շիս, հուս­կս եւ նուա­զս եւ տրու­պս, կր­սերս եւ ո­տից կո­խան եւ յետ­նեա­լս ա­մե­նայ­նի, գրել ե­տու զսեաւ գիրն Թո­րոս դպիր գրա­գ­րին, եւ զոս­կէ­գիրն եւ զծա­ղի­կսն եւ զո­մա­նս ի պատ­կե­րա­ցն ես իմ հո­ղա­նիւթ մա­տամ­բս գծա­գ­րե­ցի, ո­րում ի ման­կու­թե­նէս ի վեր խան­տա­կաթ սի­րով կու ցան­կա­յի, որ եւ շնոր­հիւ Փրկ­չին մե­րոյ ա­ւար­տեալ տե­սի մար­մ­նա­կան ա­չօք ի­մով, զոր սի­րեաց ան­ձն իմ, վասն նո­րոյ ցն­ծա­ցայ եւ ու­րա­խա­ցայ իբ­րեւ զու­նո­ղս ա­ւա­րաց բազ­մաց ա­կանց պա­տուա­կա­նաց: Այ­լեւ զա­նա­զան գու­նով ծաղ­կե­ցի եւ գե­ղեց­կա­ն­կար պատ­կե­րօք կեր­պա­գ­րեալ ե­տու եւ զա­նա­զան յօ­րի­նուա­ծօք շքե­ղա­ցու­ցի զհոգ­իա­բուխ Աս­տուա­ծա­շունչ մա­տեա­նս, զի մի լսե­լօք միայն, այ­լեւ ա­չաց տե­սո­ղու­թեամբ զուար­ճաս­ցին հան­դի­պեալ­քն տն­օ­րի­նու­թեա­նն Քրիս­տո­սի իբ­րու հա­յե­լեաւ ի­միք ան­մի­ջոց տե­սա­նե­լով ի նկարս կեն­դա­նա­գ­րեա­լս զփր­կա­րար գոր­ծսն Քրիս­տո­սի, եւ ի բա­րի օ­րի­նա­կէն բա­րե­մ­տու­թեամբ շա­հեալք, յօ­ժա­րա­միտք լի­ցին ի կցոր­դու­թիւն գոր­ծո­ցն եւ բա­նի­ցն Քրիս­տո­սի:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­նե­սեա­նսդ, ար­տա­սուա­գին պա­ղա­տա­նօք, զհան­դի­պողքդ Աս­տուա­ծա­շունչ մա­տե­նիս` կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով եւ կամ հա­րե­ւան­ցի տե­սա­նե­լով, զա­ւե­լոր­դն բառ­նայք եւ զպա­կա­սու­թիւ­նն լնոյք եւ խո­շո­րու­թեան եւ ա­նար­հես­տու­թեան գրոյս եւ սղա­լա­նա­ցն ան­մե­ղա­դիր լե­րուք, զի կար մեր այս­չափ էր: Վասն ո­րոյ ա­պա ե­կեալ սի­րե­ցեալ եղ­բարքդ մեր, զե­րե­սս եր­կ­րա­ծին ի հո­ղոյ ե­դեալ եւ ար­տա­սուա­լից ա­չօք հայ­ցեմ եւ խն­դ­րեմ ի ձե­զա­նէ, որ զիս` զնուաստ Ղա­զար Բա­բեր­դա­ցիս, յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ եւ աս­տուա­ծա­հա­ճոյ ա­ղօ­թս ձեր եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք կամ Հայր մեր կամ Քրիս­տոս որ­դի Աս­տու­ծոյ: Նա­եւ զծ­նո­ղսն իմ` զՆի­կո­ղա­յոս, եւ զմայրն իմ` Շնո­ֆորն, եւ զհո­գէ­սէր զքոյրն իմ` զՂու­տ­րատ, եւ զհան­գու­ցեալ եղ­բայրս իմ առ Քրիս­տոս եւ զա­մե­նայն ա­րեա­նա­ռու մեր­ձա­ւորսն իմ, նա­եւ զբազ­մ­աշ­խատ գծա­գ­րող սո­րին` զդ­պիր Թո­րոսն, եւ զիւր ծնո­ղսն` զՄիթ­քոն, եւ զմայր իւր` զՄա­նու­շակ, եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորք իւր: Նա­եւ ու­սու­ցիչ վար­պե­տին մեր` թէ՛ հո­գե­ւոր, եւ թէ՛ մար­մ­նա­ւոր: Նա­եւ ե­րախ­տա­ւոր­քն մեր եւ կե­րա­կ­րող­քն եւ քնք­շող­քն զմեզ ի յայսմ ղա­րի­պու­թեան եւ նշ­դե­հու­թեա­նս մեր` զբան Խաչ­քոն, եւ զիւր եղ­բարսն եւ զիւր որ­դի­քն` զբան Ան­տ­րիյն, զբան Թո­րոսն եւ զբան Միս­քոն եւ զբան Խո­ճուն: Նա­եւ, որք ձեռն­տու եւ օգ­նա­կան ե­ղեն ստա­ցուա­ծովք իւ­րոց հոգ­իա­բուխ սուրբ մա­տե­նիս` զպա­րոն Յա­կոբ­շան, ||(599ա) եւ զիւր որ­դի­քն` զբան Վար­դան եւ զբան Սա­հա­կն, զպա­րոն Եա­նն, զբան Շիմ­քոն, զխո­ճա Ծէ­րի­կն, զխո­ճա Պե­տ­րոսն, որ տա­րա­ժամ մա­հուամբ ել ի յայսմ յաշ­խար­հէս: Նա­եւ ե­ր­ա­գա­հաս դի­տողն եւ նկա­րողն եւ զս­խա­լա­նսն շուտ ճա­նա­չողն` զտի­րա­ցու Հա­րա­պե­տն Կա­ֆա­ցի, որ հետ նո­րա սր­բա­գ­րե­ցի: Նա­եւ ձեռն­տու եւ ըն­կե­րա­կ­ցու­թիւն առ­նո­ղա­ցն մեզ զՍ­րա­պի­ոն գրա­գիրն, որ խա­զուած­քն քա­շեց: Այ­լեւ Խաչ­քո դպիրն եւ բան Գաբ­րուշն եւ բան Սդէց­քո­յի որ­դին` Խաչ­քոն, եւ բան Վա­սի­լն, որ ի վե­րայ ցան­կին սո­րա աշ­խա­տե­ցան: Նա­եւ զխո­ճա Պե­տ­րոսն եւ զեղ­բայրն իւր` զխո­ճա Ղա­զարն, զբան Հա­ճին, եւ զայ­լսն, որ ոչ գրե­ցաք ա­նուա­նէ, զի մի եր­կա­րաս­ցէ բա­նն, այլ գրես­ցի ա­նուանք նո­ցա ի դպ­րու­թիւն կե­նաց տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի: Որ ին­քն ի Տէր յա­մե­նայ­նի` բո­լո­րի եւ մա­սանց ե­րե­ւե­լեաց եւ ա­նե­րե­ւոյ­թից, զմեզ յի­շո­ղացդ եւ յի­շե­ցե­լո­ցս առ հա­սա­րակ պար­գե­ւես­ցէ զիւր ա­ռատ ո­ղոր­մու­թիւ­նն եւ մար­դա­սի­րու­թիւ­նն աստ եւ հան­դեր­ձեա­լն, նա­եւ լսել տա­ցէ ձեզ զե­րա­նա­կան ձայ­նն, որ ա­սէ. Ե­կայք, ա­ւր­հ­նեալքդ հօր ի­մոյ, ժա­ռան­գե­ցէք զան­սպառ եւ զա­ն­վաղ­ճան ու­րա­խու­թիւ­նսն: Եւ նմա փա՜ռք ընդ Հօր եւ Սուրբ Հո­գոյն այժմ եւ միշտ եւ յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն:

Տե՛ս նա­եւ` Ա­նուա­նա­թերթ` 3ա, «Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն (Բ, ¢1), «Ցանկ (Բ, ¢5. բ):

2. 8ա (Թո­րոս գր­չի) Զըս­տա­ցող Աս­տու­ծա­շունչ սուրբ մա­տե­նիս` զՂա­զար վար­դա­պե­տն (նոյ­նը` 440ա):

62ա Զծ­ր­օ­ղս յի­շեշ­ջիք, ա­ղա­չեմ:

94ա Զմե­ղա­պարտ գրիչ զԹո­րոս սար­կա­ւագ բա­րի մտօք յի­շել ի Տէր, յե­րե­սս ան­կեալ ա­ղա­չեմ զըն­թեր­ց­օղդ:

118ա Զստա­ցող Աս­տուա­ծա­շունչ մա­տե­նիս` զՂա­զար վար­դա­պե­տն, եւ զծ­ն­օ­ղսն իւր եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­կ­այս իւր յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս, որք լու­սա­ւո­րիք ի սմա­նէ ըն­թերց­մամբ կամ օ­րի­նա­կե­լով: Նա­եւ զիս` զեղ­կե­լի գրի­չս զԹո­րոս դպիրս, բա­րի մտօք յի­շել ի Տէր, յե­րե­սս ան­կեալ ա­ղա­չեմ, եւ Աս­տուած, որ ա­ռա­տն է ի տուրս, մեզ եւ ձեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն (նման` 156ա, 329բ, 454բ):

192ա Զգ­րիչ տա­ռիս տէ­րու­նա­կան`

ԶԹո­րոս ո­մն ան­պի­տան,

Մաղ­թեմ ար­ժան ա­րէք յիշ­ման,

Ա՛ հարք եւ եղ­բարք իմ պա­տուա­կան:

222ա Զստա­ց­օղ Աս­տուա­ծա­շունչ մա­տե­նիս` զՂա­զար վար­դա­պե­տն, եւ զծ­ն­օ­ղսն իւր` զհայրն իւր` զՆի­կ­օ­ղա­յոսն, եւ զմայր իւր` Շնօ­ֆորն, եւ զեղ­բայր­քն իւր, որ առ Աս­տուած են փո­խեալ, եւ զքոյրն իւր` զՂու­տ­րա­թն, եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­կ­այս իւր յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս, որք լու­սա­ւո­րիք ի սմա­նէ ըն­թերց­մամբ կամ օ­րի­նա­կե­լով: Նա­եւ զիս` զեղ­կե­լի գրի­չս զԹո­րոս դպիրս, եւ Աս­տուած, որ ա­ռա­տն է իր տուրս, մեզ եւ ձեզ ո­ղոր­մես­ցի (նոյ­նը` 434ա):

291ա Ո՜վ եղ­բայր, յի­շեա՛ զեղ­կե­լի զԹո­րոս նո­տարս Ա Հայր մե­րիւ (նման` 331բ, 510բ, 524ա, 525ա):

536բՈր կա­պե­ցար ի Պա­ղես­տին,

 Ար­ձա­կե­ցար ի Հռոմ կր­կին,

Լե՛ր բա­րե­խօս դու Թո­րո­սին`

Գծո­ղի տա­ռիս ըստ իւր կա­րին,

 Այ­լեւ ծնո­ղաց իւր եւ զար­մին,

Եւ որ ա­սէ թէ Ե­ղի­ցին:

Հայր մեր, որ յեր­կի­նս:

551բ Ես` նուաստ Թո­րոս դպիրս, ծա­ռայ Քրիս­տո­սի, օգ­նու­թեամ­բն ու կա­րո­ղու­թեամ­բն Աս­տու­ծոյ, սկ­սա գրել զայս Աս­տուա­ծա­շունչ տառս ի թուա­կա­նիս Հա­յոց ՌԿԵ (1616)-ին եւ փե­տր­վար ամ­սոյն ԺԳ-ին եւ ա­ւարտ հա­նե­ցի ի թվին ՌԿԸ (1619)-ին եւ ապ­րի­լի Զ-ին ի փառս Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ. ա­մէն: Բայց ար­տա­սուա­գին պա­ղա­տա­նօք խն­դ­րեմ ի ձեզ­նէ, որ զիս եւ զիմ ծն­օղ­քն եւ զՂա­զար վար­դա­պե­տն` ստա­ցող սո­րին, յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր սր­տի մտօք եւ կամ Հայր մեր ա­սե­լով, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ. ա­մէն, ե­ղի­ցի:

578բ Ո՛վ եղ­բայր, յի­շեա զմե­ղա­ւոր եւ զա­ն­ար­ժան զհո­ղս եւ փո­շիս` զԹո­րոս դպիրս մին Հայր մե­րիւ: Ով որ զմեզ յի­շէ, յի­շեալ լի­ցի ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ:

Ո՜վ գիր, որ մնաս,

Ո՜վ ձեռք, որ հո­ղա­նաս,

Ո՜վ եղ­բայր, որ կար­դաս,

Ո՜հ թէ զմեզ մո­ռա­նաս:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

599ա (ԺԷդ., շղա­գիր եւ բո­լոր­գիր) Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զՆի­կո­ղա­յոսն, զԿի­րա­կոսն, զՎար­դն, զԽան­փա­շան եւ որ­դի­քն իւր` զՄար­տի­րոսն, զՄար­կոսն, եւ դս­տերք իւր` զԽա­թուն­փա­շան, զՇա­հ­պէ­կն, զՄար­թայն, զԼու­սի­կն եւ իւր կո­ղա­կի­ցն` զԹուր­վան­տան: Ո՜վ եղ­բարք, թո­ղու­թիւն ա­րա­րէք ինձ` մե­ղա­ւո­րիս, յոր­ժամ ըն­թեռ­նուք զԱս­տու­ծա­շունչ:

352

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

Սուղ­տա-Սուր­ղաթ     ՊԺԶ-ՊԻ -1367-1371

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ, ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գրի­գոր Թո­րո­սանց, ի վա­յե­լու­մն որդ­ւոյ իւ­րոյ Թո­րո­սի:

ԹԵՐԹ` 411+2 (կրկ. 84, 85).չգ­րուած` 286բ, 409բ-11բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԼԵ 12 (Ա, ԻԹ, ԼԵ 13, ԻԱ 11, ԻԵ թռիչք)+1 3: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31,5 22: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն (միա­սիւն` 405բ-8բ, ե­ռա­սիւն` 2աբ): ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 164): ՏՈՂ` 53 ( ա­ռան­ձին թեր­թեր` 55-78): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր եւ վար­դա­գոյն թա­ւիշ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը կար­միր եւ դրոշ­մա­զարդ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` սկզ­բից 1 թերթ չգ­րուած մա­գա­ղաթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ-Վե­ց­օ­րեայ ա­րար­չա­գոր­ծու­թիւն` 3բ: Ի լու­սան­ցս-Մով­սէս` 58ա, Դա­ւիթ` 95բ, 197ա, Սո­ղո­մոն` 133ա, Յով­նան` 243ա, Ամ­բա­կում` 244ա, Մա­ղաք­իա` 248բ, Ե­րեմ­իա` 250ա: Մատ­թէ­ոս` 312բ (եղ­ծուած), Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 340ա, ի լու­սան­ցս-Մար­կոս` 323ա, Ղու­կաս` 329բ, Յա­կո­բոս` 365բ, Պե­տ­րոս` 367բ, Պօ­ղոս` 375ա, Տի­մո­թէ­ոս` 382բ: Եօթ­նա­գ­լուխ վի­շապ` 407բ: Խ ո ր ա ն (ծաղ­կա­զարդ շր­ջա­նակ­ներ)` 311ա-12բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 4ա, 85բ: Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ 20բ, 34ա, 44ա, 58ա, 70ա, 78ա, 124ա, 133ա, 143բ, 169ա, 177բ, 197ա, 215ա, 237ա, 250ա, 269բ, 313ա, 356ա, 375ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, թռ­չ­նա­յին, տա­ճար, բծա­ւոր եղ­ջե­րու (183բ): Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, մար­դա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 1-3 թեր­թե­րի լու­սանցք­նե­րը վնա­սուած, 392-411 թր­ջուած, նկար­նե­րից մի քա­նի­սի կար­միր ներ­կը ճա­պա­ղած, կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րերն ու թի­կուն­քը կար­կա­տուած (ԺԹդ.):

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. Ծնունդք -Նխ. 1բ: Գլ. 1բ (Ա-ԾԴ), 3ա (ԾԵ-ԾԷ): Գրք 4ա-20բ:

2. Ելք -Նխ. 2ա: Գլ. 2աբ: Գրք 20բ-34ա (Կից` 34աբ, տե՛ս Բ, ¢1. ա):

3. Ղեւ­տա­կանք -Նխ. 2բ: Գլ. 2բ, ա­պա` 3ա (10-րդ տո­ղից): Գրք 34ա-43ա (Կից` 43ա, տե՛ս Բ ¢1. բ):

«Նխ. եւ «Գլ. ¢1-3 հա­մա­խմ­բուած` 1բ-3ա:

4. Թիւք -Նխ. 43բ: Գլ. 43բ: Գրք 44ա-56բ:

5. Բ. 0րէնք -Նխ. 57ա: Գլ. 57աբ (Կից` 57բ, տե՛ս Բ ¢1. գ-զ): Գրք 58ա-69ա:

6. Յե­սու -Նխ. 69ա: Գլ. 69աբ (Կից` 69բ, տե՛ս Բ ¢1. է): Գրք 70ա-8բ:

7. Դա­տա­ւորք -Նխ. 78ա: Գլ. 78ա: Գրք 78ա-84դ:

8. Հռութ -Նխ. 84դ: Գրք 84դ-85դ (Կից` 85բ, տե՛ս Բ ¢1. ը-թ):

9. Թագ. Ա -Յռջբ. («Վասն) 85բ: Նխ. («Սկիզ­բն) 85գ: Գլ. 85գ: Գրք 85դ-95բ:

10. Թագ. Բ -Գլ. 95բ: Գրք 95բ-104ա:

11. Թագ. Գ -Գլ. 104բ-14ա:

12. Թագ. Դ -Գլ. 114բ-23բ:

13. Մնաց. Ա -Յռջբ. 123բ-4ա: Գլ. 124ա: Գրք 124ա-32բ:

14. Մնաց. Բ -Գլ. 132բ: Գրք 132բ-43ա:

15. Ե­զր Ա -Նխ. 143ա: Գլ. 143բ: Գրք 143բ-8բ:

16. Ե­զր Բ -Հան­գա­մանք 148բ: Գրք 148բ-51բ:

17. Նէ­ե­մի -Նխ. 151բ: Գլ. 151բ-2ա: Գրք 152ա-6ա:

18. Ես­թեր -Նխ. 156ա: Գրք 156բ:

19. Յու­դիթ -Նխ. 159բ: Գրք 159բ-64բ:

20. Տով­բիթ -Նխ. 164բ: Գրք 164բ-7բ:

21. Յոբ -Նխ. 168բ: Նխ. ( Ա­ղի­կառ­նա­ցի) 168բ: Գրք 169ա-76բ:

22. Ա­ռակք -Նխ. 177ա: Գլ. 177ա (Կից` 177ա, տե՛ս Բ ¢2): Գրք 177բ-84բ:

23. Ժո­ղո­վող -Նխ. 185ա: Գլ. 185աբ: Գրք 186ա-8ա:

24. Երգ Եր­գոց -Նխ. 185ա: Գրք 188ա-9բ (Կից` «Գի­տա­ցի):

25. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Նխ. 185բ: Գլ. 185բ: Գրք 189բ-90բ (Ա, 1-Է, 24 «... յս­տա­կու­թեան):

«Նխ. ¢23-25 եւ «Գլ. ¢23, 25 հա­մա­խմ­բուած` 185աբ:

26. Սի­րաք -Գրք 191ա-6ա:

27. Սաղ­մոսք -Նխ. (Ե­պի­փան) 196ա-7ա: Գրք 197ա-214բ (Կից` «Փո­քր էի):

28. Ե­սա­յի -Նխ., Գլ. 168ա (¢21-ից ա­ռաջ): Մրգ. 214բ-30ա:

29. Դա­նի­էլ -Նխ. 230ա: Գլ. 230աբ: Մրգ. 230բ-6բ:

30. Ով­սէէ -Նխ. 236բ-7ա: Գլ. 237ա: Մրգ. 237ա-9ա:

31. Ա­մո­վս -Գլ. 239ա: Մրգ. 239ա-41ա:

32. Մի­քիէ -Գլ. 241ա: Մրգ. 241ա-2ա:

33. Յո­վէլ -Գլ. 242ա: Մրգ. 242ա-3ա:

34. Աբ­դի­ու -Գլ. 243ա: Մրգ. 243ա:

35. Յով­նան -Գլ. 243ա: Մրգ. 243աբ:

36. Նա­ւում -Գլ. 243բ: Մրգ. 243բ-4ա:

37. Ամ­բա­կում -Գլ. 244ա: Մրգ. 244ա-5ա:

38. Սո­փոն­իա -Գլ. 245ա: Մրգ. 245աբ:

39. Ան­գէ­ոս -Գլ. 245բ: Մրգ. 245բ-6ա:

40. Զա­քար­իա -Գլ. 246ա: Մրգ. 246ա-8բ:

41. Մա­ղաք­իա -Գլ. 248բ: Մրգ. 248բ-9ա:

42. Ե­րեմ­իա -Նխ. 249ա: Գլ. 249աբ: Մրգ. 250ա-66ա, 285բ-6ա:

Գրի­չը բաց է թո­ղել ԽԴ (=ԾԲ) գլու­խը եւ ծա­նօ­թա­գ­րել. «Ի Չոր­րորդ

Թա­գա­ւո­րու­թեան­ցն ՀԳ հա­մարն գտա­նես զՍե­դեկ­իա, ա­պա այն ըն­դ­օ­րի­նա­կել` 285բ-6ա «Ի յԵ­րեմ­իա­յի մար­գա­ր­է­ու­թե­նէ` յա­ռաջ քան զԲա­րու­քա Թուխ­տսն:

43. Բա­րուք -Թղթ 266ա-7բ:

44. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ող­բօ 267բ-9ա:

45. Ե­զե­կի­էլ -Նխ. 269ա: Գլ. 269աբ: Մրգ. 269բ-85բ: ( Աստ տե՛ս ծնթ. ¢42: Կից` 286ա, տե՛ս Բ ¢3):

46. Մա­կաբ. Ա -Նխ. 287ա: Գլ. 287աբ: Գրք 287բ-98ա:

47. Մա­կաբ. Բ -Նխ. 298աբ: Գլ. 298բ-9ա: Գրք 299ա-307ա:

48. Մա­կաբ. Գ -Նխ. 307ա: Գլ. 307ա: Գրք 307ա-10բ (Կից` 310բ, տե՛ս Բ ¢4):

49.Թուղթ Եւ­սե­բի -311ա:

50. Հա­մա­բար­բառ -Կա­նոնք 311ա-2ա (Կից` 312ա, տե՛ս Բ ¢5):

51. Մատ­թէ­ոս -Գլ. 312բ: Հա­մա­ձայ­նութ. 312բ: Նխ. 312բ: Աւ. 313ա-22բ:

52. Մար­կոս -Գլ. 322բ: Նխ. 322բ: Աւ. 322բ-9ա (Կից` Յա­րու­ցեալ):

53. Ղու­կաս -Գլ. 329ա: Նխ. 329ա: Աւ. 329բ-40ա:

54. Յով­հան -Գլ. (Ա-ԽԳ) 340ա: Նխ. 340ա: Աւ. 340բ-8ա (Կից` Իրք):

55. Յայ­տ­նութ. Յով­հան­նու -Նխ. 348բ: Գլ. 348բ: Գրք 349ա-53բ:

56. Հան­գիստ Յով­հան­նու -353բ-4ա:

57. Գործք Ա­ռա­քե­լոց -Ց. 354բ: Յռջբ. («Որք) 354բ-5ա: Դիր 355ա: Գլ. 355աբ: Ըն­թրց. ԺԶ 355բ: Գրք 356ա-66ա:

58. Թղթ Յա­կո­բայ -Յռջբ. 366ա: Գլ. 366ա: Թղթ 366բ-7բ:

59. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -Գլ. 367բ: Թղթ 367բ-8բ:

60. Թղթ Պե­տ­րո­սի Բ -Գլ. 368բ: Թղթ 368բ-9ա:

61. Թղթ Յով­հան­նու Ա -Գլ. 369աբ: Թղթ 369բ-70բ:

62. Թղթ Յով­հան­նու Բ -Գլ. 370բ: Թղթ 370բ:

63. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Գլ. 370բ: Թղթ 370բ:

64. Թղթ Յու­դա­յի -Գլ. 370բ: Թղթ 371ա:

65. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -371ա:

66*. ԺԴ Թղթ Պո­ղո­սի -Յռջբ. 371բ-2բ: Վկ. 372բ-3ա: Բո­վանդկթ. ըն­թրց. եւ վկթնց 373ա-5ա: Ց. 375ա:

66. Առ Հռո­մա­յե­ցիս -Գլ. 375ա: Թղթ 375ա-9ա:

67. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Գլ. 379ա: Թղթ 379ա-82բ:

68. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Գլ. 382բ: Թղթ 382բ-5ա (Թղթ Գ-տե՛ս ¢80):

69. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Գլ. 385ա: Թղթ 385ա-6ա:

70. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Գլ. 386ա: Թղթ 386ա-7բ:

71. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Գլ. 387բ: Թղթ 387բ-8ա:

72. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Գլ. 388ա: Թղթ 388ա-9ա:

73. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Գլ. 389ա: Թղթ 389ա-90ա:

74. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Գլ. 390ա: Թղթ 390ա:

75. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Գլ. 390աբ: Թղթ 390բ-3ա:

76. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Գլ. 393աբ: Թղթ 393բ-4բ:

77. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Գլ. 394բ: Թղթ 394բ-5ա:

78. Առ Տի­տոս -Գլ. 395ա: Թղթ 395աբ:

79. Առ Փի­լի­մոն -Գլ. 395բ: Թղթ 395բ-6ա:

79*. Վե­րա­գիր, Թե­լա­դրթ., Նա­ւարկթ. -396ա (տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢77*):

80. Առ Կորն­թա­ցիս Գ -Գլ. 396ա (տե՛ս Լ0 190, Ա, ¢59): Կորն­թաց­ւոց 396ա: Պօ­ղո­սի 396աբ:

397բ-408բ տե՛ս Բ ¢6-11:

Բ. 1. ա. 34աբ [Գէ­որ­գայ Սկեւ­ռաց­ւոյ Յի­շա­տա­կա­բան Ե­լի­ցն] -Տէ՛ր, որ ի տիպ մեծ փր­կու­թեա­նս...

բ. 43ա [Յի­շա­տա­կա­բան Ղեւ­տա­կա­նին] -Քրիս­տոս փր­կիչ, Աս­տուածդ Բան...

գ. 57բ Յի­շա­տա­կա­բան Եր­կ­րորդ Աւ­րի­նաց -Զար­հու­րիմ ի քոց փա­ռաց, տէր իմ Մով­սէս...

դ. 57բ Յի­շա­տա­կա­բան Թա­գա­ւո­րու­թեանց -Թա­գա­ւորք եբ­րա­յա­կանք, / Սուրբ եւ սգա­լի իւ­ղօք օ­ծեալք...

ե. 57բ Յի­շա­տա­կա­բան Մնա­ցոր­դաց -Շատ ինչ պիա­նի` /Ի յա­ռաջ­նո­ցն կարգ բա­նի...

զ. 57բ Յի­շա­տա­կա­բան Եզ­րի -Զայս խն­դիր ի գիրս Եզ­րի, /Թէ եր­կու գիրս է՞ր հա­տա­նի...

է. 69բ [Յի­շա­տա­կա­բան Յե­սուայ] -Յի­սուս փր­կիչ զար­մա­նա­գործ, տէր մեր Քրիս­տոս...

ը. 85բ Յի­շա­տա­կա­բան Դա­տա­ւո­րաց -Փր­կիչ ա­նուն եւ դա­տա­ւոր...

թ. 85բ Յի­շա­տա­կա­բան Հռու­թայ -Կի­նս այս Հռութ, ի դս­տե­րա­ցն Մո­վա­բու...

Հմմտ. Լ0 187, Բ, ¢1. ա-ժ:

2. 177ա Յի­շա­տա­կա­րան է (=Ներ­սի­սի Շնոր­հալ­ւոյ Յի­շա­տա­կա­րան Ա­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի` Ա-Ք) - Աս­տուա­ծե­ղէն հո­գովն ի սմա, /Խա­ղա­ղու­թիւն ա­նուն ար­քայ...

3. 286ա [Ներ­սի­սի Լամբ­րո­նաց­ւոյ Ո­տա­նա­ւոր ի կա­տա­րա­ծի ԺԲ մար­գա­րէ­ից] -Զոր մար­գա­րէ­քս սպառ­նա­ցան, / Ե­րու­սա­ղէ­մի յոր­ժամ մե­ղան...

4. 310բ [Քա­նի՞­ցս ան­գամ խօ­սե­ցաւ Աս­տուած ընդ հարսն ա­մե­նայն] -Խաւ­սե­ցաւ Աս­տուած ընդ Ա­դա­մա Է ան­ժամ... || ընդ Մա­ղաք­իաս` ԻԲ:

Տար­բեր է Գր. Տա­թե­ւաց­ւոյ հա­մ­ա­նուն ցան­կից: Տե՛ս «Գիրք Հարց­մանց, հա­տոր Զ, պրակ 81:

5. 312ա [Տի­ե­զե­րա­լուր եւ աշ­խար­հա­լոյս վար­դա­պե­տի... Ներ­սէ­սի Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի Կլա­յեց­ւոյ ա­րա­րեալ Պատ­ճառս Ժ խո­րա­նաց...] - Ա­ռա­ւել հրա­շից ար­ժա­նի... եւ ի մար­գա­րէս առ նորս կա­տա­րեալ: (Խո­րա­գի­րը տե՛ս Լ045, 326ա):

6. 398ա-405ա [Գրի­գո­րի Թո­րո­սանց Ազ­գա­տո­հմ սուրբ հարց եւ գործք նո­ցա] -Զմի­տս Աս­տուա­ծա­շունչ գրոց... Ի Լ(30) ա­մի թա­գա­ւո­րու­թեա­նն Հէ­րով­դէ­սի, ի գի­շե­րի յա­ւուր կիր[ ա­կէի], ստո­յեն` ի հին­գ­շաբ­թի:

 Ա­պա` Ճիւ­ղա­գ­րու­թիւն, ո­րի վեր­ջին եր­կու շր­ջա­նակ­նե­րում` «Մա­տաթ­իա եւ «Բառ­նա­բաս:

7. 405բ [Գրի­գո­րի Թո­րո­սանց Թիւք Աս­տուա­ծա­շունչ գրոց (գծա­գիր)] - Աս­տուա­ծա­յին գիրք` Հին Կտա­կա­րանք... Նոր Կտա­կա­րանք...

8. 406ա [Գրի­գո­րի Թո­րո­սանց Ստո­րո­գե­լիք Աս­տու­ծոյ (գծա­գիր)] - Աս­տուած` ա­ռա­քի­նու­թիւն... հաս­տա­տու­թիւն, կա­տա­րու­մն:

9. 406ա [Գրի­գո­րի Թո­րո­սանց Ծառ գի­տու­թեան եւ ան­գի­տու­թեան] -Զգի­տու­թիւն ի գործ ա­ծել... Սա­տա­նայ` հեզ կամ քաղ­ցր:

10. 407բ [Հա­լա­ծանք ե­կե­ղեց­ւոյ] -... Ա­ռա­ջին հա­լա­ծու­մն հրէ­ի­ցն ի ժա­մա­նա­կս ա­ռա­քե­լոց... պարտ է նմա սա­կաւ ժա­մա­նա­կաւ կեալ եւ թա­գա­ւո­րել:

Գրուած կար­մ­րա­գ­րով` եօթ­նա­գ­լուխ վի­շապ պատ­կե­րող կի­սա­բո­լո­րա­կի մէջ: Սկզ­բ­նա­մասն եղ­ծուած:

11. 408բ [Վասն ա­հա­ւոր նշա­նին] -Եւ նշան մեծ ե­րե­ւե­ցաւ յեր­կի­նս... որք կայ­ցեն ընդ ծա­գս եր­կ­րի:

Գ. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք ԺԷդ.]

ա. 1ա [Հա­նե­լուկ] -Ձեռք ա­մե­նա­կա­լին ստեղծ զիս, / Եւ ի բար­ձու­նս ըն­ծա­յեց զիս...

բ. 1ա Վասն ա­րար­չա­գոր­ծե­լոյ մար­դոյն -Գի­տե­լի է, զի ո­մանք այս­պէս կար­ծեն...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

1բ Հա­մար Ֆռան­կին, որ ջամ­բիս­տր կո­չեն, որ ի վե­րայ ա­մե­նայն Աս­տուա­ծա­շն­չին ճա­պա­ղած է, ես Հե­թու­մս, որ Յով­հան­նէս կո­չիմ, բա­զում [ աշ­խա]տու­թեամբ փո­խե­ցի առ ի դիւ­րաւ գտա­նե­լոյ, ե­թէ բան ինչ ի­ցէ յեր­կո­ցուն­ցն մի­ջի: Արդ, գլուխ ծնն­դո­ցն ու­նի հա­մարս Ծ(50): Ուր ՖԷ եւ ռա կա` ֆռան­գին է: 0գնեայ, Աս­տուած իմ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

114ա Թա­գա­ւոր թա­գա­ւո­րաց` Քրիս­տոս Աս­տուած, ո­ղոր­մեա ան­պի­տան գր­չի` Գրի­գո­րի Թո­րո­սանց. ա­մէն (նման` 123բ, 176բ, 408բ):

302ա Յա­տորք կու գր­վի յօրն Բ թուխտ:

310բ Զբազ­մա­մեղ ան­ձն` զԳ­րի­գոր նուաստ քա­հա­նայ, եւ զծ­նաւ­ղսն իմ` զԹո­րոս քա­հա­նայ, եւ զմայրն իմ եւ զա­մու­սի­նն իմ յի­շես­ջիք ի Տէր:

348ա Քրիս­տոս Աս­տուած, քո սուրբ Մա­ւրդ բա­րե­խաւ­սու­թեամբ ո­ղոր­մեա Գրի­գո­րի ա­ն­ար­ժան քա­հա­նա­յի եւ հօրն իմ` Թո­րոս քա­հա­նա­յի, եւ կե­նա­կ­ցին ի­մոյ եւ զա­ւա­կսն իմ պա­հեա ընդ հո­վա­նեաւ սուրբ ա­ջոյդ` պա­տուի­րա­նա­պահ լի­նի քո սուրբ բա­նիդ Ա­ւե­տա­րա­նի, խն­դ­րուա­ծօք սուրբ ա­ռա­քե­լո­ցն քոց, ե­ւս սի­րե­ցեալ ա­շա­կեր­տիդ. ա­մէն: Ի թվին ՊԺԶ (1367), ի Սուղ­տա քա­ղա­քի:

396բ Ըստ ա­մե­նա­ռատ շնոր­հա­ցն Աս­տու­ծոյ, ան­բա­ւա­պէս հե­ղեալ ի մար­դիկ, բազ­մա­դի­մի են տե­սակք բա­րեաց ճա­նա­պարհք փր­կու­թեան... Ըստ որս եւ յո­րոց ի բա­րի մա­սան­ցն է եւ գիրս աս­տուա­ծա­յին ստա­նալ ի փառս Աս­տու­ծոյ, ի շահ ան­ձին եւ յաւ­գուտ հա­սա­րա­կաց... ||(397ա)... Արդ, սմին այս Աս­տուա­ծա­շունչ գրո­ցս փա­փա­գող ե­ղէ ե­ռան­դ­նոտ սի­րով ես` ա­ն­ար­ժան քա­հա­նա Գրի­գոր, որ եւ Թո­րո­սանց, եւ ի­մով ձե­ռամբ գրե­ցի զսա ի յի­շա­տակ ինձ եւ ծնո­ղա­ցն ի­մոց` Թո­րոս քա­հա­նա­յի, եւ մա­ւր ի­մոյ եւ զու­գա­կ­ցին ի­մոյ` Շա­քար­մե­լի­քին, եւ ա­մե­նայն ա­րեա­նա­ռու մեր­ձա­ւո­րաց ի­մոց: Արդ, գրե­ցաւ սա ի Սուր­ղաթ քա­ղա­քիս, յաշ­խար­հիս Հո­նաց, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Աս­տուա­ծած­նիս, ի մար­դե­ղու­թե­նէ կե­նա­րա­րին ՌՅՀԳ եւ ի Հա­յոց մե­ծի թուա­կա­նիս ՊԻ (1371), ի վա­յե­լու­մն զա­ւա­կին ի­մոյ` Թո­րո­սին: Արդ, յե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք կար­դայք եւ աւ­րի­նա­կէք, մե­ղաց թո­ղու­թիւն խն­դ­րե­ցէք յան­ցա­նաց ի­մոց եւ մե­րո­ցն ա­մե­նայն, եւ այն, որ ա­ռա­տն է ի տուրս պար­գե­ւաց, պար­գե­ւես­ցէ մեզ եւ ձեզ զիւր ան­ճառ բա­րիսն: Եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

409ա [Յ]ի­շա­տակ է սուրբ Աս­տուա­ծա­շուն­ջս Ա­նա­պատ­ցի խօ­ճայ Հախ­նա­զա­րին, հօրն` խօ­ճայ Մու­սէ­սին, եւ մօրն`... (բաց), եղ­բար­ցն` Յա­կո­բին, Յո­հան­նի­սին, եւ կո­ղա­կ­ցին... (բաց), եւ որ­դո­ցն` Սա­վ­ռա­զին, որ ետ իւր հա­լալ ար­դեամ­բն գնել զսուրբ Աս­տուա­ծա­շուն­ջս, ե­տուր յի­շա­տակ ի դուռն Նա­խավ­կա Սուրբ զՍ­տե­փա­նո­սին: Ոք ով զայս գիր­քս ի դրա­նէ դուրս հա­նէ կամ գրաւ դնէ կամ ծա­խէ, նայ ԳՃ­ԺԸ (318) հայ­րա­պե­տաց ա­նէց­քն ի վե­րայ նո­րա ե­ղի­ցի եւ ի պա­տի­ժս Յու­դա­յի առ­ցէ եւ դա­սա­կից սա­տա­նա­յի ե­ղի­ցի եւ ի գե­հեն հրոյն այ­րես­ցի: Եւ ոք զայս ան­խաղդ պա­հի­ցէ, եւ ի կեա­նս յա­ւի­տե­նա­կա­նս ժա­ռան­գես­ցէ. եւ մեզ մե­ղա­ւո­րիս ո­ղոր­մես­ցի մ՛ ար­ժան առ­նէք. ա­սա­ցէք` Ա­մէն: Հայր մեր:

Դար­ձեալ նո­րո­քե­ցաւ եւ կազ­մե­ցաւ զսուրբ Աս­տուա­ծա­շուն­ջս Կար­նոյ քա­ղա­քիս, որ այժմ Ար­զ­րում վե­րա­ձայ­նի, ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան եւ մո­լար, եղ­կե­լի Յո­վա­նէս դպ­րի, թվին ՌՃ­ԺԸ (1669) հան­դի­պե­ցաւ Կար­նոյ մի­ջի:

Դար­ձեալ Ո­ղոր­միմ ա­սա­ցէք Ա­նա­պատ­ցի [խօ­ճայ Հախ­նա­զա­րին, հօրն խօ­ճայ Մով­սե­սին] (լուա­ցուած), որ նա ե­ղեւ պատ­ճառ զսուրբ գրոյս, որ ա­ռաւ, ե­տուր յի­շա­տակ ան­ջն­ջին:

Կն­քա­դ­րոշմ` 397ա Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ծա­ռայ Մատ­թէ­ոս վար­դա­պետ Մշե­ցի. թիվ ՌՃ­ԽԷ (1698):

Գր­չա­փորձ` 1ա (Նօ­տր­գիր) Հաս­տա­տե­ցաւ սիրտ իմ... (Ա. Թագ., Բ, 1): Հայրն Մով­սի­սի` Ամ­րամ, եւ մայր` Յով­բութ...

353

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

[Գլա­ձոր]      ՉԿԶ -1317

ԳՐԻՉ` Կի­րա­կոս րա­բու­նի (ստա­ցո­ղը), Յով­հան­նէս սրկ., Կա­րա­պետ, Մով­սէս, Տի­րա­ցու, Թո­րոս կր. (ծաղ­կո­ղը), Ա­ն­ա­նուն (645բ-62ա, միւս մա­սե­րը դժուար զա­տ­ո­րո­շե­լի): ԾԱՂ­ԿՈՂ` Թո­րոս կր. [Տա­րօ­նա­ցի]: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Կի­րա­կոս րա­բու­նի:

ԹԵՐԹ` 663. չգ­րուած` 1ա-5ա, 296բ, 297բ, 492ա, 511բ-2ա, 526ա-7ա, 548ա, 636բ, 662բ-3բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԽԲ 16 (Ա, ԼԹ 14, Բ 15, Գ, ԺԶ, ԻԲ, ԼԲ 18, ԺԹ 8, ԼԳ 17, ԽԲ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ (մա­գա­ղաթ` 7-8): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 26 18: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 63ա): ՏՈՂ`47-50 (հիմ­նա­կա­նում` 50): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր թա­ւիշ, լու­սան­ցա­կող­մե­րը` կար­միր:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ-Մով­սէս մար­գա­րէ` 7բ, 34բ: Մատ­թէ­ոս` 492բ, Մար­կոս` 512բ, Ղու­կաս` 527բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 548բ: Խ ո ր ա ն` 488ա, 488բ, 489բ, 490ա, 490բ, 491ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 8ա, 121ա, 136ա, 493ա, 513ա, 528ա, 549ա, 567ա, 585ա, 602ա, 608ա: Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 35ա, 56ա, 71ա, 90բ, 107բ, 120ա, 133ա, 163ա, 178ա, 191ա, 203ա, 257ա, 298ա, 310ա, 312բ, 316բ, 320բ, 324ա, 328ա, 331բ, 335ա, 341բ, 353բ, 357ա, 359բ, 366բ, 376ա, 427բ, 453բ, 462ա, 564ա: Լ ու ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, թռ­չ­նա­յին: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, մար­դա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին, շա­գա­նա­կա­գոյն, ոս­կի (միայն` 7բ, 8ա, 56ա, 492բ-3ա, 512բ-3ա, 527բ, 548բ, միւ­ս­նե­րը` միա­գոյն կար­միր):

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: Ժ-ԺԱ դդ.: 2(Ա-Բ)-2(Գ-Դ), ստա­ցուած 2 տար­բեր թեր­թե­րի ըն­դ­լայ­նա­կի եր­կ­տա­կու­մից, Դբ-ի վրայ` բազ­մա­գու­նի հիւ­սա­ծոյ լու­սան­ցա­զարդ: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աա): Կար­դալ Բբ-Աա, Բա-Աբ. «[իսկ դուք] ըն­դէ՞ր... եւ ոչ ի­մա­նայք ե­թէ (ԺԵ, 3-17), Դա-Գբ, Դբ-Գա. «[Փա­րի]սե­ցի­քն եւ Սա­դու­կե­ցիք... իսկ դուք զո՞ ա­սէք զի­նէն, (ԺԶ, 1-15):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Մի շարք թեր­թեր ցե­ցա­կեր եւ բամ­բա­կա­կա­լած, լու­սան­ցա­զար­դերն ու լու­սան­ցա­գ­րու­թիւն­նե­րը ե­զ­րա­հատ­ման հե­տե­ւան­քով վնա­սուած, կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը, դռ­նա­կն ու աս­տա­ռը մա­շուած: 1615 թ. Տա­թե­ւում նո­րո­գուած եւ լրա­ցուած հե­տե­ւյալ 44 թեր­թե­րը. 103, 114-6, 188-9, 193-4, 205-6, 228, 235, 282, 284, 292, 295,301, 303, 306-8, 386, 391, 394, 402, 405, 415, 424, 431, 440, 451-2, 454, 460, 463-4, 475, 482-5, 621, 626, 631:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. Ծնունդք -Նխ. 5բ-6ա: Գլ. 6աբ: Գրք 8ա-32բ:

2. Ելք-Գլ. 32բ-4բ: Նխ. 34բ: Գրք 35ա-54ա:

3. Ղեւ­տա­կանք-Գլ. 54ա-5բ: Նխ. 55բ: Գրք. 56ա-69բ:

4. Թիւք-Գլ. 69բ-70բ. Նխ. 70բ (կրկ. «Որ­պէս... եւ զ[ի աստ] 89ա):Գրք 71ա-89ա:

5. Բ. 0րէնք-Նխ. 89բ: Գլ. 89բ-90բ: Գրք 90բ-106բ:

6. Յե­սու-Նխ. 106բ: Գլ. 106բ-7բ: Գրք. 107բ-20ա:

7. Դա­տա­ւորք-Նխ. 120ա: Գլ. 120աբ: Գրք 121ա-33ա:

8. Հռութ-Նխ. 133ա: Գրք 133ա-4բ:

9. Թագ. Ա-Նխ. («Սկիզ­բն) 134բ-5ա: Յռջբ. («Վասն) 135ա-բ: Գլ. 135բ-6ա: Գրք 136ա-49բ:

10. Թագ. Բ-Գլ. 149բ-50բ: Գրք 150բ-62ա:

11. Թագ. Գ-Գլ. 162ա-3ա: Գրք 163ա-77ա:

12.Թագ. Դ-Գլ. 177ա-8ա: Գրք 178ա-90բ:

13. Մնաց. Ա-Գլ. 191ա (Ա-Դ կրկ. 190բ): Գրք 191ա-203ա:

14. Մնաց. Բ-Գրք 203ա-19ա:

15. Ե­զր Ա-Գրք 219ա-27բ:

16. Ե­զր Բ-Գրք 227բ-32բ:

17.Նէ­ե­մի-Գրք 232բ-9ա:

18. Ես­թեր-Գրք 239ա-44բ:

19. Յու­դիթ-Գրք 244բ-52ա:

20. Տով­բիթ-Գրք 252ա-57ա:

21. Մա­կաբ. Ա-Նխ. 257ա: Գրք 257ա-75ա:

22. Մա­կաբ. Բ-Գրք 275բ-89բ:

23. Մա­կաբ. Գ -Նխ. 275աբ (նշուած` «եր­կ­րորդ եւ դրուած ¢22-ից ա­ռաջ): Գրք 289բ-6ա (Կից` 296ա-7ա, տե՛ս Բ):

24. Յոբ-Գրք 298ա-310ա:

25. Սաղ­մոսք -Գրք 310ա-39ա (կից` «Փո­քր էի: Բա­ժա­նուած կա­նո­նա­գ­լուխ­նե­րի, ո­րոնց վեր­ջե­րում` 0րհ­նու­թիւնք. տե՛ս Լ0 182, Բ, ¢1. ա/չիք: բ/316աբ: գ/329աբ: դ/320բ: ե/323բ-4ա: զ/327բ-8ա: է/331աբ: ը/335ա: թ/335ա: ժ/338բ-9ա: ժա-ժե/չիք): Նխ. 339ա-40բ («Զա­մե­նայն): Նխ. 340բ-1ա ( ա­ն­ա­նուն. « Արդ ա­ռեալ, տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢ 24, բ):

26. Ա­ռակք -Նխ. 341աբ: Գրք. 341բ-52ա: Գլ. 366աբ (6 28-ից յե­տոյ):

27. Ժո­ղո­վող -Նխ. 352ա: Գլ. 352ա-3ա: Գրք. 353բ-6բ:

28. Երգ Եր­գոց -Նխ. 356բ-7ա: Գրք 357ա-9ա (Կից` «Գի­տա­ցի):

29. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Նխ. 359ա: Գլ. 359աբ: Գրք 359բ-66ա:

30. Սի­րաք -Գրք 366բ-75ա:

31. Ե­սա­յի -Նխ. 375ա: Գլ. 375ա-6ա: Մրգ. 376ա-97բ:

32. Ով­սէէ -Մահ 397բ: Նխ. 397բ-8ա: Գլ.398ա: Մրգ. 398ա-401ա:

«Նխ. -ը բա­ժա­նուած է 2 հա­տուա­ծի` «Մեծ են... չեն յայ­տ­նի եւ «Իսկ եր­կո­տա­սան մար­գա­րէ­քս.... ա­ռա­ջի­նը խո­րա­գ­րուած է «Յռջբն ԺԲ մար­գա­րէ­ից, իսկ եր­կ­րոր­դը` «Նխ. ԺԲ մար­գա­րէ­ից:

33. Ա­մո­վս -Մահ 404ա: Գլ. 401աբ: Մրգ. 401բ-4ա:

34. Մի­քիէ -Մահ 404ա: Գլ. 404ա: Մրգ. 404ա-6ա:

35. Յո­վէլ -Մահ 406ա: Գլ. 406ա: Մրգ. 406ա-7ա:

36. Աբ­դի­ու -Մահ 407ա: Գլ. 407բ: Մրգ. 407բ:

37. Յով­նան -Մահ 407բ-8ա: Գլ. 408ա: Մրգ. 408աբ:

38. Նա­ւում -Մահ 408բ: Գլ. 408բ: Մրգ. 408բ-9բ:

39. Ամ­բա­կում -Մահ 409բ: Գլ. 409բ: Մրգ. 409բ-10բ:

40. Սո­փոն­իա -Մահ 410բ: Գլ. 410բ: Մրգ. 410բ-1բ:

41. Ան­գէ­ոս -Մահ 411բ: Գլ. 411բ: Մրգ. 411բ-2բ:

42. Զա­քար­իա -Մահ 412բ: Գլ. 412բ-3ա: Մրգ. 413ա-6բ:

43. Մա­ղաք­իա -Մահ 416բ: Գլ. 416բ: Մրգ. 416բ-7բ:

44. Դա­նի­էլ-Մրգ. 417բ-27բ: Մահ 427բ: Նխ. 458աբ (¢ 47-ից յե­տոյ):

45. Ե­րեմ­իա -Մրգ. 427բ-53բ: Նխ.458բ: Գլ. 458բ-60ա (¢ 48-ից ա­ռաջ):

46. Բա­րուք -Թղթ 453բ-5բ:

47. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ողբք 455բ-8ա:

«Նխ. ¢ 44, 45 եւ «Գլ. ¢ 45 հա­մա­խմ­բուած` 458ա-60ա:

48. Ե­զե­կի­էլ -Նխ. 460բ-1ա: Գլ. 461ա-2ա: Մրգ. 462ա-87բ:

49. Թղթ. Եւ­սե­բի -488ա:

50. Հա­մա­բար­բառ -Կա­նոնք 488բ-91ա (նա­եւ` լու­սան­ցա­յին):

51. Մատ­թէ­ոս -Գլ. 491աբ: Հա­մա­ձնթ. 491բ: Նխ. 491բ: Աւ.493ա-510ա:

52. Մար­կոս -Գլ. 510բ-11ա: Նխ. 511ա: Աւ. 513ա-24բ (Կից` Յա­րու­ցեալ):

53. Ղու­կաս -Գլ. 525աբ: Նխ. 525բ: Աւ. 528ա-47բ:

54. Յով­հան -Գլ. 547բ (Ա-ԺԸ): Նխ. 547բ: Աւ. 549ա-64ա:

55.Գործք Ա­ռա­քե­լոց -8.564ա: Յռջբ. (.«Որք) 564ա-5ա: Դիր 565աբ: Գլ. 565բ-6բ: Ըն­թրց. ԺԶ 566բ: Ըն­թաց­քն 566բ (տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢ 55, զ): Գրք 567ա-84ա:

56. Թղթ. Յա­կով­բայ -Յռջբ. 584բ: Նխ. 584բ: Գլ. 584բ-5ա: Թղթ 585ա-7ա:

57. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -Գլ. 587ա: Նխ. 587ա: Թղթ 587ա-9ա:

58. Թղթ. Պե­տ­րո­սի Բ-Նխ. 589ա: Գլ. 589ա: Թղթ 589ա-90բ:

59. Թղթ. Յով­հան­նու Ա -Նխ. 590բ: Գլ. 590բ-1ա: Թղթ 591ա-2բ:

60. Թղթ. Յով­հան­նու Բ -Նխ. 592բ: Գլ. 592բ: Թղթ 592բ-3ա:

61. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Նխ. 593ա: Գլ. 593ա: Թղթ 593ա:

62. Թղթ Յու­դա­յի -Նխ. 593աբ: Գլ. 593բ: Թղթ 593բ-4ա:

63. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -594ա:

64*. ԺԴ Թղթ Պօ­ղո­սի -Յռջբ. 594բ-6բ: Վկ. 596բ: Բո­վանդ. ըն­թրց. եւ վկթնց. 596բ-601ա: 8. 601ա:

64. Առ հռո­մա­յե­ցիս -Նխ. 601աբ: Գլ. 601բ: ԹՂԹ 602ա-7բ:

65. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Նխ. 607բ-8ա: Գլ. 608ա: Թղթ 608ա-13բ:

66. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Նխ. 613բ: Գլ. 613բ: Թղթ 614ա-7ա:

67. Առ Կորն­թա­ցիս Գ -Կորն­թաց­ւոց 617աբ: Պօ­ղո­սի 617բ-8ա:

68. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Նխ. 618ա: Գլ. 618ա: Թղթ 618բ-20ա:

69. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Նխ. 620ա: Գլ. 620աբ: Թղթ 620բ-2ա:

70. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Նխ. 622ա: Գլ. 622ա: Թղթ 622բ-3բ:

71. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Նխ. 623բ: Գլ. 623բ-4ա: Թղթ 624ա-5ա:

72. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Նխ. 625ա: Գլ. 625աբ: Թղթ 625բ-6բ:

73. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Թղթ 626բ-7ա:

74. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Նխ. 627աբ: Գլ. 627բ-8ա: Թղթ 628ա-32ա:

75. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Նխ. 632ա: Գլ. 632ա: Թղթ 632ա-3բ:

76. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Նխ. 633բ: Գլ. 633բ-4ա: Թղթ 634ա-5ա:

77. Առ Տի­տոս -Նխ. 635ա: Գլ. 635ա: Թղթ 635աբ:

78. Առ Փի­լի­մոն -Նխ. 635բ: Գլ. 635բ: Թղթ 635բ-6ա:

78*. Վե­րա­գիր, Թե­լա­դ­րութ., Նա­ւար­կութ. -636ա (տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢77*):

79. Յայ­տ­նութ. Յով­հան­նու -Գլ. 637աբ: Գրք 637բ-44բ:

80. Հան­գիստ Յով­հան­նու -644բ-5բ:

81. Կտակ ԺԲ նա­հա­պե­տա­ցն -645բ-62ա (տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢25: Կտակ­նե­րի տե­ղե­րը. ա/645ա-6բ: բ/646բ-7բ: գ/647բ-50ա: դ/650ա-2բ: ե/625բ-3բ: զ/653բ-4ա: է/654ա-5ա: ը/655ա-6բ: թ/656բ-7բ: ժ/657բ-8բ: ժա/658բ-60բ: ժբ/660բ-2ա):

Բ. 296ա-7ա[Ծառ տրա­մա­բա­նա­կան հաս­կա­ցու­թեանց] -Խրատ` յոր­դո­րա­կան, հրա­մա­յա­կան, բա­ցա­սա­կան... Քա­նակ` տա­ր­ո­րոշ, շա­րու­նակ...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 6բ (Կի­րա­կոս գր­չի) Զգոր­ծս ձե­ռաց մե­րոց ուղ­ղեա, հո­գի Աս­տու­ծոյ, եւ խա­ղա­ղու­թեամբ եւ սր­բու­թեամբ հա­սոյ ի կա­տա­րու­մն:

32բ Զա­մե­նա­մեղ ո­գի` զԿի­րա­կոս գրիչ եւ ստա­ցող սուրբ կտա­կա­ցս, եւ զծաւ­ղսն իմ եւ զեր­ջա­նիկ րա­բու­նա­պե­տս մեր, որ զօ­րի­նա­կս շնոր­հեաց, յի­շել ա­ղա­չեմ, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ. ա­մէն: Գրե­ցաւ Ծնն­դոց գիր­քս ի թվին ՉԿԶ (1317)-իւ:

70բ Զան­պի­տան գծող եւ զստա­ցաւղ սուրբ տա­ռիս եւ զեղ­բաւ­րոր­դիս իմ` զՅով­հան­նէս սար­կա­ւագ, որ զան­ձն ի յաշ­խա­տա­նս եդ` ջա­նա­կից լի­նել մեզ, մա­նա­ւանդ թէ զյո­լով մասն սա գրէ, վասն ո­րոյ ա­ղա­չեմ յիշ[ել] ի Տէր զիս` զա­պի­կարս Կիւ­րակ[ոս], եւ զՅո­վան­նէս, եւ զծ­նաւ­ղսն մեր, եւ Աս­տուած յի­շո­ղսդ յի­շէ. ա­մէն: Եւ որ զԱ­մէ­նն ա­սէ. ա­մէն:

133ա ԶՅա­կո­բոս սր­բա­ս­նունդ կրաւ­նա­ւոր յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս, որ զշի­քի­րո­նս շնոր­հեաց, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ. ա­մէն:

622ա Որ սպա­ներ զվի­շա­պն մեծ` զամ­բար­տա­ւան հայրն չա­րեաց, սպան եւ զիմ հոգ­ւոյս դր­ժողն` զի­մա­նա­լի եւ զգա­լին, դար­ձոյ զվ­նա­սա­կարս քո ծա­ռա­յի` Կի­րա­կո­սի վար­դա­պե­տի, եւ զան­մար­մի­նն ան­լոյծ կա­պեա ի շղ­թա­յի այժմ եւ յա­ւուրն ա­պա­գա­յի. ա­մէն:

Ես ի յեր­կ­րի զնա կա­պե­ցի

Ըստ հրա­մա­նին, որ ի քէն ա­ռի,

Եւ դու` ի յեր­կի­նս ան­լու­ծե­լի. ա­մէն:

Եւ մար­մ­նա­ւորք երբ զղ­ջա­ցին,

 Ար­ձա­կես­ցին, ար­ձա­կես­ցին

Եւ ա­պ­աշ­խար­հես­ցեն եւ կե­ց­ցեն,

Եւ ան­զեղջ­քն ի նոյն մի՛ կա­ց­ցեն,

 Այլ դարձ­ցին ո­ղոր­մու­թեամբ քո

Եւ ա­պ­աշ­խար­հես­ցեն եւ կե­ց­ցեն. ա­մէն:

2. 203ա (Յով­հան­նէս գր­չի)

 Ա­մե­նու­նակ Տէրդ բա­րի,

Պա­րու­նա­կողդ բո­լո­րի

Եւ խնա­մա­ծու մարդ­կան սե­ռի`

Րա­բու­նոյ Կի­րա­կո­սի

Եւ Յո­վան­նէս քար­տ­ու­ղի

Եւ Թո­րո­սի կրաւ­նա­ւո­րի

Յա­հեղ ա­ւուր դա­տաս­տա­նի,

Յոր­ժամ բազ­միս ի մեծ բե­մի

 Ար­դա­րա­դատ քո աւ­րի­նի,

Ոչ ա­րաս­ցես ի մեր դի­մի,

 Այլ շնոր­հաւք քո հրա­մա­նի

Մեր յան­ցա­նա­ցն ա­մե­նայ­նի

Լե՛ր դու քա­ւիչ յայս աշ­խար­հի

Եւ յա­հա­ւոր դա­տաս­տա­նի

 Ա­մէն, ա­մէն, եւ ե­ղի­ցի:

 

397բ. Մար­գա­րէս այս Ե­սա­յի

Հո­գով սր­բով բա­նս խաւ­սի

Ըս­տեղծ­մա­նէ այսմ աշ­խար­հի

Եւ ըզ­ց­րու­մն իւ­րոյ ազ­գի.

Ըզ­մար­մ­նա­նա­լն Քրիս­տո­սի

Եւ զբար­ձ­րա­նա­լն ի փայտ խա­չի,

Ը­զգա­լուս­տն Տեառն կր­կ­նա­կի

Եւ զբոր­բո­քու­մն հրոյ կիզ­չի:

Րա­բու­նոյ Կի­րա­կո­սի

Եւ Յով­հան­նէս ախ­մար գր­չի

Լե՛ր բա­րե­խա­ւս յայն ա­տե­նի.

Թե­րե­ւս Տէրն ինձ ո­ղոր­մի

Եւ հան­գուս­ցէ, ուր ինք կա­մի:

Նա­եւ ծնաւ­ղաց նո­ցա լի­ցի,

Եւ որ յԱ­մէ­նն ձայ­նա­կ­ցի,

Նո­ցայն` ոչ ե­ւս յի­շես­ցի

 Ա­մէն, ա­մէն, եւ ե­ղի­ցի:

417բ. Զա­մե­նա­մեղ ան­ձն իմ ա­ղա­չեմ յի­շել առ Աս­տուած:

427ա. Մար­դա­սէր եւ ո­ղոր­մած Աս­տուած, յի­շեա զրա­բու­նին մեր` զԿի­րա­կոս, եւ զիս` զա­ն­ար­ժան գրի­չս:

3. 219ա (Կա­րա­պետ գր­չի) Տէր ո­ղոր­մի գրո­ղին:

227բ Տէր Աս­տուած ո­ղոր­մի գծո­ղի տա­ռիս եւ ծնո­ղաց ի­մոց. ա­մէն:

232բ. Յոր­ժամ յա­ւէտ ե­զր կա­լ­ցի

Բանք մա­տե­նիս, զոր աստ գրե­ցի,

Յի­շեա զգ­ծող այս­մն տա­ռի,

Տէր իմ Յի­սուս` Դաւ­թեան որ­դի,

 Ա­նեղ բա­նիւ Հա­ւրն մե­ծի

Եւ դա­սե­ցո յա­ջեաց դա­սի

Ծնաւղք զար­միւք մեր հայ­րե­նի,

Եր­գել քեզ փառս ան­լ­ռե­լի`

 Ան­ձայն եր­գով, որ ոչ լսի,

 Այլ ի­մա­նալ միշտ ճա­նա­չի

Կա­րա­պե­տիս` այսմ գծո­ղի,

Թէ տէր Յի­սուս նմա ո­ղոր­մես­ցի:

252ա. Ո­ղոր­մեա՛, Տէ՜ր, Կա­րա­պետ ե­րի­ցու եւ ծնո­ղաց ի­մոց` Գրի­գո­րի եւ Հազ­րե­ւ­ար­դի:

257ա. Ի յի­շա­տակ Կիւ­րա­կոս վար­դա­պե­տի:

275ա. Տէր Աս­տուած, ի քո յա­հա­ւոր գա­լ­ըս­տեանդ ո­ղոր­մեայ գրիս գրող տւո­ղի` Կի­րա­կոս վար­դա­պե­տի, եւ ծնո­ղաց իւ­րոց եւ ար­ժա­նի ա­րայ լսել զե­րա­նա­ւէտ ձայ­նն, ե­թէ Ե­կայք, ա­ւր­հ­նեալք հա­ւր ի­մո: Ընդ նո­սին զմե­ղա­պարտ ան­ձս` զԿա­րա­պե­տս, եւ ծնո­ղս իմ:

289բ. Բա­րե­րար Տէր, ո­ղոր­մեա՛ Կի­րա­կոս վար­դա­պե­տի եւ ծնո­ղաց իւ­րոց եւ ինձ` մե­ղա­պարտ Կա­րա­պե­տի:

4. 564ա (Մով­սէս գր­չի) Զվի­րա­վո­րեալ ան­ձն իմ ի մե­ղաց ա­ղա­չեմ յի­շեք առ Փր­կի­չն մեր Յի­սուս Քրիս­տոս, ա­սե­լով, թէ` Ո­ղոր­մի: Ընդ որս եւ նոյ­նն ձեզ լի­ցի (Նման` 613բ, 622ա):

584ա Յի­սուս Քրիս­տոս, որ­դի Աս­տու­ծոյ, զար­քա­յու­թիւն քո պար­գե­ւեա՛ աշ­խա­տո­ղաց եւ ե­րախ­տա­ւո­րաց սո­րա: Եւ քեզ փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս:

594ա. ԶՄով­սէս մե­ղաւք մե­ռեալ ո­գի,

Վըշ­տաւք բա­զում պա­տեալ գե­րի,

Յիշ­ման առ­նել միշտ ար­ժա­նի,

 Ա­սել` թէ Տէր ո­ղոր­մես­ցի,

Ընդ որս եւ նոյ­նն ձեզ լի­ցի:

Եւ Քրիս­տո­սի մար­դա­սի­րի

Փա՜ռք եւ պա­տիւ յա­մե­նայ­նի:

636ա. Որ կա­պե­ցար ի Պա­ղես­տին,

 Ար­ձա­կե­ցար ի Հռօմ կր­կին,

Լե՛ր բա­րե­խա­ւս Կիւ­րա­կո­սին

Եւ գծո­ղիս ըստ մեր կա­րիս,

 Այ­լեւ ծնո­ղաց մեր եւ զար­մին,

Եւ որ ա­սէ` թէ Ե­ղի­ցին:

5. 310ա (Տի­րա­ցու գր­չի) Զմեծ րա­բու­նա­պե­տն զԵ­սա­յի եւ զհե­տե­ւող նո­րին` զԿի­րա­կոս վար­դա­պե­տն, ընդ նո­ցին եւ զմե­ղա­ւոր հո­ղս` Տի­րա­ցու գրիչ, ա­ղա­չեմ յի­շել ի Տէր:

312բ ԶՏի­րա­ցու գրիչ ա­ղա­չեմ յի­շել ի Տէր:

458ա Զդա­տա­պար­տեա­լս մե­ղաւք ա­ղա­չեմ յի­շել առ տէր Աս­տուած (Նման` 491բ):

487բ Կա­տա­րու­մն Աւ­րի­նաց եւ Մար­գա­րէ­ից, տէր աս­տուած Յի­սուս Քրիս­տոս, շնոր­հեա մեզ կա­տար­մամբ պա­տուի­րա­նի քոյ ի վե­րինդ Ե­րու­սա­ղէմ ժա­ռան­կել զվա­յել­չու­թիւն ի­մա­նա­լի տա­ճա­րիդ եւ յա­րա­զուարճ բեր­կ­րա­նօք եւ մշ­տա­պայ­ծառ ու­րա­խու­թեամբ ա­ւր­հ­նել զա­մե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թիւնդ յօ­ի­տեան:

6. 55բ (Թո­րոս գր­չի եւ ծաղ­կո­ղի)... Եւ զԹո­րոս նկա­րա­գ­րաւղ:

90բ (Կար­մ­րա­գիր) Ո՜վ սր­բա­ս­նեալ րա­բու­նի Կի­րա­կոս, ա­ն­ար­ժան նկար­չիս Թո­րո­սի յան­ցա­նաց թո­ղու­թիւն հայ­ցեա ի Քրիս­տո­սէ աս­տու­ծոյ:

359ա Տէր Աս­տուած, ի քո միւ­սան­գամ գա­լս­տեանդ ո­ղոր­մեա՛ Կի­րա­կոս վար­դա­պե­տի եւ Յո­վա­նի­սի եղ­բ­օ­րոր­դոյն իւ­րոյ եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց եւ Թո­րո­սի, որ զսա­կաւ գիրս գրե­ցի: Եւ քեզ փա՜ռք յա­ւի­տեան:

366ա. Տէր խը­նա­մ­օղ ա­մե­նայ­նի,

Որ պաշ­տ­պան ես մարդ­կան ազ­գի,

Լե՛ր ծա­ռա­յից քոց հո­վա­նի`

Գրիչ Թո­րո­սի եւ Յո­վա­նի­սի:

Զեր­ծո՛ յա­ւուրն դա­տաս­տա­նի

Ի գա­զա­նէն դառ­նա­մաղ­ձի,

Որ չար խոր­հի մարդ­կա­նս ազ­գի`

Քար­շել ի վիհ կո­ր­ըս­տե­նի:

Քեզ պա­ղա­տիմք միշտ անձ­կա­լի,

Կար­կա­ռեա՛ ձեռն օգ­նա­կա­նի,

Ձգեա՛ զբա­զու­կ­ըդ հայ­րե­նի,

Որ­պէս ար­ծուի թեւք տա­րա­ծի`

 Ա­ծել ըզ­գի­նս ա­րեանդ մե­ծի,

Ոչ ի զը­գա­լիս Պա­ղես­տի­նի,

 Այլ յեր­կ­նա­յինդ ա­ռա­գաս­տի,

Միայն գո­ռոզն ըն­կղ­մես­ցի,

Փր­կեալք եր­գեն զերգ նը­ւա­գի`

Ըզ­յաղ­թա­կա­նն օր­հ­նու­թե­նի:

427բ ԶԿի­րա­կոս վար­դա­պետ յի­շեա՛:

427բ Զա­ն­ար­ժան գրիչ Թո­րոս յի­շեա՛ ի տէր Յի­սուս Քրիս­տոս:

548բ Զսուրբ պատ­կե­րաց նկա­րա­գ­ր­օ­ղս` զԹո­րոս յի­շեա՛ ի տէր Յի­սուս Քրիս­տոս:

7. 662ա ( Ա­ն­ա­նուն գր­չի) Տէր Աս­տուած ա­մե­նայ­նի, որ փր­կե­ցեր զՅով­սէփ յեղ­բար­ցն սպա­ն­մա­նէ եւ ա­նա­րատ պա­հե­ցեր յե­գի­պ­տու­հոյն չար ցան­գու­թե­նէ, պա­հեա՛ զսուրբ րա­բու­նա­պե­տն Կի­րա­կոս եւ զմե­ղաւք դա­տա­պար­տեալ զգ­րի­չս ի կա­մս քո, նա­եւ զծ­նո­ղսն մեր, եւ յա­ւի­տե­նա­կան հրոյն ա­զա­տեա՛ զմեզ: Եւ քեզ փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

662ա Արդ, ես յետ­նեա­լս ա­մե­նե­ցուն եւ վատ­թարս քան զա­մե­նայն կեն­դա­նիս, վեր­ջի­նս ի ծնուն­դս ե­կե­ղե­ցոյ` նուաստ Ռըս­տա­կէս, ա­նուամբ միայն գրոց ա­շա­կերտ եւ գոր­ծով յա­մե­նայ­նէ թա­փուր եւ ու­նայն, նո­րո­գել տուի Աս­տուա­ծա­շուն­չս թվին ՌԿԴ (1615), զի ան­շարժ կա­ց­ցէ սայ ի դուռն Մա­ղար­դա­վա­նից Սուրբ Ստե­փան­նոս Նա­խավ­կա­յին: Ե­թե ոք յանդ­գ­նի ծա­խե­լոյ կամ գրա­ւե­լոյ, ի սմա­նէ ան­մասն լի­ցի ա­ւուրն դա­տաս­տա­նին: Եւ ոք ըն­թեռ­նուք, վասն Քրիս­տո­սի խն­դ­րե­ցէք յԱս­տու­ծոյ` թո­ղու­թիւն բա­զում յան­ցա­նաց եղ­կե­լի Ռըս­տա­կէս նո­րո­գո­ղի եւ ծնո­ղաց ի­մոց, եւ դուք առ­նու­ցուք ո­ղոր­մու­թիւն ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ: Եւ նմա փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: Նո­րո­գե­ցաւ Տա­թեւ:

Կն­քա­դ­րոշմ` 7բ, 341բ, 548բ, 661բ Տեառն Աս­տու­ծոյ ծա­ռայ Ա­րիս­տա­կէս վար­դա­պետ (մօ­տը բո­լոր­գ­րով` «կազ­մող): 300բ Ա­վէ­տիս ծա­ռայ Աս­տու­ծոյ:

354

ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ՇՈՒՆՉ

[ Ա­պա­րա­ներ]          ԺԴ -XIV

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր Ա­պա­րա­նե­րե­ցի կամ Գա­ւառ­ցի (11ա-25բ, 28ա-61բ, 64ա-82բ, 84ա-126բ, 129ա-89բ, 192ա-222բ, 224ա-70ա, 272ա-334բ, 449ա-524բ), Ղու­կաս (362ա-402բ, 404ա-38բ, 440ա-7բ, 530ա-52բ, 554ա-80բ, 582բ-89ա, 596ա-648ա): ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ֆրա Մխի­թա­րիչ վրդ. (1-524), տէր Զա­քար­իա (525-648): Նո­րո­գող` Յա­կոբ (1635 թ.):

ԹԵՐԹ` 649+1 (կրկ. 42). չգ­րուած` 1ա, 27ա, 83բ, 127ա, 190բ, 361բ, 649աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԽԱ 12(Ա 10, Գ, Զ, Է, ԻԲ, ԼԱ, ԼԴ 13, ԺԱ, ԺԵ, ԻԶ 14, ԺԶ 15, ԽԱ 9)+2(12+15, ԻԷ-ԻԸ պրակ­նե­րի մի­ջեւ)+Ա-Ժ 12(Ե 13, Ժ6)+1 6(Ե-Զ պրակ­նե­րի մի­ջեւ): ՆԻՒԹ` թուղթ (1-71, 73-83, 85-361, 448-528, 649), մա­գա­ղաթ (72, 84, 362-447, 529-648): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 26,5 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 270ա): ՏՈՂ` 45-46: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` ծաղ­կա­հիւս վար­դա­գոյն մե­տաք­սեայ հիւ­սուածք, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ-Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա (Մով­սէս մար­գա­րէի դի­ման­կա­րով, ԺԷդ.): Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան (ԺԷդ. -3ա, ԺԴդ. -485ա, 492ա, 493բ, 498բ, 502բ, 503բ, 505ա): Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր (ԺԷդ. -3ա), հան­գու­ցա­գիր (ԺԴդ. -48ա, 488ա, 491բ, 502բ, 503բ): Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, սեւ (ԺԴդ.), կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին, ոս­կի (ԺԷդ.):

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: ԺԱ-ԺԲ դդ.: 1(Ա)+1(Բ), ստա­ցուած 2 ա­ռան­ձին թեր­թե­րի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աբ) Աա, Աբ-ի վրայ բազ­մա­գու­նի լու­սան­ցա­զարդ: Կար­դալ Աա-բ «[նա պա]տաս­խա­նի ետ... մի՛ շն[ար] (Ժ, 3-19), Բա-բ «[մե­ռա]նել ե­ւս հա­սա­նի­ցէ... մատ­նե­լո­ցն է զիս (ԺԴ, 31-42):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թղ­թեայ մա­սի եզ­րե­րը թե­թե­ւա­կի բամ­բա­կա­կա­լած, 366-րդ թեր­թի ստո­րին լու­սանց­քը կտ­րուած, կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, թի­կուն­քը ճեղ­քուած եւ ԺԹդ. մաս­նա­կի­օ­րէն նո­րո­գուած, դռ­նա­կն ու աս­տա­ռը վնա­սուած, փա­կան­ներն ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. Ծնունդք -Գլ.* 1բ-2ա: Նխ.* 2աբ: Գրք 3ա-24ա:

 Այս եւ յա­ջորդ բո­լոր աս­տ­ղա­նիշ նիւ­թե­րը լրա­ցուած են 1635-ին նո­րո­գող Յա­կոբ գր­չի ձեռ­քով:

2. Ելք -Գլ. 24ա-6ա: Նխ.* 26աբ (Կրկ. 356ա: Կից` 26բ, տե՛ս Բ, ¢ 1. ա): Գրք 27բ-46ա:

3. Ղեւ­տա­կանք -Նխ.* 46ա(Կրկ. 356բ: Կից` 46ա, տե՛ս Բ, ¢1. բ): Գլ. 46ա-7բ: Գրք 48ա-61ա:

4. Թիւք -Գլ. 61ա-2ա: Նխ.* 62աբ (Կրկ. 356բ: Կից` 62բ, տե՛ս Բ, ¢1. գ): Գրք 63ա-81բ:

5. Բ. 0րէնք -Գլ. 82աբ: Նխ.* 83ա (Կրկ. 357ա: Կից` 83ա, տե՛ս Բ, ¢1. դ): Գրք 84ա-101ա:

6. Յե­սու -Նխ.* 101ա (Կրկ. 357բ): Գլ. 101աբ (Կից` 101բ, տե՛ս Բ, ¢1. ե): Գրք 102ա-13բ:

7. Դա­տա­ւորք -Գլ. 113բ-4ա: Նխ.* 114ա (Կրկ. 357բ-8ա): Գրք 114ա-25ա:

8. Հռութ -Նխ.* 125ա (Կրկ. 358ա): Գրք 125ա-6բ (Կից` 126բ, տե՛ս Բ, ¢1. զ):

9. Թագ. Ա -Յռջբ.* («Վասն) 127բ-8ա (Կրկ. 358աբ): Նխ.* («Սկիզ­բն) 128աբ: Գլ.* 128բ-9ա: Գրք 129բ-44բ:

10. Թագ. Բ -Գլ. 145աբ: Գրք 145բ-58ա:

11. Թագ. Գ -Գլ. 158ա-9ա: Գրք 159ա-74բ:

12. Թագ. Դ -Գլ. 174բ-5բ: Գրք 176ա-89բ:

13. Մնաց. Ա -Գլ. 189բ-90ա: Յռջբ.* 190ա: Գրք 191ա-205բ:

14. Մնաց. Բ -Գլ.* 205բ-6ա: Գրք 206ա-23ա:

15. Ե­զր Ա -Նխ.* 223բ: Գլ.* 223բ: Գրք 224ա-31ա:

16. Ե­զր Բ -Հան­գա­մանք* 231ա: Գրք 232ա-6ա («Գլ. ¢17-ից յե­տոյ):

17. Նէ­ե­մի -Նխ.* 231բ: Գլ.* 231բ: Գրք 236ա-42ա:

18. Ե­զր Գ -Գրք 242ա-52բ (տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢17):

19. Ես­թեր -Նխ.* 253ա: Գրք 253ա-8ա:

20. Յու­դիթ -Նխ.* 258ա: Գրք 258բ-65բ:

21. Տով­բիթ -Նխ.* 265բ: Գրք 266ա-70ա:

22. Մա­կաբ. Ա -Նխ.* 270աբ: Գլ.* 270բ-1բ: Գրք 272ա-88բ:

23. Մա­կաբ. Բ -Գլ. 289աբ: Նխ. 289բ-90ա: Գրք 290ա-302բ:

24. Մա­կաբ. Գ -Գլ. 302բ: Նխ. 303ա: Գրք 303ա-8բ:

25. Կտակ ԺԲ նա­հա­պե­տա­ցն -308բ-22բ (տե՛ս Լ0 351, Ա, ¢25. ա/308բ-9բ: բ/309բ-10բ: գ/310բ-2բ: դ/312բ-5ա: ե/351աբ: զ/315բ-6ա: է/316բ-7ա: ը/317ա-8բ: թ/318բ-9ա: ժ/319ա-20ա: ժա/320ա-2ա: ժբ/322աբ):

26. Յոբ -Նխ. 323ա: Նխ. ( Ա­ղի­կառ­նա­ցի) 323աբ: Գրք 323բ-34բ: ( Այս­տեղ` 335ա-9բ, տե՛ս Բ, ¢2):

27. Ա­սա­նէթ -339բ-46բ (տե՛ս Բ, ¢3):

28. Սի­րաք* -Գրք 347ա-56ա:

 Այս­տեղ` 356ա-8բ, նո­րո­գող Յա­կոբ գր­չի կր­կ­նա­կի ըն­դ­օ­րի­նա­կու­թեամբհա­մա­խմ­բուած են «Նխ. Ա, ¢2-8, «Յռջբ. Ա, ¢9 եւ «Շա­րա­դ­րու­թիւն Բ, ¢1:

29. Սաղ­մոսք -Նխ. 259ա-60ա («Զա­մե­նայն): Նխ. 360ա-1ա (Ե­պի­փան « Արդ ա­ռեալ, տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢24. բ): Գրք 362ա-91բ (Կից` «Փո­քր էի: Բա­ժա­նուած է կա­նո­նա­գ­լուխ­նե­րի, ո­րոնց վեր­ջե­րում` 0րհ­նու­թիւնք: Տե՛ս Լ0 182, Բ, ¢1. ա/364բ-5ա: բ/368աբ: գ/372ա: դ/372աբ: ե/375բ: զ/379բ: է/382բ-3ա: ը/386բ: թ/386բ: ժ/390աբ: ժա/390բ-1ա: ժբ/391ա: ժգ/391ա: ժդ/391ա: ժե/391աբ):

30. Ա­ռակք -Գլ. 391բ-2ա: Նխ. 392ա: Գրք 392բ-402բ:

31. Ժո­ղո­վող -Նխ. 402բ-3ա: Գլ.* 403ա-4ա: Գրք 404ա-7ա:

32. Երգ Եր­գոց -Նխ.* 406բ-7ա: Գրք 407ա-9ա (Կից` «Գի­տա­ցի):

33. Ի­մ­աս­տու­թիւն -Նխ.* 408բ-9ա: Գլ. 409ա: Գրք 409ա-15բ:

34. Ե­սա­յի -Նխ.* 415բ-6ա: Գլ. 415բ-6ա: Մրգ. 416ա-38բ: Մահ* 438բ-9ա:

35. Ով­սէէ -Նխ.* 439աբ: Գլ.* 439բ-40ա: Մրգ. 400ա-3ա:

36. Ա­մո­վս -Գլ. 443ա: Մրգ. 443ա-5բ:

37. Մի­քիէ -Գլ. 445բ: Մրգ. 445բ-7բ:

38. Յո­վէլ -Գլ. 447բ: Մրգ. 447բ-8բ: Մահ* 448բ:

39. Աբ­դի­ու -Գլ.* 448բ: Մրգ. 448բ-9ա: Մահ 449ա:

40. Յով­նան -Գլ. 449ա: Մրգ. 449աբ: Մահ 449բ (վրջ. «եւ օր­հ­նեաց զայ­րին):

41. Նա­ւում -Գլ. 450ա: Մրգ. 450աբ: Մահ 450բ:

42. Ամ­բա­կում -Գլ. 450բ: Մրգ. 451աբ: Մահ 451բ:

43. Սո­փոն­իա -Գլ. 452ա: Մրգ. 452ա-3ա: Մահ 453ա:

44. Ան­գէ­ոս -Գլ. 453ա: Մրգ. 453աբ: Մահ 454ա:

45. Զա­քար­իա -Գլ. 454ա: Մրգ. 454բ-8ա: Մահ 458ա:

46. Մա­ղաք­իա -Գլ. 458բ: Մրգ. 458բ-9բ: Մահ 459բ:

47. Ե­րեմ­իա -Գլ. 460ա-1ա: Նխ.* 461ա: Մրգ. 461ա-86ա:

48. Բա­րուք -Թղթ 486ա-8ա:

49. Ողբք Ե­րեմ­իայ -Ողբք 488ա-90բ: Մահ 490բ:

50. Դա­նի­էլ -Գլ. 490բ-1ա: Նխ.* 491ա: Մրգ. 491բ-500բ: Մահ 500բ-1ա:

51. Ե­զե­կի­էլ -Նխ. 501ա: Գլ. 501բ-2ա: Մրգ. 502բ-24բ: Մահ 524բ:

52. Թուղթ Եւ­սե­բի* -525ա:

53. Հա­մա­բար­բառ*-Կա­նոնք 525բ-7բ:

54. Մատ­թէ­ոս -Գլ.* 528աբ: Հա­մա­ձայ­նութ.* 528բ: Նխ.* 528բ: Աւ. 530ա-43բ:

55. Մար­կոս -Գլ.* 543բ: Նխ. * 543բ: Աւ. 544ա-53ա (Կից` Յա­րու­ցեալ):

56. Ղու­կաս -Նխ.* 553ա: Գլ. 553բ: Աւ. 554ա-69ա:

57. Յով­հան -Գլ.* (Ա-ԽԳ) 569ա: Նխ.* 569ա: Աւ. 569բ-80բ:

58. Հան­գիստ Յով­հան­նու* -581ա-2ա:

59. Յայ­տ­նութ. Յով­հան­նու -Գրք 582բ-89ա:

60.* ԺԴ Թղթ Պօ­ղո­սի -Յռջբ.* 589բ-91բ: Վկ.* 591բ: Բո­վանդկթ. ըն­թերց. եւ վկթնց* 591բ-5ա:

60. Առ Հռո­մա­յե­ցիս -Նխ.* 595աբ: Գլ.* 595բ: Թղթ 596ա-601բ:

61. Առ Կորն­թա­ցիս Ա -Նխ.* 601բ-2ա: Գլ. 601բ-2ա: Թղթ 602ա-7ա:

62. Առ Կորն­թա­ցիս Բ -Նխ.* 606բ-7ա: Գլ. 607ա: Գրք 607ա-10բ:

63. Առ Կորն­թա­ցիս Գ -Գլ. 610բ (տե՛ս Լ0 190, ա, ¢59): Կորն­թաց­ւոց 610բ-1ա: Պօ­ղո­սի 611աբ:

64. Առ Գա­ղա­տա­ցիս -Նխ.* 611բ-2ա: Գլ. 611բ: Թղթ 611բ-3ա:

65. Առ Ե­փե­սա­ցիս -Նխ.* 612բ-3ա: Գլ. 613ա: Թղթ 613ա-5ա:

66. Առ Փի­լի­պե­ցիս -Նխ.* 614բ-5ա: Գլ. 615ա: Թղթ 615ա-6ա:

67. Առ Կո­ղո­սա­ցիս -Նխ.* 615բ-6ա: Գլ. 616ա: Թղթ 616ա-7ա:

68. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Ա -Գլ. 617աբ: Նխ.* 617բ-8ա: Թղթ 617բ-8բ:

69. Առ Թե­սա­ղո­նի­կե­ցիս Բ -Նխ.* 618բ-9ա: Գլ. 618բ: Թղթ 618բ-9ա:

70. Առ Եբ­րա­յե­ցիս -Նխ.* 619աբ: Գլ. 619աբ: Թղթ 619բ-23բ:

71. Առ Տի­մո­թէ­ոս Ա -Նխ.* 623բ-4ա: Գլ. 623բ: Թղթ 623բ-5ա:

72. Առ Տի­մո­թէ­ոս Բ -Նխ.* 624բ-5ա: Գլ. 625ա: Թղթ 625ա-6ա:

73. Առ Տի­տոս -Նխ.* 625բ-6ա: Գլ. 626ա: Թղթ 626աբ:

74. Առ Փի­լի­մոն -Նխ.* 626բ-7ա: Գլ. 626բ: Թղթ 626բ-7ա:

74.* Վե­րա­գիր, Թե­լադ­թութ., Նա­ւար­կութ. -627ա (տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢77*):

75. Գործք Ա­ռա­քե­լոց -Գլ. 627ա-8ա: Ըն­թրց. ԺԶ 628ա: Նխ.* («Գործք) 627բ-8ա: Ըն­թաց­քն* 589ա (Ա, ¢59-ից յե­տոյ): Գրք 628ա-41բ (տե՛ս Լ0 187, Ա, ¢55):

76. Թղթ Յա­կո­բայ -Նխ.* 641բ-2ա: Գլ. 641բ: Թղթ 641բ-3ա:

77. Թղթ Պե­տ­րո­սի Ա -ՆԽ.* 643ա: Գլ. 643ա: Թղթ 643ա-4բ:

78. Թղթ Պե­տ­րո­սի Բ -Նխ.* 644բ-5ա: Գլ. 644բ: Թղթ 644բ-5բ:

79. Թղթ Յով­հան­նու Ա -Նխ.* 645բ-6ա: Գլ. 645բ: Թղթ 645բ-7ա:

80. Թղթ Յով­հան­նու Բ -Նխ.* 647ա: Գլ. 647ա: Թղթ 647ա:

81. Թղթ Յով­հան­նու Գ -Նխ.* 647ա: Գլ. 647ա: Թղթ 647աբ:

82. Թղթ Յու­դա­յի -Նխ.* 647բ: Գլ. 647բ: Թղթ 647բ-8ա:

83. Ա­ղերս Եւ­թա­ղի -648ա:

Բ. 1. ա. 26բ [Գէ­որ­գայ Սկեւ­ռաց­ւոյ] Շա­րա­դ­րու­թիւն [Ե­լից*] -Տէ՛ր, որ ի տիպ մեծ փր­կու­թեա­նս, որ ի վեր­ջոյ / Լուար յԵ­գիպ­տոս լըլ­կե­ցե­լո­ցն գո­չե­լոյ... (Կրկ. 356ա):

բ. 46ա [Շա­րա­դ­րու­թիւն Ղեւ­տա­կա­նին*] -Քրիս­տոս փր­կիչ Աս­տուա­ծ­ըդ Բան, /0ծեալ մար­մ­նով յեւղ ցն­ծու­թեան... (Կրկ. 356բ):

գ. 62բ Շա­րա­դ­րու­թիւն [Թուո­ցն*] -Զրոյց Թուո­ցս մա­տե­նի, /Լրում խոստ­մա­նն, որ է յայ­տ­նի... (Կրկ. 357ա):

դ. 83ա Շա­րա­դ­րու­թիւն վասն Եր­կ­րորդ 0րի­նաց* -Զար­հու­րիմ ի քո փա­ռացդ, տէր իմ Մով­սէս, / Ան­կա­նիմ առ ո­տ­ըս քո ծա­ռա­յա­պէս... (Կրկ. 357ա):

ե.101բ Շա­րա­դ­րու­թիւն [Վասն գրո­ցն Յե­սուայ*] -Որ ես փր­կիչ զար­մա­նա­գործ, տէր մեր Քրիս­տոս, /Դրոշ­մե­ցեր քեզ գծա­գիր զՆա­ւեայն Յի­սուս... (Կրկ. 357բ):

զ.126բ [Շա­րա­դ­րու­թիւն վասն գրո­ցն Հռու­թայ*] -Կի­նս այս Հը­ռութ` ի դս­տե­րա­ց­ըն Մո­վա­բու, /Ու­րա­ցեալ ի կռոց ան­տի յազ­գի իւ­րոյ... (Կրկ. 358ա):

է. 358ա Շա­րա­դ­րու­թիւն [վասն գրո­ցն Դա­տա­ւո­րաց*] -փր­կիչ ա­նուն եւ դա­տա­ւոր, /Որ Քրիս­տո­սի են բնա­կա­ւոր...

2. 335ա-9բ Սր­բոյն Եփ­րե­մի ի Յօ­սէփ: Եօթ վա­հան­գի* - Աս­տուած Աբ­րա­հա­մու, Աս­տուած Սա­հա­կայ, Աս­տուած Յա­կո­բայ... մին զայս առ­նէ Յօ­սէփ եղ­բար­ցն ի բա­ժա­կէ [...]:

Նա­խ­օ­րի­նա­կից թերթ ըն­կած լի­նե­լով` ¢2-ը («ի բա­ժա­կէ) միա­կ­ցուել է ¢ 3-ին («ի գի­շե­րի): Հմմտ. Լ0 349, Բ, ¢ 5-6:

3. 339բ-46բ [Պատ­մու­թիւն Ա­սա­նէ­թի, զոր խօ­սե­ցաւ* -Եւ ե­ղեւ յա­մին յա­ռաջ­նու­մն, որ օր էր եւթ­նե­րորդ ամ­սոյն... հա­սա­կաւ ի մի­ում] ի գի­շե­րի ընդ Ա­սա­նե­թայ ծնեալ... Եւ յեր­րոր­դում ա­ւուր մե­ռաւ որ­դին Փա­րա­ւո­նի: Փա՜ռք Աս­տու­ծոյն մե­րոյ. ա­մէն (տե՛ս Լ0 346, Բ, ¢ 1):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 16ա (Գրի­գոր գր­չի) Սուրբ Աս­տուա­ծա­շունչ ինձ շնորհ տայ: (Նման` 322ա, 502ա, 502բ):

83ա Զծ­րո­ղս յի­շե­ցէք ի Տէր: (Նման` 113բ, 145բ, 174բ, 231ա, 270ա, 322բ, 323բ):

101ա Զթար­մա­տար եւ զփ­ցուն եւ զբազ­մա­ներկ մե­ղաւք մա­կար­դեալ ո­գի Գրի­գոր դպիր գծող յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս հան­դերձ ծնո­ղաւք եւ եղ­բարբք եւ ա­մե­նայն զար­միւք եւ ե­րախ­տա­ւոր[ո]վք, ո՜վ աս­տուա­ծա­սէր պա­տա­հողք սմին, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ առ­հա­սա­րակ. ա­մէն: Ո՜հ:

175բ ԶԳ­րի­գոր գծող յի­շես­ջիք:

189բ Զնուաստ ստա­ցող սմին` զֆ­րա Մխի­թա­րիչ վար­դա­պետ յի­շես­ջիք ի Տէր կր­կին ծն­օ­ղօք եւ հա­մայն զար­միւք, ո՜վ պա­տա­հողք սմին, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ առ­հա­սա­րակ: Ընդ նմին եւ զփ­ցուն գր­չի­կս` զԳ­րի­գոր սար­կա­ւագ, յի­շել ա­ղա­չեմ ի Տէր հան­դերձ ա­մե­նայն ազ­գա­կա­նօք եւ ե­րախ­տա­ւո­րօք, նա­եւ զՅո­հա­նէս պա­տա­նեա­կս մեր, որ կու սպա­սա­ւո­րէ մեզ (Նման` 258ա):

205բ Զգ­ծո­ղս յի­շեա՛ եւ ան­մե­ղա­դի՛ր լեր, զի թա­նա­քս վատ էր եւ կու սփ­ռէր: Ո՜հ:

252բ Զգ­ծաւղ սուրբ եւ աս­տուա­ծե­ղէն տա­ռիս` զԳ­րի­գոր դպիր Գա­ւա­ռե­ցիս յի­շես­ջիք ի տէ­րու­նիս, զի եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ընդ Տեառն սի­րե­լիս:

265բ Զտա­ռա­պեալ ո­գի եւ զմե­ղօք լցեալ չա­րին, զթաղ­ծեալ ան­ձն Գրի­գոր դպիր Գա­ւա­ռե­ցի ա­նար­հեստ գր­չակ յի­շե­ցէք ի տէր Յի­սուս, ո՜վ պա­տա­հողք այսմ սուրբ եւ աս­տուա­ծե­ղէն զան­ձիս, եւ որ ա­ռա­տն է ի տուրս, պար­գե­ւես­ցէ մեզ` յի­շել­ւո­ցս, եւ ձեզ` յի­շո­ղացդ, զիւր եր­կ­նից ար­քա­յու­թիւ­նն. ա­մէն: Ա­ւա՜խ մե­ղա­ւո­րիս:

288բ Զթաղ­ծեալ ո­գի`

ԶԳ­րի­գոր դպիր Գա­ւա­ռե­ցի

Եւ զծ­րող այսմ տա­ռի

Յի­շես­ջիք ի Տէր բա­րի,

Ո՜վ պա­տա­հողք այսմ գան­ձի,

եւ զծ­նո­ղս իմ, եւ Աս­տուած ձեզ յի­շէ:

501ա Զաշ­խա­տող սո­րին` զփ­ցուն գր­չա­կս զԳ­րի­գոր մա­նուկ Ա­պա­րա­նե­րեա­ցի, յի­շես­ջիք ի տէր Յի­սուս ա­մե­նայն ազ­գա­կա­նաւք եւ ե­րախ­տա­ւո­րաւք, ո՜վ պա­տա­հողք այսմ նշա­նա­խե­ծի, եւ որ ա­ռա­տն է ի տուրս բա­րեաց, պար­գե­ւես­ցէ մեզ` յի­շել­ւո­ցս եւ ձեզ` յի­շո­ղացդ առ հա­սա­րակ զիւր եր­կ­նից ար­քա­ու­թիւ­նն. ա­մէն:

2. 392ա (Ղու­կաս գր­չի) Զնուաստ գծող Ղու­կաս յի­շեա՛ ի տէր Յի­սուս Քրիս­տոս (Նման` 401ա):

409ա Ընդ [նմին] եւ ես` գծող սո­րին (Նման` 580բ, 625ա):

641բ Զգե­րա­հռ­չա­կեալ եւ զեր­ջա­նիկ զարհ­իա­կան գլուխն մեր` զտէր Զա­քար­իա` ստա­ց­օղ սուրբ Կտա­կիս Նո­րոյ յի­շե­ցէք յա­ղօ­թս: Ընդ նմին եւ զնուաստ գծո­ղս` զՂու­կաս եւ զծ­նո­ղսն իմ:

3. 589ա (ֆրա Մխի­թա­րի­չի` քե­րուած գրու­թեան վրայ) Զստա­ց­օղ սո­րին` զտա­ռա­պեալ եւ զնուաստ ո­գիս զֆ­րա Մխի­թա­րի­չս սպա­սա­ւոր բա­նի, յի­շե­ցէք առ Քրիս­տոս բա­րի մտօք:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 26ա (Նո­րո­գող Յա­կոբ գր­չի) Զգ­ծո­ղս յի­շեա՛ ի Տէր, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ:

62բ Զմեղ­սա­թա­ւալ եւ բազ­մա­ներկ եւ զմե­ղօք մա­կար­դեալ ո­գի` զԳ­րի­գոր դպիր` գծող Իս­րա­յե­լեան Հին Կտա­կա­րա­նիս, յի­շես­ջիք ի Տէր, եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն: Ընդ նմին եւ զվեր­ջին նո­րո­գո­ղի տա­ռիս` զաս­տուա­ծա­սէր խօ­ջա Սա­րա­տն, որ վերս­տին ետ նո­րո­գել եւ լու­ցու­ցա­նել զթե­րի սո­րին, եւ ինձ` Յա­կոբ ա­ն­ար­ժա­նիս, որ վեր­ջին գիրս գրե­ցի:

83ա Յի­շե­ցէք յեր­կ­նա­թ­ռիչ յա­ղօ­թս ձեր զպա­տուա­կան եւ զհան­ճա­րա­շատ զխօ[ջ]ա Սա­րա­տն, որ փա­փա­գա­նօք ետ վե­ր­ըս­տին նո­րո­գել զան­կո­ղոպ­տե­լի գան­ձս, որ կո­չի Աս­տուա­ծա­շունչ, յի­շա­տակ ան­ձին իւ­րոյ եւ իւր ծնո­ղա­ցն, հօրն` խօ­ջա Վա­լուն, մօրն` [Սո­ղո*]մէ­ին, կե­նա­կ­ցին իւ­րոյ` Գուլ­փա­րէ, եւ որ­դո­ցն իւ­րոյ` Յո­հա­նին... (1 տող բաց) եւ զա­մե­նայն մեր­ձա­ւո­րա­ցն, զոր պա­հես­ցէ զսո­սա Տէր Աս­տուած ի յո­րո­գայ­թից թշ­նա­մոյն, եւ յետ աս­տեա­ցս` ընդ ար­դա­րո­ցն եւ ընդ սր­բո­ցն դա­սա­կից եւ պսա­կա­կից ա­րաս­ցէ, որ է օր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

Ի թվին ՌՁԴ (1635) նո­րո­գե­ցաւ ձե­ռամբ թար­մա­տար Յա­կոբ գր­չի:

190ա Զվեր­ջին նո­րո­գ­օղ սո­րին` զբա­րե­սէր [Սա­րա­տն*] յի­շե­ցէք ի Տէր:

223ա Նո­րո­գե­ցաւ եւ կազ­մե­ցաւ Աս­տուա­ծա­շունչ գիր­քս ի թվա­կա­նիս ՌՁԴ (1635) ի վա­յե­լու­մն [խօ­ջա Սա­րա­տին*]. ա­մէն:

265բ [Զխօ­ջայ Սա­րա­տն*] յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս. ա­մէն:

529ա [Զխօ­ջայ Սա­րա­տն*] յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ իւր ծն­օղ­քն եւ իւր­քն ա­մե­նայն, եւ Քրիս­տոս զձեզ իւր միւ­սան­գամ գա­լս­տեա­նն ընդ սուրբ ա­ւե­տա­րան­չա­ցն դա­սես­ցէ: Ընդ նմին Յա­կոբ ա­ն­ար­ժան գծո­ղս. ա­մէն:

543բ [Զպա­րոն Սա­րա­տն*] եւ իւր­քն ա­մե­նայն­քն հան­դերձ նըն­ջե­ցե­լով­քն իւ­րովք յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս Աս­տուած, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մես­ցի: Ընդ նմին [Յա­կոբ*] ա­ն­ար­ժան վերս­տին գծո­ղիս եւ հօրն ի­մոյ` Ստե­փա­նոս քա­հա­նա­յին. ա­մէն: Ե­ղի­ցի:

2. 648բ (Վե­րա­կազ­մող­նե­րի` քե­րուած եւ եղ­ծուած) Արդ, ես` [զ]վե[ր]ջ[ին ստաց] աւղ սուրբ [ Աս­տուա­ծա­շուն]չ [մա­տե­նիս] զխաւ­ջա Նուրվ[ալ]իս, [որ ստա­ցա զս]ա ի հ[ալ]ալ ըն­չից ի[մ]ո[ց յ]իշ[ ա­տակ ինձ] եւ ծնաւղ[ա]ցն եւ [կո­ղակ]ց[ոյն] իմ[ո]յ եւ ննջ[ե]ց[ե­լոց] ի­մոյ... ի­մոյ... եւ....ն....: Դ[ արձ]եալ յի­շե[ցէ]ք... [հան­գուց]եալ ի Քրիս­տոս զխօջ[ա Վա­լի] եւ [դուս­տրն] իւր` Ու­լու[խա­նն, եւ եղ­բա]յրն իւր` Ա­ւետ[ի­կն, Բա­բա]քն: Դար­ձեալ [յի]շ[ե­ցէք] խ[օ­ջա] Վ[ ա­լուն]....լ.... [Սար] ա­տն.... [ Աս­տուա]ծ[ ա­տուրն], Յո­վա­նէսն.... եւ դս­տեր­քն իւր` [զ]Եմ[էն]փա­շէ[ն], զՔ[չ]ի­խա­նն: Դար­ձեալ [յի­շե]ց[էք] զ[խա]ւջա Վա­լի եւ կո­ղա­կ­ցոյն ի[ւ]ր` Սո­ղո­մէ­ին, ե[ւ] որ­դի­քն իւր` [ Աս­տուա]ծա­տուրն, Սա­րա­տն, եւ դս­տեր­քն իւր` [զ]Ոս­կի եւ զՈւ[լու]խա­նն: Դ[ արձ]եա[լ] յի­շեց[էք զՍա­րա]տն եւ կող[ ա­կի­ցն] ի[ւր` Գուլ­փա­րէ] եւ որ­դին իւ[ր`Յո­հա­նն]: Դ[ար]ձեալ յի­շե­ցէք Ա[ւ]ե­տի­կն եւ կո­ղա­կի­ցն ի[ւ]ր` Ե­մէն­փա[շ]էն եւ որ­դի[ն] իւր` Յա­կոբ[ջ]ա[ն]ն, եւ քւեր[ք]ն [իւր զ]Թե­րի­փա­շէն, [...] հա­նեն, Զա­տեն, Խան[զա]տէն: Յի[շ]ե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղո[րմ]ի ա­սաց[է]ք. յի­շողք[դ] յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի ան­մահ գա­ռին Աս­տու­ծոյ: Կազ­մեց[ա]ւ ձե­ռամբ Յո­վա­նէ­սի, Ըռս­տա­կի­սի թվին ՌԽԹ(1600):

[Ա]րդ, [յի­շես­ջիք] ի սուրբ յա­ղօ­թս ձեր զխօ­ջայ [Ս]ար[ ա­տն, զոր] վերս­տին [ետ] նո­րո­գել եւ լ[ցու­ցա­նել զթեր]ի սո[ր]ին ի թվա­կա­նին [Ռ]ՁԵ (1636), ի վ[այ]ել[ու­մն ան]ձին իւրւյ եւ կո­ղա­կ­ցին իւր[ոյ`] Գուլ­փա[րէ, եւ ո]րդ­ւո­ցն [ի]ւրոյ` Յո[հա]նի­սին, Աս­տուա­ծա­տու­րին... եւ դս­տե­րա­ցն իւ­րոյ` [Սո]ղոմ[է­ին,...]վի­նին, Ե­ղի­սաբ[ե]թին, Իս­թե­րին, Եղ...ին եւ այլ, զոր Տէր Աս­տուած պար­գե­ւես­ցէ [եւ պ] ա­հես­ցէ զսո­սա յան­կար­ծից չար[եաց, որ]չափ ի մար­մ­նի են խա­ղա­ղա­կան կե­նոք [բնա]կես­ցէ եւ յետ աս­տե[ ա­ցս] ընդ ե­րա­նե­լեա[ցն] դա­սա­ւո­րես­ցէ. [ա]մէն, ա­մէն:

Դար­ձեալ [ Աս­տուած] ո­ղոր­մի [ ա­սաց]էք խօ­ջայ Նուր­վա­լուն, որդ­ւոյն` Սար[ ա­տի]ն, որ ստա­ցաւ եւ այն[պ]էս հան­գաւ խա­ղա­ղու­թեամբ առ Քրիս­տոս:

Ընդ ն[ոս]ին եւ զ[իս` զ]թա[րմա­տար] Ռը[ստա]կէս կազ­մո­ղս եւ.... զտէր Յո­վա­նէսն յիշ[ե]ցէ[ք], որ կազ­մե­ցաք ի գիւ­ղա­քա­ղա­քս Ջու­ղայ, ի դուռն Սուրբ Յո[վ] ան­նէ[ս Մկրտ]չի:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զխ[ աւ­ջայ Ն]ուր­վա­լի եւ եղբ[ա]րք իւր` հանգ[ու­ցեա]լ ի Քրիս­տոս Բա­բա­քն, Ս[....]թա­վա­լի, Խ[աւ]ջա Վա­լի, որ տուին զԱս­տուա­ծա[շունչ գիր]քս ի դուռն Սուրբ [Յո­վան­նէս Մկրտ­չի]ն: Յի­շե­ցէ՛ք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի [ ա­սա­ցէ՛ք], եւ Աս­տուած ձեզ [ո]ղոր­մես­ցի իւր միւ­սան­գամ գա­լ­ըս­տեա­նն. ա­մէն:

* փա­կա­գ­ծե­րի մէջ առ­նուած բա­ռե­րը քե­րուած եւ հա­զիւ նշ­մա­րե­լի:

3. 529ա Բող­բոջ բու­սեալ գար­նա­նա­յին,

Փը­թ­ը­թեալ ծա­ղիկ բու­րաս­տա­նին,

Դու զարդ փա­ռաց յա­ռա­գաս­տին,

Սուրբդ Ո­հան` այր լու­սա­ծին:

Յո­հան, դու զարթ ո­գոց մարդ­կան,

Որ­պէս ծա­ղիկ եր­փ­նա­գոյ­նեան,

Թէ ոք լի­նի քեզ յան­դի­ման,

Զմայ­լի հո­գով քո ան­ն­ման:

Եր­կու ի­րօք դու զար­դա­րեալ,

Լու­սա­ւոր­չուն ես նմա­նեալ,

Մար­մ­նով` դու ծառ յեր­կ­րի ան­կեալ,

Հո­գովդ` զմեզ պտ­ղա­բե­րեալ:

[Ե]թե­րա[յ]ին լու­սով ծաղ­կիս,

 Աս­տ­ղա­կայ­ճառ պայ­ծա­ռին­ցիս,

 Ա­րե­գա­կան նման փայ­լիս,

Ծաղ­կեալ ճա­ռա­գայ­թիս:

[Բ]ըղ­խես ըզ­հո­տն քոյ[ոյն],

Յո­հա­ն­ըդ սուրբ` Տէրն հան­գոյն,

Նմա­նեալ մա­քուր հո­գոյն,

Յար­ձա­կե­ցար նա­խավ­կոյն,

Բե­րի հո­տն ա­նուշ սուրբ մե­ռո­նոյն:

Դու ես բա­րի եւ հիւ­րա­սէր,

 Ա­տող չա­րեաց եւ բա­րե­սէր,

Ե­պիս­կո­պոս եւ Հո­հան տէր,

Եւ մեր հո­գոյն ճա­րակ եւ մէլ:

Դու հայր ես իմ քա­չա­զան,

Միշտ կա­միս ձե­ռ­ըս տա­րած­ման,

Զի ար­ժա­նի առ­նես յիշ­ման

Մէջ ա­ղօ­թի­ցն ար­տա­սուա­կան:

Ո՜վ պա­տուա­կան հարտ իմ լու­սա­ծին,

Հո­գիս ե­տու ձե­ռ­ըս քո­յին,

Փա­րաս ա­նուն իմ եղ­կե­լի`

Դուստ[ր] կո­չե­ցայ հայր Ո­հա­նին:

Դու վար­դա­պետ աս­տուա­ծա­յին,

Ի յո­տ­ըտ ան­կեալ քո ա­ղա­չեմ,

Զի ե­տու գիր­ք­ըս այս ձեռն քո­յին,

Զի ոչ ոք լի­նի սո­րա վնա­սին

Կամ զ[յ]ի­շա­տա­կ­ըն ջն­ջես­ցին

Կամ ա­ւա­զա­կն գո­ղաս­ցին:

 Արդ, տուաք ձեռս քո­յին,

Պա­հեա ըզ­դա ի քում ծո­ցին,

Զի օգ­նա­կան լի­նի ի­մոյ հո­գին

Վեր­ջին ա­ւուրն դա­տաս­տա­նին:

Սի­ր­օղ բա­նի­ցս եւ ըն­դեր­ց­օղք

Եւ ան­նա­խանձ օ­րի­նա­կ­օղք,

Զստա­ցո­ղս յի­շէք ի­մով ըն­տա­նօք

Ի սուրբ յա­ղօ­թս ձեր ար­տա­սուօք:

Ո՜վ բա­րե­միտ ըն­թեր­ց­օղք, յի­շե­ցէք առ Տէր զհայրն իմ` Դի­լան­ջին, Վա­րաղն` իմ մայր, զի մեծ եղ­բարն իմ` Միր­զա­բէկ եւ զհո­գա­յոր­դին իմ` Ոս­կա­նն, եւ զքուրն իմ` Նազ­լու­խա­նն, Մա­լա­յե­քն եւ զՇամ­շի­կն. ա­ղեր­սէ՛ք առ Տէր, ո՜վ ընտ­րեալ վար­դա­պետք` մտօք բա­նա­սէր:

Ի թուա­կա­նիս մեր Հայ­կա­զեան

ՌՃԻ եւ Զ(1677)-եան

Դա­մայ ամ­սոյ Ժ եւ Ե-եան

Ստա­ցաւ Փա­րասն զսա ի նոյն ա­մեան:

Ո­ղոր­մի Տէրն ա­մե­նայ­նի:

Հո­գոյ սո­րին ըս­տա­ցո­ղի`

Փա­րասն սա Ջու­ղա­ե­ցի,

Որ է սա դուս­տր Դի­լա[ն]ջի:

Յոր­ժամ որ գայ Տէրն եր­կ­նա­յին

 Ան­ճառ փա­ռօք իւր հայ­րե­նին,

Նս­տի ա­թոռ դա­տաս­տա­նին

Ի դատ առ­նել ազ­գս մարդ­կա­յին,

Յայ­ն­ժամ ա­չօ­քն քաղ­ց­րա­գին

Նա­յի սի­րով յան­ձս սո­ցին

Եւ բար­բա­ռով­քն աս­տուա­ծա­յին

Կո­չէ ի վերհ ընդ հօ­տա­պե­տին,

Խառ­նէ ի դա­սս յա­չա­կող­մին,

Լսել տա­ցէ զձայն եր­հա­նին,

Ե­թէ` Ե­կայք, ա­ւր­հ­նեալք Հօր ի­մոյ,

Ժա­ռան­գե­ցէք զան­ճառ բա­րին:

Ընդ ար­դա­րոց սուրբ կա­մին

Կամ ա­րա­րա­ծն ի հրա­մա­նին

Վա­յե­լե­ցէք զար­քա­յու­թիւն

Միշտ ա­ն­ըս­պառ յա­ւի­տե­նին:

 Այ­լեւ || (529բ) ծն­օղ­քն Փա­րա­սին`

Պա­րոն Դի­լան­ջին, զՎա­րա­ղին,

Ծաղ­կեալ ուս­տերք եւ դս­տերք սո­ցին

Կե­նան ան­փորձ, ոչ սա­սա­նին:

Յա­ռաջ Միր­զա­բէ­կն ան­դ­րան­կա­ծին

Եւ զՈս­կան իւր որ­դին,

 Այ­լեւ կրտ­սեր որ­դիք սո­ցին

 Ան­բողջ [պա­հէ] աղ­բից չա­րին:

 Աս­տէն ա­մօգ յոյժ եր­կա­րին,

Մին­չեւ զոր­դիս որ­դոց տես­ցեն,

Խա­ղա­ղա­կան կե­նօք վա­րին:

 Արդ, ա­ղա­չեմ յի­շե­ցէ՛ք զԱ­ւե­տու­մն հե­զա­հո­գին,

Որ կե­նա­կի­ցն է Փա­րա­սին,

Յի­շե­ցէք վասն հո­գոյ նո­րին,

 Ար­քա­յու­թեան ար­ժա­նաս­ցին:

 Արդ, ա­ղա­չեմ, ըն­դեր­ց­օղք գրոյց,

Զի կա­րօտ էր որ­դոց, դս­տե­րոց,

Յի­շե­ցէք զԱ­ւե­տու­մն ձեր ա­ղօ­թոց,

 Ար­ժա­նաս­ցի լու­սոյն պսա­կոց:

Յո­տս ան­կեալ քո, ա­ղա­չեմ,

Բայց գոր­ծով եմ յոյժ աղ­տե­ղի,

Եւ դու ա­սա` Ո­ղոր­մես­ցի:

Որ­պէս սա­տարն ոս­տա­նի,

Որ յորս առ­նէ նա մժղ­կի,

Տա­րեալ ի յորջ իւր կե­րա­կ­րի,

Բայց ՛ւ ի ծա­կաց նա պա­տա­ռի:

 Այս­պէս եւ ես` նոյն օ­րի­նի

Կա­միմ որ­սալ ինձ յա­գե­լի,

Բայց թշ­նա­մին, որ ի գաղ­տ­նի,

Զիս պա­տա­ռէ ան­բու­ժե­լի:

 Արդ, տէր Աս­տուած ա­մե­նայ­նի,

Յի­սուս Քրիս­տոս ա­մե­նայ­նի,

Մի՛ մատ­ներ զիս չար տան­ջ­օ­ղի

Յա­ւուրն ա­հեղ ա­նե­րե­կի:

Ով ոք որ զայս գրիս հան­դի­պի,

Մէկ Հայր մե­րիւ մե­ղա­ւորս յի­շի,

Յին­քն յի­շեալ` Տեառն ա­րար­չի:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զկես­րարն Փա­րա­սին`

ԶՀայ­րա­պե­տն հե­զա­հո­գին,

Զկո­ղա­կի­ցն իւր` Ե­ղի­սա­բեթ[ի]ն,

 Ար­քա­յու­թեան ար­ժա­նաս­ցի[ն]:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զՓա­րասն, իւր կո­ղա­կի­ցն` Ա­ւե­տի­կն, լէւ դուս­տրն, իւր հայր Դի­լան­ջին եւ կո­ղա­կի­ցն իւր Վա­րա­դն եւ միւսն Մար­գա­րի­տն եւ ի[ւր] որ­դին` Միր­զա­բէ­կն, կո­ղա­կի­ցն իւր Մա­րա­մն եւ որ­դին իւր սար­կա­ւագ Ոս­կա­նն, Սի­նա­նն, Ա­միր­ջա­նն, Ը­ռու­ստա­մն, իւր պապ Ա­միր­ջա­նն, կո­ղա­կի­ցն իւր Ա­ղա­բէ­կն, մօ­րէ պապ Մար­տի­րոսն:

Յի­շա­տակ է Աս­տուա­ծա­շուն­չն Փա­րա­սին եւ իւր քոյր­քն` Նազ­լու­խա­նն, Մա­լա­ե­քն, Շամ­շի­կն, Հայ­րա­պե­տն, իւր կո­ղա­կի­ցն` Ե­ղի­սա­բեր­թն: Որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր­կինք:

Կն­քա­դ­րոշմ` 44ա ԿՆՎ («Յի­սուս):

Գր­չա­փորձ` 245ա (Նօ­տր­գիր, մեկ­նու­թիւն նշա­նա­գ­րի) լա­ւա­տես:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Աա (նոյն ձեռ­քով) Ա­ռաւ[օ]տ լու­սոյ... Գանձ զ, Բա ||||. /. /: ||: («Ռա­բի):

355

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Ս. Գէ­որգ      ՉԻԹ-1280

 

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈ՞Ղ` Սի­մէ­ոն: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Յա­կո­բոս:

ԹԵՐԹ` 308+1 (կրկ. 91). չգ­րուած` 227ա: ՊՐԱԿ` 26(Ա-Պ) 12(Ա 10, Պ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 29,7 22: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 58ա): ՏՈՂ` 19: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ շեր­տա­ւոր կտաւ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 2+1, սպի­տակ թուղթ (ԺԸդ. յա­ւե­լում):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մար­կոս` 79բ, Յով­հան­նէս` 227բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 133ա, 288ա: Լ ու ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, թռ­չ­նա­յին, ե­կե­ղե­ցի (210ա), խաչ (213ա, 279ա): Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին, շա­գա­նա­կա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Նա­խա­պէս ե­ղել է խիստ քայ­քա­յուած. 1726-ին նո­րո­գուել է, ա­ւե­լա­ցուել 151, 153, 299 թեր­թե­րը, լրա­ցուել թա­փուած բա­ռերն ու տո­ղե­րը եւ վե­րա­կազ­մուել: Վե­րա­կազ­մե­լիս ե­զ­րա­հա­տուել է. վնա­սուել են լու­սան­ցա­զար­դե­րը: Ու­նի սե­ւա­ցած, գու­նա­փո­խուած եւ կեղ­տո­տուած թեր­թեր: Նկար­նե­րի ներ­կե­րը տեղ-տեղ թա­փուել են, իսկ լու­սան­ցա­զար­դե­րը` դրոշ­մուել հան­դի­պա­կաց է­ջե­րին:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1ա-79ա [ Ա­ւե]տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 80ա-132բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 133ա-226բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 228ա-307բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու

(307աբ Գիրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ): «Գիրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ հա­տուա­ծի հա­մար ծնթ. գր­չի` 307բ., «Յաւ­րի­նա­կն հայնց էր գրած, թէ այս սքան­չե­լի գրու­թեան շնոր­հն ի Քրիս­տո­սէ ի հեբ­րա­յե­ցի Ա­ւե­տա­րա­նէն աստ ե­դաւ, որ­պէս ա­սէ Եւ­սե­բի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 86բ (Սի­մէ­ոն գր­չի).

 Ա­ւա՜ղ մտա­ցս սխա­լե­լոյ,

Եւ թո­ղու­թիւն ձեզ` մեզ առ­նե­լոյ:

123 (Ե­զ­րա­հա­տուած) Ա­ւաք հին­գշ[աբ] ա­թին, եւ զմե­ղաւ[որ] Սի­մէ­ոն [յիշ]է՛, ա­ղաչ[եմ]:

132բ Զտա­ռա­պեա­լս ի բա­րեաց ա­ղա­չեմ յի­շել ի Տէր, ո՜վ մա­ն­կունք ե­կե­ղե­ցոյ:

148ա (Ե­զ­րա­հա­տուած) Ա­ւա՜ղ տղա­ո­ցս բար­բաջ­մա­նս, /Եւ իմ մտա­ցս սխա­լե­լոյս:/ Եւ այ­սա­ւր տաւն եր Բար­ս­ղի հայ­րա­պե­տին: ||||նա­կս կա­ւոյ տա­նե­ին:

307բ Փա՜ռք... ա­մէն:.... (1 թերթ ըն­կած) || (308ա) սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յա­ղա­գս ի­մոյ Յա­կո­բո­սիս` նուաս­տի հոգ­ւոյ եւ մար­մ­նո փր­կու­թեան, եւ ծնո­ղաց ի­մոց` Մել­քի­սէ­դեկ քա­հա­նա­յի եւ Ը­ռի­հա­նայ, եւ եղ­բարց ի­մոց միշտ յի­շա­տակ սա ե­ղի­ցի ի դրան Սուրբ Գէ­որ­գա Զաւ­րա­ւա­րի, տղա Մար­տի­րո­սի, զոր եւ ես` նուաստ ծա­ռ­այս Աս­տու­ծոյ Յա­կո­բո­սս, ա­ւան­դե­ցի զսայ իմ հայ­րէ­նի ե­կե­ղե­ցի­ոյս Սուրբ Գէ­որ[գայ]:

 Արդ, գրե­ցաւ այս սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ Սի­մէ­ո­նի մե­ղա­ւո­րի, ի յըն­տիր աւ­րի­նա­կէ, առ դրան Սուրբ Զաւ[ր] ա­վա­րիս Գէ­որ­գայ, ի թվա­բե­րու­թեան Հա­յոց ՉԻԹ (1280), ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Յա­կո­բայ եւ յե­պիս­կո­պո­սու­թեան տէր Հա­մա­զաս­պայ` ա­ռաջ­նոր­դի մե­ծա­փառ Տա­նն Յով­հա­նու:

2. 210ա Զն­կա­րող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս յի­շեա` ա­սե­լով. Տէր Աս­տուած, ո­ղոր­մեա ծաղ­կո­ղի սո­րա. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 307բ (ԺԷ՞դ., բո­լոր­գիր) Ես Փի­լի­պոս ե­պիս­կո­պոս, կազ­մե­ցի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, հաս­տա­տե­ցի ի դուռն Սուրբ Ա­ռա­քե­լո­ցն:

308ա (Նոյն ձեռ­քով, կի­սով չափ լուա­ցուած) Ես Ա­տոմ ե­պիս­կո­պոս, Խա­չայ­տուրս ե­պիս­կո­պոս տուի[նք զսուրբ Ա­ւե­տա]րան[ս ի դուռն] Սուրբ Ա[ռա­քե­լո­ցն] յի­շա[տակ] /// ո­գոյ ///.

2. 308ա (Նօ­տր­գիր, նա­խոր­դի «ո­գոյ բա­ռից յե­տոյ) Յի­շա­տակ է սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս Ու­ղուզ­լուէ­ցի Փի­լի­կի որ­դի բա­րե­պաշտ Սարգ­սին եւ որ­դո­ցն` բա­րե­պաշտ Նա­ւուռ­զին, հան­գու­ցեալ Յո­վա­նէ­սին, Պա­րոն տի­րա­ցուին, || (308բ) Միա[ն]սա­րին, Մի­նա­սին, Ա­սա­տու­րին: Ես` Նա­ւուռ­զ­ըս, յօ­ժա­րու­թեամբ ի­մով յե­տու յի­շա­տակ ան­ջինջ հո­գոյ ի­մոյ եւ ծնո­ղաց ի­մոց` Սարգ­սին, մօրն ի­մոյ` Գուլ­զա­տին, քու­րեր­ց­ըն, Շահ­զա­տին, Մար­դա­յին, Ար­զու­խա­նին, Թուր­վան­դին, հին եւ նոր նն­ջե­ցե­լոց ի­մոց, ի դուռն Ախ­նու Սուրբ Գէ­որ­քայ: Ով ոք որ հա­նել ջա­նա կամ ծա­խել, ԳՃ­ԺԸ հայ­րա­պե­տա­ցն նզո­վեալ ե­ղի­ցի, մասն եւ բա­ժին Յուդ[այ]ի եւ խաչ­հա­նո­ղա­ց­ըն առ­ցէ: Ո՜վ դասք լու­սե­րամ քա­հա­նա­յից, յի­շե­ցէ՛ք [ի] մաք­րա­փայլ զա­ղօ­թս ձեր զՓի­լի­կն, Սար­գիսն, որ­դի­ք­ըն` բա­րե­պաշտ Նա­ւուռ­զ­ըն, հան­գու­ցեալ Յո­վա­նէսն, Պա­րոն­նը, Մալ­խասն, Ղա­զարն, Մի­տի­չն, Հա­ճա­թն, հար­սու[ն]քըն եւ դս­տեր­քն, թու­ռուն­ք­ըն, եւ ա­մե­նայն ա­ռու ա­րեան մեր­ձա­ւոր­քն մէկ Հայր մե­ղա­յիւ, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի ա­հեղ ա­տե­նին Քրիս­տո­սի. ա­մէն: Մի լի բե­րան Ո­ղոր­մի ա­սէք, որ շատ ջա­նս կրե­ցի ես` ո­ղոր­մե­լի, սու­տ­ա­նուն Սար­գի­սս ե­պիս­կո­պոս ի [յ]որ­դո­րե­լն: Որ ա­ռա­տն է ի տուրս ո­ղոր­մու­թեա­նն, նայ ձեզ ո­ղոր­մի ի մի­ու­սան­գամ գա­լս­տեա­նն իւ­րում. ուր տ[ի]ե­զե­րա­կան հրա­պա­րա­կն է, անդ յի­շես­ջիք Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ. ա­մէն: Թվին ՌՃ­ՀԵ (1726), մա­յի­սի մու­տն:

356

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Ե­ղի­վարդ     ՉԿԷ -1318

ԳՐԻՉ` Ներ­սէս քհյ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Պա­րոն Ա­զիզ­պէկ, եւ կի­նը` Վա­խախ:

ԹԵՐԹ` 253. չգ­րուած` 1աբ,253աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԼԱ 8(Ա 12, ԼԱ 9): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31 23: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 19ա, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր` 2ա-3ա): ՏՈՂ` 20: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր մե­տա­քս: Ա փեղ­կին` 1 կա­նաչ եւ 2 կար­միր ա­կով ար­ծա­թէ խաչ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 2ա, 70ա, 114ա, 189ա:Լ ու ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, եր­կ­րա­չա­փա­կան:Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, կար­միր, մա­նի­շա­կա­գոյն, դե­ղին, կա­նաչ, ոս­կի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ -ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: Ժ-ԺԱ դդ.: 1 (Ա) թերթ սկզ­բում, ստա­ցուած 1 թեր­թի վե­րին մա­սի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աբ), 22-25 տող, Աբ է­ջում` լու­սան­ցա­զարդ-խաչ: Կար­դալ Աաբ. «[ե­րե­ւե­ցաւ] Սի­մով­նի... եւ ա­ւր­հ­նէ­ին զԱս­տուած (ԻԴ, 34-53):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ խու­նա­ցած եւ ցե­ցա­կեր, լու­սանցք­նե­րը մա­շուած, քա­նի­ցս նո­րո­գուած, 189 եւ 252 թեր­թե­րը փո­խա­րի­նուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-69ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 70ա-113բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 114ա-88ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 189ա-244բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

69բ Քրիս­տոս Աս­տուած, ո­ղոր­մեա՛յ ա­ն­ար­ժան գր­չի Ներ­սէ­սի. ա­մէն:

113բ Տէ՛ր Աս­տուած, ո­ղոր­մեա՛ ստա­ցո­ղի սո­րա պա­րոն Վա­խա­խին եւ մե­ղա­ւոր գր­չիս Ներ­սի­սի` պար­տա­կա­նի բա­զում քան­քա­րաց Տեառն իւ­րում: Տէ՜ր Աս­տուած, ո­ղոր­մի՛ պա­րոն Ա­զիզ­պէ­կին եւ ա­մուս­նոյ իւ­րոյ Վա­խա­խին` ստա­ցո­ղաց սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս. ա­մէն:

244բ Փա՜ռք... Ես` պա­րոն Ա­զիզ­բէ­կս, վե­ր­ըս­տին նո­րո­գե­ցի զմեծ մե­նաս­տա­նս Ե­ղի­վարդ[այ] եւ լը­ցի ծայ­րէ­ծայր շի­նուա­ծովք, այ­գաւք եւ բիւ­րաս­տա­նաւք: Եւ գայր ի­ջա­նէր չո­րից վտա­կեաց աղ­բիւ­րեաց ի լեռ­նէն Թե­ղե­նոյ աղ­բիւրն վա­նից, աղ­բիւրն Սպի­տակ, աղ­բիւրն Գո­մայ­ձո­րոյ, աղ­բիւրն Գան­ձա­կայ եւ զջուրն ձո­րո­ցն, որ ա­սի Քա­րա­շամ, եւ ոչ ե­ղեւ բա­ւա­կան: Եւ ա­պայ յե­տոյ բա­զում ջա­նիւ եւ աշ­խա­տու­թեամբ եւ ծա­խիւք ըն­չից բե­րաք զջուրն ի Քա­սաղ գե­տոյ եւ հա­սու­ցաք ի մե­նաս­տա­նս Ե­ղի­վարդ վասն հո­գոյ ի­մոյ եւ ա­մուս­նուն ի­մոյ պա­րոն Վա­խա­խին` վասն շի­նու­թեան տե­ղոյս եւ ա­րեւ­շա­տու­թեան որ­դոց ի­մոց:

245ա Փա՜ռք ա­մե­նա­սուրբ եր­րոր­դու­թեա­նն,

Ե­րիս ան­ձ­նա­ւո­րու­թեա­նն

Եւ մի կա­տա­րեալ իս­կու­թեա­նն`

Հա­ւր եւ Որ­դոյ եւ Սուրբ Հոգ­ւոյն:

Շնոր­հիւ Տեառն սկ­սայ եւ ո­ղոր­մու­թեամբ նո­րին կա­տա­րե­ցի ըզ­քա­ռա­վ­տակ աղ­բիւրս ի լու­սա­ւո­րու­թիւն ման­գանց ե­կե­ղեց­ւոյ:

Քան­զի սի­րոյն ա­րար­չա­կան,

Որ սեր­մա­նեալ ի քեզ բնա­կան,

Սայ զար­թու­ցիչ ներ­բաւ­սա­կան,

Հա­սող յա­ճու­մն ար­դիւ­նա­կան:

Զհո­գին մթին նսե­մա­կան

Զան­կե­լս ի հո­ղս այս նիւ­թա­կան.

Սայ փո­փո­խէ լոյս պար­զա­կան,

Խառ­նէ ի գուն­դն ան­մար­մ­նա­կան:

Զմի­տս ան­մա­քուր աշ­խար­հա­կան,

Որ ըստ ծո­վու ա­լեաց ծը­փան,

Սայ վեր­բե­րէ հը­րոց նը­ման,

Որ­պէս բը­նու­թիւ­նն է վեր­նա­կան:

Զան­ձն սգա­ծեալ եւ հո­գե­կան

Ի պատ­ճա­ռէ ինչ տրտ­մա­կան

Սայ ներ­գոր­ծէ ու­րախ || (245բ) ա­կան,

Ի թաղ­ծու­թեան­ցն հիւ­ծա­կան:

Եւ որ ար­բեա­լն է թըմ­րա­կան,

Ըմ­բող գի­նոյն յի­մա­րա­կան,

Սո­վաւ զար­թ­նուն եւ սգաս­տա­նան,

Թէ ըն­թեռ­նուն մը­տա­ռակ[ան]:

Որք Աս­տու­ծոյ սի­րոյն բաղ­ձան,

Գե­րա­գու­նոյ լու­սոյն ցան­կան,

Սո­րին թե­ւաւք վե­րաս­լա­նան,

Մեր­ձին ի տի­պն ան­տե­սա­կան:

Եւ զփոք­րա­գոյն ան­ձն մարդ­կան,

Որ է բնու­թիւն ծա­ռա­յա­կան

 Ան­տա­նե­լոյն եւ տի­րա­կան

Բնու­թեա­նն առ­նէ սա աւ­դա­րան:

Ըզ­ծայ­րա­գոյ­նն բար­ձ­րու­թեան,

Որ ի յեր­կ­նից եր­կին բը­նա­կան,

Սայ վեր­բե­րէ խո­նար­հա­կան,

Որք յիւր ա­նուն ժո­ղո­վե­ցան:

Եւ զԱ­րա­րի­չն հան­րա­կան,

Ո­րով բո­լոր էակք ստեղ­ծան,

Սո­վաւ կո­չել որ­դիք մարդ­կան,

Հայր ըստ շնոր­հի ար­ժա­նա­ցան:

 Արդ, գը­րե­ցաւ սայ ի թվա­բե­րու­թեա­նս Հայ­կա­զեան տո­մա­րիս եաւ­թն հա­րիւր եւ վաթ­սուն եւ եաւ­թն (1318), ի խըն­դ­րոյ հրա­շա­փառ եւ հա­ւա­տա­րիմ ծա­ռա­յի­ցն Քրիս­տո­սի` պա­րո||(246ա)ն Ա­զիզ­պէ­կին, եւ ա­մուս­նոյ իւ­րոյ` պա­րոն Վա­խա­խին: Սո­քայ է­ին բա­րե­պաշտ ծնո­ղաց զա­ւակ եւ յազ­նուա­կան ա­զգաց եւ տոհ­մից, կա­մա­րարք եւ հա­ճո­յա­րարք Ա­րար­չին ա­մե­նայն ե­ղա­նա­կաց: Եւ սո­քա, բա­րե­պաշտ տեար­քս մեր, քաջ զաւ­րա­վարն ընդ­դէմ թշ­նա­մեաց խա­չին Քրիս­տո­սի` պա­րոն Ա­զիզ­պէ­կն, եւ բա­րե­միտ տի­կի­նն մեր` բար­ձ­րա­վիզն ի ցան­կու­թիւն Վաղ­խախ, ի ման­գու­թե­նէ իւ­րեանց սնեալ եւ վար­ժեալք ա­մե­նայն բա­րե­պաշ­տու­թեամբ, բը­խէ­ին ի բե­րա­նոյ իւ­րեանց զբա­նս քաղ[ց]րա­ճա­շա­կս ի լըս[ել]իս մարդ­կան, եւ զո­ղոր­մու­թիւ­նս առ ա­մե­նայն աղ­քա­տս եւ զար­դիւ­նս մե­ծա­գի­նս եւ գե­ղեց­կա­տե­սի­լս առ ա­մե­նայն ե­կե­ղե­ցիս: Եւ ա­ջովն ամ­րա­ծա­ծուկ եւ սի­րովն հայ­րա­խ­նամ վա­րէ­ին զկեա­նս իւ­րեայնց, որ­պէս զի հա­ճոյ թվէր ի յա­չս ե­պիս­կո­պո­սաց եւ վար­դա­պե­տաց, քա­հա­նա­ից եւ աս­տուա­ծա­սէր իշ­խա­նաց, ա­ւր­հ­նու­թիւն, գո­վու­թիւն եւ փառս մա­տու­ցա­նէ­ին || (246բ) տվո­ղին այն­պի­սի [ի]մաս­տու­թեան մարդ­կան: Եւ վի­շա­պն ա­հա­գին բար­ձ­րա­ցու­ցեալ զգ­լու­խս իւր եւ պշու­ցեալ հա­յէր ընդ յան­հաս բա­րե­պաշ­տու­թիւ­նն նո­ցա, ճմ­լե­ցաւ սիրտ նո­րա եւ դէ­մս ա­րա­րել, գայր սառ­ս­ը­մամբ ի վե­րայ նո­ցայ` կլա­նել զնո­սա: Եւ հա­յե­ցեալ ի հե­ռաս­տա­նէ զհինք ա­խս ե­տես եւ փա­կա­ղա­կս ի վե­րա հինգ դրան­ցն, որ ի վե­րա մար­մ­նո նո­ցա եւ զհինգ սգ­աա­րա­նս նո­ցայ բե­ւե­ռեա­լս ի սէրն Քրիս­տո­սի, ոչ կա­րաց մեր­ձե­նալ առ նո­սայ: Ե­տես զա­չս նո­ցա, որ միշտ հո­սէ­ին զվ­ը­տա­կս ար­տա­սուաց ի ժա­մա­նա­կս ա­ղաւ­թից եւ պա­տա­րա­գաց եւ միշտ ի վեր հա­յել ի գլուխն իւ­րեանց ի տէր Յի­սուս, եւ ոչ կա­րաց մը­տա­նել ընդ նայ: Ե­տես բե­րա­նս նո­ցա պար­կեշ­տս յա­ւե­լորդ ու­տե­լոյ եւ ի խմե­լոյ, եւ ո­րո­շեալ յա­մե­նայն խեղ­կա­տա­կա­նաց, [յ]ի­շո­ցաց եւ ի բամ­բա­սա­նաց, եւ զձեռս նո­ցա` ար­գե­լեա­լս ի զր­կե­լոյ եւ ի ծե­ծե­լոյ, այլ միշտ եւ ան­խա­փան ա­ռատ յո­ղոր­մու­թիւ­նս աղ­քա­տաց, եւ զո­տս նո­ցայ` յեր­թե­ւե­կս ա­ղաւ­թից, եւ || (247ա) զա­ւա­կաց նո­ցա ի լսել ըզ­պա­տուի­րա­նն Աս­տու­ծոյ: Եւ դար­ձու­ցեալ զդէ­մս իւր ի նո­ցա պեղ­ծն խե­նեշ եւ ա­սէ` Վա՜յ ինձ, բազ­մա­դի­մի սպառ­նա­լեաւք ե­կեալ յաղ­թե­ցա ա­մաւթ­իա­լից: Եւ ա­սէ պեղծ թշուա­ռա­կան[ն]` Արդ գի­տեմ զինչ ա­րա­րից. ար­կից զա­գա­հու­թիւն ի սիր[տ]ս ըն­դա­նեաց սո­ցայ, զի ո­րո­շես­ցեն զսո­սայ յար­կաց իւ­րեանց: Եւ ա­րար այն­պէս. տն­կե­ցէ առ նո­սայ նա­խանձ եւ պա­տ­ե­րազմ յա­րոյց ի մէջ եղ­բարց նո­ցայ եւ հող­մով դի­ւա­կան տա­րու­բե­րէր զնո­սայ իբ­րեւ զնա­ւս ի հող­մա­հար ա­լեաց: Եւ նո­ցայ նա­խանձ ար­կել բա­նիւք բազ­մա­դիմ[ի] խո­խո­ղէ­ին զնո­սայ: Եւ նո­քայ զմ­տաւ ա­ծեա­լս զայն, որ ա­ռա­քեա­լն հրա­մա­յէ, թէ` Ո՞վ մեկ­նես­ցէ զմեզ ի սի­րոյն Քրիս­տո­սի նե­ղու­թիւն, թէ՛ անձ­կու­թիւն, թէ՛ սով, թէ՛ հա­լա­ծանք, թէ՛ մեր­կու­թիւն, զի սո­վո­րու­թիւն է Աս­տու­ծոյ փոր­ձել զմար­դիկ` թէ հարս­տու­թեամ­բն կու սի­րէ զԱս­տուած, թէ՞ աղ­քա­տու­թեամ­բն այլ կու սի­րէ, որ­պէս զ[Յ]ոբ: Եւ սո­քայ` աս­տուա­ծա­հա­ճոյ տեար­քս մեր ո­րո­շել || (247բ) եալ յա­մե­նայն ըն­չից եւ ոչ հա­տան յու­սոյն, որ առ Քրիս­տոս, եւ համ­բե­րել ա­մե­նայն հնա­րի­ցն սա­տա­նա­յի եւ ու­ռամբ հոգ­ւոյն ջա­խե­ցին զգ­լուխն Բել­իա­րայ: Եւ հա­յե­ցեալ ո­ղոր­մա­ծին Աս­տու­ծոյ, զի գը­տան յաղ­թողք ընդ­դէմ թշ­նա­մոյն, ա­պա ո­ղոր­մա­գին ա­ղե­տիւք ժո­ղո­վեաց զնոս[ա] ի խնամ­քն ա­րար­չա­կան եւ եդ զթշ­նա­միս նո­ցա պա­տուան­դան ո­տից նո­ցա:

Ե­կեալ տե­սին զբ­նա­կու­թիւն նո­ցայ ա­ւե­րեալ եւ կոր­ծա­նեալ, եւ զա­ւա­նս իւ­րեանց զԵ­ղի­վարդ` բնա­կու­թիւն ա­ւա­զա­կաց: Եւ կա­մա­կ­ցու­թեամբ ա­մե­նա­կա­լին Աս­տու­ծոյ զա­մե­նայն զպար­տսն հա­տու­ցին եւ վերս­տին նո­րո­գե­ցին ը­սզ­սայ բա­զում տգ­նու­թեամբ եւ չա­րա­չար վը­տա­կաւք, մի մի ժո­ղո­վել զց­րուեա­լսն, բա­զում եւ յո­լով աշ­խա­տու­թեամբ ծա­ռա­յու­թիւն կա­տա­րե­լով մե­ծա­փառ տէ­րանց իւ­րեանց` մե­ծին Շա­հին­շա­հի եւ Խո­յան­դ­զա­յին, եւ հե­զա­բար եւ հնա­զան­դա­բար շր­ջէ­ին ընդ նո­սայ, մին­չեւ ա­մե­նայն դի­մօք հաս­տա­տե­ցին զմեծ մե­նաս­տա­նս` զԵ­ղի­վարդ, շի­նել զա­մե­նայն քան­դեա­լսն: ||(248ա) Եւ յետ այ­սր ա­մե­նայ­նի Հո­գին Սուրբ շար­ժեաց ըզ­նո­սայ, եւ սկ­սան ար­դիւ­նս մե­ծա­մե­ծս մի մի յա­ւե­լոյր աս­տուա­ծա­տիպ շնորհ ո­ղոր­մա­ծու­թեա­նն եւ կամք շի­նու­թեան զտու­նս հոգ­ւոյ եւ մար­մ­նոյ: Քաղ­ց­րա­տես եւ ո­ղոր­մա­ծա­գութ պա­րո­նէ­քս մեր` Ա­զիզ­պէ­կն եւ Վա­խախն սկ­սան շի­նել վա­նս ի Կոր­դոյ` զուխ­տն Սր­բոյն Յա­կո­բայ յա­նուն սուրբ ա­ռա­քե­լո­ցն եւ զար­դա­րե­ցին զնայ մե­ծա­մեծ վա­ել­ջու­թեամբ, ստա­ցան բա­զում այ­գիս շուրջ զբ­նա­կու­թեամ­բն ուխ­տին: Եւ զներ­քս ե­կե­ղե­ցոյն զար­դա­րե­ցին քան­դա­կով, նա­ղա­շու­թեամբ ձե­ւա­ցու­ցին զպատ­կեր ա­մե­նա­փրկ­չին եւ զմա­տն իւ­րոյ` Աս­տուա­ծած­նին եւ զա­ռա­քե­լոց եւ զմար­գա­րէ­ից`միջ­նորդ ա­րա­րել զնո­սա առ բա­րե­գու­թն Աս­տուած: Եւ մա­ծա­գին գրեա­նս ազ­գի ազ­գի եւ մե­ծա­գին սգես­տիւք զար­դա­րե­ցին զնայ եւ ա­րա­րին զնայ բնա­կու­թիւ­նս կու­սա­նաց եւ ե­տուն զա­մե­նայն պէ­տս սգես­տից եւ կե­րա­կ­րոց եւ ո­չինչ կա­րաւտք եղ[եալ] յա­մե­նայ­նէ, զոր ինչ պի­տո էր` հո­գե­ւոր եւ մար­մ­նա­ւոր: || (248բ) Եւ բա­րե­պաշտ Ա­զիզ­պէկ եւ աս­տուա­ծա­սէր տի­կի­նն մեր Վա­խախն ու­րա­խու­թիւն եւ ցն­ծու­թիւն մեծ ա­րա­րին բա­զում գա­ւա­ռաց եւ մեծ մե­նաս­տա­նիս Ե­ղի­վար­դայ:

Գնա­ցեալ ի սուրբ ուխ­տն Աս­տուա­ծ­ըն­կալ եւ տե­սեալ զգ­նա­ցս ջրոյն Ե­ղի­վար­դա ա­ւա­րեա­լս եւ խո­պա­նա­ցեալ, որ­պէս զի թե­րե­ւս ե­րե­ւէ­ին հետք նո­րայ, եւ ա­ջովն ա­պեն­իազ թա­գա­ւո­րին Քրիս­տո­սի զաւ­րա­ցան եւ պն­դեան` ի­բր այր զմ­էջ ի[ւր եւ] ար­իա­ցան, եւ ոչ հաշ­վե­լով զծա­խսն, որ­պէս զուար­դուն հրե­ղէն, տա­գ­նա­պէ­ին` ոչ ու­նե­լով զհան­գիստ եւ զքուն ի տվէ եւ ի գի­շե­րի: Եւ շր­ջա­պա­տել զլեառն Ա­րա­րա­տեան` հա­սու­ցին զջուրն յոր­դա­ռատ վը­տա­կաւք փոյ­թ­ըն­թաց յԵ­ղի­վարդ: Եւ զդժ­վա­րու­թիւն սահ­մա­նա­ցն եւ զ[յ]ո­լով աշ­խա­տու­թիւ­նս եւ զտուրս ար­վես­տա­ւո­րա­ցն եւ զա­մե­նայն ծա­խսն ո՞վ կա­րէ ընդ գրով ար­կա­նել: Եւ զան­հա­սա­նե­լի եր­կ­րա­չափ զհե­ռա­ւո­րու­թիւն տե­ղոյ, որ ի քա­ղա­քէն Բըջ­նոյ մին­չեւ Կար­բի ոչ գը||(249ա)տա­նէ­ին ջուր յար­բու­մն մարդ­կան, եւ պա­պա­կէ­ին ան­ցորդք ճա­նա­պար­հաց ի տա­պոյ յա­ւուրս ա­մա­րայ­նոյ: Եւ ի գալ եւ ի մտա­նել ջրոյն յան­տաս­տա­նս մեր, վերս­տին նո­րո­գե­ցան ա­մե­նայն ար­մատք եւ նո­րա­փե­տուր զար­դա­րե­ցան եւ զը­ւար­ճա­ցան ա­մե­նայն կեն­դա­նիք` մարդ եւ ա­նա­սուն, թռ­չունք եր­կ­նից եւ գա­զանք, զո­վա­նա­յին, զուար­ճա­նա­յին եւ ու­րախ լի­նէ­ին, ա­ւր­հ­նէ­ին, գո­վէ­ին եւ փա­ռա­ւոր առ­նէ­ին զԱս­տուած եւ բազ­կա­տա­րած ձե­ռաւք եւ մատ­նա­ղերս պա­ղա­տա­նաւք խն­դ­րէ­ին տուո­ղէն բա­րեաց ի Քրիս­տո­սէ շնոր­հել զեր­կայն ա­ւուրս, հան­դերձ ա­մե­նայն ու­րա­խու­թեամբ բա­րե­պաշտ պա­րո­նա­ցն մե­րոյ Ա­զիզ­պէ­կին եւ Վա­խա­խին, կր­կին կե­նաւք եւ եր­կու աշ­խար­հաւք պա­հել զնո­սա ամ­բողջ եւ ան­խ­ռով ի կա­մս ո­ղոր­մու­թեան նո­րայ, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: Եւ յետ այ­սո­րիկ զաւ­րու­թիւն բար­ձ­րե­լոյն շր­ջա­պա­տել պա­հէր զնո­սա || (249բ) յա­մե­նայն հնա­րից սա­տա­նա­յի:

 Արդ, վասն այ­սո­րիկ գրե­ցաք զգ­նա­ցս վա­րուց նո­ցա, զի բա­րի աւ­րի­նակ է­ին բազ­մաց, նոյն­պէս եւ ոյք յառ­նեն ի սո­ցա­նէ ծա­ղիկ դե­ռա­բոյսք` ա­րաս­ցեն զվարս նո­ցայ եւ դար­ձե[ա]լ պատ­մես­ցեն որ­դոց իւ­րեանց, զի մի կո­րի­ցէ բա­րե­պաշ­տու­թեան վարք նո­ցայ յաշ­խար­հէ:

 Արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ մեղ­սա­սէր քա­հա­նա­յի Ներ­սէ­սի ի յԱյ­րա­րա­տեան գա­ւա­ռիս, ի մեծ մե­նաս­տա­նիս յԵ­ղի­վարդ, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Աս­տուա­ծած­նիս եւ Սուրբ Գրի­գո­րիս եւ Սուրբ Յա­կո­բիս եւ այլ միա­հա­մուռ սր­բոց ա­ռա­քել[ոց], հրա­մա­նաւ եւ ար­դեամբ պա­րոն Ա­զիզ­պե­կին եւ Վա­խա­խին, յի­շա­տակ ին­քեանց եւ ծնո­ղաց իւ­րեանց` Ա­ւագ­պա­րո­նին եւ Թա­մա­րին, Խար- Աս­լա­նին եւ Ըռ­զու­քա­նայ, եւ զա­ւա­կաց իւ­րեանց ի ժա­ռան­գու­թիւն եւ բա­րե­խա­ւս կե­նաց առ Քրիս­տոս Թուխ­թա­նէ եւ ան­դ­րա­նիկ որ­դոյ իւ­րեանց` Ա­ւա­գին, Յո­հա­նի­սին || (250ա), Սա­րան­դի­նօ­սին, ե­ւս Ա­սան­թա­նէ եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­կա­յից` կեն­դա­նեաց եւ մե­ռե­լոց: Որ ե­տուն գրել ը­սզ­սայ մե­ծաւ փա­փա­քա­նաւք ի հա­լալ ար­դեանց իւ­րեանց եւ պա­տուե­ցին զսայ ոս­կով եւ ար­ծա­թով եւ ըն­ձա­յե­ցին ըզ­սայ սուրբ ա­ռա­քե­լո­ցն, զի լի­ցի բա­րե­խա­ւս եւ յոյս պար­ծա­նաց առ Քրիս­տոս յա­ւուր մե­ծի հրա­պա­րա­կին, զի ըն­կա­լ­ցին զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի գիր­գս իւ­րեանց բա­րե­պաշտ իշ­խե­ցող­քն մեր եւ տա­րե[ա]լ ըն­ձա­յե­ցեն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ, եւ նայ տա­րե[ա]լ ըն­ձա­յես­ցէ զնո­սայ եր­կ­նա­ւոր Հա­ւրն ա­սե­լով, ե­թէ Ու­նին զբա­նս իմ ընդ յիւ­րեա­նս. եւ նայ դա­սե­ցուս­ցէ զնո­սայ յան­սպառ ու­րա­խու­թիւ­նսն, զի գրեալ է, թէ Ուր ես եմ, անդ եւ պաշ­տաւ­նեան իմ ե­ղի­ցի: Արդ, ա­ւար­տու­մն ա­րա­րից, զի ոչ նե­րէ բա­նս բազ­մի:

 Արդ, ուն­կն­դիր լե­րուք սա­կաւ բա­նից տեառն ի­մոյ Վա­խա­խին, լու­սոյ որ­դիք Սի­ով­նի, զի ու­նի ինչ ա­սել ձեզ: || (250բ) Արդ, ես` Վա­խա­խս, ծա­ռայ ծա­ռա­յիցդ Քրիս­տո­սի, պար­տա­կա­նս բիւր քան­քա­րաց տեառն ի­մոյ Յի­սու­սի, զմ­տաւ ա­ծի զսէր ար­քա­յու­թեա­նն եւ զըս­պառն[ալ]իսն դը­ժո­խոց, եւ հա­ե­ցա ընդ յիս, զի ոչ ու­նէի թո­շակ պատ­րաս­տել այն եր­կայն ճա­նա­պար­հին եւ եմ թա­փուր յա­մե­նայրն բա­րե­գոր­ծու­թեանց, զմ­տաւ ա­ծի զա­նա­չառ դա­տաս­տան Քրիս­տո­սի, եւ զի միայն եմ գտա­նե­լոյ անտ, ա­ռանց զաւ­րաց, զոր այժմ ու­նիմ, զի անդ աղ­քատք թա­գա­ւո­րին, եւ մե­ծա­տունք հե­ռա­ցեալ լի­նին ի տե­սոյն Քրիս­տո­սի, եւ կա­պին ձեռք այ­նո­ցիկ, որք ի յաղ­քա­տս ոչ ար­ձա­կին: Արդ, զի՞նչ ա­րա­րից, զի սար­սել դո­ղա­ցաւ ան­ձն իմ, զի թէ մայրն իմ Ե­ւա զմի պա­տուի­րա­նս ան­ցաւ եւ դա­տա­պար­տե­ցաւ, իսկ ինձ, որ բա­զու­մս քա­րո­զին, եւ ես ան­ցայ զա­մե­նե­քում[բ]ք, քա­նի՞ քան­քարս պար­տիմ Տեառն ի­մում: Արդ, ո՞վ հա­նի­ցէ զիս ի ծո­վէս մե­ղաց, որ տա­րա­բե­րեալ ծը­փիմ իբ­րեւ զնա­ւս հող­մա­կո­ծեա­լս ա­լեաց մե­ղաց, զի ա­մե­նե­քեան ըն­ձա­յեն Աս­տու­ծոյ զիւ­րեանց ան­ձին գոր­ծեալ բա­րին, եւ ես զր­կեալ || (251ա) բո­լո­րո­վին յա­ռա[տա]ձիր պար­գե­ւա­ցն Քրիս­տո­սի: Արդ, յոյս եւ ա­պա­ւէն Աս­տուա­ծա­ծի­նն ու­նիմ եւ իւր Միա­ծի­նն, որ զա­նա­ռակ որ­դին ըն­կա­լաւ, որ ա­ւա­զա­կին զդ­րախ­տն է­բաց, որ զմաք­սա­ւո­րին զա­ղա­չա­նսն ըն­կա­լաւ, զնայ ա­րա­րի ինձ յոյս եւ տե­ղի ա­պա­ւի­նի, զի գրեալ է, թէ Որ ըն­դու­նի զբա­նս եւ խոս­տո­վա­նես­ցի զիս ա­ռա­ջի մարդ­կան, խոս­տո­վա­նե­ցայց եւ ես զնայ ա­ռա­ջի Հա­ւր ի­մոյ, որ յեր­կի­նս է: Եւ ես վասն յու­սոյն, որ առ Քրիս­տոս, խոս­տո­վա­նե­ցայ զնա հա­ւա­տով յա­մե­նայն սր­տէ եւ յա­մե­նայն մտաց եւ յա­մե­նայն զաւ­րու­թե­նէ իմ[մ]է եւ ե­տու գրել գը­րել զԱ­ւե­տա­րա­նս ի հա­լալ ար­դեանց ի­մոց բա­զում յու­սով եւ փա­փա­քա­նաւք յի­շա­տակ ինձ եւ առն ի­մում եւ բա­րի լծա­կ­ցին ի­մո պա­րոն Ա­զիզ­պէ­կին եւ ծնո­ղաց ի­մոց եւ զա­ւա­կաց:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սե[ա]ն բո­լո­րիւ սր­տիւ, զի ա­սաս­ջիք այս­պէս` Տէր Յի­սուս, զեր­ծո՛յ զծա­ռայ­քն քո` զԱ­զիզ­պէ­կն եւ զՎա­խախն յան­նե­րե­լի տան­ջա­նա­ցն, եւ Քրիս­տոս, որ ա­ռա­տն է [ի] տուրս բա­րեաց, մեզ եւ ձեզ ո­ղոր­մես­ցի, եւ Քրիս­տո­սի փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: ||(251բ) Ըստ նմին եւ ես` ա­ն­ար­ժան ծա­ռ­այս Քրիս­տո­սի Ներ­սէս գրի­չս, ար­ժա­նի ե­ղայց մտա­նել ի պա­տիւս տէ­րանց ի­մոց, որ ե­լեալ ի գա­ւա­ռաց ի­մոյ` մո­լո­րա­կան շր­ջէի տա­ր­աշ­խար­հիկ ի վե­րա ա­մե­նայն եր­կ­րի, ո­րո­շեալ ի ծա­նաւ­թից եւ ազ­գա­կա­նաց ի­մոց վայ­րա­պար եւ թա­փառ­նա­կի վա­րիւք, որ­պէս զի ոչ էի հա­ճոյ յա­չս յի­մաս­տ­նոց: Եւ բա­րե­պաշտ իշ­խե­ցող­քս իմ` մե­ծա­փառ պա­րո­նս Ա­զիս­պէ­կն եւ ծնո­ղա­գութ տի­կի­նն իմ Վա­խախն, տե­սեալ զվայ­րա­պար կայս իմ, ա­ծին զիս առ իւ­րեա­նս` գը­թա­ցեալ ի վե­րայ իմ եւ ա­րա­րին զիս խե­լա­մուտ, ու­սու­ցին ինձ զա­մե­նայն հան­ճարս ի­մ­աս­տու­թեան եւ բա­րի մասն ցու­ցին ինձ եւ ա­նար­գիս պա­տիւ ե­դին եւ ըն­կա­լան զիս յար­կս իւ­րեանց, որ­պէս հաւ, որ ժո­ղո­վես­ցէ զձագ իւր ընդ թե­ւաւք իւ­րովք, այն­պէս ծնո­ղա­գութ ա­ղէ­տիւք սի­րէ­ին զիս սր­տի մտաւք, որ­պէս զի մար­դա­սէրն Աս­տուած ըն­կա­լ­ցէ զնո­սայ յար­կսն յա­ւի­տե­նից: Եւ ես ուխտ ա­րա­րի միջ­նոր­դու­թեամբ Ա­ւե­տա­րա­նիս ծա­ռա­յել զնո­սա ||(252ա)* մին­չեւ հաս­ցէ առ իս կո­չու­մն ի վե­րին կո­չո­ղէն, զի յետ Աս­տու­ծոյ ե­ղեն ինձ խնա­մա­ծոյք եւ բազ­մա­դի­մի պատ­ւով ըն­կա­լան զիս: Եւ ես ա­ղա­չեմ զեր­կ­նա­ւոր քա­հա­նա­յա­պե­տն Քրիս­տոս` տալ ինձ ա­րի­ու­թիւն եւ ի­մ­աս­տու­թիւն ծա­ռա­յել ա­նվ­րէպ եւ ան­փորձ եր­կուց տէ­րանց` հո­գե­ւո­րի եւ մար­մ­նա­ւո­րի: Հո­գե­ւոր ծա­ռա­յու­թեամ­բն ծա­ռա­յել զՔ­րիս­տոս, զի կո­չեաց զիս կարգ քա­հա­նա­յա­գոր­ծու­թեան, եւ պա­ղա­տա­նօք խն­դ­րեմ յին­քեան ա­նա­մօթ գոր­ծով հա­սու­ցա­նել զկար­գս իմ ա­մե­նայն գոր­ծովք առ ա­ռա­քի­նու­թեամբ ի տէր իմ Յի­սուս Քրիս­տոս, զի մի՛ խո­տան գտայց ա­ռա­ջի ա­հեղ ա­տե­նին, եւ մար­մ­նա­ւոր ծա­ռա­յու­թեամբ ծա­ռա­յել զեր­կու քրիս­տո­սապ­սակ իշ­խե­ցող­քս` զպա­րոն Ա­զի­զիզ­պէ­կն եւ քաղ­ց­րա­գութ տի­կի­նն իմ զՎա­խախն ան­խար­դախ եւ ա­ներկ­միտ սր­տիւք:

Եւ ես ե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, զսր­բա­սէր որ­դիքդ Սի­ո­նի, յի­շե­ցէ՛ք զիս զա­ն­ար­ժան քա­հա­ն­այս` զՆեր­սէս գրիչ, եւ զծ­նո­ղսն իմ եւ զայ­նո­սիկ, ոյք յոյս եւ ա­կն­կա­լու­թիւն ու­նին ի մեզ, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ, որ ես ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 252ա (Բո­լո­րո­գիր) Շնոր­հօք... վերս­տին նո­րո­գեալ կազ­մե­ցաւ կեն­սու­նակ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ ա­պի­կար ջա­հ­ըն­կա­լիս Ե­սա­յեայ, գո­լով տե­ղեաւ եւ կա­յիւ Բջ­նե­ցի, որ­դի տէր Ստե­փան­նո­սի: Բայց, տեարք կեն­դա­նա­գիր եւ ճշ­մար­տա­գիծ սըր­բոյ տա­ռիս են Ե­ղե­վար­դայ գեղ­ջէ, յազ­նուա­կան ազ­գէ, որ­պէս ի նա||(252բ) խա­գ­րեալ յի­շա­տա­կա­րա­նի աստ յայ­տ­նի է: Յո­րոյ զար­մէ եւ յար­մա­տոյ սե­րունդ­քս այ­սո­քիկ` Քրիս­տո­սա­տուր, Պե­տ­րոս, Ա­տի­բէկ, Ա­ղա­բէկ, Ու­լու­խան, Ու­լու­բէկ, Ա­ռա­քել, Հա­խում, Սար­գիս, Վի­րապ, Ա­զի­բէկ, որ­դիք եւ թո­ռունք Շմա­ւոն քա­հա­նա­յի, իւ­րեանց սեպ­հա­կան եւ հայ­րե­նա­կան հո­գե­ւո­րա­կան գանձ ու­նե­լով զմա­տեա­նս սուրբ, վասն ո­րոյ եւ նո­րո­գել եւ կազ­մել ե­տուն գո­յիւք իւ­րեանց բազ­մա­տենջ փա­փա­քա­նօք` առ ի յի­շա­տակ հոգ­ւոց իւ­րեանց, զի միջ­նոր­դու­թեամբ աս­տուա­ծա­խօս կտա­կիս յան­ցանք նո­ցին քա­ւես­ցին եւ սր­բես­ցին: Եւ արդ, որք պա­տա­հի­ցիք ըն­թերց­մամբ, եւ ոյք ժա­ռան­գի­ցէք զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս վա­յել­մամբ, յի­շել յօ­ժա­րես­ջիք բա­րի մտօք առ Աս­տուած, զի կեն­դա­նեաց եւ ծն­ըն­դոց նո­ցին յեր­կա­րա­կե­ցու­թիւն կե­նաց տա­ցի եւ նն­ջե­ցե­լոց իւ­րեանց ար­քա­յու­թիւն պար­գե­ւես­ցէ ա­մէ­նա­ռատ գթու­թեանց Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ. ա­մէն:

 Այլ նո­րո­գու­մն ըն­կա­լաւ կեն­սա­կիր տառս այս յա­մի հա­զա­րե­րոր­դի հա­րիւ­րե­րոր­դի քսան եւ վե­ցե­րոր­դի (1677) թուա­կա­նու­թեան հայ­կա­կան տօ­մա­րի, ի թա­գա­ւո­րու­թեան պար­սից Շահ-Սու­լէ­մա­նի եւ ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Յա­կո­բայ, ընդ հո­վա­նեաւ ա­մե­նա­սր­բուհ­ւոյ Աս­տուա­ծած­նի նա­խա­պա­տիւ վա­նի­ցն, որ ի Բջ­նի հաս­տա­տեալ է, ա­ռաջ­նոր­դու­թեան սմին ա­թո­ռոյ քաջ հռե­տո­րի եւ ան­յաղթ Փի­լի­սո­փա­յի տեառն Մով­սէ­սի րա­բու­նա­պե­տի եւ ար­հե­պիս­կո­պո­սի, որ փայ­լէ իբ­րեւ զա­րե­գա­կն ի մե­րում մի­ջի, տա­ն­ըս Ա­րա­րա­տեան նա­հան­գի, յո­րում գոյ այ­ցե­լու եւ հո­գե­բար­ձու այժ­մուս քա­ջա­ջան վար­դա­պե­տն Վար­դան կոչ­մամբ: Վերջ:

* Շա­րու­նա­կու­թիւ­նը` Ե­սա­յի Բջ­նե­ցու ձեռ­քով (1677 թ.):

2. 252բ (ԺԷդ., նօ­տր­գիր) Եւ թո­ռունք սո­ցին` զ[Յ] ա­կոբ սար­կա­ւա­գն, եւ զեղ­բայր սո­րայ զՅա­րու­թիւն յի­շե­ցէ՛ք ի Քրիս­տոս, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի Քրիս­տո­սի:

3. 113բ (ԺԸ դ., շղա­գիր) Ես` պա­րոն Ուլ­քես Նո­րայ­գայ­թե­ցի տու­վի ի դուռն լու­սայ­տու Սուրբ Նշա­նիս Ա զա[ն]կակ:

357

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

 Ա­ւագ վանք  ՋԼԶ-1487

ԳՐԻՉ` Ա­ռա­քել ա­բղյ:

ԹԵՐԹ` 304. չգ­րուած` 1ա-5բ, 7ա, 92ա, 300ա-4բ: ՊՐԱԿ` 2(2+6)+Ա-ԻԵ 12(ԻԵ 8): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27 18: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 82ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` ծաղ­կա­զարդ թուղթ: Ա փեղ­կին` մե­տա­ղէ 20 վար­դեակ, Բ փեղ­կին` 3 ար­ծա­թեայ խաչ, 1-ը մա­կա­գ­րու­թեամբ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 10բ, Մար­կոս` 92բ, Ղու­կաս` 146բ, Յով­հան­նէս` 234բ: Խ ո ր ա ն` 6ա, 7բ, 8ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 11ա, 93ա, 147ա, 235ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Խո­րան­նե­րը կի­սով չափ պատ­ռուած եւ նո­րո­գուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 8բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 9ա-10ա Գլուխք 11ա-89բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 90ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 90ա-1ա Գլուխք: 93ա-144ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (143ա-4ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 144ա-6ա Գլուխք: 147ա-233ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 233աբ Նա­խա­դ­րու­թիւն («Թե­լա­դ­րու­թիւն): 233բ-234ա Գլուխք, 235ա-298ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

90ա Զան­պի­տան գրի­չս յի­շեա՛ զԱ­ռա­քե­լս, ո՜վ սուրբ ըն­թեր­ցող:

298ա Փա՜ռք... ||(299բ) Գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի սուրբ ա­նա­պա­տս, որ կո­չի Ա­ւագ վանք, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Աս­տուա­ծած­նիս եւ Սուրբ Կա­րա­պե­տիս եւ Սուրբ Ա­ռա­քե­լո­ցս Քրիս­տո­սի ի թվին ՋԼԶ (1487), առ ո­տս եր­ջա­նիկ րա­բու­նա­պե­տին Յո­վան­նէ­սի, ի յա­ռաջ­նոր­դու­թեան տէր Յո­հան­նէս ե­պիս­կո­պո­սի եւ այլք կրօ­նա­ւո­րա­ցն, որք աստ կան: Արդ ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք հան­դի­պիք սմա տե­սա­նե­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լով, յի­շես­ջիք ի մաք­րա­փայլ ա­ղաւ­թս ձեր զա­ն­ար­ժան, սու­տ­ա­նուն ա­բե­ղ­այս, որ ա­ն­ար­ժան ձե­ռաւք ի­մովք գրե­ցի զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, եւ ծն­օղ­քն իմ եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն իմ, եւ որք յի­շէք, յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի ա­հեղ ա­տե­նին Քրիս­տո­սի: Եւ խո­շո­րու­թեան եւ սղա­լա­նաց սո­րա ան­մե­ղա­դիր լե­րուք, ա­ղա­չեմ, ա­ղա­չեմ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 91ա Աս­տուած օր­հ­նէ զԱս­տուա­ծայ­տ­րին, կո­ղա­կի­ցն եւ զիւ­րեանց ծն­օղ­քն` զՊ­աղ­տատ­մե­լի­քն, որ տվին զիւ­րեանց խա­ւու­նն Ա­ւե­տա­րա­նիս յի­շա­տակ թվին ՋԽ (1491):

2. 91բ (ԺԵ դ., բո­լոր­գիր) Քրիս­տոս Աս­տուած, քո միւ­սան­գամ գա­լս­տեանդ յի­շեա՛յ զստա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` զԷլ­մէ­լի­քն, եւ զկո­ղա­կի­ցն իւր` զնա­ղա­րա­ճի Ա­մի­նա­տի­նն, եւ զիւ­րեա[ն]ց ծն­օ­ղսն եւ զիւ­րեա[ն]ց զա­ւա­կն` զկեն­դա­նին եւ զմե­ռեա­լն եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն: Վասն ո­րոյ ետ գնել զսայ ի հա­լալ ըն­չից իւ­րոց եւ ետ ի գիւղն, որ կո­չի Հան­դեր­ձիք, ի դուռն Սուրբ Սի­ո­նի եւ այլ սր­բոց, որ աստ կան հան­գու­ցեալ: Ա­ղա­չեմ զձ[եզ], քա­հա­նայք եւ սար­կա­ւագ եւ ը­ռա­յիս եւ ա­մե­նայն ժո­ղո­վուրդք, մեծ եւ փո­քր, լաւ պա­հե­ցէք ի կա­թի­լէ, ի յու­ղոյ եւ ի գո­ղէ: Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, մի ոք իշ­խես­ցէ գրաւ դնել կամ ծա­խել կամ գո­ղա­նալ, կամ ով յանտ­գ­նի, զխա­չա­հա­նուա­ցն առ­ցէ եւ զմասն [Յ]ու­դա­յի, եւ ա­մե­նայն սր­բոց ա­նի­ծեալ լի­նի, ով որ խնամ չտա­նի: Յոր­ժամ զմասն ի վեր կալ­նուք, Ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մի. ա­մէն, ա­մէն եւ Ե­ղի­ցի:

358

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Մե­ծո՞փ        ՊՂԱ-1442

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ, ԿԱԶ­ՄՈՂ` Կի­րա­կոս քհյ:

ԹԵՐԹ` 308+1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1աբ, 2բ-3բ, 4բ, 5ա, 17բ-8ա, 151ա, 240բ-1ա: ՊՐԱԿ` 2 (8+10)+Ա-ԻԵ 12 (ԺԱ, Ի, ԻԴ 11, ԻԵ 6): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 26,5 17,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 126ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դե­ղին կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ո­տն­լուայ` 2ա-9բ, Ըն­ծա­յու­մն` 4ա, 6բ, Զո­հա­բե­րու­մն Իս­հա­կայ, Յայ­տ­նու­թիւն` 5բ, Ծնունդ` 6ա, Մկր­տու­թիւն` 6բ, Այ­լա­կեր­պու­թիւն` 7ա, Հար­սա­նիք ի Կա­նայ, Պե­տ­րոս ըն­կղ­մի ի ծովն` 7բ, Բժշ­կու­մն ան­դա­մա­լոյ­ծի` 8ա, Քրիս­տոս բաշ­խէ զն­կա­նա­կս եւ զձ­կու­նս, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 8բ, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 9ա, Վեր­ջին ընթ­րիք` 9բ, Մատ­նու­թիւն, Պի­ղա­տոս լուա­նայ զձեռն` 10ա, Խա­չե­լու­թիւն` 10բ, Յա­րու­թիւն` 11ա, Համ­բար­ձու­մն` 11բ, Չո­րեք­կեր­պեան ա­թոռ, Հո­գե­գա­լուստ` 12ա (նկար­նե­րը ծաղ­կո­ղի կող­մից ա­նուա­նա­կո­չուած են): Մատ­թէ­ոս` 18բ, Մար­կոս` 97բ, Ղու­կաս` 151բ, Յով­հան­նէս` 241բ: Խ ո ր ա ն` 12բ, 13աբ, 14աբ, 15աբ, 16աբ, 17ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 19ա, 98ա, 152ա, 242ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` դե­ղին, կա­նաչ, կար­միր, կա­պոյտ, սեւ, մա­նի­շա­կա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ -ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` Բար­ս­ղի Կե­սա­րաց­ւոյ Գիրք հար­ցո­ղաց: ԺԱ-ԺԲդդ.: 1(Ա)+1(Բ), ստա­ցուած եր­կու թեր­թե­րի ե­զ­րա­հա­տու­մից, սե­ւա­ցած եւ հա­զիւ նշ­մա­րե­լի: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աա), 20-21 տող: Կար­դալ Աա «/// յա­ռա/// ան­չա­փս ի­ջուց/// բան: Ա­սեմ/// Ա­սաւ­ղին. Այղ զայ­սո­սիկ... եւ առ զծա­ռա­յի կեր­պա­րա­նս որ­պէս, Աբ «/// մար­գա­ր­է­ու­թեան են հո­գի տուեալ... չա­փուց փոք­րա///, Բա «/// հրեշ­տա/// մար­դոյ/// քան­զի ին­քն/// եւ զփառսն իւր` զներ­գոր­ծու­թիւ­նն նմա հե­տե­ւե­ցու­ցեալ, քան­զի... տե­սա­նե­լն զա­նա­պա­կան փա­ռա­ցն գե­րու­նա­կու­թիւն, ոչ որ­պէս, Բբ «Բան. Ա­սի­ցեն արդ///:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ խու­նա­ցած եւ ցե­ցա­կեր: Դռ­նա­կը կի­սա­մաշ:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 12բ-3ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 13բ-7ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ` լու­սան­ցա­յին):

3. 19ա-97ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: 97ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

4. 99ա-150ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: 150բ Նա­խա­դ­րու­թիւն:

5. 152ա-239բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: 240ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

6. 242ա-305ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու: 305ա Նա­խա­դ­րու­թիւն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

305բ Փա՜ռք... Շնոր­հիւն Աս­տու­ծոյ եւ նո­րին աւ­գ­նա­կա­նու­թեամ­բն ա­ւար­տե­ցաւ հոգ­իա­զարդ եւ ծաղ­կա­ւէտ բու­րաս­տա­նս` ե­ռա­հ­րաշ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, որ է շաղ­կա­պեալ ա­ւե­տա­րան­չա­ցն... ||(306բ) Եւ արդ, ես` կրտ­սերս յոր­դիս ե­կե­ղե­ցոյ եւ ան­պի­տա­նս ի քա­հա­ն­այս /// ( ա­նու­նը քե­րուած) ա­ն­ի­մաստ եւ ախ­մար գրիչ եւ իմ ա­ն­ըն­դու­նակ գո­լով յա­րուեստ գր­չու­թեան եւ բա­զում մե­ղաց ցնո­րիւք պա­շա­րեալ, այլ ըստ կա­րի մե­րում, զոր պար­գե­ւեաց մեզ մար­դա­սէր հո­գին, գրե­ցի ա­ն­ար­ժան ձե­ռաւք ի­մովք ի յըն­տիր եւ ստոյգ աւ­րի­նա­կէ ի մեծ թուիս ի յե­ղա­նակ շր­ջա­գա­յու­թեան ա­րե­գա­կան ստո­րի­ջիւք եր­կ­նա­չու ճա­նա­պար­հաւ յեր­կ­նից յեր­կիր հա­յե­լով, ըստ ա­րար­չու­թեան` չա­փեալ յԱ­դա­մայ մին­չեւ ցայ­սր ամք ՑՊ­ԿԷ (6867), իսկ ի Հա­յոց թուա­կա­նիս ՊՂԱ (1442) /// (3,5 տող քե­րուած):

13ա (Ծաղ­կո­ղի) Զծաղ­կող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս եւ զկազ­մող եւ զգ­րող` զԿի­րա­կոս ա­մե­նա­մեղ ան­ձն եւ զծ­ն­օ­ղսն իմ` զԷ­լեք­սան քա­հա­նայ եւ զԵ­ղի­սա­բեթ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 97ա (ԺԷ դ., բո­լոր­գիր) Յի­շե­ցէք հե­զայ­հո­գի եւ բա­րէ­միտ տէր Յո­վա­նէսն, որ հան­գու­ցեալ է առ Քրիս­տոս: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք նո­րայ­բող­բոջ որ­դին իւր` տէր Ա­ռա­քե­լն, եւ յա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն. ա­մէն:

150բ Յի­շե­ցէք զտէր Յո­վա­նէսն եւ կե­նայ­կից իւր` Հե­ղի­նէն, եւ որ­դի­քն իւ­րեանց` Պո­ղոսն, Պե­տ­րոսն եւ զտէր Ա­ռա­քե­լն, Հե­րայ­պե­տն, եւ դս­տեր­քն իւ­րեանց` Զա­նա­զա­նն, Զար­մա­նայ­զա­նն, եւ յա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն. ա­մէն (Նոյ­նը` 240ա, 307ա):

2. 307ա Փա՜ռք... Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, ո՜վ լու­սե­րամ դասք քա­հա­նա­յից եւ որ­դիք սուրբ Սի­ով­նի, Սուրբ Աս­տուա­ծած­նի Քա­լա­րի ե­կե­ղեց­ւոյ, կող­կո­ղա­գին սր­տիւ ա­ղա­չեմ յի­շել եւ յի­շա­տա­կել զԱ­ղէկ ա­նուն քրիս­տո­նեայ, որ ԵՌ (5000) դի[ա]ն ե­տուր զՍուրբ Աս­տուա­ծած­նի ե­կե­ղե­ցոյ հիմ­նար­կէ­քն, զոր տէր Աս­տուած Յի­սուս Քրիս­տոս զիւր ա­նու­նն ընդ վի­մին հա­ւա­տոյ եւ հի­ման սուրբ ա­ռա­քե­լո­ցն ընդ Պե­տ­րո­սի եւ ընդ որդ­ւո­ցն Զե­բե­թեայ դա­սա­կից եւ պսա­կա­կից ա­րաս­ցէ իւր միւ­սան­գամ գա­լս­տեա­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ, որ է օր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս ա­մէն: Հայր մեր, որ...: Թվին ՌՃԺ (1661) ա­մի:

359

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Ճան­ճի գիւղ  ՌԽԴ -1595

ԳՐԻՉ` տէր Ա­ռա­քել:

ԹԵՐԹ` 223. չգ­րուած` 1ա, 107ա, 173ա: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԹ 12 (ԺԲ 11, ԺԹ 8): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 28ա): ՏՈՂ` 24: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` գծա­ւոր կտաւ: Ա փեղ­կին` 11 ար­ծա­թէ խաչ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 6բ,, Մար­կոս` 66բ, Ղու­կաս` 107բ, Յով­հան­նէս` 173բ:: Խ ո ր ա ն` 1բ, 2աբ, 3աբ, 4աբ, 5աբ, 6ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 7ա, 67ա, 108ա, 174ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, դե­ղին, կար­միր, կա­նաչ, մա­նի­շա­կա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: Ժ-ԺԱ դդ.: 1(Ա)+2 (Բ-Գ), ստա­ցուած 3 թեր­թե­րի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Գա): Կար­դալ Գաբ, Աաբ. «Նս­տաւ, լու­ծէք զնա... այղ ե­թե ա­սեմք (ԺԱ, 2-32), Բաբ. «Մի եւ արկ եր­կուս լու­մ­այս... Այղ յոր­ժամ տա­նի­ցեն զձեզ (ԺԲ, 42-ԺԳ, 11):

ՎԻ­ՃԱԿ` թեր­թե­րը բամ­բա­կա­կա­լած, եզ­րե­րը մա­շուած, տեղ-տեղ խու­նա­ցած եւ ցե­ցա­կեր: Կազ­մի թի­կուն­քը ճաքճ­քած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1բ-2ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 2բ-6ա Հա­մա­բար­բառ:

3. 7ա-66ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 67ա-106բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: (105բ-6բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

5. 108ա-72բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 174ա-222ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

222ա Փա՜ռք... Արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ձե­ռամբ մե­ղաւք տկար եւ ցրուա­միտ, խոր­հր­դա­կո­րոյս եւ ա­ն­ի­մաստ տէր Ա­ռա­քե­լիս գր­չի, ի գա­ւա­ռիս Սե­բաս­տի­ու, ի գիւ­ղս, որ կո­չի Ճան­ճի, թվին Ռ եւ ԽԴ (1595): Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք հան­դի­պիք սմա կար­դա­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լով, յի­շես­ջիք յա­ղաւ­թս ձեր զգ­ծող սո­րա եւ զծ­նաւ­ղսն մեր եւ զու­սու­ցի­չսն մեր եւ զե­րեխ­տա­ւորսն, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի սր­բոց:

Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ || (222բ) զձեզ, որ հան­դի­պիք սմա, յի­շե­ցէ՛ք յա­ղաւ­թս ձեր զստա­ցող տա­ռիս աս­տուա­ծա­յին` հա­ւա­տա­րիմ ծա­ռայ Տեառն, հո­գի ան­պա­տու­մն եւ բա­րէ­սեր, զվե­րի­նն խոր­հե­լով... զոր­պէսն եւ զիար­դն ծա­նու­ցեալ զստո­րա­կա­յիս, փա­փա­քող ե­ղեալ աս­տուա­ծու­նակ կտա­կիս եւ տի­րա­ւանդ գան­ձիս, կեն­սա­ձիր սե­բե­րիս եւ լու­սայ­նո­րոգ սո­փե­րիս եւ աս­տուա­ծայ­բուխ աղ­բիւ­րիս, որ եւ ծա­ռայ Աս­տու­ծոյ... (նոյն ո­ճով շա­րու­նակ­ւում է մին­չեւ 223ա, մերթ ընդ մերթ տեղ թող­նե­լով ա­պա­գայ գնոր­դի ա­նուան հա­մար):

360

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Թո­խաթ ՌՃԾԲ -ՌՃԾԳ -1703-1704

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ` Եղ­իա Մար­ս­ը­ւան­ցի: ՍՏԱ­ՑՈՂ`Նա­զար Գե­տա­թաղ­ցի:

ԹԵՐԹ` 235. չգ­րուած` 1ա-5ա, 9ա, 14բ, 15ա, 16բ, 17ա, 77ա, 179ա, 229ա-35բ: ՊՐԱԿ` 1 10 + Ա-Ի 12 (Ա, Բ, Գ, Է 10, Ժ 13, ԺԵ 8, ԺԹ 14, Ի 6): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 29 21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 30ա): ՏՈՂ` 25: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դե­ղին կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Ա­ւե­տու­մն 5ա, Ծնունդ` 6ա, Ծաղ­կա­ն­կար` 6բ, 7ա, 10բ, 11ա, 12բ, 13ա, Խա­չե­լու­թիւն` 7բ, Յա­րու­թիւն` 8ա, Տի­րա­մայ­րը` մա­նուկ Յի­սու­սը գր­կին (դի­մա­ցը` Նա­զար ստա­ցո­ղը)` 8բ: Մատ­թէ­ոս` 21բ, Մար­կոս` 77բ, Ղու­կաս` 115բ, Յով­հան­նէս` 179բ: Խ ո ր ա ն` 9բ, 10ա, 11բ, 12ա, 13բ, 14ա, 15բ, 16ա, 17բ, 18ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 22ա, 78ա, 116ա, 180ա:: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, կար­միր, դե­ղին, կա­նաչ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 9բ-10ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 11բ-8ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ` լու­սան­ցա­յին):

3. 19ա-20ա Գլուխք: 22ա-75բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 76աբ Գլուխք: 78ա-113բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

5. 113բ-5ա Գլուխք: 116ա-78ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 178աբ Գլուխք: 180ա-227բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

8բ Գե­տա­թա­ղե­ցի Յետ­կե­րի որ­դի Նա­զարս եւ իւր ծնո­ղա­ցն հո­գոյն այս Ա­տե­նի Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ տը­ւաւ Աս­տուա­ծած­նի թը­ւին ՋԱՄ­ԲԻԼ (900 -1+200 + 2 + 20 + 30 + 551= 1704), ամ­սոյն օ­գոս­տո­սին: Այս սե­ղա­նն ե­կե­ղեց­ւոյն կեր­պն է, պատ­կերն` Աս­տուա­ծած­նի, նս­տ­օղն Նա­զարն է, իւր ձե­ռաց Ա­ւե­տա­րա­նն Աս­տուա­ծած­նի կու յան­ձ­նէ:

20բ Փա՜ռք... Ես` մե­ղա­պարտ տի­րա­ցուս Եղ­իաս, սկ­սա զայս Ա­ւե­տա­րա­նս ի թուա­կա­նու­թեան ա­մի Փրկ­չին հա­զա­րոր­դի ԷՃ-որդ եր­րոր­դի (1703), ըստ մե­րոյ Հայ­կա­զու­թեան թվին հա­զա­րոր­դի հա­րիւ­րոր­դի յի­ս­ներ­կ­րոր­դի (1703): Զայս Ա­ւե­տա­րան ա­ւարտ ե­ղեւ ա­մի Փրկ­չին հա­զա­րոր­դի ԷՃ-որ­դի հին­գե­րոր­դի (1705), ըստ մե­րոյ թվին` հա­զա­րոր­դի Ճ-որ­դի յի­ս­նե­րոր­դի (= յի­ս­նե­րոր­դի եր­րոր­դի) (1704): Եւ տա­նու­տէրն Կա­րի­ճն էր, նա­հանջ եւ ա­մե­նայ­նի ա­ռատ Աս­տու­ծոյ պար­գե­ւա­ցն, եւ ըստ հայ­րա­պե­տու­թեան մե­րոյ Ա­րա­մեան տա­ռա­պեալ ազ­գիս Սուր­բն Է­ջմ­իած­նայ տեառն Նա­հա­պետ կա­թ­օ­ղի­կո­սին եւ ա­ռաջ­նոր­դու­թեան մե­ծն ի Սիւ­նեաց Ըստ­թա­դէի Ա­թո­ռոյ տէր Յո­վա­սափ վար­դա­պե­տն, ի Պար­սից թա­գա­ւորն Շահ-Սուլ­թան Հու­սէ­ին եւ մե­րոյ գա­ւա­ռի իշ­խո­ղի Իբ­րա­հիմ ա­ղէն, որ էր վե­րա­կա­ցու գա­ւա­ռին մե­րոյ, եւ ի գե­ղի­ցն Գե­տա­թա­ղի Սուրբ Աս­տուա­ծած­նայ ե­կե­ղե­ցոյ ե­ղեալ քա­հա­նա­յի­ցն տէր Մի­նասն, տէր Ա­զար­իան, տէր Փի­լի­պոսն, տէր Կա­րա­պե­տն, տէր Փի­լի­պոսն: Սո­ցա ժա­մա­նա­կիս եւ Նա­զարս, որ եմ յեր­կ­րէն Սիւ­նեաց եւ Ո­րոտ­նոյ ձո­րէն, զայս Ա­ւե­տա­րա­նս ստա­ցայ հա­լալ ըն­չից եւ վաս­տա­կոց ի­մոց` ծաղ­կեալ եւ կոս­տ­ղե[ա]լ, եւ գոյ­նզ­գոյն զար­դա­րե­ցի ա­մե­նայ­նի ան­թե­րի եւ ան­պա­կաս: Բայց բա­զում ժա­մա­նա­կաց ցան­կա­յի զայս­պի­սի յի­շա­տակ ստա­նալ ինձ եւ ծն­օ­ղաց եւ ազ­գա­կա­նաց ի­մոց, որ յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից ան­ջն­ջե­լի մնա ըստ մար­գա­րէ­ին, որ ա­սէ. Ե­րա­նի, որ ու­նի­ցի յի­շա­տակ ի Սի­ոն, որ է ե­կե­ղե­ցի Աս­տու­ծոյ: Ար­դար յի­շա­տա­կա­ցն է բա­րի, որ հո­գե­ւոր լի­նի, ոչ թէ մար­մ­նա­ւոր: Եւ հա­յե­ցա` ի ներ­քոյ ա­րե­գա­կա­նն ա­մե­նայն ըն­դու­նայ­նու­թիւն է, ըստ Սո­ղո­մո­նի: Միայն յոյսն իմ զայս ե­դի ի մտի ի­մոյ, թէ զայն ճշ­մա­րիտ է, ոչ յԷն` յէ­ու­թիւն էած եւ գո­յա­ցոյց եւ մեզ ա­րար: Նմա պար­տիմք ա­կն ու­նել վերս­տին նո­րոգ­ման: Եւ ես` Նա­զարս, տե­սեալ զա­նա­զան յի­շա­տակ ե­կե­ղե­ցոյ, բայց ես փրկ­չա­կան Ա­ւե­տա­րա­նին ցան­կա­ցայ եւ ստա­ցայ, ե­տու մեր գե­ղին` Գե­տա­թա­ղի Սուրբ Աս­տուա­ծած­նայ ե­կե­ղե­ցին:

Զայս Ա­ւե­տա­րա­նս || (21ա) ով ոք խե­թիւ հա­յես­ցի` գո­ղա­նա­լով կամ գրաւ դնե­լով, ոչ ի քա­հա­նա­յից եւ ոչ ժո­ղո­վր­դոց եւ ոչ ազ­գա­կա­նաց ի­մոց, ոչ մարդ ի­լա­խէ ու­նի, միայն Աս­տուա­ծած­նայ եմ տը­ւեալ: Ո՛վ ոք յի­շա­տա­կն ջն­ջէ, մասն Յու­դա­յի, ի պա­տի­ժս Կա­յե­նէ առ­ցէ: Եւ մեք, գրողք զայս բան, ան­պարտ լի­ցուք եւ ստա­ցո­ղի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս ո­ղոր­մի տա­ցուք: Յետ­կե­րի որ­դի Նա­զա­րին եւ ծնո­ղա­ցն` Սե­լի­ին, եւ որ­դո­ցն` Ա­ղա­խա­նին եւ Ե­սայ­խա­նին եւ մահ­տի­սի Յո­վան­նէ­սին եւ Ը­ռու­ստա­մին եւ Թու­մա­յին, Շահ­նի­սէ­ին եւ Ա­ղա­սուլ­թա­նին (յա­ւե­լում), Մար­իա­մին եւ զար­մից նո­ցին հո­գոյն Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէ՛ք յօ­ժար սր­տիւք: Բայց զայս յի­շա­տա­կս առ­նել ըստ տէ­րու­նա­կան հրա­մա­նին, որ ա­սէ. Բա­զումք ցան­կա­ցան տե­սա­նել եւ լսել եւ ոչ կա­րա­ցին, ոչ էր ժա­մա­նակ լցեալ: Ա­պայ պար­տիմք ի­մա­նալ եւ ոչ զանց առ­նել, թէ ով ոք էր, որք ցան­կա­ցան տե­սա­նել զՔ­րիս­տոս եւ ոչ կա­րա­ցին: Յե­տոյ մար­գա­րէ­քն, նա­հա­պետք եւ այլ­քն` սո­քա կա­րօտ մնա­ցին գա­լս­տեան Քրիս­տո­սի` լսել զա­ւե­տա­րա­նա­կան բա­նս նո­րա, թէ` Փո­քուն հա­ւա­տա­րիմ է եւ ի բազ­մին հա­ւա­տա­րիմ է:

Ես` վե­րո­գ­րեալ Նա­զարս, փո­քուն ե­ղէ հա­ւա­տա­րիմ եւ ոչ մե­ծին ե­ղէ, որ եւ այլ եւ այլ յի­շա­տակ ե­կե­ղե­ցոյ, եւ լուա ըստ մար­գա­րէ­ին Դաւ­թի նուա­գա­րա­նին, թէ` Մե­ծա­մեծք աղ­քա­տա­ցան եւ քաղ­ցեան, բայց ոյք խն­դ­րեն զՏէր, մի՛ պա­կա­սես­ցի ա­մե­նայն բա­րու­թիւն ըստ համ­բե­րու­թեան Յո­բայ, որ մե­ծա­տու­նն յա­ռաջ ա­սէ ի բա­նս իւ­րում` Մերկ ե­կի աշ­խար­հս եւ մերկ գնա­լոց եմք ի հող տա­պա­նի: Զայս ա­մե­նայն խոր­հէի եւ զմ­տաւ ա­ծէի, որ ա­մե­նայն սուտ է կեն­ցա­ղս աշ­խար­հիս: Ո՞ւր է մե­ծու­թիւն Սո­ղո­մո­նի եւ թա­գա­ւո­րու­թիւն նո­րա, ու՞ր է Ա­ղէք­սան­դր թա­գա­ւորն, որ տի­րեալ ու­նէր չորս կող­մն աշ­խար­հիս. ո­չինչ ե­ղեւ մե­ծու­թիւն նո­րա, որ փո­քր ինչ կտաւ տա­րեալ ե­ղեւ ընդ իւր: Մար­դոյ փառ­քն նման է խո­տոյ, ըստ ա­ռա­քե­լոյն Յա­կո­բայ, թէ` Այ­ս­օր դա­լար է, վաղն ի հնոց ար­կա­նե­լի է:Յի­րա­ւի է, որ մար­դոյս կեան­քն նման է խո­տոյ, որ այ­ս­օր կայ` ոչ ու­նի ա­կն­կա­լու­թեան վա­ղուեան: Ես` Նա­զարս, յա­ռաջ յի­շեալ ե­ղեւ, չու­նէի հայ­րե­նեաց ծնո­ղաց ի­մոց մե­ծու­թիւն եւ փար­թա­մու­թիւն, այլ էի ես վաս­տա­կա­ւոր ըստ ա­ռաջ­նո­ցն հրա­մա­նին, թէ` Քր­տամբք յե­րե­սաց քոց կե­րի­ցես: Եւ ես զնոյն կա­տա­րե­ցի, քր­տ­նե­ցի, տք­նե­ցայ, ջա­նա­ցի ի մէջ ղա­րի­պու­թեան, վաս­տա­կե­ցի, տե­սի ա­մե­նայն ոք` մե­ծա­մեծք եւ փո­քունք առ ստեղ­ծողն իւր ըն­թա[նա]յ: Ա­հայ զայս լուայ, հա­մա­րե­ցայ, որ յետ շն­չոյս ե­լա­նե­լոյ յետ­նա­մ­նայ­քն հա­ւա­տա­ցեալ­քն մտաւ ա­ծեն եւ ո­ղոր­մի ա­սաս­ցեն զմե­ղա­ւոր[ի]ս` Նա­զա­րիս, ծն­օ­ղա­ցն եւ ազ­գա­կա­նա­ցն: Խն­դ­րեմք եւ ա­ղա­չեմք ե­րես ան­կեալ, ես` Նա­զարս, հայրք եւ եղ­բայրք, քա­հա­նայք, ե­կե­ղե­ցա­կանք, աշ­խար­հա­կանք եւ մե­ծա­մեծք եւ փո­քունք, ե­րի­տա­սարդք եւ կու­սանք, ով ոք հան­դի­պիք զայս փրկ­չա­կան Ա­ւե­տա­րա­նիս ըն­թեռ­նե­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով, Հայր մե­ղա­յիւ յի­շես­ջիք զբազ­մա­մեղ Նա­զարս, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի Քրիս­տո­սի: Հայր:

227բ Փա՜ռք...որ ետ կա­րո­ղու­թիւն տար­տամ եւ սու­տ­ա­նուն Եղ­իայ գր­չի, զոր սկ­սայ շնոր­հիւ իւ­րով հա­սա­նել եւ յա­ւարտ սր­բոյ Ա­ւե­տա­րա­նիս եւ ի գծա­գ­րել զյի­շա­տա­կս ի յաս­տուա­ծա­յի­նս խրա­խու­սո­ղաց... || (228ա) Եւ ըս­տա­ցաւ զսա Գե­տա­թա­ղե­ցի Յետ­կե­րի որ­դի Նա­զարս, եւ իւր ծն­օ­ղա­ցն, մօրն` Սե­լի­ին, եւ իւր որ­դո­ցն` Ա­ղա­խա­նին, Ե­սա­խա­նին, եւ մահ­տե­սի Յով­հան­նէ­սին եւ Ը­ռու­ստա­մին եւ Մար­իա­մին եւ Շահ­նի­սէ­ին, Ա­ղ­այ­սուլ­թա­նին եւ Թու­մա­յին եւ այլ ա­մե­նայն զար­մի­ցն, եւ ետ յի­շա­տակ Գե­տա­թա­ղի Սուրբ Աս­տուա­ծած­նայ ե­կե­ղե­ցին եւ վասն իւր ծն­օ­ղա­ցն հոգ­ւոյն: Եւ յի­շա­տա­կն օր­հ­նու­թեամբ ե­ղի­ցի:

Եւ արդ, գրեալ ա­ւար­տե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի քա­ղա­քն Թո­խաթ, ընդ հո­վա­նեաւ եօթ­նից սուրբ ե­կե­ղե­ցեա­ցն եւ հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Նա­հա­պետ կա­թո­ղի­կո­սին եւ ա­ռաջ­նորդ[ի]ն մե­ծն ի Սիւ­նեաց Ըստ­թա­դէի Ա­թո­ռոյ տէր Յո­վա­սափ վար­դա­պե­տի, ի թը­ւա­կա­նի կե­նա­րա­րին ՌԷՃ[Դ] (1704) եւ Հա­յոց ՌՃԾԳ (1704) թը­ւին: Արդ, ե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ ըզ­հան­դի­պ­օղքդ սր­բոյ Ա­ւե­տա­րա­նիս, խն­դ­րել մա­քուր ա­ղօ­թիւք զթո­ղու­թիւն մե­ղաց ստա­ցո­ղաց սուրբ տա­ռիս` Կուլ­նա­զա­րին, եւ ծն­օ­ղա­ցն` Յետ­կե­րին եւ Սէ­լի­ին, եւ որ­դո­ցն` Ա­ղա­խա­նին, Ե­սա­խա­նին եւ մահ­տե­սի Յով­հան­նէս[ին] եւ Ը­ռու­ստա­մին, եւ քրո­չն` Շահ­նի­սէ­ին եւ Մար­իա­մին, որ­դո­ցն` Թու­մա­յին || (228բ) եւ հա­մայն ա­զան­ցն: Ե­ւս եւ ա­ն­ի­մաստ գը­ծո­ղիս եւ ծաղ­կո­ղի` Եղ­իա­յի, ա­մե­նայն զար­մօք եւ զա­ւա­կօ­քն: Եւ ա­ռա­տա­պար­գեւն Աս­տուած վար­ձա բա­րեաց տա­ցէ նախ ձեզ` ար­ժա­նա­ւո­րացդ ան­ձանց, եւ ձեր միջ­նոր­դե­լովն` մեզ եւ մե­րոց նախ­նեաց, եւ որք ե­րախ­տա­ւո­րե­ցին ի գիրս այս, եւ այ­նո­ցիկ, որք սր­տի մտօք ա­սի­ցեն Ա­մէն: Հայր մեր, որ:

Ո՜վ քա­հա­նայք եւ սպա­սա­ւորք ե­կե­ղեց­ւոյ, ով ոք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս կամ գրաւ դնէ կամ ե­կե­ղեց­ւոյն հա­նէ, ոչ ազ­գա­կան եւ ոչ օ­տարս, ով ոք դուրս հա­նէ, մաս [Յ]ու­դա­յէ առ­ցէ, ի պա­տիժն Կա­յէ­նի, ի խա­չա­հան լի­նի, եւ ով ոք սո­րա յի­շա­տա­կա­րա­նն կտ­րէ կամ կեղ­տոտ կամ թաց ձե­ռօք թուղ­թ­ըն բռ­նէ կամ զայ ա­նէ, մասն Յու­դէ եւ պա­տիժն ի Կա­յէ­նէ առ­ցէ: Լաւ պա­հ­օղն օր­հ­նեալ է եւ օր­հ­նեալ ե­ղի­ցի Յի­սու­սէ Քրիս­տո­սէ. ա­մէն:

Ես` մե­ղա­պարտ Մար­ս­ը­ւան­ցի,

Եւ­դօկ­իայ ե­կեալ մնա­ցի

Սուրբ Պար­սա­մայ ե­կե­ղե­ցի,

 Ա­ւե­տա­րա­նս ա­ւար­տե­ցի,

Եւ վատ ձե­ռամ­բս Եղ­իայ դպ­րի,

Ի վա­յե­լու­մն Նա­զա­րի,

Թվին ՌՃԾԳ (1704) ա­մի:

Սը­ղալ գրո­ցս եմ ա­մօ­թա­լի,

Ով ոք յի­շէ Հայր մե­ղա­յիւ,

Տէրն Քրիս­տոս ձեզ ո­ղոր­մի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 2բ (նօ­տր­գիր) թուին ՌՄ­ԿԱ (1812)-ին ես` տէր 0հա­նն գրե­ցի:

2. 230բ (Շղա­գիր) 1830 հոկ­տեմ[բեր] 25 Բա­յեազտ­ցի Ա­ւա­գենց տէր Յո­հա­նի կին Մար­իա­մի հո­գե­բա­ժին է յետ սր­բոյ Ա­թո­ռոյն Է­ջմ­իած­նայ` ձե­ռամբ կա­ւա­լէր Կար­բե­ցի Վե­հա­պե­տեան Յով­սէփ վար­դա­պետ Մա­թէ­ո­սեան Տէր-Մա­րու­քո­վեանց:

361

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Ուռ­հա՞         ՌԻԱ -1572

ԳՐԻՉ` Յով­հան­նէս ե­րէց Ուր­հա­յե­ցի: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Յով­հան­նէս Քաւ­չիկ:

ԹԵՐԹ` 223.չգ­րուած` 1ա-5ա, 56բ, 57ա, 92բ, 93ա, 162ա, 221ա-3բ: ՊՐԱԿ`1 4 + Ա-ԺԸ 12 (Է 11) + 1 4: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 26,7 17: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 28ա): ՏՈՂ` 23: ԿԱԶՄ` սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 + 1, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 5բ, Մար­կոս` 57բ, Ղու­կաս` 93բ, Յով­հան­նէս` 162բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 6ա, 58ա, 94ա, 163ա:,: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, կար­միր, վար­դա­գոյն, դե­ղին, կա­նաչ, սր­ճա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: Ժ-ԺԱ դդ.: 2(Ա-Բ) + 2 (Գ-Դ), ստա­ցուած 2 թեր­թե­րի ըն­դ­լայ­նա­կի ծա­լու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Բա): Կար­դալ Դա, Գբ, Դբ, Գա. «[ծա]ռա­յից իւ­րոց... փոր­ձէ­ին զնա եւ ա­սէ­ին (ԺԸ, 23-ԺԹ, 3), Բա, Աբ, Բբ, Աբ. «մեզ որ­դի Դաւ­թի... Գրեալ է տուն իմ (Ի, 31-ԻԱ, 13):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ խու­նա­ցած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 6ա-56ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի (խա­զա­գ­րուած` ԻԸ, 16-20):

2. 58ա-92ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 94ա-161բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 163ա-218բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Ստո­րին լու­սանց­նե­րում` Հա­մա­բար­բառ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

219ա Փա՜ռք... Ա­ւար­տե­ցաւ աս­տուա­ծա­խօս սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, որ է չո­րեք յա­թոռ ա­նե­ղին... աս­տուա­ծա­սէր || (219բ) եւ փա­ռա­ւոր քահ[ան] այն Քաւ­չի­կն, զոր տէր Յո­հան­նէս մա­կա­դ­րեալ, ըս­տա­ցաւ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի հա­լալ ար­դեանց իւ­րոց` յի­շա­տակ ան­ջ­ըն­ջե­լի իւրն եւ ծաղ­կեալ զա­ւա­կա­ցն` Աս­լի պա­րո­նին եւ Վար­դա­նին եւ Թո­րո­սին, եւ դս­տե­րա­ցն` Թու­րուան­տին եւ Մար­գար­տին, Շնո­ֆո­րին, եւ կո­ղա­կ­ցուն իւ­րոյ` Տօ­նա­մե­լի­քին, եւ տա­լո­չն` Նսե­ֆին, զոր տէր Աս­տուած բա­րով վա­յե­լել տա­ցէ ազ­գէ յազգ եւ ի յոր­դոց որ­դիս: Ի թուա­կա­նիս Հայ­կա­զան տո­մա­րիս ՌԻԱ (1572) ա­մին ա­ւար­տե­ցաւ սուրբ գիրս ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան եւ ան­պի­տան, յետ­նեալ եւ փը­ցուն գըր­չի` Յո­վան­նէս ի­րի­ցուս յՈւր­հա­յե­ցուս, ի վա­յե­լու­մն տէր Յո­հա­նի­սին: Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեանդ, ո՜վ դասք լու­սե­րամ սուրբ քա­հա­նա­յիցդ, որք հան­դի­պիք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով, յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ եւ յեր­կ­նա­թ­ռիչ սուրբ յա­ղօ­թս ձեր զվե­րա­գ­րեա­լս ի սմայ, եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք եւ մե­ղաց թո­ղու­թիւն խն­դ­րե­ցէք ի յա­ռա­տա­տուր պար­գե­ւո­ղէն` ի Փրկ­չէն մեր­մէ Յի­սու­սէ Քրիս­տո­սէ: Եւ այն, որ ա­ռա­տն է ի տուրս բա­րեաց, մեզ` յի­շե­լո­ցս, եւ ձեզ` յի­շո­ղացդ, առ հա­սա­րակ ո­ղոր­մես­ցի ո­ղոր­մա­ծն Աս­տուած աստ եւ ի հան­դեր­ձեալ դա­տաս­տա­նին. ա­մէն:

220ա Փա՜ռք... Արդ, որք հան­դի­պիք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, յի­շե­ցէք յեր­կ­նա­գ­նաց յա­ղօ­թս ձեր զհե­զա­հո­գի քա­հա­նայն` զտէր Ղու­կասն, եւ զկո­ղա­կի­ցն իւր` Շահ­մի­րան եւ զոր­դի­քն իւ­րեանց Թա­դէ­ոսն եւ զեղ­բայրն իւր Բա­դիրն եւ զկո­ղա­կի­ցն իւր Ծա­մէրն եւ զոր­դի­քն իւ­րեանց, որ հան­գու­ցեալ են առ Քրիս­տոս, եւ զդս­տեր­քն իւ­րեանց Հաս­րա­թն, Խա­նու­մն եւ միւս եղ­բայրն Թա­մուրն եւ զկո­ղա­կի­ցն իւր Խա­նա­ղէն եւ զոր­դի­քն իւ­րեանց` զՊ­օ­ղոս սար­կա­ւա­գն, Յա­խու­մն, Կի­րա­կոսն, Յու­սի­կն, եւ զդս­տեր­քն իւ­րեանց Թա­մա­մն, Մար­իան եւ ծն­օղ­քն իւ­րեանց զԱ­ղու­պն, եւ զկո­ղա­կի­ցն իւր Հաս­րա­թն, Հա­ման­գու­լն եւ զդուս­տր Փա­րի­խան. յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք նո­ցայ հո­գո­ցն. ա­մէն: Որ ըս­տա­ցան զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս || (220բ) ի հա­լալ եւ յար­դար վաս­տա­կոց իւ­րեանց` յի­շա­տակ հոգ­ւոց իւ­րեանց եւ ի վա­յե­լու­մն ան­ձանց իւ­րեանց: Ի թվա­կա­նիս Հա­յոց ՌՀԳ (1624), որ ստա­ցաք զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ մեզ եւ որ­դոց մե­րոց. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր­կի­նսդ:

Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զԳու­լիս­տա­նն եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք նո­րայ, հո­գոյն. ա­մէն: Խօս­րո­վին, Ղու­լին` Աս­տուած ո­ղոր­մի իւ­րեանց հո­գոյն, ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 161բ (ԺԶ-ԺԷ դդ., բո­լոր­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի խո­ճայ Ա­ղու­պին, կո­ղա­կ­ցին` Մա­րա­նէ հո­գոյն, որ Ա ֆլո­րի տւեց ի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս գի­նն: Աս­տուած լու­սա­ւո­րէ զիւր հո­գին: Ե շա­հին թո­ռա­նն է Ա­ղու­պին, եւ Գ շա­հին մեծ մօրն` Մա­րա­նէ է: Աս­տուած ո­ղոր­մի իւ­րեանց հո­գոյն. ա­մէն:

2. 161բ (ԺԸ դ., շղա­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի Ծա­ծու­լի[ն], Գրի­գո­րին,իր կո­ղայ­կ­ցին` Տթ­խա­լին, Շա­հ­րիս­տան[ին], Խեչ­տ­րին, Նի­նի­ֆա­րին, Պո­ղո­սին, Սա­հա­կին, Հա­մայ­ջա­նին, Պա­հայ­տու­րին, Ղա­զա­րո­սին, Փա­նո­սին. Աս­տուած ո­ղոր­մէ իւր[եան]ց հո­գոյն:

362

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ՌՃԷ -1656

ԳՐԻՉ` Ա­ւե­տիս:

ԹԵՐԹ` 142: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԳ 12 (Ա, Զ 11, Գ, Թ 6): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 28 21: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 58ա): ՏՈՂ` 30-34: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` ծաղ­կա­զարդ կար­միր կտաւ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 (սկզ­բում), մա­գա­ղաթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ խու­նա­ցած եւ ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. 1 ա-40բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 41ա-64բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 65ա-109բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 110ա-42ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Բ. (պահ­պա­նակ Աբ) Սուրբ Կա­րա­պե­տի գո­վա­սանք է, Աս­տու­ծոյ է - Ա՜յ ա­ղայ­լար, բօ­կուն բան բիր գօ­նայ է­լայ­դում... (ԺԸ դ. յա­ւե­լա­գ­րու­թիւն):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

142ա Փա՜ռք... || (142բ) Յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զա­նարգ եւ զա­ն­ար­ժան Ա­ւե­տիս գրիչ եւ զհայրն իմ:

Որ մե­ղա­ւոր եմ յի­րա­ւի,

Եւ ես չու­նեմ գործ մի բա­րի,

Քան­զի ծնեալ եմ յաշ­խար­հի,

Մեղք եմ գոր­ծեր ան­թող­նե­լի:

Զկար­գս ա­ռի, յուխ­տի ոչ կա­ցի,

Եւ զհայ­րե­նի ցան­կն պա­տա­ռե­ցի,

Զի կա­տա­րի բան մար­գա­րէի,

Որ վկա­յէ մեկ­նի­չն Ե­սա­յի,

Թէ` Ո՜վ քա­կէ զցանկ հայ­րե­նի,

Զնա խա­ծա­նէ օ­ձն ա­նա­պա­տի:

Եւ ուխտ ե­դեալ եմ ես ի մտի

Է­րու­սա­ղե­մայ վե­րին քա­ղա­քի

Սուրբ գե­րեզ­մա­նն, որ լոյսն ցա­թի,

Տրտ­մեալ հո­գի­քն անդ լու­սա­ւո­րի:

Առ ո­տս ան­կեալ ձեզ ա­մե­նայ­նի`

Քա­հա­նա­յի եւ աշ­խար­հա­կա­նի,

Որք հան­դի­պիք այս ախ­մար գր­չի,

Միա­բան ա­սէք, թէ Աս­տուած ո­ղո­ղի (ո­ղոր­մի)

Գրո­ղի եւ ստա­ցո­ղի:

 Այն, որ ա­ռա­տն է յա­մե­նայ­նի,

Մեզ եւ ձեզ Աս­տուած ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

Առ ո­տս ան­կեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, ո՜վ դաս քա­հա­նա­յից, յոր­ժամ ըն­թեռ­նոյք զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զա­ն­ար­ժան Ա­ւե­տիս գրի­չս եւ զհայրն իմ Հա­սան եւ մայրն իմ Սա­ռի­կն եւ որ­դին իմ Մար­տի­րոսն, որ փո­խեալ են առ Տէր, եւ զկո­ղա­կի­ցն իմ Թա­ն­կուն, որ­դի­քն իմ Մար­գա­րէն, Ո­վան­նէս, Մկր­տի­չն, դս­տեր­քն իմք Մա­րի­եան, Սա­ռէն, Նազ­լուն, Հռում­սի­մէն: Ա­ղա­չեմ զձեզ, ան­մե­ղա­դիր լե­րուք սխա­նա­նաց սո­րայ, զի կար մեր այս էր: Ի թվին ՌՃԵ (1656):

Կն­քա­դ­րոշմ` 32բ, 141բ Քրիս­տո­սի ծա­ռայ 0հա­նէս:

363

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԵ-XV

ԳՐԻՉ` Յո­վա­նէս ե­րէց: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մի­նա­ւաշ:

ԹԵՐԹ` 312. չգ­րուած` 103ա: ՊՐԱԿ` 1 12+Ա-ԻԵ 12(Ա 13, ԻԵ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27 18: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 43ա): ՏՈՂ` 20: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, կոս­տ­ղա­պատ, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր կտաւ, երփ­ն­ե­րանգ շեր­տա­ւոր մե­տա­քս:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Ա­ւե­տու­մն` 1բ, Ծնունդ` 2ա, Գա­լուս­տն ի տա­ճար` 2բ, Մկր­տու­թիւն` 3ա, Այ­լա­կեր­պու­թիւն` 3բ, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 4ա, Մուտք յԵ­րու­սա­ղեմ` 4բ, Ո­տն­լուայ` 5ա, Խա­չե­լու­թիւն` 5բ, Թա­ղու­մն` 6ա, Ա­ւե­րու­մն դժո­խոց` 6բ, Յա­րու­թիւն` 7ա, Համ­բար­ձու­մն` 7բ, Հո­գե­գա­լուստ` 8ա, Խաչ` 8բ (պա­տուան­դա­նի մօտ` այր ու կին. նախ­կին մա­կա­գ­րու­թիւ­նն եղ­ծուած եւ գրուած է. «... զհո­տն եւ տղայ­քն իւ­րեանց), Եր­կ­րորդ գա­լուս­տն` 9ա: Մատ­թէ­ոս` 14բ, Մար­կոս` 103բ, Ղու­կաս` 157բ, Յով­հան­նէս` 246բ: Մար­իամ Մա­գ­դա­ղի­նա­ցի` 101ա, 305ա, Յով­սէփ Ա­րե­մա­թա­ցի` 242ա: Խ ո ր ա ն` 4բ, 10ա, 10բ, 11ա, 11բ, 12ա, 12բ, 13ա, 13բ, 14ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 15ա, 104ա, 158ա, 247ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, եր­կ­րա­չա­փա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­նաչ, կա­պոյտ, դե­ղին, մա­նի­շա­կա­գոյն, սեւ, նարն­ջա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Թուղթք Պօ­ղո­սի: Թ-Ժ դդ.: 1(Ա)+1(Բ), ստա­ցուած 2 ան­ջատ թեր­թե­րի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լոր­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աբ): Կար­դալ Բաբ. «[յետ]ին: Քան[զի փող հ] ար­կա­նի... ժամ[ ա­նակ ինչ առ]նել (Ա. Կորնթ., ԺԵ, 52-ԺԶ, 7), Աաբ «[ ա­մե­նայ]նի որ ա­նուա­նեալ ի­ցէ Աս­տուած... Այ­սու­հե­տեւ եղ­բարք ա­ղաւ­թս ա­րա­րէք (Բ. Թես., Բ, 4-Գ, 1):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի թի­կուն­քն ու եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1. 9բ-10ա Թուղթ Եւ­սե­բեո­սի:

2. 10բ-4ա Հա­մա­բար­բառ:

3. 15ա-102բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 104ա-55ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

5. 158ա-246ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 247ա-310ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Բ. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք` ԺԸ դ.]

1. 3ա [Հարց­մունք Բար­ս­ղի եւ պա­տաս­խա­նիք Գրի­գո­րի] -Բար­սեղ ա­սէ առ սուր­բն Գրի­գորն. Յոր­ժամ ոչ եր­կինք կար... ի նմա­նէ ե­ղեն ան­ցա­ւո­րու­թիւնք Ադ[ամ]այ:

2. 312ա [ Ան­ձին զղ­ջա­ցե­լոց խոս­տո­վա­նու­թիւն յան­ցա­նաց Ներ­սէ­սի Կլա­յեց­ւոյ (Ա-Ք)] - Աշ­խարհ ա­մե­նայն /Առ իս նա­յե­ցեալ...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

310ա (Յո­վա­նէս գր­չի) Փա՜ռք... որ տրա­մա­դ­րեաց զմա­տու­նս վեր­ջա­ցեալ տկար ո­գի Յո­վա­նէս ա­ն­ար­ժան || (310բ) ե­րի­ցու, որ զա­նու­նս ու­նիմ զե­րի­ցու­թեան եւ գոր­ծովք թա­փուր եւ ու­նայն յա­մե­նայն ար­դա­րու­թեանց, գրել զճա­ռ­ըս ե­րախ­տեաց աս­տուա­ծա­գործ սքան­չե­լեա­ցն...: Զոր տե­սեալ զայս վա­յե­լուջ դրախ­տս, որ տն­կեալ է յա­նե­ղա­կան ա­ջոյն եւ զպա­տուա­կան ա­կ­նս շա­փիւ­ղայ, որ կայ հան­գու­ցեալ Աս­տուա­ծն... (յա­ջոր­դող թեր­թը փո­խա­րի­նուած):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 311ա (ԺԶդ., բո­լոր­գիր, սկիզ­բը յար­մա­րե­ցուած նա­խոր­դին)... հան[գ]ու­ցեա­լն: Զոր տե­սեալ հո­գե­ւոր գան­ձս բա­րե­պաշտ եւ աս­տու­ծա­սէր կին Մի­նա­ւա­շէն, եւ ստա­ցաւ զսա յի­շատ[ակ] իւր, հա­ւրն` Մա­թո­սին, եւ կե­նա­կ­ցին իւ­րոյ` Ղա­րիպ­խա­թու­նին, եւ Բէ­կի­խա­թու­նին եւ Մկրտ­չին, որ կա­մա­կից ե­ղեւ այսմ բա­րի գան­ձու­ցս: Եւ բո­լոր հա­ւա­տով եւ ու­ղիղ սր­տիւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք. ա­մէն: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղաւ­թս ձեր զԲէ­կի­խա­թուն եւ զՄ­կր­տի­չն, որ ստա­ցան զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ իւր եւ ծնաւ­ղա­ցն իւ­րոց եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն` կեն­դա­նեա­ցն եւ հան[գ]ու­ցե­լո­ցն. ա­մէն:

 Ա­ղա­չեմ զձեզ, ո՜վ սուրբ ըն­թեր­ցող, որ լի բե­րա­նով եւ ու­ղիղ սր­տիւ Աս­տուած [ո­ղոր­մի] ա­սա­ցէք Բէ­կի­խա­թու­նին եւ Մկրտ­չին, որ ստա­ցան զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս եւ ե­դին ի դուռն Սուրբ Կի­րա­կո­սին... ան­ջինջ յի­շա­տակ, եւ մի ոք իշ­խես­ցէ հե­ռա­ցե­նել զսա ի դրա­նէ սուրբ տա­ճա­րա­ցս: Եւ թէ ոք յան­դ­ը­գ­նի, ա­նի­ծեալ ե­ղի­ցի. ա­մէն:

2. 311բ (ԺԷդ., ան­վ­արժ բո­լոր­գիր) Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, հայրք իմ եւ եղ­բայրք, քորք իմ եւ մայ[ր]ք, յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղաւ­թս ձեր զվեր­ջին ստա­ցաւղ Ա­ւե­տա­րա­նիս զան­զա­ւակ Մխի­թարն` զՍար­խո­շի հաւ­րեղ­բայ[ր]ն, որ գնեաց զսայ ի յա­նաւ­րէն գե­րո­ղա­ցն` յի­շա­տակ իւրն եւ ծնաւ­ղա­ցն եւ կո­ղա­կ­ցին եւ իւր զա­ւա­կաց` Սար­խո­շին, եւ իւր ծնաւ­ղին` Սաւլ­թա­նին: Լի բե­րա­նով եւ ու­ղիղ սր­տիւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք. ա­մէն: Դար­ձեալ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Մխի­թա­րին, որ ետ [զ]սայ իւրն յի­շա­տակ ի դուռն սուրբ... (ընդ­հա­տուած):

-(Նոյն ձեռ­քով ստո­րին լու­սանց­քում) Ծնաւ Գրի­գո­րէն թվին ՌՃԲ (1653):

364

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԶ-XVI

ԳՐԻՉ` Ղու­կաս:

ԹԵՐԹ` 220:.չգ­րուած` 1ա-3ա, 59բ-60ա, 166բ, 219ա-20բ: ՊՐԱԿ` 1 2 + Ա-ԺԹ 12 (Ա, ԺԵ 11, ԺԴ 9, ԺԸ 10, ԺԹ 7) + 1 2:ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27 17: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 139ա): ՏՈՂ`24: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ բաց շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 3բ, Մար­կոս` 60բ, Ղու­կաս` 98բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 4ա, 61ա, 99ա, 167ա,: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` կեն­դա­նա­կան, բու­սա­կան, եր­կ­րա­չա­փա­կան:: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, կար­միր, մա­նի­շա­կա­գոյն, դե­ղին, եր­կ­նա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 4ա-58ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 58բ-9ա Գլուխք: 59ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 61ա-96բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (96աբ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 96բ-8ա Գլուխք (ընդ­մի­ջար­կուած նա­խա­դ­րու­թեամբ): 96բ-7ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 99ա-165ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 165աբ Գլուխք: 165բ-6ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 167ա-218բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Ստո­րին լու­սանց­նե­րում` հա­մա­բար­բառ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

3բ Կա­մաւն Աս­տու­ծոյ սկ­սայ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս գրել մար­գաց ամ­սո Ա: [Զ]գոր­ծս ձե­ռաց մե­րոց ու­ղիղ ա­րայ ի մեզ եւ զգոր­ծս ձե­ռաց մե­րոց յա­ջո­ղի մեզ, Աս­տուած:

9ա Աս­տուած ո­ղոր­մի քո հո­գոյդ, Շար­պաթ, որ ե­կիր, մեզ խո­րո­վու ճաշ բե­րիր:

11ա Աս­տուած ո­ղոր­մի քո հո­գոյդ, ո՜ տէր Դա­ւիթ, որ ե­կիր, մեզ Ա գաւ գին[ի] բե­րիր. մար­գաց ամ­սո Ը էր:

15բ Աս­տուած ընդ երկ[ այն] ա­ւուրս պա­հէ Յե­սաւն, որ ե­րեկ, մեզ Է ձու, Դ հաց ե­բեր: Ին­քն դե­ռե­ւս մա­նուկ էր` Ե ա­մաց, որ առ մեզ ե­րեկ:

32ա Յի­շե­ցէք զՍաւլ­թան դպիրն, որ ե­րեկ, մեզ Գ ճիթ սեւ խա­ղող, Բ սպի­տակ լոշ ե­բեր:

59ա Ով դասք լու­սե­րա­մից, զա­ն­ար­ժան եւ զան­պի­տան Ղու­կաս գրիչ [յ] ա­ղաւ­թս յի­շե­ցէք հան­դերձ ծնաւ­ղաւ­քն ի­մով, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ. ա­մէն (նոյ­նը` 96բ):

78բ Ո՜վ եղ­բարք լու­սե­րամ քա­հա­նա­յից, յի­շե­ցէք զՓա­րի­խան եւ լիա­բե­րան յԱս­տուած ո­ղոր­մի || (79ա) ա­սէք: Շատ բա­զում ան­գամ կե­րա­կ­րեաց զմեզ Ա­ւե­տա­րա­նս գրե­լիս` ու­ղիղ սր­տիւ, հաս­տա­տուն հա­ւա­տով: Աս­տուած ա­ռատ է ի տուրս բար[ե]աց ձեզ եւ մեզ ա­մէ­նե­ցուն:

95բ Զմե­ղաւք զա­ռա­ծեալ եւ զա­ն­ար­ժան գրիչ Ղու­կա­սս յի­շե­ցէք, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ իւր միւ­սան­գամ գա­լ­ըս­տեան. ա­մէն:

106բ Զայս է­ջս տէր Դա­ւիթ գրեց, ո­ղոր­մի ա­սէք, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մի:

118ա Քու­նս տա­րաւ, զայս Զ կար­գս լաւ չգ­րե­ցի, ան­մե­ղա­դիր լեր:

164բ Զայս կէս է­ջս Ա­ռա­քել վար­դա­պետ գրեց: Ո­ղոր­մի ա­սէք, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մի. ա­մէն:

166ա Զա­ռա­ծեալ մե­ղաւք, զա­ն­ար­ժան եւ զան­պի­տան, ե­րա­մայ ջոկ ՁՇՑԾ-աս (եղ­բայ­րա­գիր` «Ղու­կաս, սիւ­նա­կա­մ­էջ լու­սանց­քում կար­մ­րա­գիր փա­կա­գ­րով «Ղու­կաս) յի­շե­ցէք ի սուրբ ա­ղաւ­թս ձեր. յի­շողք յի­շեա[լ] լի­ցի[ք] ի Քրիս­տո­սէ յԱս­տու­ծոյ մե­րոյ, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեան. ա­մէն: Հայր:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

60ա (ԺԷ դ., բո­լոր­գիր) Այլ եւ յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս զուս­թա Մար­տի­րոսն եւ զկո­ղա­կի­ցն Ջան­զա­դէն եւ զդուս­տրն իւր` զՆազն. յի­շե­ցէք, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ. ա­մէն:

Կն­քա­դ­րոշմ` 3ա (փա­կա­գիր) Վար­դան: Աբ­րա­հա՞մ:

4ա Գիր­քս Սուրբ Է­ջմ­իած­նա է:

365

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Քա­մալ գիւղ (Թա­ւուշ)           ՌՃ­ԺԷ -1668

ԳՐԻՉ` Ա­ւե­տիս ե­րէց:

ԹԵՐԹ` 238.չգ­րուած` 1աբ, 238աբ: ՊՐԱԿ` Ա-Ի 12 (Ի 10): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25 17: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ 74ա`): ՏՈՂ` 23: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` վան­դա­կա­զարդ կտաւ, կա­նաչ մե­տա­քս:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 4բ, Մար­կոս` 71բ, Ղու­կաս` 114բ, Յով­հան­նէս` 184բ:Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 5ա, 72ա, 115ա, 185ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, դե­ղին, վար­դա­գոյն, կա­պոյտ, կա­նաչ:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -1. Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: ԺԷ դ., 1. (Ա-Բ), սկզ­բում, ստա­ցուած 2 կից թեր­թե­րի բա­ցուած­քից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լոր­գիր (նմուշ` Աա, Բբ), 19 տող: Կար­դալ Աաբ, Բաբ. «[Յով]սէ­փու եւ ա­սէ... յայս­ցա­նէ յա­րու­ցա­նել որ­դիս Աբ[րա­հա­մու] (Բ, 13-Գ, 9): 2. Մաշ­տոց: ԺԴ-ԺԵ դդ.: 1 (Գ-Դ), վեր­ջում, ստա­ցուած 2 կից թեր­թե­րի բա­ցուած­քից: Մա­գա­ղաթ (կր­կ­նա­գիր, հի­նը` ուղ­ղա­գիծ մա­նր եր­կա­թա­գիր, ա­ն­ը­թեռն­լի), միա­սիւն, բո­լոր­գիր, 22 տող: Կար­դալ Գաբ. «[Ո­տն­լուայ]: Յո­հա­նու ա­ռա­քե­լոյ ի Կա­թո­ղի[կեայ]ց. Սի­րե­լիք, սի­րե­ցա­րուք զմի­մեա­նս... զԱս­տուած զոր ոչ կա­րէ տես[ ա­նել], Դաբ. «[Տա­ճա­րի սի­րել... Եւ ե­պիս­կո­պոսն ա­սէ զա­ղօ­թս...] նի ծա­ռա­յի քո, որ ար­ժա­նի ա­րա­րէր... Արդ, Տէ՛ր, ոչ ե­թէ ըստ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Սկզ­բից եւ վեր­ջից ո­րոշ թեր­թեր ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 2բ-3բ Գլուխք: 4ա Հա­մա­ձայ­նու­թիւն գլ­խո­ցս: 5ա-69ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 69բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 70ա-1ա Գլուխք: 72ա-112ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 112ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 112բ-4ա Գլուխք: 115ա-82բ: Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 183ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 185ա-235ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

235բ Փա՜ռք... || (236ա) Որ ետ կա­րո­ղու­թիւն տկար եւ տար­տամ, յան[յ] ար­մար եւ մեղ­սա­մա­կարթ գր­չի` սու­տ­ա­նուն Ա­ւե­տիս ե­րի­ցու հա­սա­նել ա­ւարտ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս: Եւ արդ, գրե­ցաւ զսա ի յեր­կիրս Թա­ւու­շու, ի գ[ե]ա[ւ]ղս Քա­մալ կո­չե­ցեալ, ի դուռն Սուրբ Աս­տուա­ծած­նիս, ընդ հո­վա­նեաւ սուրբ ման­դո­ռիս (= մա­տու­ռիս), ի թուին Հայ­կազ­նեա || (236բ) ՌՃ­ԺԷ (1668), ի հայ­րա­պե­տու­թեան տէր Պե­տ­րո­սի, ի յԱ­թոռն Խո­րա­նա­շա­տու, ի յա­թո­ռա­կա­լն Յո­վան­նէս ար­հե­պիս­կո­պո­սին: Ա­ղա­չեմ զձեզ, յոր­ժամ պա­տա­հիք, յի­շե­ցէք զիս եւ ծն­օղք իմ Հա­սան եւ մայրն իմ Սա­ռի­կն եւ որ­դին իմ Մար­տի­րոսն եւ դուս­տր իմ Սա­ռի­կն, որ հան­գու­ցեալ են առ Տէր, եւ կե­նա­կի­ցն իմ Թան­կա­զիզն եւ որ­դին իմ Մար­գա­րա քա­հա­նայն, կո­ղա­կի­ցն իւր` Մա­րի­եան եւ որ­դի­քն Մար­տի­րոսն, Վա­նա­կա­նն եւ միւս որ­դի­քն Յո­վան­նէս, Մկր­տի­չն, դե­ռա­բուս ծա­ղի­կն` Ներ­սէսն, դս­տերք իմ Հռիփ­սի­մեն, Ե­ղի­սա­բե­թն, Հե­ղի­նարն: Եւ զիս` մե­ղա­պար­տս յի­շե­ցէք եւ ան­մե­ղա­դիր լե­րուք սղա­լա­նաց սո­րա եւ խո­շո­րու­թեան եւ ա­մե­նայ­նի, որ ի սմա պա­կա­սու­թիւն կա, քան­զի ոչ ե­թէ ա­ներ­կիւ­ղու­թեամբ ա­րա­րաք, ա­պա կար մեր այս­չափ էր:

Դար­ձեալ ան­կա­նիմ առ ո­տս ձեր, ան­մե­ղա­դիր լե­րուք, եւ ե­թէ թո­ղէք ինձ եւ ոչ ծա­ղր առ­նեք, թող­ցէ եւ ձեզ Հայրն ձեր երկ[ն] ա­ւոր զզան­ցա­նս ձեր. ա­մէն: Որ եւ ա­ւր­հ­նու­թիւն... ի յա­ւարտ բա­նի ա­սաս­ցուք Հայր մեր, որ յեր­կի­նս. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 237ա (ԺԷ-ԺԸ դդ., բո­լոր­գիր) Փա՜ռք... Ես` Ա­ւա­քս գնե­ցի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս յի­շա­տակ հո­գոյ ի­մոյ, եւ կո­ղա­կի­ցն իմ Նազ­լու­խան եւ ծնաւղն իմ Ո­վա­նէս եւ իւր կո­ղա­կի­ցն Հու­ռու­մն եւ եղ­բայրն իմ Յու­հա­նն եւ իւր կո­ղա­կի­ցն Խոս­տ­րովն եւ իւր դս­տեր­քն Զա­րի­պն, Շի­րազն եւ Հու­ռու­մն ( այլ ձեռ­քով), մեր որ­դին` տէր Սար­գի[ս]ն, իւր կո­ղա­կի­ցն Զա­րի­փն, իւր դս­տեր­քն` Խա­նում Շա­քարն, Փա­րին, Դաւ­լա­թն: [ Աս­տուած] ո­ղոր­մի կար­դա­ցաւ­ղաց եւ լսո­ղաց, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն: Հայր մեր, որ [յ]երկ[ի­նս]:

Ես` Ա­ւա­քս, Յու­հա­նս, Նազ­լուխ[ա]նս, Խոս­տ­րո­վս, ես` Շի­րա­զս, ես` Հու­ռու­մս գիր տվինք տէր Սարգ­սին: Աս­տուած վկայ, մեք Նա­ւուս ճամ­իա­թս վկայ, որ տուն եւ ապ­րան­քն, հողն եւ մահ­լէն եւ գի­րանք: Ես` Մէ­լիք­ղուրխ­մա­զս վկայ, ես` Ա­թէս վկայ, ես` Մա­յի­լս վկայ, Ա­րու­թի­նս վկայ, Նա­պին վկայ, ես` Սար­հա­թս վկայ, Տու­րո­խան վկայ, Մար­տի­րոսն, Ղա­րայ­խան, Պա­լա­ման վկայ, Խէ­չու­մն, տէր Ղա­զարն վկայ: Ես` Ո­վա­նէս է­րէ­ցս գրե­ցի. մեր ապ­րան­քն տվինք Ղուկ[ ա­սու] || (237բ) որ­դոյն` տէր Սարգ­սին: Ով ետ ու ա­ռաջ տայ, Գ հա­րիւր ԾԸ հայ­րա­պե­տաց նզո­ված լի­նի, տէ­ղի հա­գի­մին` ԺԲ թու­ման տայ:

2. 237բ (Նօ­տր­գիր) Յի­շայ­դակ է սուրբ Ա­վե­դա­րա­նս Ղարս­ցի մուղ­տու­սի Թան­կու որ­դի Սի­մո­նին, ի դուռն Ախ­չուց վա­նուց Սուրբ Ըս­տե­փա­նո­սին: 0վ օք ըն­դեր­նու, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէ իմ Սի­մո­նիս, տէր Սար­գի­սին, Սո­ղո­մո­նին, իմ Սի­մո­նիս կո­ղա­կից Ա­նայ­խա­սին: Ի թվին ՌՃՁԶ (1737)-ին, հո­գոս­դո­սի ամ­սին ԻԲ օրն:

366

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս  ՌՃ­ԼԸ -1689

ԳՐԻՉ` Յո­վան­նէս ե­րէց:

ԹԵՐԹ` 276,.չգ­րուած` 1ա, 2բ-3ա, 4բ, 5բ-6ա, 7բ-8ա, 88ա, 139ա, 216բ-7ա, 276բ: ՊՐԱԿ` 1 7 + Ա-ԻԳ 12(ԻԳ 5):ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25 18: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 20ա): ՏՈՂ` 20: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ եւ դե­ղին գծե­րով մե­տա­քս::

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 11բ, Մար­կոս` 88բ, Ղու­կաս` 139բ, Յով­հան­նէս` 217բ: Խ ո ր ա ն` 1բ, 2ա, 3բ, 4ա, 5ա, 6բ, 7ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 12ա, 89ա, 140ա, 218ա:: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­նաչ, վար­դա­գոյն, կա­պոյտ, եր­կ­նա­գոյն, սեւ, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1բ-2ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 8բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 9ա-10բ Գլուխք: 10բ-1ա Հա­մա­ձայ­նու­թիւն նա­խա­սա­ցեալ գլ­խո­ցս: 12ա-85բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

3. 85բ-6ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 86բ-7բ Գլուխք: 89ա-136ա: Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (135բ-6ա Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

4. 138բ-9բ Նա­խա­դ­րու­թիւն: 137ա-8բ Գլուխք: 140ա-214բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կայ:

5. 214բ-5ա Նա­խա­դ­րու­թիւն: 215բ-6ա Գլուխք: 218ա-75ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Ստո­րին լու­սանց­նե­րում` հա­մա­բար­բառ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

275ա Փա՜ռք... || (257բ) Արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի մայ­րա­քա­ղա­քն Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս, ի թվա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց ՌՃԼ եւ ու­թին (1689) եւ ի հայ­րա­պե­տու­թեան սուրբ Է­ջմ­իած­նի տեառն տէր Եղ­իա­զար կա­թո­ղի­կո­սի, ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան եւ մեղ­սա­ներկ փծուն գր­չի` Յո­վան­նէս է­րէ­ցս: Արդ, յե­րես ան­կեալ ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեանդ զմա­ն­կու­նս սուրբ Սի­օ­նի, զի որք հան­դի­պիք սուրբ եւ պա­տուա­կան Ա­ւե­տա­րա­նիս կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով, զա­ւե­լոր­դն բառ­նայք եւ զպա­կա­սու­թիւն լնուք եւ սխա­լա­նա­ցս գրիս ան­մե­ղա­դիր լե­րուք... ա­ն­ար­ժան գծող Յո­վան­նէս է­րէ­ցս Աս­տուած ո­ղոր­մի­սիւ յի­շե­ցէք եւ մե­ղաց թո­ղու­թիւն հայ­ցե­ցէք ինձ եւ ծն­օ­ղաց ի­մոց... Շնոր­հօք տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ա­ւար­տե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս Սուրբ Գէ­որգ ե­կե­ղե­ցոյն, որ կո­չիւր Սու­լու Մա­նաս­տր:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 276ա (Նօ­տր­գիր) Յի­շա­տակ է սուրբ Ա­վե­տա­րա­նս Պա­պա­խա­նի որ­դի 0ղու­լին, որ եդ ի դուռն Ճահ­կայ Սուրբ Շո­ղա­կաթ Աս­տուա­ծա­ծի­նն ՌՃՀԳ (1724) թվին: Ա­ռի ի ձե­ռած դաճ­կաց: Այն ա­մին էր, որ եր­կիրս ա­մէն թա­լան ե­ղեւ. յօս­ման­ցին ե­կաւ, մնա­ցեալ շէն կօ­ղերն (գիւ­ղերն) է­լիւ­քն ա­վար ա­ռաւ: Այս Ա­վե­տա­րա­նս ղը­զ­ըլ­պա­շի թա­լա­նի­ցն ա­ռի, որ Սու­նեաց եր­կիրն ա­մէն կո­տո­րե­ցին, ե­կե­ղե­ցի­քն թա­լա­նե­ցին: Այս սուրբ գիր­քս տե­սի ղա­րա­չի կը­նոչ ձե­ռաց, իմ հա­լալ հն­չի­ցն տվի Ռ (1000) տին[ար], ա­ռի յի­շա­տակ ինձ եւ իմ ծը­ն­օ­ղա­ցն: 0վ օք հան­դի­պի, մէկ Ո­ղոր­մի ա­սի. ա­մէն:

2. 276ա (Բո­լոր­գիր) Յի­շա­տակ է սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս Ճահ­կու­ցի Ան­դր­իա­սի որ­դի Դօլ­վա­թին, որ ա­ռի իմ հա­լալ ար­դի­օք եւ ե­տու յի­շա­տակ ի դուռն սուրբ Խոր Վի­րապ Լու­սա­ւոր­չի վա­նից: 0վ ոք ըն­թեռ­նու, յի­շես­ցէ զծ­ն­օ­ղս իմ` զՅու­րին, եւ զկո­ղա­կի­ցն իմ` զՎար­դե­նին, եւ զոր­դին իմ` Ան­դր­իասն եւ զՄա­թօսն եւ զ0սէ­փն, եւ զդուս­տր իմ` զՅու­րին եւ զԻս­կու­հին: 0վ ոք զայս Ա­ւե­տա­րա­նս ծա­խի­ցէ կամ գրաւ դի­ցէ, զպա­տի­ջն Կա­ե­նի առ­ցէ եւ զա­նէ­ծն Յու­դա­յի: Գրե­ցաւ ի թվա­կա­նիս Հա­յոց ՌՄԺԴ (1765)-ին:

367

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

ԺԶ-XVI

 

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մար­տի­րոս ե­պս:

ԹԵՐԹ` 294. չգ­րուած` 14բ-6ա, 95բ-6ա, 147բ-8ա, 232ա, 294բ: ՊՐԱԿ` 1 14+Ա-ԻԴ 12(ԻԴ 4): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25,5 17,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 72ա): ՏՈՂ` 23: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ծնունդ` 2ա, Քա­ռա­ս­ն­օ­րեայ գա­լուստ` 2բ, Մկր­տու­թիւն` 3ա, Պայ­ծա­ռա­կեր­պու­թիւն` 3բ, Յա­րու­թիւն Ղա­զա­րու` 4ա, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 4բ, Ո­տն­լուայ` 5ա, Խա­չե­լու­թիւն` 5բ, Թա­ղու­մն` 6ա, Ա­ւե­րու­մն դժո­խոց` 6բ, Յա­րու­թիւն` 7ա, Համ­բար­ձու­մն` 7բ, Հո­գե­գա­լուստ` 8ա, Փող­հա­րու­թիւն (նա­եւ ստա­ցող)` 8բ, Վեր­ջին դա­տաս­տան` 9ա: Մատ­թէ­ոս` 16բ, Մար­կոս` 96բ, Ղու­կաս` 148բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 232բ: Խ ո ր ա ն` ( ա­ռանց Եւ­սե­բի­ո­սի թղ­թի եւ Հա­մա­բար­բա­ռի) 9բ, 10ա, 10բ, 11ա, 11բ, 12ա, 12բ, 13ա, 13բ, 14ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 17ա, 97ա, 149ա, 233ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, ճար­տա­րա­պե­տա­կան, կեն­դա­նա­կան (նա­եւ յուշ­կա­պա­րիկ), տէ­րու­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, բու­սա­գիր, գա­զա­նա­գիր,: Գ ո յ ն ե ր` կա­պոյտ, դե­ղին, մա­նի­շա­կա­գոյն, կա­նաչ, կար­միր, մո­խ­րա­գոյն, շա­գա­նա­կա­գոյն, նարն­ջա­գոյն, սեւ, սպի­տակ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ցե­ցա­կեր` 1-22, կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած: Ա փեղ­կի վրայ` հա­նուած խա­չի հետք: 1665-ին նո­րո­գուած եւ լրա­ցուած 28-9, 36-7, 46 եւ այլ թեր­թե­րի թա­փուած մա­սե­րը:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 17ա-95ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի (թեր­թե­րը խառ­նուած: Կար­դալ` 17-26, 39-50, 27-38, 51-95):

2. 97ա-147ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (146բ Յա­րու­ցեալ Յի­սուս):

3. 149ա-231բ Ա­ւե­տա­րան Ղուակ­սու:

4. 233ա-92բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (292ա Գիրք կնո­ջն շնա­ցե­լոյ):

Ու­նի լու­սան­ցա­յին Հա­մա­բար­բառ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

8բ (ման­րա­ն­կա­րի մօտ, եղ­ծուած) Գրի­գոր: Մար­տի­րոս ե­պիս­կո­պոսն է` ստա­ցողն:

38բ Ո՜հ, ո՜հ, զմե­ղա­ւոր հո­գիս ե­կեր ի ձեռն սա­տա­նա­յի, ի յա­ւուրն ի դա­տաս­տա­նի:

122բ Զմե­ղա­ւոր Գրի­գոր գծո­ղս յի­շեա ի Տէր:

182բ Քրիս­տոս Աս­տ­ված, ո­ղոր­մի Բր­կու­թեանց Յո­վա­նէս վար­դա­պե­տին,/ Եւ հանկ­չի ի յիւր հո­գին,/որ հան­գանք ի նո­րին տա­ղա­ւա­րին:

231բ (Դժուա­ր­ըն­թեռ­նե­լի) ԶԳ­րի­գոր գրի­չս մի մո­ռա­նար, այլ կար­դա եւ ա­ղա­չեա վասն իմ. զթո­ղու­թիւն շնոր­հես­ցէ բա­զում յան­ցա­նաց ի­մոց եւ ծնո­ղաց` Կա­րա­պետ [ընդ նմին Մար­իա­մին] եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց ի­մոց եւ ստա­ցո­ղի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 293ա (1665 թ., կազ­մո­ղի) Արդ, կազ­մե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի դուռն Ե­րին­ջա­կայ Սուրբ Կա­րա­պե­տին, ձե­ռամբ Մա­թէ­ոս վար­դա­պե­տին եւ կու­սա­կ­րօն տէր Յա­կո­բին, ի յա­ռաջ­նոր­դու­թիւն սուրբ ուխ­տիս տեառն Ե­սա­յեայ վար­դա­պե­տին եւ յա­ջորդ սո­րին Ա­ռա­քել վար­դա­պե­տն, ի հայ­րա­պե­տու­թիւն Սուրբ Էջ­մի[ա]ծնայ Յա­կոբ սր­բա­զան կա­թ­ու­ղի­կո­սին: Նո­րո­գե­ցաւ թվին Հա­յոց ՌՃԺ եւ Դ (1665):

Զկազ­մել տուօղ սո­րին զտէր Զա­քար­իայ ա­բե­ղայն յի­շե­ցէք:

2.293բ (Ստա­ցո­ղի) Փա՜ռք... Յի­շե­ցէք ըս­տա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս ըզ­Շա­հում տը­տեսն, որ ըս­տա­ցայ զսայ ի հա­լալ ին­չից յի­շա­տակ հո­գոյ ի­մոյ եւ ծը­նաւ­ղա­ցն ի­մոց եւ որ­դո­ցն ի­մոց` Սա­հա­կին, Փա­նո­սին, Է­վա­զին, Կի­րա­կո­սին, եւ դս­տե­րաց ի­մոց` Գու­լուն, Թուխ­ծա­մին, Մար­գա­րի­տին: Եւ դար­ձեալ յի­շե­ցէք Աս­տա­տուրն եւ կո­ղա­կի­ցն իւր Շա­հին եւ հան­գու­ցեալ որ­դի­քն` Սա­հա­կն, Փա­նոսն, Է­վազն, Կի­րա­կոսն, եւ դս­տեր­քն իմ` Գու­լին, Թուխ­ծա­մն, Մար­գա­րի­տն, Ե­ղի­սա­պե­տն, եւ ծնաւղ­քն իմ` Ա­միր­բէ­կն, Ա­ղա­ճա­նն. ա­մէն: Եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւոր­քն իմ յի­շե­ցէք ի Տէր եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ ո­ղոր­մի. ա­մէն:

Եւ ե­տու զսայ ի դուռն վա­նի­ցս Սուրբ Նշա­նիս, որ կո­չի Հա­զար եւ բիւրք, ի ձեռն տէր Զա­քար­իա­յին, որ ա­ռաջ­նորդ էր վա­նի­ցս բա­զում աշ­խա­տու­թեամբ: Եւ ով ոք կար­դայ եւ վա­յե­լէ, յի­շա­տա­կէ եւ Ող||(294ա)որ­մի ա­սէ զվե­րո­յա­սա­ցեա­լս զՇա­հում տն­տեսն եւ զիւր ա­մե­նայն զնն­ջե­ցեա­լսն եւ Ո­վա­նէսն` փե­սայ Շա­հու­մին, որ իւր որ­դոց տեղ նա է յի­շա­տակ նո­ցայ, եւ լիա­ռատ բե­րա­նով Ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք. ա­մէն:

3. 1ա (ԺԸ դ., նօ­տր­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի Ա­զ­տայ­պա­տե­ցի Վար­դա­նին. ա­մէն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Ա­զ­տայ­պա­տե­ցի խու­սայ Վէլ­տի­կին, Նազ­լու­վին: Աս­տուած ո­ղոր­մի Աս­տա­պա­տեց[ի] Նա­ւա­ս­ար­դին: Աս­տուած ո­ղոր­մի Շոր­սա­ղայ փա­շա­յի տուս­տր Հռու­մին: Աս­տուած ո­ղոր­մի Աս­տա­պա­տե­ցի Զա­քա­րին, Սու­փի­կին եւ իւ­րեանց ծնո­ղա­ցն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Նեչ­սի դուս­տրն Մայ­րա­մին եւ իւ­րեանց ն[ն]ջե­ցե­լո­ցն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Աս­տայ­պատ­ցի Թա­թու­շին եւ ծնո­ղա­ցն Նուն[ու]ֆա­րին: Աս­տուած ո­ղոր­մի Փի­րի դուս­տր Թա­մա­մին եւ իւ­րեանց նն­ջեց[ե­լո­ցն]: Աս­տուած ո­ղոր­մի Գրի­քո­րի որ­դի Սարք­սին եւ իւր ծնո­ղա­ցն Ե­ղի­նա­րին: Աս­տուած ո­ղոր­մի Աս­տա­պա­տե­ցի Գրի­քո­րի տուս­տրն Ան­թա­ռա­մին: Աս­տուած ո­ղոր­մի Ղու­լի­ջա­նին եւ իւր ծնո­ղա­ցն ա­մէ­նի­եց[ու]նք: Աս­տուած ո­ղոր­մի Սան­դու[խ]տին եւ իւր տուս­տրն Հռիմ­սի­մին: Աս­տուած ո­ղո­ղոր­մի Կի­րայ­կո­սին եւ իւրն ծնող­նա­ցն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Ա­զա­րու­կին եւ իւ­րան ծնո­ղա­ցն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Վար­դա­նին եւ իւր ծնո­ղա­ցն Խա­չի­կին: Աս­տուած ո­ղոր­մի Յա­կօ­բի որ­դի Սար[գ]ը­սին: Աս­տուած ո­ղոր­մի Վէ­լի թոռն Ա­րա­մին:

368

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԵ -XV

ԹԵՐԹ` 231. չգ­րուած` 61ա, 104ա: ՊՐԱԿ` Ա-Ի 12 (Ա 10, Զ 11, Ի 6): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25,5 19: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 82): ՏՈՂ` 19-24 (խառն): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ ծաղ­կա­ւոր կտաւ, դռ­նա­կի­նը` դե­ղին մե­տա­քս:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: Ժ-ԺԱ դդ.: 1 (Ա) 1 (Բ), 2 ա­ռան­ձին թեր­թեր, ե­զ­րա­հա­տուած: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Բբ): Կար­դալ Բաբ, Աաբ. «Սաս­տեաց Յի­սուս այ­սոյն պղ­ծոյ... ի քա­ղա­քէ ձեր­մէ, յորս մեր (Թ, 43-Ժ, 11):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մար­կոս` 61բ, Ղու­կաս` 104բ, Յով­հան­նէս եւ Պրո­խո­րոն` 180բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 1ա, 62ա, 105ա, 181: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` տէ­րու­նա­կան, բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, ճար­տա­րա­պե­տա­կան, սա­փոր: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, բու­սա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, դե­ղին, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թեր­թե­րը բամ­բա­կա­կա­լած, տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր եւ պրա­կա­հան: Մատ­թէ­ո­սի նկա­րը եւ Յով­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նի վեր­ջը թա­փուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1ա-60բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 62ա-103բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 105ա-80ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4.181ա-231բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (վերջ`ԺԹ, 31. «զի խոր­տակ[ես­ցեն]...: Շար. թա­փուած):

369

ՅԱ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ Ա­ՂԱ­ՆՈՒ­ՐԵԱՆՑ, ՏԱ­ՂԱ­ՉԱ­ՓԵԱԼ Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

 

Բում­բայ       ՌՄ­ԿԱ-1812

ԳՐԻՉ` հե­ղի­նա­կը: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Աբ­րա­համ (հե­ղի­նա­կի որ­դին):

ԹԵՐԹ` 314. չգ­րուած` 1ա-2բ, 3բ, 4բ, 9բ, 52բ, 237բ, 312ա-4բ: ՊՐԱԿ` 1 1+Ա-ԼԱ (Ա 12)+1 1: ՆԻՒԹ` թուղթ «վ սջմվլ 1800 լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 29 19: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն (միա­սիւն` 3ա, 4ա, 5ա-7ա, 9ա, 271բ-3բ): ԳԻՐ` շղա­գիր (նմուշ` 11ա): ՏՈՂ` 26-31 (հիմ­նա­կա­նում` 26): ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կա­նաչ եւ կա­պոյտ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱկ` 1+1, թուղթ, թեր­թա­կա­լուած` 1,314:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 10ա, 11բ, 13ա, 51բ, 53ա, 78բ, 80ա, 236բ, 238ա, 274ա (սեւ թա­նա­քով ուղ­ղան­կիւն քա­ռան­կիւ­նի­ներ):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած եւ ցե­ցա­կեր, թի­կուն­քը ճեղ­քուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

3ա Գիրք Կտակ Տեառն կո­չե­ցեալ, որ է սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի, որ ըստ Մատ­թէ­ո­սի, Մար­կո­սի, Ղու­կա­սու եւ Յով­հան­նու: Յօ­րի­նեալ եւ ի լոյս ըն­ծա­յեալ հո­մե­րա­կան տա­ղա­չա­փու­թեամբ ի յետ­նորդ բա­նա­սի­րէ ման­կանց սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյս Հա­յաս­տա­նեայց` ի Յա­րու­թիւ­նէ Սա­հա­կեան Նոր Ջու­ղա­յեց­ւոյ Ա­ղա­նու­րեանց կո­չե­ցե­լոյ, ի փառս ե­ռան­ձ­նեայ աս­տուա­ծու­թեա­նն եւ ի վա­յե­լս որդ­ւոց Սի­ով­նի մօրն լու­սոյ: Ի հո­վուա­պե­տու­թեան լու­սա­ն­կար Ա­թո­ռոյն Սր­բոյ Է­ջմ­իած­նի տեառն Եփ­րե­մի գե­ր­ըն­տիր եւ սր­բա­զան կա­թո­ղի­կո­սի Ա­մե­նայն Հա­յոց, յա­մի կե­նա­րա­րին մե­րոյ 1812 եւ ի թուա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց ՌՄ­ԿԱ, ի հռ­չա­կա­ւոր աշ­խար­հն Հնդ­կաց, ի Բում­բա­յի, որ ընդ իշ­խա­նու­թեամբ Բրի­տա­նաց­ւոց

-4ա [Բան առ որ­դին իմ Աբ­րա­համ: Ծայ­րա­կապ` « Աբ­րա­համ] - Ա­նանց Բար­ւոյն Րա­բուն Ա­րիդ, /Բա­րեաց Րա­խ­ճան Առ ի Հո­գիդ... (4տող):

-5աբ Բան խրա­տու եւ իբ­րեւ կտա­կ­օ­րէն: Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն յա­ղա­գս յօ­րի­ն­ման սր­բա­զան գրո­ցս Ա­ւե­տա­րա­նի տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ո­տա­նա­ւոր չափ­մամբ, ի խն­դ­րոյ ան­դ­րա­նիկ որ­դոյն Աբ­րա­հա­մին` ըղ­ձա­կեր­տի ուս­ման գրոց -Զգե­րա­գոյն խն­դ­րոյն զկա­տա­րու­մն առ ըն­կա­լայ... Ծա­ռայ Տեառն, ա­ն­ար­ժան հայր քո ըստ մար­մ­նոյ` Յա­րու­թիւն Ի­սա­հա­կեան Նոր Ջու­ղա­յե­ցի Ա­ղա­նու­րեանց:

-6ա-7ա Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն առ սր­բա­զան հարս եւ այլ բա­րե­միտ ըն­թեր­ց­օ­ղս - Ա­մէ­նա­րուեստ ճար­տա­րա­պե­տն եր­կ­նա­յին... Մնամ վասն ձեր պատ­րաս­տա­կան ծա­ռայ` Յա­րու­թիւն Սա­հա­կեան Նոր Ջու­ղա­յե­ցի Ա­ղա­նու­րեանց:

-7բ-8բ Բան առ վեր­ծա­ն­օղ սուրբ մա­տե­նիս - Ա­մե­նե­ցուն է ցան­կա­լի /Են­թա­լուս­նեայ յայսմ աշ­խար­հի... Յետ­նեալ ծա­ռայ ըստ ա­մե­նայ­նի` / Նուաստ Յա­րու­թիւն Ջու­ղա­յե­ցի:

-9ա Առ սր­բա­զան ե­րա­նա­կան ա­ռա­քե­լո­ցն եր­կո­տա­սան (ծայ­րա­կապ` «Յա­րու­թիւն) -Յա­ւէտ Ա­նե­ղին` Րա­բուն Ո­գե­ւորք, / Ան­ճա­ռին Րե­տորք` Ո­գե­կիրք Ի­իւ­թա­ւորք... (6 տող):

-10ա-1ա Բաղ­դա­տու­թիւն չո­րե­ցունց ա­ւե­տա­րան­չա­ցն` առ չո­րե­սին գե­տսն յե­դե­մա­բու­ղխ -Յոյժ գե­րա­զանց քան ըզ­Բան, / Խոր­հուրդ Բա­նին մար­մ­նա­տուու­թեան...

1. ա. 11ա Ի Մատ­թէ­ոս (ծայ­րա­կապ` «Մատ­թէ­ոս) -Մատ­թէ Ան­շուշտ Տեառն Թարգ­ման, / Ազ­դիչ Տոհ­մին Թուով Էա­կան... (4 տող):

բ. 11բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Մատ­թէ­ո­սի Ա­ւե­տա­րա­նին - Ա­ւե­տա­րա­նս ըստ Մատ­թէի, / Որ զվա­րու­ցն գրէ Յի­սու­սի...

գ. 12աբ Սկիզ­բն գլ­խոց Ա­ւե­տա­րա­նին, որ ըստ Մատ­թէ­ո­սի -Վասն մո­գու­ցն...

դ. 13ա-50բ Ա­ւե­տա­րան ըստ Մատ­թէի, / Որ զվա­րու­ցն գրէ Յի­սու­սի: Գլուխ Ա -Գիրք ծնն­դեան տեառն Յի­սու­սին, / Ըստ մար­մ­նա­տուու­թեան Աս­տուած Բա­նին...

2. ա. 51ա Ի Մար­կոս (ծայ­րա­կապ` «Ի Մար­կոս) -Ին­քն Մար­կոս Ա­ջող Րե­տոր, / Մէն Ա­րար­չին Րամ Կա­մա­ւոր... (4 տող):

բ. 51բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Մար­կո­սի Ա­ւե­տա­րա­նին - Ա­ւե­տա­րան ըստ Մար­կո­սին, / Որ զվա­րու­ցն գրէ Յի­սու­սին...

գ. 52ա Սկիզ­բն գլ­խոց Ա­ւե­տա­րա­նին, որ ըստ Մար­կո­սի -Վասն դի­ւա­հա­րին...

դ. 53ա-77բ Ա­ւե­տա­րան ըստ Մար­կո­սին, / Որ զվա­րու­ցն գրէ Յի­սու­սին: Գլուխ Ա -Սկիզ­բն ա­ւե­տեաց գրո­ցս Յի­սու­սին` / Տեառն Աս­տու­ծոյ որդ­ւոյ Բա­նին...

3. ա. 78ա Ի Ղու­կաս (ծայ­րա­կապ` «Ի Ղու­կաս) -Ի Տէր Ղու­կաս Ոգ­ւոյ Ւիւ­սեալ, / Ղամ­բար Ոգ­ւոյն Ւիւծ­մամբ Կա­լեալ... (4 տող):

բ. 78բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Ղու­կայ Ա­ւե­տա­րա­նին - Ա­ւե­տա­րա­նս տեառն Յի­սու­սի, / Որ Ղու­կա­սու ձե­ռամբ գրի...

գ. 79աբ Սկիզ­բն գլ­խոց Ա­ւե­տա­րա­նին, որ ըստ Ղու­կայ -Վասն աշ­խար­հա­գ­րին...

դ. 80ա-235բ Պատ­մող վա­րուց տեառն Յի­սու­սի` /Ղու­կաս նօ­տար յոյժ սքան­չե­լի: Գլուխ Ա -Բան. Քան­զի բա­զումք յօ­ժա­րե­ցին/ Կար­գել զբա­նն մեզ վե­ր­ըս­տին... Մե­կն[ու­թիւն]. Զի կան­խա­գոյն բա­զումք է­ին, / ԶՅի­սու­սէ, որ պատ­մե­ցին...

 Այս­տեղ չա­փա­բե­րուած է Ղու­կա­սու Ա­ւե­տա­րա­նի մեկ­նու­թիւ­նը`ըստ Ի­գ­նա­տի­ո­սի: Այդ մա­սին` «Բան առ վեր­ծա­ն­օղ սուրբմա­տե­նիս խօս­քում (7բ-8բ) ա­սուած է.

Ոչ իշ­խե­ցաք մեք իւ­րո­վի

Տալ մեկ­նու­թիւն ըստ մե­րում կա­րի...

 Այլ` ի սր­բոց հար­ցն նախ­նի...

Ե­րա­նել­ւոյն Ի­գ­նա­տի­ո­սի`

Հա­ւա­քե­լով ըստ ի­մում կա­րի:

4. ա. 236ա Ի Յով­հան­նէս (ծայ­րա­կապ` «Յով­հան­նէս) -Յով­հան Ո­րոտ Վե­րուստ Հըն­չի, /Ոգ­ւով վա­ռեա­լն Հռե­տոր Ա­րի... (6 տող):

բ. 236բ Նա­խա­դ­րու­թիւն Յով­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նին - Ա­ւե­տա­րա­նս վասն Յի­սու­սին /Գրէ Յով­հան­նէս հոգ­ւով վե­րին...

գ. 237ա Սկիզ­բն գլ­խոց Ա­ւե­տա­րա­նին, որ ըստ Յով­հան­նու -Վասն զի ա­նս­կիզ­բն է Բա­նն Աս­տուած` Ա, 1...

դ. 238ա-71ա Սուրբ Յով­հան­նէս` հոգ­ւով վե­րին /ԶԱ­ւե­տա­րա­նս գրէ Յի­սու­սին: Գլուխ Ա -Ի սկզ­բա­նէ Բա­նն եր­կ­նա­յին, /Էր ի Հօ­րէ լու­սոյ վե­րին... /Սուր­բն Յով­հան­նէս` հոգ­ւով վե­րին / Ա­ւարտ հա­սոյց զվարս Յի­սու­սին:

-271բ-3բ Ցու­ցակ Ա­ւե­տա­րա­նաց Հան­գս­տեան, Տա­ճա­րի, Իւ­ղա­բե­րից, Բժշ­կու­թեան եւ Ան­դաս­տա­նի, որ ըն­թեր­ցեալ լի­նին ի կար­գա­ւո­րու­թեան հա­սա­րա­կաց ա­ղօ­թից` ըստ ձայ­նին: Ա­ւե­տա­րան Հան­գս­տեան -Ի Մատ­թէ­ոս գլ. ԺԱ, 25 «Յայ­նմ ժա­մա­նա­կի, վերջ 30. «իմ փոք­րո­գի:

Նշուած են հա­մա­պա­տաս­խան Ա­ւե­տա­րան­նե­րի գլուխ­նե­րը, տնե­րը, սկզ­բ­նա­բա­ռերն ու վեր­ջ­նա­բա­ռե­րը:

-274ա-311բ Նո­րին ա­րա­րեալ Ցանկ ըստ կար­գի այ­բու­բե­նից վասն նշա­նա­ւոր բա­նից ի յա­տուկ ա­նուանց` ե­ղե­լոց ի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի, որ ըստ Մատ­թէ­ո­սի, Մար­կո­սի, Ղու­կա­սու եւ Յով­հան­նու - Աբ­բա, Հայր, ա­մե­նայն ինչ քեզ հնա­րա­ւոր է. Մար­կոս, ԺԴ, 36...0րս տա­րա­մեր­ժեալ ար­ձա­կեա՛ զժո­ղո­վուր­դդ. Մատ­թէ­ոս, ԺԴ, 15: Վա­խ­ճան բո­վան­դակ մա­տե­նիս:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

Տե՛ս 3ա, 4ա, 5աբ, 6ա-7ա, 7բ-8բ:

370

ՅԱԿ0ԲՈՍ, ԲԱՂ­ԴԱ­ՏՈՒ­ԹԻՒՆ ՇԱ­ՐԱԿ­ՆՈ­ՑԱՑ

ԺԷ-XVII

ԳՐԻՉ` հե­ղի­նա­կը: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մա­նուէլ րա­բու­նի:

ԹԵՐԹ` 32. չգ­րուած` 1աբ, 3ա, 24բ-5բ, 31ա-2բ: ՊՐԱԿ` 4 8 (Ա նա­խա­պէս` 12): ՆԻՒԹ` թուղթ, «ՋՀ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25 18: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն (երկ­սիւն` 2աբ, 26ա-30բ): ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 2ա նօ­տր­գիր` 2աբ, 26ա-30բ): ՏՈՂ` 21-33 (խառն): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` չգ­րուած սպի­տակ թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 + 1, սպի­տակ թուղթ, մասն կազ­մաս­տա­ռի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

-2ա Առ խն­դ­րող եղ­բայրդ զե­կու­ցու­մն -Ըստ խն­դ­րոյ մտա­վ­արժ քեր­թո­ղի եղ­բ­օրդ իմ` տեառնդ Մա­նուէ­լի քա­ջա­բան րա­բուն­ւոյ... ի մի հա­ւա­քեալ զՇա­րակ­նո­ցս վեշ­տա­սա­նս... մնամ միշտ պատ­րաստ ի կա­տա­րու­մն հրա­մա­նաց քոց, յե­տին եւ կրտ­սէր եղ­բայր քո Յա­կօբ[ո]ս:

1. 2աբ Արդ, այ­սո­քիկ են ձե­ռա­գիր Շա­րակ­նոց­քն վեշ­տա­սանք -1. Ի ԶԾԳ (1304) թուին գրեալ ի Պաղ­տա­սար դպ­րէ...

Թուար­կում է 16 ձե­ռա­գիր Շա­րակ­նոց. 11-ը թուա­կիր` 1304, 1380, 1461, 1541, 1592, 1598, 1643, 1644, 1651, 1652, 1673, 5-ը` ան­թուա­կան:

2. 3բ-24ա [Բաղ­դա­տու­թիւն շա­րա­կա­նաց] -Ի ՌՃՂԲ (1743) թուա­կա­նիս տպե­ցեալ Ձայ­նա­քաղ Շա­րակ­նո­ցն -1. Որ բար­ձ­րա­ցոյց զան­կեալ բնու­թիւ­նս ի քէն ծնն­դեամբ...

1-139 հեր­թա­կան թուա­հա­մար­նե­րի տակ բե­րուած են Աս­տուա­ծա­տուր Կ. պօ­լ­սե­ցու կող­մից 1743 թ. Կ. Պօ­լ­սում հրա­տա­րա­կուած «Ձայ­նա­քաղ Շա­րակ­նո­ցից ա­ռան­ձին հա­տուած­ներ եւ յա­ջոր­դա­կան սիւ­նակ­նե­րում ցոյց տրուած, թէ դրա­նից ո­րոնք են առ­կայ («է), եւ ո­րոնք բա­ցա­կայ («չ) վե­րը յի­շա­տա­կուած 16 ձե­ռա­գիր Շա­րակ­նոց­նե­րից իւ­րա­քան­չիւ­րում:

3. 26ա Եւ միա­սին բանք ո­մանք տա­րա­կու­սա­կանք ի վեր­լու­ծե­լն, որք եւ ի ձե­ռա­գիրսն իսկ նոյն­պէս է­ին ե­ղեալք -Ի 11 թղ­թա­հա­մարն. Նոր Սի­օն ծնեալ մա­ն­կունք...

4. 26ա-7ա Թէ­պէտ բա­զումք գո­յին շա­րա­կանք ան­ծա­նօթք ի ձե­ռա­գիրս ո­մա­նս, բայց յո­լով­քն է­ին ի ստո­րին ո­ճի, վասն ո­րոյ զորս ի նո­ցա­նէ պատ­շա­ճս դա­տե­ցաք, ե­դաք աստ: Մե­ծա­ցուս­ցէ ի Մե­ծի ուր­բա­թու ա­ւուր Յա­հե­ղա­ւուր ուր­բա­թուն...

5. 27բ-30բ Եւ արդ, սկիզ­բն ա­րաս­ցուք փո­քր ի շա­տէ ծա­նու­ցա­նել զայնց, զորս բո­վան­դա­կե­ցաք ի խո­րա­նսդ, զհա­մա­ռօ­տն ճա­հա­ւո­րեալ -1. Որ բար­ձ­րա­ցոյ­ցն զան­կեալ բնու­թիւ­նս (մեր), ե­լից զկա­րօ­տեալ­քս (զմեզ) հա­ցիւ...

6. 30բ Ի ՊՀԸ (1429) թուին գրե­ցեալ ի Յով­հան­նէս քա­հա­նա­յէ ի յԱ­մաս­իա ի Ճա­շո­ցն, ի ճառ Հոգ­ւոյ գա­լս­տեան ի Լամբ­րօ­նաց­ւոյն ա­սա­ցեալ ի ստի­պիմ[ա]նէ - Այ­ս­օր զգա­լի պա­տա­րա­գի, զոր ա­ռա­քեաց աշ­խարհ... ի ձեւ պատ­կե­րի ան­նիւթ քա­ղա­քի: Սուրբ Յա­կօ­բայ ե­կե­ղեց­ւոյն է:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

2ա (Տե՛ս):

371

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

ԺԸ -XVIII

ԹԵՐԹ` 98.չգ­րուած` 90ա-8բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԱ 8 (Ա 12, Զ 6, Ժ 9, ԺԱ 15): ՆԻՒԹ` թուղթ«Հ ՉՋՒՉՋՍՒՎ ԲՄ ՀՋ­Ս­ԸՒԴ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 22 17: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 4ա): ՏՈՂ` 31-38: ԿԱԶՄ` մո­խ­րա­գոյն լաթ, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 5 + 1, թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Պահ­պա­նակ Ա-Գ, 1-5 թր­ջուա­ծու­թեան հետ­քեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1ա-83բ, 88ա-9բ Ի Բա­նից ոսկ­իա­կան գրո­ցն ծաղ­կա­քա­ղ­օ­րէն գրե­ցու­ցեալք

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-279ա: Ու­նի միայն 78 գլուխ` բ, դ-ե, է-ժ,ժբէժդ, ժգէ­ժէ, իբ, ի­գէ­իէ, իթ, լգէլդ, լէ, լթէ­խը, ծա, ծե-կ, կգ, կե, կթ, հբ, հէ, ձ, ձե-ձէ, ղ, ղբէ­ղէ, ճէ­ճա, ճդ-ճե, ճէ-ճր, ճժ-ճժբ, ճժե, ճիբ-ճիգ, ճիե-ճիէ, ճիթ-ճլ, ճլդ-ճլե, ճլթ, ճխդ-ճթե, ճխր-ճխթ,ճծա, ճծե, խառն դա­սա­ւո­րու­թեամբ, նոր (ոչ ճիշտ) հա­մա­րա­կա­լու­մով: Գլուխ­նե­րի բո­վան­դա­կու­թիւ­նը հա­մա­ռօ­տուած: Սկ. ¢ ճծե, վերջ ¢ ճծա: Ցանկ /88ա-9բ:

Բ. 83բ-7բ [Քա­րոզք]

1. 89բ-4ա [Ի] բա­նն Յո­բայ. Զի՞նչ եր­կիր ի­ցէ, յո­րում լոյսն ա­գա­նի­ցէ -Բա­զում է տե­սու­թիւն, այլ ես ա­սեմ Ժ կեր­պիւ...

2. 84աբ Վասն հար­սա­նեաց, [ի բա­նն Սաղ­մո­սի]. Տէ՛ր, ի զո­րու­թեան քում ու­րախ ե­ղի­ցի թա­գա­ւորն -Վասն է՞ր ի հար­սա­նիսն...

3. 85ա-7բ Տի­րա­տուր վար­դա­պե­տի ա­րա­րեալ Քա­րոզ վասն յա­րու­թեան, ի բա­նն, որ ա­սէ. Եւ ա­հա շար­ժու­մն մեծ ե­ղեւ, զի հրեշ­տակ Տեառն ի­ջեալ յեր­կ­նից, մա­տու­ցեալ ի բաց թա­ւա­լե­ցոյց զվէ­մն եւ նս­տէր ի վե­րայ նո­րա - Ա­սէ ու­րե­մն ի բա­նս իւր ի թուղ­թսն... ի­բր զի մի ե­կեալք ան­պա­տաս­խան մնայ­ցեն:

372

ԲԺԻՇԿ ՂՈՒԼ-ՅՈՎ­ՀԱՆ­ՆԷՍ, ԲԺՇ­ԿԱ­ՐԱՆ

Սու­րաթ Բան­դար      ՌՄԷ -1758

ԳՐԻՉ` հե­ղի­նա­կը: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Խա­տին Թիֆ­լի­զե­ցի:

ԹԵՐԹ` 167. չգ­րուած` 124ա, 133ա-4բ, 139ա-43բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԴ 12 (Ա 11): ՆԻՒԹ` թուղթ, «ԱՍ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 28,8 17,5-12,2: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: (ե­ռա­սիւն` 144ա-65ա):ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ`4ա): ՏՈՂ` 34-52 (խառն): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ կտաւ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` սկզ­բում 2 թերթ կա­պոյտ թուղթ (Ա-Բ):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ցե­ցա­կեր` պահ­պա­նակ Ա, Բ, 1-2, թա­նա­քի ճա­պա­ղում` 50ա, 65ա, 71բ, 130ա եւ այ­լուր: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, մի եր­կու տեղ ցե­ցա­կեր, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

-Պահ­պա­նակ Բբ Ցանկ գր­քիս այբ­բե­նի վե­րայ -Ա. ԻԳ նօխ­սայ այ գրած...Ֆ. ԼԹ նօխ­սայ այ գրած: ԱՌՃՁԳ նօխ­սայ այ. ջա­մն այ` 1683

Չու­նի Ի, Ճ, Յ, Ռ, Ր, Ց, Ւ գրե­րով բա­ռեր:

ա. 1ա-3ա [Յի­շեմ այբ-ին բա­ռերն] - Ա­հա­րիճ լօ­ղայզ­իայ, որ օգ­տի մա­լի­խուլ­իայ...

բ. 3աբ [Յի­շեմ բեն-ին բա­ռերն] -Բարշ­իա­զայ, որ օգ­տի ղու­լին­ջին...

գ. 3բ Վասն գօլ­ղան­դէ­րին եւ ուր հաս­իա­թն -Գօլ­ղան­դի աֆ­տայ­բի ըս­տա­մուն­քի ղուաթ տայ...

դ. 4ա-5ա Հի­շենք դվալ մուշ­կա­նին ի բա­րին -Դա­վայ էլ -Սի­նայ, որ օգ­տի ոս­կ­ռա­ցա­ւու­թեան...

ե. 6ա-7բ Հի­շենք եա­ղու­թի մու­ֆա­րէ­քն -Եա­ղու­թի մու­ֆա­ռայ, որ օգ­տի սր­տին...

զ. 7բ-8ա Հի­շենք զա­րու­րի­քն, ու­րէնց գոր­ծն -Զա­րու­րի մուլք­իայ օգ­տի ը­ռայ­մա­տին...

է. 8ա-9ա Հի­շեմ ա­մե­նայն կերպ է­րա­ղին չօ­րու­թիւ­նն -Է­րաղ դառ­չի­նի յին­քն տաք է...

ը. 9ա-10ա Հի­շեմ ա­մե­նայն կերպ ը­ռու­պին գործ­քն -Ը­ռու­բա­նի շի­նե­լէն թա­րեղն է սայ...

թ. 10բ-4բ Հի­շեմ թրա­քին խաս­իա­թէրն -Թր­իաք ֆա­ռուխ, որ կո­չի ա­ւաք թր­իաք...

ժ. 15ա Հի­շեմ ժէ-ին բառն -Ժեն­տէրն, որ կխալ­վի ուր դե­ղէրն սէ-ին բա­ռու­մն` սնու­նու­մն գրած այ...

ժա. 15ա-7բ Հի­շեմ լուն-ի բառն, որ է -Լուուղ, որ օգ­տի յա­րա­խէ­քոնց...

ժբ. 18աբ Հի­շեմ խզա­բին եւ ուր գործ­քն -Խզաբ, որ մազն սէ­վա­ցա­նի...

ժգ. 18բ-9բ Կո­յէլ, որ է աչ­կի ծա­րիր -Ծա­րիր զաֆ­րա­նի, որ աչ­կին քոր գոլ է...

ժդ. 19բ-20ա [Յի­շեմ կեն-ին բառն] -Կաս­պար Ան­դու­նուն շի­նել է նօխ­սէն այ...

ժե. 20բ-37ա Հի­շեմ ա­մե­նայն կերպ հա­բէրն -Հաբ ջադ­վար, որ օգ­տի մեր­ձա­յո­րու­թեան...

ժզ. 38բ-41ա Վասն ձէթ­րա­նին, որ գրած այ -Ձէթ դուս­տի, որ օգ­տի ֆա­լի­ջին...

ժէ. 41ա-51ա Հա­ղա­կս վասն ա­մե­նայն կեր­պիվ դուռ­սէ­րի... Հա­ռաջ յի­շենք քար­բա­րին -Ղուռ­սի քար­բար, որ տա­քու­թիւն լու­ծի...

ժը. 51ա ճէ-ին բառն -Ո՛վ եղ­բայր, չուն որ փար­սե­րէն կամ ա­րապ­նե­րէն ճէ-ին բառ չկէր, ջէ-ին կէր, որ ջէ-ու­մն կու գր­վի:

ժը. 51բ-71բ Յի­շեմ ա­մե­նայն կերպ մա­ջու­մա­նին -Մա­ջու­մի սղան­ղար, նօխ­սէի յա­քիմ Ի­սայ­ղու­լի, որ շի­նէց Սա­դաթ­խա­նին հա­մար Հն­դս­տան քա­ղա­քում...

ժթ. 72աբ Հի­շեմ ա­մե­նայն կերպ նթու­լա­նի -Նթու­լի, որ բխուր տալ է...

ի.73ա-84բ Հի­շեմ շա-յին բառն Շաֆ, որ մա­րա­րա­թին զօ­րու­թիւ­նն ու­նի...

իա. 85ա-6ա Հի­շեմ ա­մե­նայն կերպ ու­ղէրն -Ուղ, որ Ջա­լի­նոսն շի­նէց Ա­ղէք­սան­դր ար­քա­յին ժա­մա­նա­կօվն...

իբ. 86բ-7բ Չօփ­չի­նու խրա­տն այ գրե­ցի -Պի­տի յա­ռ­էջ ա­րուն ա­ռու...

իգ. 88ա-9բ Հի­շեմ ա­մե­նայն կերպ պատ­րու­քն -Պատ­րուք, որ օգ­տի քըն­թիւն ա­րու­նին...

իդ. 90ա-7ա Հի­շեմ ա­մե­նայն կերպ ջուա­րէշն -Ջուա­րէշ խու­զիի, որ զխի­բից­նան վե­ռէլ օգ­տի...

իե. 97բ-118ա Հի­շեմ սէ-ին բառն, որ է սքան­ջա­մի­քն, սֆու­ֆա­նին եւ այ­լն -Սքան­ջա­մի­նի սա­դէ, որ օգ­տի յամ­իա­թին...

իզ. 118բ-23բ Հի­շեմ վեւ-ին բառն -Վա­ջու­րի, որ բի­ուշ մար­դի բե­րան ա­ծես` ուշ գոյ...

իէ. 124բ-6բ Հի­շեմ տուն-ի բառն -Տի­մէնթ, որ օգ­տի փէ­ծա­ղին...

իը. 126բ-7ա [Յի­շեմ փիւր-ի բառն] -Փուխ­տա­նի ղառն­իա­րուխ յուլ­բէն կաթ­նօվ...

իթ. 127աբ Հի­շեմ քէ-ին բառն -Քէլ­քէ­լա­ն­էջ զա­րու­րի, որ օգ­տի սիս­խին...

լ. 127բ-30բ Հի­շեմ օ-ին բառն -0ղցի խա­շու, որ օգ­տի ջու­զա­մի ա­զա­րա­նո­ցն...

լա. 130բ-2բ Հի­շեմ ֆէ-ին բառն -ֆար­զա­ջայ, որ օգ­տի ը­ռէ­ի­մին... ֆլա­լին, որ օ­գի­տի նա­սու­րի... բա­նա­ցուր, օգ­տի Աս­տուա­ծո­վի բա­րին:

2. 135ա Յի­շենք հա­քիմ­նոց գոր­ծա­ծել է քարն քշեռ­քն -Գի­տա­ցիր, որ հա­քի­մին դի­տրն ԱՃՁ (180) մս­խալ այ... որ ա­մե­նայն հա­քիմ­նոց պէտկ այ. բավ է գի­տա­ցո­ղաց:

136ա «Գիր­քս մին­չի տե­ղս վերջ ե­ղաւ, ա­պայ ներ­քոյ գրեա­լս այլ նօխ­սէք այ, որ ու­րիշ տե­ղա­րէն­քից հա­ւա­քած:

3. 136ա Վասն գան­դա­քին. ըսպ­րի­տն խառ­նես, որ օգ­տի թան­կ­նա­ֆա­սին. յոյժ փոր­ձած այ, պատ­րի Ջօ­վա­կեմ Կա­փու­չի­նին տված նօխ­սէն ա­յԷս­պէս այ, որ ա­ծես մին խո­ղէ ա­ման... Շատ զար­մանք բա­նէր ամ տե­սէլ, էս­տի քիչ գրե­ցի. օգ­տի Աս­տու­ծով (Կից` 136ա, օ­ղե­թոր­ման հար­մա­րան­քի գծա­գիր):

136բ «Գիրք, որ կո­չի Ղա­րա­բա­դին, այս­տե­ղս վերջ ե­ղաւ ԺԲ տետ­րու­մս: ԺԳ տետ­րու­մն գրեմ Բառ­գիրք դե­ղէ­րոց:

4. 137բ-8բ Հի­շեմ զդե­ղե­րու­մն փո­խա­նն, որ զին­քն բժշ­կա­պետ­քն շի­նել են վասն այն պատ­ճա­ռօվն, որ զին­քն հաս­տա­տեն ի­մ­աս­տու­թեամբ, որ թէ մին դեղն չգա­վի (չբա­վի) վասն ի­րաց մն, որ առ­նեն եւ պա­կաս լի­նի, նայ զայն փո­խա­նակ դնեն, որ բա­նն կա­տա­րի եւ պա­կաս չի մնա եւ զօ­րու­թիւն առ­նէ - Աֆ­սան­թին եւ իր փո­խա­նն ճօ­տայն է... Ա­հա­րիջ Ջա­լի­նոս եւ ուր փոխն լու­ղաս­իան է:

5. 144ա-65ա Բառ­գիրք պար­սից` ա­րա­բե­ւար մեկ­նած. հա­յե­ւար` չուն հա­յոց բառն հաս­տա­տն տեղ­իակ չի, աշ­խար­հ­օ­րէն գրե­ցի - Աթ­րի լալ - Ա­յի­տի լալ - Ա­յի­թի լալ... Ֆաշ­րայ-Ֆաշ­րայ -... (հա­մ­ար­ժէք հա­յե­րէ­նը չի նշուած):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՂԻ­ՆԱ­ԿԻ

1ա Ա­նուն Աս­տու­ծոյ, շն­հորք Հո­գուն Սր­բուն քաղ­ց­րու­թեան, բժիշկ Որ­դին միա­ծին տա­ցեն օգ­նու­թիւն եւ զկա­րո­ղու­թիւն, ցող յի­մ­աս­տու­թեան, շն­հորք բժշ­կու­թեան, զոր լրու­մն լի­ցի գր­քիս, որ կո­չե­ցաւ Ղա­րայ­բա­դին ղֆա­յի` այ­բէն մին­չի օն, ֆէն մու­րա­քաբ դե­ղա­րէ­քոնց ծաղ­կա­լից գրոյս, զոր Տէրն տա­ցէ աշ­խա­տա­ւո­րաց վա­յե­լում. մեկ­նու­թեան գրոյս աշ­խա­տող` մե­ղա­ւոր սպա­սա­ւոր գի­տուն վար­պե­տաց յի­մաս­տ­նա­սէր

Ինչ­պէս կա­սեն, ինչ­պէս կու ար­կեն,

Բա­նա­կան բա­նէրն ինչ­պէս կու կար­գեն,

Ղար­ղու ղա­միշ բե­րեն ձեռ­նե­րուս զար­կեն:

Տես Ղուլ Յո­հան­նէսն ինչ­պէս ծե­րա­ցաւ,

Որ սէրն ա­ս­նա­ւո­րին վե­րա­ցաւ,

Ճակ­տին գիրն որ սե­վով գրե­ցաւ:

Ով ոք որ հան­դի­պի կար­դա­լով, մին բե­րան Հայր մե­ղայ յի­շես­ցէ զիս եւ իմ ծնող­քն` Մէլ­քում, Կիլ­կի­լէն: Գիր­քս եդ­գա­րա­նայ տվի Թիֆ­լի­զե­ցի լու­սա­հո­գի Տէր Մկր­տի­չէնց Յա­րու­թիւ­նի որ­դի պա­րոն Խա­տի­նին: Գիր­քս գր­վե­ցաւ Հնդ­կաց Բան­դա­րի Սու­րա­թու­մն թվին փրկ­չին Ա­ՌԷՃ­ԾԸ (1758) յու­նի­սի մին սուր­թն:

Ով որ բա­նա­ցա­նի գիր­քս, տա­րէն Ե նա­վայ­կա­տեկ օրն ժմուց կամ յի­շենք տայ աշ­խա­տայ­վոր գր­քիս, յի­շել տայ մե­ղայ­վոր Յօ­վա­նէս` որ­դի Մէլ­քու­մի, որ սո­րայ դատ­մուն­քն յուրն խա­լալ լի­նի, յի­շայլ լի­նի ա­ռա­ջի Քրիս­տո­սի ա­յեղ ա­տե­նին, թէ յի­շ­այ­լն կա­տա­րու­մն տայ` օռ­նել լի­ցի, թէ չտայ` պար­տայ­կան լի­նի դա­տաս­տա­նին օրն ինձ:

Խրա­տս մտիտ պա­խիր.

Ում դեղ տաս, որ փա­րէզ չէ պա­խի` նո­րայ­նէ փա­խիր:

Քոյ մնա­թն շա­խել ա Ռում,

Բդ­նամ կել­նես, ա­նումտ, շարմտ պա­խիր:

Ով յա­րուստ այ` յինք առ լէվ յախտ,

Ով չու­նի` քեզ­նէ տուր դեղն,

Որ դրախ­տու­մն ու­նես դու տեղն:

Նշան գրե­ցի թխ­տիս յե­րե­սին,

Նշան մնայ իմ սէվ յե­րե­սին:

Թէ խար­ցա­նէն Սէ­վե­րեսն յուր գնաց,

Ջու­ղաբ ա­սայ` Յե­րեսն սէ­վէ­րէս աշ­խա­րէն դուրս գնաց:

Հող 0վա­նէս, մի՛ պառ­ծա­նար, քոյ մեխ­կն լաց,

Էս աշ­խա­րէս բա­զում գի­տուն վար­պե­տա­նի ե­կան եւ գնա­ցին,

Բար[ի] գործ նայ մար­դի յե­տոյ մնաց:

Տէր ո­ղոր­մի կար­դա­ցո­ղաց, յի­շո­ղաց: Ա­մէն:

20ա Աշ­կերտ Յօ­վա­նէս, միշտ վար­պե­տիտ ա­րուես­տին ա­կա­նէ:

41ա Ո՜վ եղ­բայր, չուն մե­ղա­յորս բա­զում ժա­մա­նակ

թա­բա­բա­թի բա­նում գոր­ծած ի,

Շա­րա­դ­րեա­լս ըստ ժա­մա­նա­կի փոր­ձած ի:

Վայ տվէք մե­ղա­յոր Յօ­վա­նէ­սիս. խօ­րէ, մօ­րէ հե­ռու

Հնդ­կաց եր­կ­րու­մն կո­րած ի:

Չուն որ մեղ­քս բա­զում էր, տար­տամ սր­տօվ նս­տե­ցայ, լա­ցի:

Տէրն թող­ցէ մե­ղս իմ եւ Հայր մե­ղայ, ձեզ խրատ ա­սա­ցի:

Յի­շեալ լի­ցուք ի Տէր:

135ա. Ոչ Ա­րիս­տո­տէ­լն, ոչ Լօղ­մա­նն հա­յեաթ այ,

Պղու­տո­նն խել­քօվ մա­խին մաթ այ:

Ի­մաս­տ­նա­սէր­քն քն­նե­ցին դեղն մա­խին,

Ի­լաջ չգ­տան, որ հո­գին պի­տի տան հա­խին:

Ղուլ Յօ­վա­նէս, յու­սա­ցիր ա­ջն, մո­ռա­ցիր ձա­խին,

Ե­րա­նի ար­դա­րոց, զի նո­քայ ժա­ռան­գես­ցեն զար­քա­յու­թիւ­նն:

136բ Վար­պետ հե­քիմ­նոց ա­շա­կեր­տե­ցայ եւ փար­սե­ւար կար­դա­ցէլ ի. յոյժ սի­րե­լի թվաց ծաղ­կա­լի գիր­քս, մեկ­նե­ցի հա­յոց գրօվ: Հնդ­կաց Շա­հի Ջա­նա­պետ եւ Մահ­մուտ-շա­հի թա­գա­ւո­րու­թիւ­նն հաս­տատ: Վասն ո­րոյ կէր ոչ մեր ազ­գին մէ­ջն: Ա­մե­նայն ժա­մա­նա­կի մար­դիս բնու­թիւ­նն տկար այ, վասն ո­րոյ հար­կա­յոր նօխ­սի­նին գոր­ծա­ծեալ տե­սի, յուժ գե­ղե­ցիկ զար­դա­րե­ցի, ա­մե­նայն ցա­վոց հա­մար ըն­դիր նօխ­սի­նին` այ­բէն մին­չի օն, ֆէն կար­գաւ շա­րա­դ­րու­թեամբ գրե­ցի վասն ա­ռող­ջու­թեան գր­քիս աշ­խա­տո­ղաց, որ ա­մե­նայն ցա­ւին դեղն` գլ­խէն մին­չի ո­տն, յի­շեալ կայ նօխ­սի­նու­մն. որն` մա­ջում­նում, որն` շար­բաթ­նում, որն` հա­բե­րում, որն` ղուռ­սէ­րում, որն` լու­ծե­լէ, որն` կա­պե­լէ, որն` օ­ծե­լէ. ա­մե­նայն ինչ, որ հաք­մին պի­տոյ է, ժա­մա­նա­կին հեշ­տու­թեամբ գդա­նի, շի­նի եւ բան տայ:

Նախ, ա­ղա­չեմ զձեզ, եղ­բարք բա­րե­միտ, հան­ճար եւ ի­մաս­տ­նա­սէրք, ով որ կար­դայ, թէ հան­դի­պի գր­ճա­գ­րու­թեան, բա­ռի ու վան­կի սղալ հան­դի­պի, թո­ղու­թիւն շնոր­հես­ցէ, վասն որ բառն քօ­լն փար­սե­ւար այ, քիչ է մեր լե­զուաւն գրեալ: Եւ յի­շե­ցէք ա­ն­ար­ժան եւ սպա­սա­յոր վար­պե­տաց` ա­ն­ար­ժան Հա­քիմ Յօ­վա­նէս` որ­դի Մէլ­քու­մի. յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի Քրիս­տո­սի ա­հեղ ա­տե­նին:

Հող Յօ­վա­նէս, չու՞մ քե­զի գօ­վես,

Մին բուռ խող ես, մկամ դու օ՞վ ես,

Պահ մի դառն, ա­ղու, լե­ղի,

Պահ մի քաղ­ցր, ա­նուշ, պահ մի խռօվ ես,

 Աղ­բե­րաց մխ­ճատ ես` որ­չափ դու ծօվ ես,

Չու՞մ քե­զի գո­վես, մին կթան կօվ ես:

Գիր­քս որ կո­չի Ղա­րա­բա­դին, այս տե­ղս ե­լաւ ԺԲ տետ­րու­մս: ԺԳ տետ­րու­մն գրեմ Բառ­գիրք դե­ղէ­րոց:

Թվին փրկ­չին Ա­ՌԷՃ­ԾԸ (1758), թիվն փո­քր Ա­ՃԽԳ (143+1615=1758), Ղա­մար Ջ ա­ւարտ Սու­րաթ քա­ղա­քու­մն:

138բ. Բա­րի մարդ­կէր, բա­ռի փոխ դե­ղի յա­վա­սի,

Պա­րոն Խա­տի, որ է Քէ­շիշ նվա­սի,

Բա­զում ան­գամ էս­տուր ղա­լա­տն ա­սի,

Բա­նն խա­սաւ ի մէջ մեծ բա­սի:

Ով որ Յօ­վա­նէ­սս բամ­բա­սի,

Ես ան­պարտ ամ. բա­զում ան­գամ

Ղա­լա­տն ուրն ա­սի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

Պահ­պա­նակ Աա (Ին­ք­նա­գիր Եփ­րեմ կթղ.-ի) Եփ­րեմ կա­թո­ղի­կոս, [18]21, հոկ[տեմ­բեր] 26:

Նոյ­նի տակ այլ ձեռ­քով գր­չա­փորձ. Եփ­րեմ կ[ ա­թո­ղի­կոս] 1821,հոկ[տեմ­բեր] 26: Եփ­րեմ կա­թ­ու­ղի­կոս 18[21] կա­թու­ղօ­կո­սինհե­քի­մա­րա­նն է այս:

 Աս­տառ Ա (կտա­ւի վրայ) Փե­տր­վա­րի յԻ-ին է­լաւ ԻԱ:

Գր­չա­փորձ` 166ա Բա­ռա­րան խիստ լավն...:

373

ՊԵ­Տ­ՐՈՍ ԲԵՐ­ԹՈՒ­ՄԵԱՆ, Ա­Պ­ԱՇ­ԽԱ­ՐԱՆ

ՌՄՀ-1821

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր վրդ. Աշ­տա­րա­կ­ցի:

ԹԵՐԹ` 147.չգ­րուած` 1աբ, 146ա-7բ: ՊՐԱԿ` 12 18 (Ա, Ը 9, Գ 16, Ե 14, Է 12, Թ 13, Ժ 4, ԺԱ-ԺԲ 8): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31 19,6: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 14ա): ՏՈՂ` 30-50: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ թաւ­շա­կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` բազ­մա­գու­նի ծաղ­կա­թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1, սկզ­բից, աս­տա­ռի ծաղ­կա­թղ­թից` վրան սոսն­ձուած Ա պրա­կի ա­ռա­ջին թեր­թը:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Պե­տ­րոս Բեր­թու­մեան` 6ա (մա­տի­տա­ն­կար, լու­սանց­քում): Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր (միայն` 2ա-29բ, մա­տի­տով):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած, թի­կուն­քի կա­շին փո­խա­րի­նուած կար­մ­րա­գոյն կաշ­ւով:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

2ա-145բ [ Ա­պ­աշ­խա­րան Պե­տ­րոս Բեր­թու­մեան]

-2ա-3ա Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն հե­ղի­նա­կին ա­ղօ­թա­կան մա­տե­նիս -Ըստ ի­մաս­տ­նոց` ա­մե­նայն առ­ն­օղ ջա­նայ զգոր­ծս իւր...

-3բ-5բ Ազ­դե­ցու­թիւն ինչ յա­ղա­գս ա­ղօ­թից Բա­նա­լի ար­քա­յու­թեան ա­նուա­նեալ -Փե­սայն եր­կ­նա­ւոր անձ­կա­նօք հայ­ցէ ի հար­ս­նէն...

-6ա-7բ [Նա­խեր­գան] -Ի քեզ յու­սով յու­սա­ցայ, Տէ՜ր...

1. 7բ-45ա. [Մասն ա­ռա­ջին. Ա­ղօթք առ Աս­տուած. Գլուխք Ա-ԻԶ]. Երբ առ ա­մե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թիւ­նն: Գլուխ Ա (ծայ­րա­կապ` « Աս­տուած)

- Ա­մե­նաս­քանչ խո­րու­թիւն ան­քն­նին եւ ան­մա­տոյց...

2. 45ա-85բ Մասն եր­կ­րորդ. Ա­ղօթք առ մար­դե­ղու­թիւ­նն Բա­նին Աս­տու­ծոյ: [Գլուխք Ա-ԼԵ]: Աստ խօ­սի ընդ Քրիս­տո­սի, ցու­ցա­նե­լով զին­քն պար­տա­ւոր սի­րոյ նո­րայ եւ խն­դ­րե­լով զսէր: Գլուխ ա­ռա­ջին -[Ս]ի­րեա զիս, տէր Յի­սուս Հօրդ եր­կ­նա­ւո­րի...

3. 85բ-95ա Մասն եր­րորդ. Ա­ղօթք առ Հո­գին Սուրբ: [Գլուխք Ա-ԺԳ] - Աստ ա­ղեր­սէ առ Հո­գին սուրբ, օգ­նել ինձ նա­յեաց...

4. 95ա-107բ Մասն չոր­րորդ. Ա­ղօթք վասն ա­ռա­քի­նու­թեանց: [Գլուխք -Ա-ԺԴ]: Աստ հայ­ցէ ի Հօ­րէ յա­ւե­լուլ ին­քեան զհա­ւատ: Գլուխ Ա -[Յ] այ­տ­նեա ինձ` ա­ն­ար­ժա­նիս, Հայր եր­կ­նա­ւոր...

5. 107բ-15ա Մասն հին­գե­րորդ. Ա­ղօթք ժա­մա­դի­տակք: [Գլուխք Ա-Ը]: Ա­ղօթք ի մէջ գի­շե­րի: Գլուխ ա­ռա­ջին -[Ի] մէջ գի­շե­րի զար­թո զիս...

6.115բ-32ա Մասն վե­ցե­րորդ. Ա­ղօթք աս­տի­ճա­նա­ւո­րաց ե­կե­ղեց­ւոյ [Գլուխք Թ-ի] Նախ` Ներ­բո­ղեան ա­ղօ­թա­կերպ առ լու­սա­ն­կար մայրն հա­ւա­տոյ Սուրբ Է­ջմ­իած­նի Կա­թո­ղի­կէ ե­կե­ղե­ցին` գլուխն ա­մե­նայն Հա­յոց ե­կե­ղե­ցեաց -[Խ]նդա եւ ու­րախ լեր, դուս­տր Սի­օ­նի...

7. 132ա-40 Մասն եօթ­նե­րորդ. [ Ա­ղօթք զա­նա­զանք: Գլուխք ԻԱ-ԼԱ]:

ա. 132աբ Ա­ղօթք առ հա­մ­օ­րէն դա­սս սր­բոց: Գլուխ ԻԱ -Եւ արդ, առ ձեզ այ­սու­հե­տեւ, ո՜վ ե­րամք սր­բոց...

բ. 132բ-4բ Ա­ղօթք առ Աս­տուա­ծա­ծին մայրն ո­ղոր­մու­թեան: Գլուխ ԻԲ -[Պ] ա­ղա­տիմ առ քեզ թախ­ծա­գին սր­տիւ...

գ. 134բ-5բ Ա­ղերս առ ին­նեակ դա­սա­կար­գու­թիւ­նս եր­կ­նա­յին զօ­րաց: Գլուխ ԻԳ -[Հ] այ­ցեմ ի ձէնջ` ի մեծ ճա­կա­տիս փուշ­տի­պան լի­նիլ...

դ. 135բ-6ա Ա­ղերս առ սուրբ գուն­դս եր­կո­տա­սան ա­ռա­քե­լոց: Գլուխ ԻԴ -[Ե]ւ արդ, առ ձեզ ա­ղա­ղա­կեմ...

ե. 136բ-7ա Ա­ղերս առ հոյ­լս նա­հա­պե­տաց եւ մար­գա­րէ­ից: Գլուխ ԻԵ -Առ ձեզ ա­ղեր­սեմ նուի­րել բա­նս իմ...

զ. 137աբ Ա­ղերս առ սուրբ վար­դա­պե­տս ե­կե­ղեց­ւոյ: Գլուխ ԻԶ -[Ա]ռ ձեզ դի­մեմ, վար­դա­պետք ճշ­մար­տու­թեան...

է. 137բ-8ա Ա­ղերս առ սուրբ նա­հա­տա­կսն եւ մար­տի­րոս[ս]ն Քրիս­տո­սի: Գլուխ ԻԷ -[Զ]ձեզ ա­ղա­չեմ...

ը. 138ա Ա­ղերս առ սուրբ ե­րա­մս ճգ­նա­ւո­րաց եւ կու­սա­նաց: Գլուխ ԻԸ -[Հ] ամ­բառ­նամ առ ձեզ պա­ղա­տա­նս իմ...

թ. 138բ-9ա Աստ հայ­ցէ ի Քրիս­տո­սէ զնե­րու­մն թշ­նա­մեաց եւ յան­ցա­ւո­րաց: Գլուխ ԻԹ -[Ո՜], Տէր ա­նո­խա­կալ եւ եր­կայ­նա­միտ...

ժ. 139աբ Աստ հայ­ցէ ի Քրիս­տո­սէ զխա­ղա­ղու­թիւն ե­կե­ղեց­ւոյ եւ զշ­նոր­հս ըն­թեր­ցո­ղաց այսմ մա­տե­նիս: Գլուխ Լ -[Բ] աշ­խեմ զդուռն ո­ղոր­մու­թեան քո...

ժա. 139բ-40ա Ի յա­ւարտ մա­տե­նիս գո­հա­նայ զՏեառ­նէ` ըն­դար­ձա­կե­լով զՏէ­րու­նա­կան ա­ղօ­թսն: Գլուխ ԼԱ -[Հ] այր մեր, որ յեր­կի­նսդ ես նկատ­մամբ ա­նա­պա­կան եւ կա­տա­րեալ ստեղ­ծուա­ծոց քոց...

8. 140ա-5բ [Կարգ կա­նո­նա­կան ա­ղօ­թից]

-140ա-1բ Ազ­դե­ցու­թիւն ինչ վասն ա­ռա­ջի­կայ կա­նօ­նա­կան ա­ղօ­թի­ցս -[Ա]ստա­ն­օր յետ յօ­րի­նե­լոյ զմա­տեա­նս ա­ղօ­թից... ե­կն ի մի­տս... որ­պէս­զի գրեմ զհա­մա­ռօտ սահ­ման ա­ղօ­թից կա­նո­նա­կան առ հա­սա­րակ...

ա. 141բ-3ա Կարգ ա­ղօ­թից աշ­խար­հա­կա­նաց ա­ռա­ւօ­տեան ժա­մուն -Նախ ուղ­ղես­ցէ զդէ­մս իւր ի յա­րե­ւե­լս...

բ. 143ա-4բ Կարգ ա­ղօ­թից աշ­խար­հա­կա­նաց հա­սա­րակ ա­ւուրն ի կան­գուն 0րհ­նեալ տէր մեր Յի­սուս Քրիս­տոս, ա­մէն: Հայր մեր... Յա­նուն հօր խոս­տո­վա­նիմ... ի գու­ճս ան­կեալ...

գ.144բ-5բ Կարգ ա­ղօ­թից աշ­խար­հա­կա­նաց ե­րե­կո­յեան ժա­մուն -0րհ­նեալ տէր մեր Յի­սուս Քրիս­տոս... ա­մէն: Հայր մեր... Յա­նուն Հօր... Խոս­տո­վա­նիմ... Ի ծուն­կս ի­ջեալ ի նմա­նէ մե­ղան­չելդ հա­մար­ձակ: Վերջ:

Գլուխ­նե­րի վեր­ջե­րում` չա­փա­ծոյ հա­տուած­ներ, « Ա­ղերսշա­րա­կա­նա­կերպ, իսկ եր­բե­մն էլ` «երգ: Տես ստո­րեւ, ¢ 9:

9.[Երգք յա­ւարտ ա­ղօ­թից]

ա. 11բ-2ա Երգ առ Հայրն եր­կ­նա­ւոր («Պե­տ­րո­սի է) -Պատ­ճառ ես դու հա­նուրց է­ից...

բ. 13աբ Երգ առ Որ­դին Աս­տու­ծոյ ստեղ­ծա­գործ («Ի Պե­տ­րո­սէ) -Ի հզ­օր ա­ջոյ Հօրդ ա­նե­ղի...

գ. 15ա Երգ առ Հո­գին Սուրբ Աս­տուած («Պե­տ­րոս) -Պան­ծա­լի ան­բիծ ա­ղաւ­նի...

դ. 17բ Երգ առ սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն («Պե­տ­րոս) -Պայ­ծառ ա­րեւ հա­սա­րա­կաց...

ե. 22ա Երգ առ ան­հուն բա­րին Աս­տուած («Պե­տ­րո­սի) -Պար­տա­ւո­րիս հան­դէպ հն­չեալ...

զ. 25ա Ա­ղէտ ան­ձին («Պե­ե­ե­եե) -Պա­տա­ղե­լով ի յզբաղ­մու­նս...

է. 31բ-2ա Իղձ առ բժշ­կա­պե­տն Յի­սուս -Դի­մեմ առ քեզ խո­ցեալ հոգ­ւով...

ը. 34աբ Հա­ռա­չանք առ եր­կ­նա­յին հայ­րե­նին («Ի Պե­տ­րո­սէ) -Ի յան­սահ­ման խն­դու­թե­նէդ...

թ. 37աբ Երգ առ նա­ւա­պե­տն հոգ­ւոց Յի­սուս («Ի Պե­տ­րո­սէ) -Ի մէջ մե­ղաց ծո­վուս նա­ւոր­դս դի­պե­ցայ...

ժ. 44բ-5ա Երգ առ փե­սայն հոգ­ւոց ըղ­ձա­տո­չոր սր­տիւ -Համ­բու­րեա զիս, փե­սայդ հոգ­ւոց...

ժա. 47բ-8ա Երգ Ծնն­դեան Քրիս­տո­սի, որ­պէս Ա­ռա­ւօտ լու­սոյ (Ա-Ք) - Աս­տղ ա­ռա­ւօ­տու, ա­րե­գա­կն ար­դար...

ժբ. 48աբ Երգ ի տօ­նի Մար­իա­մու Աս­տուա­ծած­նին, որ­պէս Ա­ռա­ւօտ լու­սոյ (Ա-Ք) - Ա­րե­ւելք արփ­ւոյն, ա­րե­գա­կն քո...

ժգ. 50բ Ձայն Յի­սու­սի առ հարսն իւր սի­րե­լի («Պե­տ­րոս) -Պայ­ծա­ռա­դէմ չք­նա­ղա­տես ազ­նիւ թռ­չուն իմ...

ժդ. 52ա Գո­չու­մն ա­նա­ռակ որդ­ւոց -Մե­ծա­մ­տեալ` ես ի յիս հպար­տա­ցայ...

ժե. 53բ-5ա Ձայն ոչ­խա­րին առ հո­վիւն քաջ -Մո­լո­րե­ցայ որ­պէս ոչ­խար...

ժզ. 55աբ Առ վէ­մն -Մինչ ու­նիմ զքեզ...

ժէ. 56բ Գրե­լի է -Հայր եր­կա­ւոր, ան­քուն մշակ...

ժը. 58ա [ Ան­խո­րա­գիր] -Հայր եր­կ­նա­ւոր, Տէր բա­ւա­կան...

ժթ. 59ա [ Ան­խո­րա­գիր] -Լոյս տուր ա­չա­ցս արփ­ւոյն նման...

ի. 60բ-1ա Բանք առ Յի­սուս -Յի­սուս` ան­մեղ գառն Աս­տու­ծոյ...

իա. 62բ [ Ան­խո­րա­գիր] -Ներ ծաղ­կաց կաս­իա­կան...

իբ. 69ա Երգ առ սր­բու­հի կոյսն Մար­իամ -Պայ­ծա­ռա­ցար, ով ա­ղաւ­նի իմ...

իգ. 73աբ Ողբ կու­սին առ մահ միած­նին -Էմ­մա­նուէ­լն բնու­թեամբ հս­կ­օղ եւ ար­թուն...

իդ. 74աբ Երգ Ա­ւագ ուր­բա­թին: Եր­գի որ­պէս Ա­ռա­ւօտ լու­սոյ (Ա-Ք) - Աս­տուած իմ Յի­սուս, ա­րա­րիչ հոգ­ւոյս...

իե. 77ա Երգ առ աղ­բիւրն կե­նաց Քրիս­տոս («Ի Պե­տ­րո­սէ) -Ի­մա­նա­լի ջրոյն բղ­խու­մն ան­սպառ...

իզ. 79բ-80ա Ողբ ի դի­մաց Տի­րա­մ­օրն առ Որ­դին -Ես ու­նիմ ինձ մէկ սի­րե­լի...

իէ. 80ա Երգ Յա­րու­թեան գի­շե­րին, որ­պէս Ա­ռա­ւօտ լու­սոյ (Ա-Ք) - Աս­տուած մար­դա­ցեալ, ան­ձամբ զան­ձն ե­ղեալ...

իը. 95բ-5ա [ Ան­խո­րա­գիր` Ա-Ք] - Աս­տուած իմ հո­գի, ան­ճառ քո շնոր­հի...

իթ. 134աբ Երգ առ Վե­րա­փո­խու­մն սր­բուհ­ւոյ կու­սին («Պե­տ­րո­սէ) -Պայ­ծա­ռա­ցեալ հոգ­ւով սուրբ կոյս Տի­րա­մայր Աս­տուա­ծա­ծին...

-140ա [Յի­շա­տա­կա­րան հե­ղի­նա­կի]

Զտ­րի­տուր քոց պար­գե­ւաց

Ըստ ար­ժան­ւոյն չու­նիմ, թէ տաց,

Վասն այն ե­տու զբան մաղ­թա­նաց,

0րհ­նու­թեանց եւ պա­ղա­տա­նաց...

Բանք մա­տե­նիս ու­նի վկայ.

Ո­մանց ազ­դու­մն ի լու­սանց կայ,

Զո­մա­նս ի մէ­ջն ըստ գրոյն ի­մա՛,

Իսկ այլք գիտ­նոց յա­րօտ մնայ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

145բ Փա՜ռք քեզ, Աս­տուած, յա­մե­նայն ժա­մու: 0րի­նա­կեալ յԱշ­տա­րա­կ­ցի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ ի 1821 թուին Քրիս­տո­սի:

------------------------- Աս­տառ Ա ( Ան­գ­լե­րէն տպ. պի­տակ) Ըսգ­բ­սվ ե­ըս մնբ Բբջվմ՜ Փբվմ Կլգկբվ՞ Բդբչւմբգ ըլ մնբ`ըվմ սբ­ջ­վ­ըլ­ջզհբ Մբս`վ՞ Ի­նը Աս­բ­բ­լնկ­հհ Վմ­ջմ­կ­ըլ­բս, Լ0 օշ սջչբչն վմսբբմ, Հըլ­գ­ըլ՞ "ջտբվ "բսչնջլմվ Զը­ը­տվ ըե Ջչ­չ­ըւ­լ­մվ՜ Վբհհվ ջհհ ը­մն­բս Վմ­ջմ­կ­ըլջ­սո Ջսմկչհբվ Փն­ըհ­բվջհբ՜ Սբմջկհ՞

374

ՀԵՐ0ՆԻ­ՄՈՍ Լ0ՐԷՆ­ՑԻ­ՈՍ, ԱՆ­ՏԱՌ ԱՅ­ԼԱ­ԲԱ­ՆՈՒ­ԹԵԱՆՑ (ՀԱ­ՏՈՐ Ա)

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս   ՌՃ­ՀԸ-1729

ԳՐԻՉ, ԹԱՐԳ­ՄԱ­ՆԻՉ` Ղու­կաս վրդ. Խար­բեր­թա­ցի Աբ­րա­հա­մեան:

ԹԵՐԹ` 1013 (3-1012 թեր­թե­րը գր­չի է­ջա­կալ­մամբ` 1-2021).չգ­րուած` 1ա-2բ, 501ա, 653բ, 706բ, 1012բ-3բ: ՊՐԱԿ` 1 1+Ա-ՁԵ (Ը-ՁԵ ա­ռանց պրա­կա­նիշ­նե­րի) 12 (Ա 7, ԾԴ, ԿԸ, Ձ 10, ԿԹ 16, Հ 8, ՁԲ 14)+1 1: ՆԻՒԹ` թուղթ, «ՀՋ­ԼԱՑԲ­Գ­ԸՉ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32,5 21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` շղա­գիր (նմուշ` 306բ): ՏՈՂ` 31-33 (եր­բե­մն` 29-30): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, սպի­տակ թուղթ, հա­շուած թեր­թա­քա­նա­կի մէջ` 1, 1013:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

3ա-1012ա Ան­տառ այ­լա­բա­նու­թեանց բո­լոր Սուրբ Գրոց: Ա­ծեալ ի ցանկ ի հե­ղի­նա­կէ` ի հօ­րէ Հե­րօ­նի­մո­սէ Լօ­րէն­ցի­ո­սէ Կէր­վա­րէն­սի­ոյ, կրօ­նա­ւո­րէ Պէն[է]տիք­տո­սի - Ա­հա­րոն -թարգ­մա­նի տա­պան կամ լեառ­նա­յին... Քնարն ի չարն -կա­րէ նշա­նա­կել զհեշ­տու­թիւ­նսն ուն­կանց եւ զձայ­նսն սի­նա­կօ­կա­յին ոչ հա­ճոք Աս­տու­ծո-Ե­սա­յեա, 5, գ, Ա­մո­վս, 3, զ: Վեր­ջն ա­ռաջ­նոյ հա­տո­րին:

Եր­կ­րորդ հա­տո­րը տես Լ0 375: Թարգ­մա­նու­թեան ժա­մա­նակ բա­ռա­ցան­կը ոչ Ա, եւ ոչ Բ հա­տո­րում չի վե­րա­դա­սա­ւո­րուած ըստ հայ­կա­կան այ­բու­բե­նի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԹԱՐԳ­ՄԱՆ­ՉԻ

1012ա Գիրք, որ կո­չի Ան­տառ այ­լա­բա­նու­թեանց, հա­ւա­քե­ցեալ ի բազ­մա­զան հե­ղի­նա­կաց սր­բոց լա­թի­նա­կան լե­զուաւ եւ ան­տի թարգ­մա­նե­ցեալ ի հայ բար­բառ (ի խն­դ­րոյ տեառն Յով­հան­նէ­սի արհ­իա­պա­տիւ աս­տուա­ծա­բա­նի եւ պա­տր­իար­գի մե­ծին Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սոյ, որ է տե­ղեաւ Բա­ղի­շե­ցի, միջ­նոր­դու­թեամբ Սար­գիս վար­դա­պի­տի իւ­րոյ ա­շա­կեր­տի), ի Ղու­կա­սէ վար­դա­պի­տէ Խար­բեր­թաց­ւոյ Աբ­րա­հա­մեան, ներ թվում փրկ­չա­կա­նի 1728, իսկ ի Հա­յոց թվա­կա­նու­թեա­նն ՌՃ­ՀԸ (1729), ընդ հո­վա­նա­ւո­րու­թեան Սուրբ Աս­տուա­ծած­նի ե­կե­ղեց­ւոյ, որ ի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս:

Ըստ Բ հա­տո­րի (Լ0 375, 264բ) Ա հա­տո­րը ա­ւարտ­ւել է 1733-ին:

Կն­քա­դ­րոշմ` 3ա, 1012բ Գիր­քս Սուրբ Է­ջմ­իած­նի է:

375

ՀԵՐ0ՆԻ­ՄՈՍ Լ0ՐԷՆ­ՑԻ­ՈՍ, ԱՆ­ՏԱՌ ԱՅ­ԼԱ­ԲԱ­ՆՈՒ­ԹԵԱՆՑ (ՀԱ­ՏՈՐ Բ)

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս   ՌՃՁՋ -1737

ԳՐԻՉ, ԹԱՐԳ­ՄԱ­ՆԻՉ` Ղու­կաս վրդ. Խար­բեր­թա­ցի [ Աբ­րա­հա­մեան]:

ԹԵՐԹ` 865 (2-802 թեր­թե­րը գր­չի է­ջա­կալ­մամբ` 2022-3632). չգ­րուած` 1աբ, 84բ, 865աբ: ՊՐԱԿ` 1 1 + Ա -ՀԳ 12 (Ա, ԻԲ 10, ՀԳ 3) + 1 1: ՆԻՒԹ` թուղթ, «ՀՋ­ԼԱՑԲ­Գ­ԸՉ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32,5 21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` շղա­գիր: ՏՈՂ` 33 (եր­բե­մն` 32-34): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 + 1, սպի­տակ թուղթ, հա­շուած թեր­թա­քա­նա­կի մեջ` 1,865:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ թա­նա­քից գրա­դաշ­տը թե­թե­ւա­կի գու­նա­փո­խուած: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-799բ Ան­տառ այ­լա­բա­նու­թեանց բո­լոր Սուրբ Գրոց: Հա­տոր եր­կ­րորդ: Ի ցանկ եւ ի ցու­ցակ ա­րա­րեալ ի հե­ղի­նա­կէ` հհ­օր Հե­րօ­նի­մո­սէ մա­կա­նուամբ Լա­ու­ռէ­թոս Չէր­վա­րէն­սի­ոյ, կրօ­նա­ւո­րէ ի կար­գէն Պէն[է] -տ[ի]քտո­սի ի Վնէ­ժում, յա­մի փրկ­չին 1575 -Մաա­ղա. այ­սին­քն` դաս կամ քնար, կամ տկա­րու­թիւն... եւ Քրիս­տո­սս ծնաւ ի Բա­բի­լով­նի այ­սո­րիկ աշ­խար­հի: Վեր­ջն Ան­տա­ռի այ­լա­բա­նու­թեան:

 Ա­ռա­ջին հա­տո­րը տե՛ս Լ0 374:

2.800ա-64բ Կցո[ր]դ Ան­տա­ռի այ­լա­բա­նու­թեանց ըստ թուոց -Ի մէջ ա­մե­նից, որք առ նկա­տու­մն եւ հա­յե­ցու­մն փի­լի­սո­փա­յա­կան... ի յեր­կ­րի պիղծ եւ զգար­շե­լիս գոր­ծո­ղաց զե­տե­ղե­ցաւ: Գո­հու­թիւն Աս­տու­ծոյ: Ա­րա­րեալ ի Ջե­րո­նի­մոս հօ­րէ Լաւ­րեն­տի­նոս ա­նուա­նե­լոյ, յա­մի փրկ­չի 1575, ի Վնէ­ժում քա­ղա­քի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԹԱՐԳ­ՄԱՆ­ՉԻ

864բ Թարգ­մա­նե­ցեալ եր­կ­րորդ մասն Ան­տա­ռի այ­լա­բա­նու­թեանց ի նոյ­նոյ Ղու­կա­սու վար­դա­պի­տէ Խար­բեր­թաց­ւոյ, ո­րոյ ա­ռա­ջին մասն սոյն գր­գոյս կա­տա­րե­ցաւ ի թվին Քրիս­տո­սի 1733: Արդ, սա (որ է եր­կ­րորդ մասն նոյ­նոյ գր­գոյն Ան­տա­ռի այ­լա­բա­նու­թեան) ե­զե­րե­ցաւ յա­մի Տեառն 1737 եւ ի թվին Հա­յոց ՌՃՁՋ, ի խն­դ­րոյ եւ ի հար­կե­ցու­ցիչ հրա­մա­նէ տեառն տեառն Յօ­հան­նու մե­ծի պա­տր­իար­գին Կոս­տան­դ­նու­բօ­լ­սոյ Բա­ղի­շեց­ւոյ: Արդ, ան­դ­րա­զե­ղու­մն սո­րին, որ ի լա­տի­նա­կա­նէ առ հայ­կա­կա­նն բար­բառ. ե­ղեւ ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Աս­տուա­ծած­նի ե­կե­ղեց­ւոյ, ի թաղն, որ Ա­ւա­զա­դուռն յոր­ջոր­ջեն, եւ այ­լ­ազ­գա­բար` Ղու­մ­ղա­փու:

376

Ա­ՂԷՔ­ՍԱՆ­ԴՐ ԳԱ­ԼԱ­ՄԱԹ0, ԱՆ­ՏԱՌ ՆՈ­ՐԱ­ԳՈՅՆ ՄՏԱԾ­ՄԱՆՑ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս ՌՄԻԹ-1780

ԳՐԻՉ` Սո­ղո­մոն ա­բղյ Խե­չու­մենց Է­ջմ­իած­նե­ցի, ա­ն­ա­նուն (82ա-129բ): ՍՏԱ­ՑՈՂ` Սո­ղո­մոն գրի­չը:

ԹԵՐԹ` 219. չգ­րուած` 1աբ, 2բ, 207բ, 214ա-9բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԹ 12(Է 9, ԺԲ 4, ԺԹ 14): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­գ­ծե­րով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 34,5 21,7: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 26ա), շղա­գիր (82ա-129բ): ՏՈՂ` 45: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 1, սպի­տակ թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Զ ա ր դ ա գ ր ե ր` թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

2ա-374բ Գիրք, որ կո­չի Ան­տառ նո­րա­գոյն մտած­մանց, հիմ­նեալ ի հե­ղի­նա­կու­թեան Սուրբ Գրոց, ի սր­բոց հարց եւ յայ­լոց վար­դա­պե­տաց ե­կե­ղեց­ւոյ, յար­մա­րե­ցու­ցա­նե­լի ա­մե­նից լուր ա­ւուր­ցն կիւ­րա­կէ­ից ի մէջ տար­ւոյն հա­սա­րակ տօ­նից, ի յար­գե­լի տէր Ա­ղէք­սան­դր Գա­լա­մա­թօ կո­չե­ցեալ Մէ­սի­նաց­ւոյ, ի Պըա­տուայ: Թարգ­մա­նեալ յե­տա­լա­կան լե­զուէ ի հայ­կա­կան բար­բառ ի Ղու­կաս վար­դա­պե­տէ Խար­բերթց­ւոյ յա­մի փրկ­չին 1741, ըստ խն­դ­րոյ ար­հի եւ պան­ծա­լի ե­պիս­կո­պո­սին` տէր Յո­հան­նու պա­տր­իար­գին Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սոյ, ի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս:

Տե՛ս Լ0 90, 2ա-408ա: Գլուխ­նե­րի յա­ջոր­դա­կա­նու­թիւ­նը` տար­բեր: Յա­ւե­լեալու­նի.

ա. 170բ-3բ ԿԳ. Յա­ղա­գս ու­ժա­թա­փու­թեան եւ ա­ղ­օ­թել­ւոյն Աս­տու­ծոյն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի ի պար­տի­զին... -Պայ­ծա­ռա­գու­նեղ եւ սր­բա­գու­նեղ մար­գա­րէն Դա­ւիթ...

բ. 173բ-5ա ԿԴ. Յա­ղա­գս խս­տա­գու­նից ձա­ղեց­մանց եւ բա­նի­ցն Քրիս­տո­սի... -Դա­ւիթ մար­գա­րէն նա­խա­տես ե­ղեալ...

գ. 176ա-7բ ԿԵ. Յա­ղա­գս ցա­ւա­գ­նոյ փշապ­սակ­ման Քրիս­տո­սի... ի յա­ն­օ­րէն յու­դա­յեան­ցն -Հրա­ւի­րէ հարսն ի սր­բազ­նում Եր­գոց Եր­գոյն Սօ­ղօ­մօ­նի...

դ. 177բ-80բ ԿՋ. Յա­ղա­գս աշ­խա­տա­ծի ճա­նա­պար­հին, յոր խա­չն ի յուսն գնաց... եւ յա­ղա­գս հան­դիպ­ման Մար­իա­մուն կու­սին... եւ մա­հուան իւ­րոյ որդ­ւոյն ի մէջ եր­կուց ա­ւա­զա­կաց -Փա­ռա­ւոր սուրբ հայրն 0գոս­տի­նոս...

-208բ-13բ Այբ­բե­նա­կան կար­գաւ ցանկ գր­քոյս բա­նից... - Ա­բի­մե­լի­քայ յա­փշ­տա­կե­լն զՍա­ռայ... 0րհ­նու­թիւն­քն գան ի Հօ­րէ Աս­տու­ծոյ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

2ա Կր­կին ես` Սուրբ Է­ջմ­իած­նի միա­բան եւ ի սոյն գիւ­ղե­ցի Խե­չու­մենց Գրի­գո­րի որ­դի տէր Սո­ղո­մոն ա­բե­ղ­այս գրե­ցի եւ գրել ե­տու զայս պատ­ւա­կան գիր­քս, որ կո­չի Ան­տառ նո­րա­գոյն եւ ա­սի Սէր Աս­տու­ծոյ, թուին Հա­յոց 1229 (1780), ի մե­ծն Պօ­լիս:

377

Ա­ՂԷՔ­ՍԱՆ­ԴՐ ԳԱ­ԼԱ­ՄԱԹ0, ԱՆ­ՏԱՌ ՆՈ­ՐԱ­ԳՈՅՆ ՄՏԱԾ­ՄԱՆՑ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս   ՌՄԻԲ -1773

ԳՐԻՉ` Բրա­բի­ոն գրա­գ­րու­հի:

ԹԵՐԹ` 393. չգ­րուած` 1ա-2բ, 390ա-3բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԼԳ 12 (ԺԴ 11, ԼԲ 10): ՆԻՒԹ` թուղթ` լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32 21: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 208ա): ՏՈՂ` 32: ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի թի­կուն­քն ու ան­կիւն­նե­րը փո­քր-ինչ մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1ա-389բ Գիրք, որ կո­չի Ան­տառ նո­րա­գոյն մտած­մանց, հիմ­նեալ ի հե­ղի­նա­կու­թեան Սուրբ Գրո­ցս, ի սր­բոց հարց եւ ի յայ­լոց ծայ­րա­գոյն վար­դա­պե­տա­ցն ե­կե­ղեց­ւոյ, յար­մա­րե­ցու­ցա­նե­լի ա­մե­նից լուր ա­ւուր­ցն կիւ­րա­կէ­ից ի մէջ տար­ւոյն եւ հա­սա­րակ տօ­նից, ի յար­գե­լի տեառն Ա­ղեք­սան­դր Գա­լա­մա­թօ կո­չե­ցե­լոյ Մէ­սի­նաց­ւոյ, ի Պա­տուայ: Թարգ­մա­նե­ցեալ յի­տա­լա­կան լե­զուէ ի հայ­կա­կան բար­բառ ի Ղու­կա­սու վար­դա­պե­տէ Խար­բեր­թաց­ւոյ յա­մի ներ­մար­մ­նու­թեան Տեառն 1741, ըստ խն­դ­րոյ ար­հի ու պան­ծա­լի ե­պիս­կո­պո­սին` տեառն պա­տր­իար­գին Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սոյ, ի Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս:

Եւ այժմ օ­րի­նա­կե­ցաւ յա­մի Տեառն 1770, ձե­ռամբ ու­րու­մն բա­նա­սի­րի, ի ման­կա­տան Սր­բոյ Խա­չին` ա­հե­ղա­հ­րաշ մեծ նշա­նին

Տե՛ս Լ0 90, 2ա-408ա: Գլուխ­նե­րի յա­ջոր­դա­կա­նու­թիւ­նըտար­բեր:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

389ա Գա­ղա­փա­րե­ցաւ Փո­քր Ան­տառ թուին Հա­յոց ՌՄԻԲ (1773), սեպ­տեմ­բե­րի 17, ձե­ռամբ Բրա­բի­ոն գրա­գ­րուհ­ւոյս:

389բ Կտակ­ներն ի Վե­նե­տիկ պաս­մա ե­ղեալ են ի վեր­ջին ծայրն ճշ­մար­տու­թեան յԱ­տե­նա­կան գր­գին: Վասն այ­սո­րիկ ոչ գրի գր­չաւ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

389բ (Ջն­ջուած եւ հա­զիւ ըն­թեռն­լի) Գիր­քս այս կո­չի Փո­քր Ան­տառ այ­լա­բա­նու­թեան /// վար­դա­պե­տը շնոր­հէ /// Հայ­րա­պե­տի որ­դի սուրբ Սիմ[ո՞ն] վար­դա­պե­տին: Բա­րեաւ վա­յե­լես­ցէ. ա­մէն: Վերջ:

Կն­քա­դ­րոշմ` 2ա Մար­տի­րոս վար­դա­պետ. 1775:

378

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

«Սուրբ Ա­թոռն Ա­ղուա­նից (Գան­ձա­սար)          ԺԳ -XIII

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ` Թո­րոս: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Վախ­տանգ եւ Խո­րի­շահ:

ԹԵՐԹ` 308+3 (կրկ. 22, 164, 185). չգ­րուած` 1ա, 2բ-3ա, 4բ, 6բ, 10բ: ՊՐԱԿ` 1+15 (Ա-Կ) 10 (Թ 14)+Ա-Ժ 10 (Թ 8, Ժ 9)+Ա-Զ 10 (Բ 6, Զ 4): ՆԻՒԹ` մա­գա­ղաթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 34 24,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր ( ա­ռո­գա­նու­թեան նշան­նե­րով: Նմուշ` 123ա): ՏՈՂ` 17: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դե­ղին մե­տա­քս, դռ­նա­կի­նը` կար­միր կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Տի­րա­մայ­րը` մա­նուկ Յի­սու­սը գր­կին, Գաբ­րի­էլ հրեշ­տա­կա­պետ եւ 2 ա­ւե­տա­րա­նիչք` 5ա, Ա­ւե­տա­րա­նիչ (նկար­չա­փորձ)` 6բ: Խ ո ր ա ն` 1բ, 2ա, 3բ, 4ա, 5բ, 6ա, 7բ, 8ա, 9բ, 10ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 11ա, 104ա, 259ա (Յի­սու­սի եւ 4 հրեշ­տակ­նե­րի պատ­կե­րով): Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, տէ­րու­նա­կան, խաչ: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, մա­նի­շա­կա­գոյն, դե­ղին, վար­դա­գոյն, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Յով­հան­նու Ա­ւե­տա­րա­նը թե­րի, Ղու­կա­սու Ա­ւե­տա­րա­նի սկզ­բ­նա­թեր­թը հա­նուած, ա­պա` ԺԵ դ. լրա­ցուած 163բ է­ջի ա­զատ մա­սում:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1բ-2ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 3բ-10ա Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 11ա-103բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 104ա-63ա Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի (նշուած «Մատ­թէ­ո­սի):

5. 163բ-258բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 259ա-307բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու (թա­փուած` ԺԲ, 37 -ԺԹ, 20. «Զայս խօ­սե­ցաւ... ըն[թեր­ցան], ԺԹ, 29-Ի, 8. «եւ նո­ցա... ա­շա­կեր[տն], Ի, 19-ԻԱ, 7. «Եւ էր ե­րե­կոյ... ա­շա­կեր­տն այն, ԻԱ, 16-25. « Ա­սէ ցնա... գրեալ է­ին):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

2ա ԶԹո­րոս նուաստ գրիչ յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս:

3բ Թո­րոս նկա­րի­չս յի­շե­ցէք ի Տէր:

6ա Տէր Աս­տուած, զՎախ­տանգ եւ զԽո­րի­շահ յի­շեա ո­ղոր­մու­թեամբ քո եւ ո­ղոր­մեա:

9բ Քրիս­տոս Աս­տուած, յոր­ժամ գաս հայ­րա­կան փա­ռաւք, զԽո­րի­շահ եւ զՎախ­տանգ ընդ սուրբ քո դա­սեա. ա­մէն: Թո­րոս նկա­րիչ:

258բ Քրիս­տոս Աս­տուած, ո­ղոր­մեա Թո­րոս գր­չի. ա­մէն: Եւ ծնաւ­ղաց իւ­րոց եւ ազ­գա­կա­նաց:

308ա (Ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր) Աս­տա­նա­ւր յանկ ե­լեալ կա­տա­րե­ցաւ հրա­շա­պա­տում մա­տե­նիս այ­սո­րիկ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս հրա­մա­նաւ եւ ծա­խիւք բա­րե­սէր եւ աս­տուա­ծա­հա­ճոյ առն Վախ­տանգ որդ­ւոյ Հա­սա­նա որդ­ւոյ Վախ­տան­գա եւ քրիս­տո­սա­սէր ա­մուս­նոյ նո­րա Խո­րի­շա­հի` դուս­տր մեծ սպա­րա­պե­տին Սարգ­սի:

 Արդ, ես` Վախ­տանգ, եւ լծա­կից իմ Խո­րի­շահ, ըստ կա­մա­ցն Աս­տու­ծոյ քա­ղա­քա­վա­րեալ` ծնաք ե­րիս ուս­տերս եւ ե­րիս դս­տերս` ժա­ռանկ մար­մ­նա­ւոր եւ յի­շա­տակ հո­գե­ւոր:

 Այսմ ա­ռա­ւել նա­խան­ձա­խն­դիր ե­ղեալ` բա­զում փա­փա­գա­նաւք եւ յո­ժա­րու­թեամբ սր­տից մե­րոց շի­նե­ցաք զե­կե­ղե­ցիս եւ ե­րե­ւե­լի սպա­սիւք զար­դա­րեալ ներ­քո եւ ար­տա­քո եւ հա­ստա­հե­ղուն յաւ­րի­նուա­ծովք: ||(308բ) Աս­տա­նա­ւր հոգ­ւոյ ա­կամբ նա­ե­ցեալ ի փառսն, զոր խոս­տա­ցեալ է սի­րե­լեաց իւ­րոց ան­սու­տն Աս­տուած, ն[մ]ա[ն] ա­պէս եւ մեք կա­մե­ցաք գրել զա­նուա­նս մեր ի գիրն կեն­դա­նի` վս­տահ ե­ղեալ ի մար­դա­սի­րու­թիւն Աս­տու­ծոյ, զկեն­դա­նա­րար եւ զցան­կա­լի ըզ­սուրբ զայս զԱ­ւե­տա­րան ե­տաք գրել` բա­զում դե­ղովք զար­դա­րեալ զՀա­մա­բար­բառս եւ ոս­կէ­դեղ գրով զա­ռա­ջս Ա­ւե­տա­րա­նե­րոյն զար­դա­րեալ եւ յի­շա­տակ յա­ւի­տե­նից լի­նել ի տան Տեառն եւ ի գա­ւիթ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ, զմ­տաւ ա­ծեալ զբան մար­գա­րէ­ին, որ ա­սէ. Պա­տուի­րանք Տեառն լոյս են եւ լոյս տան ա­չաց, եւ եր­կիւղն Աս­տու­ծոյ մնա յա­ւի­տեան:

 Արդ, ես` Վախ­տանգ, եւ զու­գա­կից իմ Խո­րի­շահ, ցան­կա­ցող ե­ղաք սր­բո Ա­ւե­տա­րա­նիս:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 8բ (1261 թ., խո­շոր բո­լոր­գիր) Ես` Ջա­լալ /// (4 տող քե­րուած, ա­ն­ըն­թեռն­լի: Յ. 0րբե­լին այս հա­տուա­ծի սկզ­բի մա­սը կար­դա­ցել է այս­պէս. «Ես` Հա­սան Ջա­լալ Դաւ­լայ... գնա­ցի (Տե՛ս Կ. Ը­սզբհկ, Կժ­զս­ջլ­լոբ մսւ­գո, Բսբցջլ 1963, էջ 155) յա­րե­ւե­լս առ ար­քայն նե­տո­ղաց եւ ի կող­մն հիւ­սիւ­սոյ տոհ­միւ աղ­խա­ւորն ի­մով ան­ձամ­բս վասն խա­ղա­ղու­թեան ե­կե­ղե­ցոյ: Ես եւ ա­մու­սին իմ Մամ­քան եւ տեառ­նա­տուր մա­նու­կս իմ Ա­թա­բակ չո­գաք ընդ ա­րե­ւե­լս հիւ­սիւ­սոյ, եւ ես ընդ ե­զր աշ­խար­հի գնա­ցի առ թա­գա­ւորն, որ Ման­գու խա­նն: Եւ յա­մեալ զա­մս հինգ, դար­ձա ի տուն: Նոյն[պէս Մամ­քան] եւ Ա­թա­բա­կն [դարձ]ան, եւ նո­քա ժա­մա­նեալ ի տե­ղի իւ­րեանց, եւ ես ի Թավ­րէժ յա­մեալ, յորւմ ռեւ ա­ւր­հա­սա­կան մահ ի վե­րա հա­սեալ փո[խի Մամ­քա­նն] ի Քրիս­տոս, եւ ես ե­կեալ գտի զպայ­ծառ տուն իմ լի սգով եւ ար­տա­սուաւք ան­մ­խի­թա­րե­լի, զի նա էր ա­մե­նայն զաւ­րաց եւ հե­ծե­լոց, նա­եւ ե­կե­ղե­ցոյ եւ քա­հա­նա­ից սփո­փիչ եւ մխի­թա­րու­թիւն:

 Արդ, ի թվին || (9ա) Հա­յոց ՉԺ (1261) ե­տուն զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ծաղ­կա­զարդ յի­շա­տակ աս­տուա­ծա­սէր տի­կ­նո­ջն [Մամ­քա­նայ] ի մեր Լու­սա­ւո­րիչ սուրբ Ա­թոռն Ա­ղուա­նից, ի հո­գե­ւոր տէրն Ներ­սէս, որ ա[յ]ժմ բա­րե­համ­բու­րիւ ու­նի զԱ­թոռն սուր­բն եւ ա­ռա­ւել քան զսուր­բս:

 Արդ, ա­ղա­չեմք զձեզ, սուրբ հայրք եւ ըն­թեր­ցողք, որք զյի­շա­տա­կս կար­դայք, լի բե­րա­նով ա­սաս­ջիք. Քրիս­տոս Աս­տուած, յոր­ժամ գաս ի նո­րո­գել եւ ի փո­խա­դ­րել զտի­ե­զերս, նո­րո­գէ եւ միա­ւո­րէ զաս­տուա­ծա­սէրն [Մամ­քան] եւ դա­սէ ի դա­սս ընտ­րե­լոց քոց բա­րե­խաւ­սու­թեամբ ա­րար­չա­գործ կա­մաց քոց եւ ա­ղա­չա­նաւք սր­բոյ Աս­տուա­ծած­նիդ եւ ա­մե­նայն սր­բոց, դա­սէ եւ պայ­ծա­ռա­ցոյ ընդ սուր­բս քո, ընդ նմին /// (1 բառ) պար­գե­ւէ զխա­ղա­ղու­թիւն հոգ­ւոյ եւ մար­մ­նոյ եւ մի­ոյ ման­կա­նս ի­մոյ Ի­վա­նին /// (կէս տող) պար­գե­ւէ զքո զա­ռած ո­ղոր­մու­թիւնդ եւ զա­մե­նայն թշ­նա­միս, որ ըն­կր­կեալ սա­տա­կէ եւ յա­մաւթ ա­րա. ա­մէն, ա­մէն:

163բ (նոյն խո­շոր բո­լոր­գ­րով) Քրիս­տոս Աս­տուած, ո­ղոր­մե Մամ­քա­նին եւ գրե զնա ի դպ­րու­թիւն կե­նաց ընդ սուր­բս քո յար­քա­ու­թեան քում. ա­մեն:

2. 7ա (1589 թ., բո­լոր­գիր) Փա՜ռք... Արդ, ըս­տա­ցայ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի գե­րու­թեան ես` Ճա­լալ, որ­դի մե­ծին Մե­հ­րապ պէ­կին, եւ որ­դոց ի­մոց Պա­յին­դո­րին, եւ դէս­դե­րաց Կի­չի­խա­նին եւ Սալ­վա­րին եւ ա­մե­նայն յա­րեան մեր­ձա­ւո­րաց ի­մոց եւ յի­շա­տակ ծնաւ­ղաց ի­մոց: Ա­ռայ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ի հա­լալ ին­չից ի­մոց ի­դառն եւ ի նեղ ժա­մա­նա­կս, որ դի­րե­ցաւ ա­ւս­ման­լուն ի տե­ղիս, որ կո­չի Խա­չէն, թա­գա­ւո­րու­թեան մե­ծին Ճա­լա­լին եւ կա­թու­ղէ­կո­սու­թեան տե­ղիս տէր Սի­մա­ւո­նին, ի սուրբ ուխ­տիս Գան­ձ­այ­սա­րայ, ի տէր Յո­հա­նէս կա­թո­ղի­կոս եւ տէր Դա­ւիթ կա­թո­ղի­կոս: Ո՜վ եղ­բայրք, որ հան­դի­պէք սմայ, Ա մէկ մի լի բե­րա­նով Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք:

Ի թվիս Հա­յոց ՌԼԸ (1589) էր:

3. 304բ (1897 թ., շղա­գիր) Հե­տե­ւեալ չո­րե­քին մա­գա­ղա­թեայ թերթ­քն (305-8), յո­րոց վեր­ջի­նն է Յի­շա­տա­կա­րան սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, գտան ի Լ0 1497 Յայս­մա­ւուր­սի, ( ար­դի Լ0 1508) որք եւ ե­դեալ է­ին ի կո­ղս նո­րին իբ­րեւ պահ­պա­նակք: 1897: Սա­հակ վար­դա­պետ Ա­մա­տու­նի:

 

Կն­քա­դ­րոշմ` 11ա, 154բ Գիր­քս Սուրբ Է­ջմ­իած­նա է:

379

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

ԺԲ-ԺԳ -XII-XIII

ԳՐԻՉ` Պե­տ­րոս: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Պե­տ­րոս կր. (գրի՞­չը):

ԹԵՐԹ` 190: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԳ 8 (Ա, Է, ԺԱ, ԺԹ 9, ԻԳ 10): ՆԻՒԹ` թուղթ (1, 54, 88, 149 կր­կ­նա­գիր մա­գա­ղաթ, մասն Պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նա­կի): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 34 24: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (ու­շա­գ­րաւ: նմուշ` 32ա): ՏՈՂ` 23: ԿԱԶՄ` բաց շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` մասն Պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նա­կի (Ա փեղկ), սպի­տակ թուղթ (Բ փեղկ): ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` թուղթ 1, վեր­ջից, մասն աս­տա­ռի:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Ճա­շոց: Թ-Ժ դդ.: 1 (Ա) + 2 (Բ-Գ) + 4 (թեր­թեր 1, 54, 88, 149), ստա­ցուած 7 ամ­բող­ջա­կան թեր­թե­րից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` աս­տառ Ա): Կար­դալ Աա (սոսն­ձուած Ա փեղ­կին): Աբ. «նար­դեան... հա­ւա­տա­յին ի Յի­սուս (Յովհ., ԺԲ, 3-11), « Ա­ւր­հ­նեալ Աս­տուած... եւ ա­նա­րա[տս] (Ե­փես., Ա, 3-4): Բա. ( ա­ն­ըն­թեռն­լի. վրան 1601 թ. յի­շա­տա­կա­գ­րու­թիւն): Բբ. (Ա սիւ­նա­կն ա­ն­ըն­թառն­լի. վրան յի­շա­տա­կա­գ­րու­թիւն) «մե­ծա­մե­ծս... զքեզ յեր[ե­սաց եր­կ­րէ] (Բ 0րէնք, Զ, 10-15): Գա. «[ճնշ]ե­ին զնո­սա... իւ­րում եւ ա[սէ] (Ելք, Ա, 12-22): Գբ. «[Զա­մե­նայն... ո­մն] յազ­գէ Ղե­ւեայ... ած զնա առ [դուս­տրն փա­րա­ւո­նի] (Ելք, Ա, 22-Բ, 9): 1ա. «[զայս ա­րա­րէք... նոյն­պէս] եւ զբա­ժա­կն... դա­տա­պար­տես­ցուք (Ա Կորնթ., ԺԱ, 24-32), «[ի բաց թաւ­թա­փել... զի նո­վաւ ա­ճի­ցէք] (Ա Պե­տր., Բ, 1-2): 1բ. (քե­րուած եւ վրան նկա­րուած Մատ­թէ­ոս): 54ա. «Եւ ա­պա ե­րե­ւես­ցի նշան... մի ան­ց­ցեն (Մատթ., ԻԴ, 30-35), «Ընդ ժա­մա­նա­կսն... ա­ծել զնա (Գործք, ԺԲ, 1-4): 54բ. (քե­րուած եւ վրան նկա­րուած Մար­կոս): 88ա. ( ա­ն­ըն­թեռն­լի. վրան գրուած յի­շա­տա­կա­գ­րու­թիւն): 88բ. (քե­րուած եւ վրան նկա­րուած Ղու­կաս): 149ա. ( ա­ն­ըն­թեռն­լի. վրան գրուած յի­շա­տա­կա­գ­րու­թիւն): 149բ. (քե­րուած եւ վրան նկա­րուած Յով­հան­նէս):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Մատ­թէ­ոս` 1բ, Մար­կոս` 54բ, Ղու­կաս` 88բ, Յով­հան­նէս` եւ Պրո­խո­րոն` 149բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 2ա, 55ա, 89ա, 150ա:: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, խաչ: Զ ա ր դ ա գ ի ր` սո­վո­րա­կան մե­ծա­տա­ռեր, եր­բե­մն զար­դա­գ­րե­րով: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, նարն­ջա­գոյն, կա­նաչ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Վե­րին ձախ ան­կիւն­նե­րին թր­ջուա­ծու­թեան հետ­քեր, տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր: Կազ­մի կա­շին քե­րուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-53բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 55ա-87բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 89ա-148բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 150ա-90բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Ու­նի լու­սան­ցա­յին Հա­մա­բար­բառ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

18ա Յի­շեայ զան­յի­շե­լիս զՊե­տ­րոս, ո՜վ սուրբ եղ­բարք, եւ զայլ աւ­գ­նաւղն:

53բ Զստա­ցող սո­րա զՊե­տ­րոս կրաւ­նա­ւոր յա­ղաւթք յի­շե­ցէք:

148ա Ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սին, մե­ղա­դիր մի՛ լի­նիք սխա­լա­նա­ցս, զի չէի շատ գրել եւ էի ե­րի­տա­սարդ եւ ան­հաս­տատ:

190բ Ա­ւր­հ­նեալ է ան­մա­հն Աս­տուած:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 53բ (1355 թ., բո­լոր­գիր) Զվեր­ջին զստա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` զՈ­վան­նէս քա­հա­նայ, եւ զեղ­բայրն իմ` զՍի­մէ­ոն, եւ զհա­րա­զատ որ­դին իւր` զԿա­րա­պետ քա­հա­նայ, զոր փո­խե­ցաւ առ Քրիս­տոս, եւ մեծ կոծ ե­ղեւ մեզ եւ ըն­դա­նեաց մե­րոց: Եւ ըս­տա­ցայ զսայ ի հա­լալ ըն­չից ի­մոց յի­շա­տակ հո­գոյ ի­մոյ եւ ըն­դա­նեաց ի­մոց եւ զա­ւա­կաց ի­մոց, զոր տէր Աս­տուած վա­յե­լել տա­ցէ. ա­մէն: Թվ. Հա­յոց ՊԴ (1355):

2.Պահ­պա­նակ -Բա (կազ­մո­ղի, 1601 թ., բո­լոր­գիր) Փա՜ռք... Յի­շե­ցէք զհե­զա­հո­գի տէր Հա­րա­պե­տն, որ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս գնեց հա­լալ վաս­տա­կոց իւ­րոց յի­շա­տակ իւրն եւ ծնաւ­ղա­ցն, հա­ւրն` Փաւ­լա­տին, մա­ւրն` Գաւ­զի­տին, որ­դոյն` Յէտ­կա­րին, Միր­զին, դս­տէրն` Ղա­րի­պին, տէր Հա­րա­պե­տին, Ա­վա­քին եւ իւր հան­գու­ցեալ կո­ղա­կ­ցին` Պա­հ­ր­ըս­տա­նին, եւ իւր որ­դոյն` Թո­րո­սին, Շա­հու­մին, իւր եղ­բա­ւրն` Յո­հա­նի­սին, Գու­լիս­տա­նին, որ­դոյն` Հախ­նա­զա­րին: Ար[դ], ով ոք կար­դայք զսուրբ Ա­ւե­տա­րան, միայ­բե­րան Աս­տուած ո­ղորմ[ի] ա­սէք իւ­րե[ն]ցն հո­գոյն. ա­մէն:

 Արդ, յի­շե­ցէք զհե­զայ­հո­գի տէր Հա­րա­պե­տն եւ զիւր կո­ղա­կի­ցն Խա­թու­նն եւ իւ­րեանց զա­ւա­կն` Մար­իա­նն, Մա­գի­տն, Ա­ւե­տիսն, հան­գու­ցեալ Կի­րա­կոսն, Խա­չայ­տուրն, դս­տերն` Շա­ղի­կն եւ իւր տէր Հա­րա­պե­տին ա­ներն` Հա­սա­նն, Ար­զու­քա­նն, եւ իւր որ­դո­ցն` Սար­գիսն, Վար­դա­նա­նն, Մար­գա­րի­տին, Մար­իա­նին: Ով ոք կար­դայք սուրբ Ա­ւե­տա­րան, Աս­տուած ո­ղորմ­իա­սէք Հա­րա­պետ ի­րի­ցուն յա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Խոս­տ­րով Աւ­րան­ցեց հին ու նոր նն­ջե­ցե­լո­ցն. ա­մէն: Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք: Հայր մեր, որ յերկ[ի­նս]:

 Արդ, յի­շեց[էք] զկազ­մող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս Խչա­տուր է­րէ­ցս:

Թվա­կա­նն Հա­յոց ՌԾ (1601) էր, որ Սի­մո­նն բռ­նե­ցին: Հայր մեր, [յ]եր­կի­նս: || (Բբ) Աս­տուած ո­ղոր­մի Վար­դ­խա­թու­նին. Ա­ւե­տա­րա­նին մի լա­չակ ե­րետ: Աս­տուած ո­ղոր­մի Տի­րա­տու­րին. նու­կի մի ձէթ ե­րետ:

87բ (Նոյն ձեռ­քով) Արդ, յի­շե­ցէք զՍ­տե­փա­նոսն, իւր կո­ղա­կի­ցն Շու­շա­նն, հայրն իւր Իվլ­իա­նն եւ մայրն Սա­ւզ­պարն, Կի­րա­կոսն, Մխի­թարն, Գի­նոսն, Ք[ր]իս­տոս­տուրն, Պլի­կն, Ճաւ­հարն, Ա­նէն, Թո­րոսն, Հո­ռոմ­սի­մէն, Դի­լա­նն, Խա­թուն­փա­շէն, Է­թարն, Սուլ­թա­նն, Ա­պի­սո­նն, Խա­չա­տուրն, Յէաւ­սո­նն, Ըս­տե­փա­նն, Ա­մի­րա­րեւն, իւր պա­պն` Գիր­կաւ­լն:

 Ա­ղա­չեմ զձեզ, լու­սե­րամ դասք քա­հա­նա­յից, ով ոք հան­դի­պիք կար­դա­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լով, յի­շե­ցէք զՍ­տե­փան­նոսն. Լ շա­հի ու Բ կաւճ է­րէտ Ա­ւետ[ար] ա­նիս զնե­լոյն, կա­մայ­կից ե­ղաւ, ե­րետ ի ձեռն Հէ­րա­պետ քա­հա­նա­յին: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք զՍ­տե­փան­նո­սի նն­ջե­ցե­լո­ցն. ա­մէն: Ով որ լսէք, միա­բե­րան Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէք իւ­րեանց հո­գոյն. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր­կի­նս:

 Աս­տուած ո­ղոր­մի Խա­թու­նի հո­գոյն, որ Խ շա­հի ե­րետ Ա­ւետ[ար] ա­նիս Ըս­տեփ[ ա­նն]ո­սին ձե­ռաւ­քն: Ով ոք կար­դայք, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէք Խա­թու­նին եւ իւր ննջ[եց]ե­լո­ցն. ա­մէն: Հայր մեր: || (88ա) Արդ, յա­մե­նայ­նի Հա­ւր եւ Որ­դոյ եւ Հո­գոյն Սր­բոյ է: Աս­տուած ո­ղոր­մի Խի­կա­րի հո­գոյն, որ Գ շա­հի ետ: Աս­տուած ո­ղոր­մի Ա­նին. Բ շա­հի ու կէս է­րետ: Աս­տուած ո­ղոր­մի Ծո­վիկ[ի] հո­գոյն. Բ շա­հի ու կէս ե­րետ: Աս­տուած ո­ղոր­մի Ա­միր­բե­կի­կին, Աս­տուած ո­ղոր­մի Ե­լէ­նէ, Աս­տուած ո­ղոր­մի Մսոր­շա­հին, Պաւ­տա­խին, Վար­դ­խա­թուն, որ Ա­ւե­տա­րա­նիս առ­նե­լոյն կա­մա­կից ե­ղեւ: Արդ, ա­ղա­չեմ ձեզ, ով որ կար­դայք սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէք իւ­րեանց հո­գոյն` ա­մէն: Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէք Ա­միր­խա­նին, Խառ­շի­շին. ա­մէն: Հայր մեր:

3. 88ա (ԺԷ-ԺԸ դդ., շղա­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի Թո­ղու­մին ձնո­ղաց. Ա փա­թոց ե­րետ:

4. 88ա (ԺԷ-ԺԸ դդ., շղա­գիր, այլ) Դար­ձեալ շյի­շե­ցէք զԴով­լաթ եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք իւր մի[ւ]սան­գամ գա­լստ[ե] ա­նն. ա­մէն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Խան­զա­տին. ա­մէն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Խա­նու­մին. ա­սէք Ա­մէն, ե­ղի­ցի: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զպա­րոն Ճոռ­նաղն, իւր թոռն զԹա­թոսն: Աս­տուած իւր ա­ռող­ջու­թիւն տա­ցէ. Ա յաղ­լուղ ե­րետ Ա­ւե­տա­րա­նին: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զնա­ղաշ Հէ­րի­քին, Շա­տա­րե­ւին, Ծա­մի­կին եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէք լի սր­տով. ա­մէն: Աս­տուած ո­ղոր­մի Յայ­տա­նի հո­գոյն: Դարձ[եալ յ]ի­շե­ցէք Մի­քան, Յուստ­իա­նէն, դուս­տր Մար­ջա­նին, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք. ա­մէն, ե­ղի­ցի: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք Կա­կո­սին եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սէք:

5. 148բ (ԺԷ-ԺԸ դդ., շղա­գիր) Զվեր­ջին ըս­տա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս եւ իւր կո­ղայ­կի­ցն Հու­րի­խան, եւ իւր դուս­տրն` Շա­հու­մն, Խա­թուն, եւ իւր որ­դի­քն` Վի­րապ, Թո­րոս, Խա­չայ­տոր, Ղա­զար, զմի­ուս կո­ղայ­կի­ցն` Զա­րի­խան, իւր որ­դի Մկր­տի­չն:

6. 148բ (1707 թ., շղա­գիր) Զվեր­ջին ըս­տա­ցող սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` Թո­րո­սին, կո­ղա­կ­ցին` Գայ­րա­նի, որ­դի Սա­հա­կին, կո­ղա­կ­ցին` Ասլ­խա­նին, դու[ստ]րն Մա­րա­նին, Ե­թա­րին, Գա­րակ­մազ[ին], Դավ­լա­թի­ին, եր­պար Սա[ր]գի­սին, կո­ղա­կից Դավ­լա­թի որ­դի Գիր­սո­ին, կո­ղա­կից Սա­սու­նա­նին, Հո­ռու­մին, եղ­բար [Ա]բո­վին` հա[ն]գու­ցեալ առ Քրիս­տոս: Թիվ ՌՃԾԶ (1707) էր:

7. 149ա (ԺԸ դ., շղա­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի Վար­դայ­թու­բին. Ա լա­չակ [ե­րետ]:

8. 190բ (ԺԸ դ., շղա­գիր) Մա­սում­փա­շա­յին, Խա­չայ­տո­րին, տէր Հայ­րա­պետ[ին] Բ ու Գ /// եւ իւ­րա­ից:

9. Բա (ԺԸ դ., շղա­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի, Աս­տուած ո­ղոր­մի Սար­քո հո­գամ Տուտ­կա­նին, ով լսողմ ա­սի Ա­մեն: Իւր կո­ղայ­կի­ցին` Գոլ­զա­տին:

10. Բբ (ԺԸ դ., շղա­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի, Գու­լու­մին. Ա լա­չաք ե­րեդ:

-(ԺԸ դ., շղա­գիր) Աս­տուայ­ծա­տու­րին, Դուլ­վա­թին, որ­դոյն` Ա­կո­բին, կո­ղա­կի­ցին` Թա­մա­մին, կար­դա­ցո­ղաց եւ լսո­ղաց. ա­մէն: Ա ա­մա­րի ետ, ով որ կարդ[ա], Ո­ղորմ[ի]: Աս­տուած ո­ղոր­մի Եղ­սայ­պե­տի հո­գոյն. Բ շա­հի ե­րետ Ա­ւե­տար[ան]ին, ծա­ռա­յիս Աս­տու­ծոյ Սար­գի­սին. Ա­ւե­տա­րան ին­քն պա­հի:

-(ԺԸ դ., նօ­տր­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի Ե­թա­րին, որ մին նու­կի ձէթ ե­տուր Ա­ւե­տա­րա­նիս:

-(ԺԸ դ., շղա­գիր) Աս­տուած ո­ղոր­մի Զա­րի­խա­նի հո­գոյն. Դ շա­հի ե­տուր Ա­ւե­տա­րա­նիս ղ///կա­նի հմար:

Կն­քա­դ­րոշմ` 2ա Շա­տի­կին է:

380

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

Յո­հա­նա­վանք           ՉԾԹ -1310

ԳՐԻՉ` ԿԱԶ­ՄՈՂ` Սար­կա­ւագ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մա­մա­խա­թուն իշ­խա­նու­հի:

ԹԵՐԹ` 313 + 2 (կրկ. 1, 31). չգ­րուած` 4ա, 7ա, 93ա, 240բ: ՊՐԱԿ` 1 7 + Ա -ԻԷ 12 (Ա, ԻԶ 10, Դ 8, ԺԳ 11, ԻԷ 5): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32 23,7: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 50ա): ՏՈՂ` 19: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Մեկ­նու­թիւն Սաղ­մո­սաց (ՃԸ-ՃԹ): Ժ-ԺԱ դդ.: 2 (Ա-Բ) + 2 (Գ-Դ), ստա­ցուած 4 ամ­բող­ջա­կան թեր­թե­րից, ե­զ­րա­հա­տուած: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Դբ): Կար­դալ Բբ, Բա, Գա-Դբ, Աաբ. «մայ­րա­քա­ղա­քա­ցն եւ ոչ ըստ աւ­րի­նա­ցն կա­տա­րեն... վար­դա­պե­տե­լով, թէ նոյն եւ որ ե­տին (հմմտ. ձեռ. Լ0 Լ0 32, 238):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Խ ո ր ա ն` 1գ, 1դ, 2ա, 2բ, 3ա, 3բ, 4բ, 5ա, 5բ, 6ա, 6բ, 7բ (կի­սա­ւարտ): Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 8ա, 94ա, 148ա, 241ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` մար­դա­գիր, հան­գու­ցա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­նաչ, կա­պոյտ, դե­ղին, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Նո­րո­գուած եւ թե­րին լրա­ցուած: Խո­նա­ւու­թիւ­նից գու­նա­փո­խուած: Ցե­ցա­կեր` 251-8, 278-312: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րերն ու թի­կուն­քը մա­շուած, դռ­նա­կր վնա­սուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1գ-2ա Թուղթ Եւ­սե­բեայ:

2. 2բ-6բ Հա­մա­բար­բառ (նա­եւ լու­սան­ցա­յին):

3. 8ա-93ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

4. 94ա-147բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

5. 148ա-240ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

6. 241ա-309ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

65ա (մա­նր բո­լոր­գիր) Քրիս­տոս Աս­տուած, յի­շէ զԳ­րի­գոր քա­հա­նայն, մա­կ­ա­նուն` Կեց. ա­մէն:

93ա Քրիս­տոս Աս­տուած, քո սուրբ յա­րու­թեանդ եւ սուրբ ա­ռա­քե­լո­ցն բա­րե­խաւ­սու­թեամբ ո­ղոր­մու­թիւն պար­գե­ւեա ստա­ցաւ­ղի սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս` բա­րե­տոհ­միկ իշ­խա­նու­հոյն Մա­մա­խա­թու­նին, եւ վար­դա­պե­տին Պե­տ­րո­սի, որ ա­ռաջ­նորդ ե­ղեւ. ա­մէն եւ ե­ղի­ցի:

148ա Յի­շեա, Քրիս­տոս Աս­տուած, զըս­տա­ցող սո­րա:

309ա Փա՜ռք... ||(309բ...) ո­րոց փա­փագ ըղ­ձի­ցն աս­տուա­ծա­ի­նսն բե­րին, նո­ցա եւ հուրն սի­րոյ միշտ եւ հա­նա­պազ բոր­բո­քի ա­ւրս­տաւ­րէ աճ­մամբ եւ այ­սո­ցիկ պատ­րաս­տեալ կա­մա­յաւ­ժար մտաց ըն­ծա­յե­լոց զին­քեա­նս Աս­տու­ծոյ, որ­պէս եւ ես` ա­ն­ար­ժան ա­ղա­խի­նս Քրիս­տո­սի Մա­մա­խա­թու­նս, ա­զա­տա­զարմ եւ իշ­խա­նու­հի գո­լով այ­սու կե­նաւ­քս, մտա­բե­րե­ցի զան­ցա­ւոր եւ զու­նայն կեն­ցա­ղս եւ ստա­ցա զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս ա­ռաջ­նորդ ինձ ա­նանց կե­նա­ցն եւ բա­րե­խա­ւս ա­նա­չառ եւ ան­կա­շառ դա­տաս­տա­նին Քրիս­տո­սի եւ յի­շա­տակ հոգ­ւոյ ի­մո յետ ե­լից ի­մոց եւ ծնաւ­ղաց ի­մոց եւ եղ­բարց` ա­զա­տաց եւ ա­զա­տա­զար­մաց, || (310ա) եւ ի լու­սա­ւո­րու­թիւն ման­կանց նո­րա­ծ­ը­նե­լոց նոր Սի­ով­նի:

 Արդ, ո՜վ սուրբ հարք եւ ա­ռա­քե­լա­գու­մար դասք քա­հա­նա­յից, յոր­ժամ վա­ե­լէք ի քաղ­ց­րա­ճա­շակ յե­դե­մա­տունկ աս­տուա­ծա­ռոյգ վտա­կաց քա­ռա­ռա­ջեա հո­սա­նաց կեն­դա­նա­կան աս­տուա­ծա­յին ա­ւե­տա­րա­նա­կան բա­նի­ցս, մա­նա­ւանդ յոր­ժամ բառ­նայք ի վե­րայ ու­սոց ի ժամ սոս­կա­լի պա­տա­րա­գին, յոր­ժամ խա­ղան ի վե­րուստ յող­ջոյն ձեր զա­ւրք հրեշ­տա­կաց եւ թեւ սքաւ­ղեալ ա­հիւ խառ­նին ընդ ձեզ, յայ­ն­ժամ սո­վիմբ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նա­ւս եւ միջ­նոր­դա­կան հրա­շիւք կեն­դա­նա­րար սուրբ պա­տա­րա­գին, յի­շես­ջիք զա­ղա­խի­նս Քրիս­տո­սի զՄա­մա­խա­թու­նս եւ զբա­րե­պաշտ ա­մու­սին իմ` զպա­տուե­լի իշ­խա­նն Ջա­ջուռ, որ թէ­պէտ ազ­գաւ վի­րա­ցի գո­լով, այլ կա­մաւք բա­րե­կամ || (310բ) ա­մե­նայն ե­կե­ղե­ցեաց, եւ զծ­նաւ­ղա­ցսն իմ` զՍու­պայն եւ զՏիկ­նան­ցն, եւ զեղ­բարսն իմ զՀա­զար­բէ­կն, զԿու­կորն եւ զԱ­միրն, եւ զքոյրն իմ եւ զզա­ւա­կ­սս իմ եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն հան­դերձ ա­մե­նայն զար­միւք` կեն­դա­նեաւք եւ նն­ջե­ցե­լովք, զի կեն­դա­նի­քն պա­րա­գայց ա­մաւք ան­փորձ պա­հես­ցին եւ հան­գու­ցե­լո­ցն հան­դիստ եւ ո­ղոր­մու­թիւն շնոր­հես­ցի յա­մե­նա­ռատ բա­րե­րա­րէն Աս­տու­ծոյ, զի ձեզ` յի­շո­ղացտ, եւ մեզ` յի­շե­լո­ցս, առ հա­սա­րակ ո­ղոր­մես­ցի բա­րե­գու­թն Աս­տուած. ա­մէն:

 Արդ, գրե­ցաւ գիրս ձե­ռամբ ա­մե­նա­մեղ ան­ձին Սար­կա­ւա­գիս, յն­տիր եւ յս­տոյգ աւ­րի­նա­կէ, ա­ռաջ­նոր­դու­թեամբ եր­ջա­նիկ եւ ընտ­րեալ րա­բու­նոյն Պե­տ­րո­սի, զի յոյժ աշ­խատ ե­ղեւ աւ­գ­նա­կա­նու­թեամբ || (311ա) եւ ծա­խիւք մինչ ի վերջ բա­նիս, ո­րոյ Քրիս­տոս Աս­տուած ա­ղաւ­թիւք ա­մե­նայն սր­բոց վար­ձս բա­րիս պար­գե­ւես­ցէ: Ի թուա­կա­նիս Հա­յոց ՉԾԹ (1310), յաշ­խար­հա­կա­լու­թեան ազ­գին նե­տո­ղաց Ղար­պան­տա ղա­նին եւ Հա­յոց թա­գաւ[ո­րու­թեան] Ա­լի­նա­խին եւ ի դա­սա­պե­տու­թեան մեծ ի­մաս­տ­նոյ Ե­սա­յոյն, ի գա­ւառս Այ­րա­րա­դու` Ան­բերդ կո­չե­ցե­լոյ, ի սուրբ եւ յաս­տուա­ծա­բ­նակ հան­դի­սա­րա­նիս Յո­հա­նա­վանք, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Կա­րա­պե­տիս եւ մե­ծա­փառ Կա­թ­ու­ղի­կէ­իս գրե­ցաւ, յե­պիս­կո­պո­սու­թեան եւ յա­ռաջ­նոր­դու­թեան Ա­թո­ռոյս տեառն Ներ­սէ­սի սր­բա­փայլ եւ ճգ­ն­ազ­գեաց զուար­թ­նոյ եւ յիշ­խա­նու­թեան մե­րոյ գա­ւա­ռիս Քր­դին` որ­դոյ Տա­յի­րին, թոռն մե­ծին եւ բա­րե­պաշտ Քր­դին:

Բայց զա­ղէտ եւ զողբ տա­րա­կու­սա­նա­ցս ո՞||(311բ) պատ­մես­ցէ, զի ի խիստ եւ յան­հ­նա­րին հար­կա­պա­հան­ջու­թե­նէ ծա­խեա[լ] լի­նին ուս­տերք եւ դս­տերք աշ­խար­հիս մեր, եւ բա­զում գեղք եւ վա­նո­րայք ա­ւեր ան­հան­գիստ, եւ քա­հա­նայք տա­ր­աշ­խար­հիկ լի­նի: Եւ այս ա­մե­նայն վասն մե­ղաց մե­րոց:

Եւ դար­ձեալ կր­կին ա­ղա­չեմ զձեզ, ով դասք սր­բա­զա­նից, վերս­տին յիշ­ման ար­ժա­նի առ­նել զվե­րոյ­գ­րեալ­քս ի սմա` զա­մե­նա­ւր­հ­նեալ բա­րի տի­կի­նն զՄա­մա­խա­թու­նն` ստա­ցող գրո­ցս, եւ զծ­նաւ­ղսն նո­րին եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն եւ զվար­դա­պե­տն Պե­տ­րոս Ու­շոյ վա­նա­ցն, որ ա­ռաջ­նորդ եւ կա­տա­րու­մն ե­ղեւ բա­նիս, եւ զիս` զը­Սար­կա­ւա­գս, ա­պի­կար եւ յե­տին գր­չաւ­ղա­կս եւ կազ­մող, եւ զսպա­սա­ւորս իմ, որ յոյժ յու­սով սպա­սա­ւո­րեաց, եւ || (312ա) խո­շո­րու­թեան եւ սխա­լա­նա­ցն ան­մե­ղա­դիր լի­նիք, զի յոյժ ի տա­գ­նապ ժա­մա­նակ էաք: Եւ Քրիս­տոս, որ տէր է պար­գե­ւաց եւ տուող ո­ղոր­մու­թեան, ձեզ` յի­շո­ղացտ, եւ մեզ` յի­շե­լո­ցս, ո­ղոր­մու­թիւն պար­գե­ւես­ցէ. ա­մէն:

Յի­շես­ջիք եւ զվար­դա­պե­տն իմ զԿի­րա­կոս:

 Արդ, գրե­ցաւ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս հրա­մա­նաւ եւ ար[դ]եամբք ա­մե­նա­ւր­հ­նեալ Մա­մա­խա­թու­նին եւ ըն­ծա­ե­ցաւ Ու­շոյ Սուրբ Զաւ­րա­վա­րին Սարգ­սի: Մի ոք իշ­խես­ցէ հա­նել եւ հե­ռա­ցու­ցա­նել ի վկա­յա­րա­նէ Սուրբ Ջաւ­րա­վա­րին: Եւ թէ ոք յանդ­գ­նի գո­ղա­նալ կամ ծա­խել կամ այլ ինչ պատ­ճառ, դա­տի յԱս­տու­ծոյ եւ մեր մե­ղա­ցն տէր լի­նի:

(Մա­նր բո­լոր­գիր) Յի­շես­ջիք եւ զբա­րե­բա­րու եղ­բայրս մեր Յո­վա­նէս հոյ­րա­տես:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 312բ (1443 թ., բո­լոր­գիր) Ա­նուամբ ա­նե­ղին Աս­տու­ծոյ Հա­ւր եւ Որդ­ւոյ եւ Հոգ­ւոյն Սր­բոյ: Ի թուա­բե­րու­թեա­նս Հայ­կա­զեան տաւ­մա­րի ՊՂԲ (1443) ա­մի, ի դառն եւ ի նուրբ եւ յան­բա­րի ժա­մա­նա­կիս, վասն ո­րոյ ազ­գս քրիս­տո­նէ­ից սա­ռու­ցեալ, տա­տա­նեալ եւ վա­րա­տեալ ի ձե­ռաց իս­մա­յէ­լա­կան ա­զգաց, ի կա­թ­ու­ղի­կո­սու­թեան Կի­րա­կո­սի, ի նո­րո­գու­թեան Վա­ղար­շա­պա­տու, Բ ա­մաւ յե­տոյ, եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեան քրիս­տո­նէ­ից Վախ­տան­գի` որ­դոյ Ա­ղէկ­սան­դ­րի, եւ ի ղա­նու­թեան Ջա­հան­շա­հի` որ­դոյ Ու­սու­ֆի, եւ իշ­խա­նու­թեան տե­ղոյս պա­րոն [Շալ]ի­կին (քե­րուած)` որ­դոյ Ջա­ջու­ռին (քե­րուած), քրիս­տո­սա­սէր եւ ա­մե­նայն ա­ւր­հ­նու­թեանց ար­ժա­նա­ւորք սր­բա­սէր կրաւ­նա­ւոր եղ­բարք սուրբ ուխ­տիս դամ­բա­րա­նաց Սր­բոյ Սարգ­սի Զաւ­րա­վա­րիս` Յո­վա­նէս փա­կա­կալ սուրբ տա­ճա­րիս, Բար­սեղ բնա­կան հայր, եւ Մով­սէս եղ­բայր հե­զա­հո­գի եւ սպա­սա­ւոր սո­ցին: Զմ­տաւ ա­ծաք, որ ա­սէ. Ե­րա­նի, որ ու­նի­ցի զա­ւակ ի Սի­ովն եւ ըն­դա­նի յԵ­րու­սա­ղէմ, ա­պա­ւի­նե­ցաք ի բա­րե­խաւ­սու­թիւն սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս, որ ու­նի հա­մար­ձա­կու­թիւն առ Քրիս­տոս` յոյսն ա­մե­նե­ցուն, եւ տվաք վերս­տին նո­րո­գել եւ զար­դա­րել զսա ի հա­լալ ըն­չից մե­րոց յի­շա­տակ մեզ եւ ծնո­ղաց մե­րոց եւ ա­մե­նայն ա­րեա­նա­ռու մեր­ձա­ւո­րաց:

Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ յի­շել ի Տէր զիս` զկազ­մող սո­րա զԿա­րա­պետ ա­ն­ար­ժան ա­բե­ղայ, եւ որ յի­շէ զմեզ եւ լի սր­տով զԱս­տուած ո­ղոր­մին ա­սէ, ին­քն, որ ա­ռա­տն է ի տուրս պար­գե­ւաց, ո­ղոր­մես­ցի ձեզ եւ մեզ առ հա­սա­րակ եւ ա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցե­լոց Աս­տուա­ծն ա­մե­նայ­նի, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

Տէր Աս­տուած Յի­սուս Քրիս­տոս, բա­րե­խաւ­սու­թեամբ սուրբ Աս­տուա­ծած­նիդ եւ սուրբ մար­գա­րէ­ից, սուրբ ա­ռա­քե­լոց եւ սուրբ ա­ւե­տա­րան­չա­ցս Մա­թէ­ո­սի, Մար­կո­սի, Ղու­կա­սու եւ Յո­հան­նու աս­տուա­ծա­բա­նի եւ սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չի, ո­ղոր­մեա, տէր Աս­տուած, նո­րո­գո­ղի սո­ցա տէր Յո­վա­նի­սի` սպա­սա­ւոր սուրբ տա­ճա­րի եւ ա­շա­կեր­տին իւ­րոյ /// (2 բառ քե­րուած) Բար­ս­ղի եւ Մով­սէ­սի եւ ա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցեալ քրիս­տո­նէ­ից եւ ինձ` բազ­մա­մեղ եւ ա­ն­ար­ժան Կա­րա­պե­տի, փըր­կեա զմեզ յա­ւի­տե­նա­կան եւ ա­ն­շիջ հրոյն եւ դառն դժո­խոց եւ ար­ժա­նի ա­րա ան­մահ կե­նա­ցն եւ յեր­կ­նից սուրբ ար­քա­յու­թեանդ. ա­մէն: Ե­ղի­ցի, ե­ղի­ցի:

313ա (1443 թ., նօ­տր­գիր) Ա­նուամբ ա­նե­ղին Աս­տու­ծոյ Հօր եւ Որ­դոյ եւ Հո­գուն Սր­բոյ, ի թուա­բե­րու­թեա­նս Հայ­կա­զեան տաւ­մա­րի ՊՂԲ (1443) ա­մի ի տան (նոյ­նը ԺԸ դ. գր­չա­փորձ` 313ա):

2. 89ա (1495 թ., նօ­տր­գիր) Ի թվ. ՋԽԴ (1495), որ Մկր­տի­չն ա­բե­ղայ ա­ւր­հ­նե­ցին:

381

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

ԺԳ-XIII

ԳՐԻՉ` Յա­կոբ կր.: ՍՏԱ­ՑՈՂ` ո­մն քա­հա­նայ:

ԹԵՐԹ` 299+ 1 (կրկ. 161). չգ­րուած` 1ա-3բ, 86բ, 228բ, 298բ-9բ: ՊՐԱԿ` Ա-Ք, վե­րա­հա­մա­րա­կա­լուած` Ա-ԼԷ 8 (Ա, ԼԲ 7, Բ, ԼԶ 9, ԺԶ, ԺԷ, ԷԵ 10, ԼԷ 6): ՆԻՒԹ` թուղթ (նո­րո­գո­ղի` 1-3, 141, 297-8, ԺԶ դ.): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32 24,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 140ա): ՏՈՂ` 19: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 87ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան (5ա, 6ա, 24ա, 52բ, 87ա): Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր (4ա, 87ա, 229ա` ԺԳ դ., 141ա, 297ա` ԺԶ դ.): Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ -ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Մեկ­նու­թիւն Սաղ­մո­սաց: Ժ-ԺԱ դդ.: 1(Ա), վեր­ջից վնա­սուած: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աբ), 31 տող: Կար­դալ` Աաբ. «[Վաթ­ս­նե­րորդ յա­ռաջ­նե­րորդ...] Աս­տուած նա­խան­ձոտ եմ ես ա­սէ... սի­րե­լեաց ի­մոց: Վաթ­ս­նե­րորդ յեր­կ­րորդ. Սաղ­մոս ի Դա­ւիթ. Յոր­ժամ էր նա յա­նա­պա­տի Հր­էաս­տա­նի: Փա­խու­ցեալ Դա­ւիթ ի Շա­ւո­ղայ եր­թայր... յայժմ պար­ծա­նս եւ ու­րա­խու­թիւն ///ց զնա նա­ուա­նեն: Ի վաթ­ս­նե­րորդ /// ի Դա­ւիթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ցե­ցա­կեր` 276-96, փա­կա­նա­գա­մե­րի ճն­շու­մից ծա­կուած` 4-9, ձե­թո­տուած` 71-89: Կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած, Ա փեղ­կի կա­շին պատ­ռուած, թի­կուն­քը վնա­սուած: ԺԶ-ԺԷ դդ. նո­րո­գուած եւ լրա­ցուած` 141:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 4ա-86ա Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 87ա-140բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 141ա-228ա Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 229ա-96բ Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

Ու­նի լու­սան­ցա­յին Հա­մա­բար­բառ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

296բ Փա՜ռք... Գծա­գ­րե­ցաւ վսե­մա­կան, ան­բաղ­դա­տե­լի, աս­տուա­ծու­նակ, ար­գա­սա­ւոր եւ արփ­իա­փայլ սուրբ կտա­կս ձե­ռամբ յոգ­նա­մե­ղի եւ փց­նա­մա­տին գր­չի` Յա­կոբ կրօ­նա­ւո­րի, ի խն­դ­րոյ ե­րի­ցս ե­րա­նեալ սուրբ եւ պա­տուա­կան ըն­դ­րեալ քա­հա­նա­յի||... (շար. թա­փուած):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 297ա (ԺԶ դ., բո­լոր­գիր) Ա­ւր­հ­նու­թիւն... || (297բ) Ո­րոյ ցան­կա­ցող ե­ղեալ եր­ջա­նիկ եւ սր­բա­ս­նեալ քա­հա­նայն Յո­վա­նէս եւ ջա­նաց ստա­նալ զա­նա­ռիկ մե­ծու­թիւ­նս եւ զգան­ձս ան­կո­ղոպ­տե­լի ի վա­յե­լու­մն ան­ձին իւ­րոյ եւ ծաղ­կեալ զա­ւա­կաց իւ­րոց` տէր Ստե­փա­նոս քա­հա­նա­յին եւ Վար­դա­նի­սին, յո­րոյ ա­նուն ստա­ցաւ զսուրբ Ա­ւե­տա­րա­նս, զոր վա­յե­լել տա­ցէ տէր Աս­տուած ընդ եր­կայն ա­ւուրս. ա­մէն: Եւ յետ աս­տեա­ցս ե­լա­նե­լոյ` յի­շա­տակ բա­րի հո­գոյ իւ­րո եւ ծն­օ­ղաց իւ­րոց, հօրն` Ներ­սէ­սին, եւ մօրն` Սի­րա­մար­գին, եւ եղ­բ­օրն` Շա­ղու­բա­թին, եւ որ­դոյ նո­րա` Ա­հա­րո­նին, եւ կե­նա­կ­ցի տէր Յո­վա­նի­սին` Է­թար­փա­շին, եւ զա­ւա­կաց իւ­րեանց` տէր Ստե­փա­նոս քա­հա­նա­յին եւ Վար­դա­նի­սին եւ Ներ­սէ­սին, եւ դս­տե­րա­ցն` Նաւ­նու­ֆար խա­թու­նին եւ Բէ­կի խա­թու­նին, եւ քը­ւեր­ցն` Նար­գիզ խա­թու­նին եւ Նսէֆ խա­թու­նին, եւ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն իւ­րոց եւ կե­նա­կ­ցի տէր Ստե­փա­նո­սին` Մար­գա­րիտ խա­թու­նին եւ դե||(298ա)ռա­բոյս պա­տա­նե­կի նո­ցա` Աս­տուա­ծա­տ­րուն (2,5 տող բաց): Եւ դուք լի բե­րա­նով եւ ու­ղիղ սր­տիւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք վե­րա­գ­րե­լո­ցս ի սմա, եւ Աս­տուած ձեզ ո­ղոր­մես­ցի յիւր միւ­սան­գամ գա­լ­ըս­տեա­նն. ա­մէն:

2. 298ա (1580 թ., բո­լոր­գիր, այլ ձեռք) Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ զձեզ յի­շեց[էք] ի Քրիս­տոս եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք Գուլ­գու­նին եւ տղա­յո­ցն, առ հա­սա­րակ ա­մե­նե­ցուն. ա­մէն: ՌԻԹ (1580):

50բ (Նոյն ձեռ­քով) ԶԱ­նան յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս:

3. 298ա (ԺԸ դ., նօ­տր­գիր, ջն­ջուած) Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զմաք­րա­փայլ ա­ղաւ­թ­ըս:

Կն­քա­դ­րոշմ` 4բ Գիր­քս Սուրբ Է­ջմ­իած­նա է:

Գր­չա­փորձ` 296բ Դարձ դու մե­ղա­ցն, մե­ղայ տվէք, / Որ փո­շի­ման քան զիս չմ­նէք:

382

Ա­ՒԵ­ՏԱ­ՐԱՆ

 Աս­տա­պատ ՉԺԸ-1269

ԳՐԻՉ` Ա­ռա­քեալ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ա­ռա­քեալ քհյ:

ԹԵՐԹ` 367. չգ­րուած` 1ա, 365ա-6բ, 367բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԼԷ 10 (Ա, ԼԷ 9, Ի 8, ԻԸ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 34,5 25,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` խո­շոր բո­լոր­գիր (նմուշ` 208ա): ՏՈՂ` 19: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` զար­դա­հիւս մե­տա­քս: Կոս­տ­ղա­պատ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Խաչ` 1բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 2ա, 102ա, 166ա, 279ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան, խաչ: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` դե­ղին, կա­պոյտ, կա­նաչ, սր­ճա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Ե­ղի­շէի Վասն Վար­դա­նայ եւ Հա­յոց պա­տ­ե­րազ­մին: Ժ-ԺԱ դդ.: 33,5 4,5 սմ չա­փի 2 (Ա-Բ) ե­րիզ, բա­ժա­նուած 4 մա­սի եւ օգ­տա­գոր­ծուած Ա պրա­կի վե­րա­նո­րոգ­ման հա­մար: Մի շարք այլ թեր­թեր ե­ւս նո­րո­գուած նոյ­նի ա­ւե­լի փո­քր բե­կոր­նե­րով: Մա­գա­ղաթ, միա­սիւն, ուղ­ղա­գիծ մա­նր եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աբ): Կար­դալ` Աբ. «[Վե­ցե­րորդ յե­ղա­նակ... Իբ]րեւ զայս լու[ան...] ե­ին եւ ցրու[եալք... տե­ղի]ս, գա­յին [... զիւ­րա­քանչ­յիւ]ր ա­րարս [...] յա­մուրս աշ[խար­հին... հե­ռա]ւոր աւ­տա­րո[ւթեան... ք] ա­ջա­լե­րե­ցան... տպ. Ե­րե­ւան, 1957, էջ 131-32):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր: Ժե դ. նո­րո­գուած եւ լրա­ցուած` 8:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 2ա-101բ Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի:

2. 102բ-65բ Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի:

3. 166ա-278բ Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու:

4. 279ա-362ա Ա­ւե­տա­րան Յով­հան­նու:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1բ. Վա­շա զքեզ, խաչդ դե­ղին,

Որ փա­ռա­ւո­րէ քո տե­ղին,

Զքեզ տե­սեալ հեր­ձ­ւա­ծո­ղի

Թող պա­տա­ռի լեր­դն եւ լե­ղին:

101բ Զստա­ցող գրոց սր­բո Ա­ւե­տա­րա­նիս` զպատ­ւեալ քա­հա­նա Ա­ռա­քեալ կո­չե­ցեալ յի­շե­ցէք, ա­ղա­չեմ, նա­եւ զծ­նաւ­ղսն իւր:

362ա Փա՜ռք... Յա­մին, յո­րում ա­ռաւ քա­ղա­քն, որ Թի­ո­դո­պաւ­լիս կո­չի, որ է Կար­նո, ի ձեռս այ­լա­սե­ռի­ցն, որ Թա­թարն կո­չի, բա­րե­զարդ մա­նուկ մի գե­րի ա­ռեալ բե­րաւ ի Պար­սի­կս, ի քա­ղա­քն Թաւ­րէժ: Եւ մայր|| (362բ) սո­րա, ծնաւ­ղա­կան գթովն ա­ղե­խար­շեալ, զկա­նա­ցի տկա­րու­թիւ­նն ի բաց ե­դեալ, խու­զար­կեալ գտա­նէ եւ զա­մե­նայն զինչ եւ մ[ն] ա­ցեալ ին­չս, որ ու­նէր, վա­ճա­ռեալ գնէ զոր­դին` խոս­տա­ցեալ Աս­տու­ծոյ նւի­րել, եւ բե­րեալ ի Հայս, ի գե­ղա­քա­ղա­քն Գե­ղա­մի, ո­րո ա­սի Գառ­նի, տա զսա յու­սու­մն դպ­րու­թեան: Եւ սա վար­ժեալ առ ո­տս բա­րե­շուք ծե­րո Սար­գիս քա­հա­նա­յի, ո­րո ա­սի Մո­զոնց, եւ գայ ի յաս­տի­ճան քա­հա­նա­ու­թեան: Եւ յետ ա­մաց ինչ ան­ցե­լո գա բնա­կէ ի սահ­մա­նս Նա­խի­ջա­ւան քա­ղա­քի, ի գե­ղի մի Աս­տա­պատ կո­չե­ցեալ, առ ա­փն գե­տոյն Ե­րաս­խա: Եւ կե­ցեալ ա­ւո[ւ]րք ինչ` մնաց յա­մուս­նոյն ոչ ու­նե­լով զա­ւակ եւ զայս ա­ծեալ զմ­տաւ, որ ա­սէ Գիր, || (363ա) թէ. Ե­րա­նի, որ ու­նի զա­ւակ ի Սի­ոն եւ կամ ըն­տա­նեա­կս յԵ­րու­սա­ղէմ, ստա­նա զա­ւե­տա­բեր քա­րո­զս եւ զլու­սա­ւո­րի­չս տի­ե­զե­րաց, զի ա­րե­գա­կն լու­սա­ւո­րէ զա­չս տե­սաւ­ղաց եւ մնա տե­սաւղն նոյն­պէս, որ­պէս էրն, եւ սա զո­գիս լսաւ­ղա­ցն լու­սա­ւո­րէ եւ ի խա­ւա­րայ­նո­ցս եւ ի ստ[ո]րնայ­նո­ցս ի վեր ա­ծէ եւ զմար­դն հրեշ[տ] ա­կս առ­նէ եւ բնա­կե­ցու­ցա­նէ ի վե­րի­նն Ե­րու­սա­ղէմ եւ տե­սո­ղս փա­ռա­ցն Աս­տու­ծոյ առ­նէ: Եւ սա վա­ճա­ռա­կան ե­ղեալ որ­պէս որ­պէս (վեր­ջին բա­ռը կար­միր թա­նա­քով ջն­ջած) այն, որ գտեալ մի պատ­ւա­կան մար­գա­րիտ եւ զա­մե­նայն, զոր ինչ ու­նէր, վա­ճա­ռեաց եւ գնեաց զայն մար­գա­րիտ սաա­պէս: Եւ սա զա­մե­նայն զին­չս իւր, զոր ու­նէր, վա­ճա­ռեալ` զսա ստա­ցաւ զա­ւակ եւ ըն||(363բ)տա­նեա­կս ի դրան Տեառն ի կե­նաց վա­յե­լու­մն եւ յի­շա­տակ ան­ջինջ ա­ռա­ջի Քրիս­տո­սի իւրն եւ ծնաւ­ղաց իւ­րոց Հրա­հատ քա­հա­նաի եւ Լի­տիկ­նա եւ այլ ա­մե­նայն ազ­գա­տոհ­մին իւ­րոյ, զի ստա­ցաւ զսա ի յար­դար եւ ի քրտ­նա­խոնջ վաս­տա­կոց ոչ յղ­փու­թե­նէ, այլ որ­պէս խե­րե­ւեշ այ­րոյն զա­մե­նայն գո­յիւ չափ զկեա­նս իւր, զոր ու­նէր, արկ զսա ան­ւա­նե­լով գանձ հո­գե­ւոր, զի ուր գանձ է, եւ անդ է սիր­տն:

Եւ ես` մեղ­սա­մա­կարթ գրի­չս Ա­ռա­քեալ, յա­ղերս ան­կեալ հայ­ցեմ զըն­թեր­ցաւ­ղսդ լիա­բե­րան ա­սել, թէ. Տէր Աս­տուած, քո ա­րար­չա­կան սի­րովդ ո­ղոր­մեա ստա­ցո­ղի սո­րա` Ա­ռա­քեալ քա­հա­նաի եւ հան մասն եւ բաժ||(364ա)ին ընդ քո­ոց սր­բոց ա­ռա­քե­լո­ցն եւ մար­տի­րո­սա­ցն, որք վկ­աա­կան ա­րեամբ նա­հա­տա­կեալ պսա­կե­ցան ի քէն: Ընդ նո­սին պսա­կեալ խառ­նեա եւ կա­ցո ա­ռա­ջի ա­հա­ւոր բե­մի քո եւ քեզ ընդ Հա­ւր եւ Սուրբ Հո­գոյդ փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս:

Եւ որք յի­շէք, յի­շեալ լի­ջիք եւ դուք, եւ զիս` զեղ­կե­լի գրի­չս մի՛ ան­տես առ­նէք, այլ յա­րար­չէն խն­դ­րել թո­ղու­թիւն բազ­մու­թեան յան­ցա­նաց իմ, որ որ ա­ռա­ւե­լեալ է, քան զա­ւա­զս եւ քան զբոյ­սս եր­կ­րի եւ քան զշի­թս ան­ձ­րե­ւաց: Եւ ես, յու­սա­ցեալ յա­ղաւ­թս ձեր, մի թե լսէ գթա­ծն հայ­ց­ւա­ծոց ձե­րոց եւ ե­թէ սխա­լա­նս ինչ գտա­նէք կամ այլ ինչ խո­շո­րու­թիւն, թո­ղու­թեան ար­ժա­նի առ­նէք, զի ոչ գոյր տե­ղի խնա­մով, այլ ժա­մա­տուն եւ ժխորս շատ: ||(364բ) Ա­ղա­չեմ յի­շել զՇահ­տի­կին եւ զծ­նաւ­ղսն իւր` զՆեր­սէսն եւ զՄա­մ­թու­թն, եւ զոր­դին Ստե­փա­նոս, զի մի­ով դա­հե­կա­նաւ սա­տար ե­ղեւ գրո­ցս, նա­եւ զՇ­նոր­հա­ւո­րի­կն եւ զՈւ­մե­կն, զԻ­նա­թն:

Գրե­ցաւ ի յԱս­տա­պատ, ի հո­վա­նեաւ Սուրբ Վար­դա­նիս, յա­ւուրս գար­նայ­նոյ, որ գայր գե­տս դա­րիւ եւ դա­րիւ, լի փխա­ցեալ, ի թւա­կա­նու­թեա­նս Հա­յազ­նեա­ցս աւ­թն հա­րիւր եւ տասն եւ ութ (1269), սկ­սեալ ի տրէ եւ ա­ւարտ սո­րա ի նոյն: Եւ ա­ւար­տո­ղին Քրիս­տո­սի փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

101բ (ԺԵ դ., բո­լոր­գիր) Ո՜վ դասք լոյ­սե­րա­մից եւ պաշ­տաւ­նայք Քրիս­տո­սի, որք հան­դի­պիք այսմ սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով կամ տե­տա­նե­լով, յի­շե­ցէք ի սուրբ եւ ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր զվեր­ջին կազ­մո­ղս սո­րա զԳ­րի­գոր տրուպ քա­հա­ն­այս եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն, եւ Աս­տուած զձեզ յիշ­ման ար­ժան առ­նէ. ա­մէն:

367ա (ԺԶ դ., բո­լոր­գիր) Ո՜վ սուրբ եւ աս­տուա­ծա­հա­ճո քա­հա­նայք եւ կրօ­նա­ւորք եւ ման­գունք ե­կե­ղե­ցո, որք հան­դի­պիք այս խո­շոր գծիս, յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զկազ­մող սո­րա զԳ­րի­գոր մե­ղա­պար­տս, զհայրն իմ եւ զմայրն իմ, որ բա­զում աշ­խա­տա­նս կրեաց ի վե­րա սուրբ Ա­ւե­տա­րա­նիս ի կազ­մե­լն:

.........

Դատ ոտ ւուտ մատ իտ ատ սատ ետ լատ

.........

թատ էտ ետ սատ ետ մատ դատ ոտ ւուտ

....... ...

էտ լաս չատ լատ իտ նատ իտ սատ իտ նատ

-----------* Ձե­ռա­գ­րի 1ա է­ջում փակ­ց­րած ԺԹ դ. բա­ցա­տ­րա­կա­նում «ՊԺԸ թուա­կա­նը Մես­րոպ Մա­գիս­տ­րո­սի ձեռ­քով ուղ­ղուած է «ՉԺԸ:

չար ետ սատ ետ մատ ետ սատ էտ լ ա[տ]

ստ ցատ իս թատ էտ ետ սատ ետ մատ

ես կատ ետ սատ թատ էտ յատ ին

Նատ չատ իտ նատ ետ սատ ետ մատ:

Գր­չի ձեռ­քով բա­ցուած եւ գրուած է նոյն է­ջի ձա­խա­կող­մեան լու­սանց­քում:Կար­դալ իւ­րա­քան­չիւր վան­կի ա­ռա­ջին գի­րը:

Դու մի ա­սել, թէ ես եմ,

Դու[ն] այլ [էլ] չլի­նիս, ինչ ես եմ,

Ես այլ [էլ] աս­ցի, թէ ես եմ,

Եկ տես, թէ յին­չին ես եմ:

383

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

Փո­քր Ղա­րա­քի­լի­սէ     ՌՄՀԳ -1824

ԳՐԻՉ` Պե­տ­րոս դպիր Տէր-Բար­սե­ղեան Շի­րակ­վան­ցի: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ստե­փան­նոս վրդ. Ե­նօ­քեան:

ԹԵՐԹ` 254. չգ­րուած` 1ա-5բ, 7աբ, 219բ, 249ա-54ա: ՊՐԱԿ` 1 4 + Ա -ԻԲ 12 (Բ, Դ 10, Թ 14, Ի թռիչք): ՆԻՒԹ` թուղթ, կապ­տա­գոյն, «Ե. Տ. Ն., «1823 եւ ար­ջա­ն­շան լու­սա­դ­րոշմ­նե­րով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 33 21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 59ա): ՏՈՂ` 30-34: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` բազ­մա­գու­նի ծաղ­կա­դ­րոշմ չիթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 8ա ( ա­նա­ւարտ): Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, բու­սա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար. տեղ-տեղ թա­նա­քից (ցրիվ) գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած, շա­գա­նա­կա­գոյն բծեր, կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած, կա­շին մի քա­նի տեղ ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 6ա-216ա Բանք ոսկ­իա­կանք են գե­ղեց­կա­գոյնք` յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ զա­նա­զան վար­դա­պե­տու­թեամբ Սուրբ Գրոց քա­րո­զաւ­թեան բո­լոր տար­ւոյն, ա­րա­րե­ցեալ եւ շա­րա­դ­րե­ցեալ ի գե­րա­զանց սր­բա­զան աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռէ­ճի­նոյ, ի կար­գէ քա­րո­զո­ղաց եւ յե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէ­սի­ոյ, որ եւ սկ­սա­նի եր­ջան­կա­պէս: Թարք­մա­նե­ցեալ ի լա­տի­նա­կան լե­զուէ ի բար­բառ հայ­կա­կան ի Ղու­կա­սու վար­դա­պե­տէ Խար­բեր­թեց­ւոյ` խն­դ­րա­նօք եւ ծա­խիւք տեառն Յա­րու­թիւն յոգ­նա­յարգ վար­դա­պե­տի եւ գե­րա­մե­ծար ե­պիս­կո­պո­սի եւ ա­շա­կեր­տի տեառն Յո­հան աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի եւ մե­ծի ար­դիւ­նա­ւո­րի պա­տր­իար­գի Բա­ղի­շեց­ւոյ եւ սր­բոյ տե­ղեա­ցն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ այ­ցե­լուի եւ ա­ն­ար­ժան ծա­ռա­յի, Յա­մի Տեառն 1733, ի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս քա­ղա­քի:

6ա Արդ, վերս­տին ար­տա­գ­րե­ցաւ աշ­խա­տու­թեամբ յու­մեմ­նէ Պե­տ­րոս չն­չին դպ­րէ, խն­դ­րա­նօք եւ ծա­խիւք տեառն Ստե­փան­նոս աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի Ե­նօ­քեան կո­չե­ցե­լոյ, որ ի միա­բա­նու­թե­նէ Սր­բոյ Կա­թ­ու­ղի­կէ Է­ջմ­իած­նի եւ յա­ջոր­դի Շի­րա­կա­վա­նու եւ Փամ­բա­կու տէ­րու­նի ժո­ղո­վր­դոց: Այլ եւ ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն տէր Եփ­րե­մայ աս­տուա­ծ­ըն­տիր կա­թ­ու­ղի­կո­սի, որ ի Վա­ղար­շա­պատ քա­ղա­քի եւ աս­տուած[ութ]եան տա­ճա­րի, նա­եւ ի յա­ւուրս ին­ք­նա­կալ կայ­սե­րու­թեան ա­մե­նայն Ռու­սաց եւ այ­լոց Ա­լէք­սան­դր քրիս­տո­սապ­սակ օ­գոս­տա­փայլ թա­գա­ւո­րի եւ միա­հե­ծան բռ­նա­կա­լի կող­մա­նն հիւ­սի­սոյ: Յա­մի Տեառն 1824 եւ սեպ­տեմ­բե­րի 8, ի Շի­րակ գա­ւա­ռի, ի գիւղն Փո­քր Ղա­րա­քի­լի­սէ ա­նուա­նեալ

Տե՛ս Լ0 404, 1-279: 0րի­նա­կս բաղ­կա­ցած է 120 գլուխ­նե­րից. չու­նի ¢ ձբ-ձդ, ճժե-ճժէ, ճիա-ճիգ, ճիէ-ճիթ, ճլթ-ճծթ եւ նման է Լ0 402-ին:

 Առ­կա գլուխ­նե­րը հա­մա­պա­տաս­խան են. 1-81 = Ա-ՁԱ, 82-111 = ՁԵ-ՃԺԴ, 112-114 = ՃԺԸ-ՃԻ, 115-117 = ՃԻԴ-ՃԻԶ, 118-120 = ՃԼ-ՃԼԲ: Յռջբ. / 6բ-8ա: Ցանկ / 216ա-9ա:

Բ. 220ա-8ա Հա­մա­ռօտ վար­դա­պե­տու­թիւն կա­ռա­վա­րե­լոյ զպաշ­տօ­նեայս ե­կե­ղեց­ւոյն Քրիս­տո­սի եւ տն­տե­սե­լոյ զսր­բազ­նու­թիւն ա­պ­աշ­խա­րու­թեան -Ո­րով­հե­տեւ մա­նա­ւան­դա­կա­նն փոյթ, զոր ար­քե­պիս­կո­պո­սուն­քն... յե­նեալք առ քա­նա­կու­թեան` տե­ւեն (տե՛ս Լ0 402. 249ա-58ա):

Գ. 228ա-48բ [Գրի­գո­րի Տա­թե­ւաց­ւոյ] Ընդ­դէմ կո­րու­սեալ ազ­գին տաճ­կաց, որք կա­րա­պետ են նե­ռի­նն եւ նոր հե­թա­նոսք հեր­ցուա­ծով Ա­րի­ո­սի եւ Կե­րին­թո­սի... Եւ նախ ա­ռա­ջի­նն` ու­րա­նան զեր­րոր­դու­թիւն ան­ձանց, որ­պէս Սա­բէլ... եւ բան առ բան պա­տաս­խա­նե­ցէք եւ մի յաղ­թի­ցիք: Այս­քան առ այս: Ի փառս Աս­տու­ծոյ... ա­մէն (տե՛ս Լ0 402, 258բ-80ա: Ցան­կը` խո­րա­գ­րից յե­տոյ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

6ա (տե՛ս):

150բ Ա­ղա­չեմ յի­շել զստա­ց­օղ գր­գոյս` զբ­նիկ միա­բան սր­բոյ կա­թ­ու­ղի­կէ լու­սա­կեր­տին, զՆա­խի­չե­ւան­ցի Ե­նօ­քեան Ստե­փա­նա­նոս հե­զա­հո­գի, սր­բա­կ­րօն վար­դա­պե­տն` յա­ջոր­դն Տաշ­րայ եւ ար­գա­ւան­դա­հող եր­կ­րին Շի­րակ­վա­նայ: Նա­եւ մե­ղօք զա­ռա­ծեալ Տէր-Բար­սե­ղեան Պե­տ­րոս փծուն գրի­չս, որ եմ ծա­ռա­յից ծա­ռայ: Եւ յի­շ­օղքդ յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի գա­ռին, որ կայ ի վե­րայ լե­րի­նն Սի­ով­նի, որ դպ­րու­թիւնք բա­նին նմա ա­ռա­ջի:

288ա ԶՇի­րակ­վան­ցի չն­չին գրիչ Պե­տ­րոս դպիրս յի­շել մաղ­թեմ:

384

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

ԺԸ-XVIII

 

ԹԵՐԹ` 55+1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1աբ, 53բ-5բ: ՊՐԱԿ` Ա-Ե (խառն` Ա, Գ 10, Բ, Դ 14, Ե 8): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32,5 22,2: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 31ա): ՏՈՂ` 38: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Վեր­ջից պո­կուած է չգ­րուած 2 թերթ: Կազ­մի Բ փեղ­կը ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1գ-53ա Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեամբ յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­դ­րեալ եւ ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռա­ճի­ոյ, կար­գէն քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նին

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա: Միայն Ա-ԽԱ գլուխ­նե­րը: Յռջբ.` 1գ: Չու­նի յի­շա­տա­կա­րանթարգ­մա­նու­թեան եւ ցան­կեր:

385

ՌՈՒՏ0ԼՖՈՍ ԿԼՈՒ­ԴՈՍ, ՔԱ­ՐՈԶ­ԳԻՐՔ

ԺԸ-XVIII

ԹԵՐԹ` 125 (գր­չի է­ջա­կալ­մամբ` 1-258). չգ­րուած` 1աբ, 100ա-4բ, 124բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԶ 8 (Զ 5): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32 21: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 30ա): ՏՈՂ` 39-44: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թա­նա­քից գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած, տեղ-տեղ խո­նա­ւու­թեան հետ­քեր: Սկզ­բից եւ վեր­ջից չգ­րուած մի շարք թեր­թեր կտ­րուած-հա­նուած: 4-րդ եւ 5-րդ թեր­թե­րից մնա­ցել են մա­սունք­ներ: Կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած, Բ փեղ­կի տախ­տա­կը կոտ­րուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

2ա-125բ Բանք եւ Ճառք սր­բոց տօ­նա­խմ­բու­թեանց գեր­յար­գե­լի Յա­կոբ կրօ­նա­ւո­րի ար­հի­ե­պիս­կո­պո­սին, ի կար­գէն քա­րո­զո­ղաց. Բանք ոսկ­իա­կանք յա­ղա­գս գըլ­խա­ւոր սր­բոց տօ­նա­խմ­բու­թեանց, զորս հռ­չա­կէ ե­կե­ղե­ցին ի հնու­թե­նէ, եւ յան­թիւ սղա­լա­նաց սր­բա­գ­րեալք ե­ղեն ի ձեռն այլ գեր­յար­գե­լի կրօ­նա­ւո­րի, որ կո­չի Ու­տօլ­ֆոս, մա­կա­նուամբ Կը­լու­դոս... Հա­տոր ա­ռա­ջին: Ի տպա­րա­նի Յո­հան Մար­թի­նի, ի ներ­քոյ նշա­նի Ոսկ­իակ­իա­կան գր­քոյս, 1687: Ի սոյն գր­քոյս հա­ւա­քե­ցեալք պի­տա­նա­գոյն­քն մե­րոյս ե­կե­ղեց­ւոյ ի յեր­կուց հա­տո­րի­ցն

1. 2ա-7բ Յա­ղա­գս ծնն­դեան սր­բոյ կու­սին (բանք 1-5)...-Ցան­կայր Որ­դին Աս­տու­ծոյ մարդ­կա­յին բնու­թեամբ... (թա­փուած` բան 3 եւ 4):

2. 7բ-20ա Յա­ղա­գս վե­րա­փոխ­ման ա­մե­նա­փա­ռա­ւոր կու­սի (բանք 1-9)...-Յայտ իսկ է ա­մե­նայն հա­ւա­տա­ցե­լոց...

3. 20ա-31ա Յա­ղա­գս Ա­ւետ­ման սուրբ Աս­տուա­ծած­նին (ճառք Ա-Է)... -Բան­քս այ­սո­քիկ են բանք նա­հա­պե­տաց...

4. 31ա-6բ Ի հսկ­ման կամ ի ճրա­գա­լու­ցի ծնն­դեան Տեառն (ճառք Ա-Ե)...-Շուրջ զգա­լս­տեամբ Փրկ­չին մե­րոյ յաշ­խարհ...

5. 36բ-43բ Ի ծնն­դեան տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի (ճառք Ա-Թ)...- Ա­սէ 0գոս­տի­նոս ի գիրս եր­րոր­դու­թե­նէ...

6. 43բ-8ա Յա­ղա­գս յայ­տ­նու­թեան Տեառն մե­րոյ (ճառք Ա-Զ)...-Քրիս­տոս ե­կն յաշ­խարհ առ ի ստա­նալ զթա­գա­ւո­րու­թիւն...

7. 48ա-52բ Յա­ղա­գս թլ­փա­տու­թեան Տեառն մե­րոյ (ճառք Ա-Ե)...-Թէ­պէտ Յի­սուս էր ու­թ­օ­րեայ...

8. 52բ-8ա Ի Մաք­րա­գոր­ծու­թեան կու­սին Մար­իա­մու (ճառք Ա-Ե)...- Արդ, ի հնու­մն սուրբ նա­հա­պետք սպա­սէ­ին միշտ գա­լս­տեան Մես­իա­յին...

9. 58ա-64բ Յա­ղա­գս ընթ­րեաց Տեառն (ճառք Ա-Զ)...- Այ­սո­քիկ բանք, զորս ա­սաց Աբ­րա­համ հրեշ­տա­կաց...

10. 64բ-72ա Ի յԱ­ւագ ուր­բա­թու չար­չա­րա­նաց Տեառն (ճառք Ա-Է)...-Կա­մե­լով հր­էայ­քն չար­չա­րեալ զՔ­րիս­տոս...

11. 72ա-3բ Ի յԱ­ւագ շա­բա­թի շա­բա­թու ա­ւուրն (ճառք Ա-Բ)...-Քրիս­տոս, որ ի սկզ­բան ստեղծ­ման ա­րա­րա­ծոց...

12. 73բ-8բ Ի տօ­նի սր­բոյ Զատ­կին (ճառք Ա-Ե)...-[Զ]որ յա­ւուր չար­չա­րա­նա­ցն Քրիս­տո­սի ցու­ցա­նէր զսուգ եւ զկոծ իւր...

13. 78բ-9բ Յա­ղա­գս յեր­կ­րոր­դում ա­ւուր սր­բոյ Զատ­կին: Ճառ Ա...-Կա­մե­լով Քրիս­տոս տէրն մեր ի­բր ան­ցա­ւոր ան­ցա­նել...

14. 79բ-80բ Յեր­րոր­դում ա­ւուր սր­բոյ Զատ­կին: Ճառ Ա...-Որ­պէս ե­րե­ւի ի բնա­բա­նէս...

15. 80բ-50բ Ի Համ­բարձ­ման Տեա[ռ]ն (ճառք Ա-Զ)...-Քան­զի խո­նար­հու­թե­նէ ճա­նա­պարհ առ փառս...

16. 85բ-92ա Յա­ւուր տօ­նի Պեն­տէ­կոս­տէ­ին (ճառք Ա-Է)...-Կա­մե­լով մար­գա­րէն ըն­դու­նիլ զշ­նոր­հս Հոգ­ւոյն Սր­բոյ...

17. 92ա-6ա Տօն Սր­բոյ Եր­րոր­դու­թեան զա­նա­զան կեր­պիւ հռ­չա­կի (բանք Ա-Դ)...-Ո­մանք առ­նեն զտօ­նա­խմ­բու­թիւն...

18. 96ա-9բ Յա­ղա­գս Վե­րաց­ման սր­բոյ խա­չին (բանք Ա-Դ)...- Աս­տուստ դնին եր­կու տար­բե­րու­թիւն փայ­տի...

19. 105ա-10ա Յա­ղա­գս սր­բոյն Յօ­հան­նու Մկրտ­չի (բանք 1-5)...-Մեծ իսկ է լի­նի­լն ա­ռա­քեալ Աս­տու­ծոյ...

20. 110ա-2բ Յա­ղա­գս գլ­խատ­ման սր­բոյն Յօ­հան­նու Մկրտ­չի (բանք Ա-Գ)...-Գրեալ է, զի թէ­պէտ ե­րա­նե­լին Յո­հա­նէս...

21. 112բ-6բ Յա­ղա­գս սր­բոյն Ստե­փան­նո­սի եւ հաս­տա­տու­թեան նո­րին (ճառք Ա-Ե)...- Աս­տի սկ­սեալ գրէ ա­ւե­տա­րա­նի­չն Ղու­կաս...

22. 116բ-21բ Յա­ղա­գս սր­բոյն Յօ­հան­նու ա­ւե­տա­րան­չին (ճառք Ա-Ե)... -Եւ զի չո­րիւք կեն­դա­նեօք նշա­նա­կին ա­ւե­տա­րա­նիչ­քն...

23. 121բ-3բ [Յա­ղա­գս Յա­կո­բայ ա­ռա­քե­լոյն /բանք Ա-Գ/...- Արդ, ոչ միայն մա­հն ե­րա­նե­լի Յա­կո­բո­սի...

24. 123բ-4ա Յա­ղա­գս սր­բոյ ա­ռա­քե­լոյն Յա­կո­բայ փո­քու: Ճառ Ա...- Այ­սո­քիկ բանք, որք ա­սա­ցան զնա­հա­պե­տէն Յա­կո­բայ... թող սո­ցա, զի ոչ գի­տեն զինչ գոր­ծեն:

-125աբ Ցանգ Քա­րոզ­գր­քիս -Յա­ղա­գս ծնն­դեան սր­բոյ կու­սին Մար­իա­մու` [ե­րես] 1... Յա­կո­բայ ա­ռա­քե­լոյն փո­քու` [ե­րես] 244:

Լու­սանցք­նե­րում նշուած են բնա­բան­նե­րի աղ­բիւր­նե­րը:

386

ԲԱՌ­ԳԻՐՔ ՅԱ­ՏՈՒԿ Ա­ՆՈՒԱՆՑ

ԺԸ-XVIII

ԹԵՐԹ` 134. չգ­րուած` 1աբ, 33աբ, 134աբ: ՊՐԱԿ` 1 1+17 8 (ԺԷ 5): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32,5 20,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 51ա): ՏՈՂ` 53: ԿԱԶՄ` կա­պոյտ խոր­քով ծաղ­կա­թուղթ, թի­կուն­քը` շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` թուղթ 1, սկզ­բում, մասն աս­տա­ռի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի եզ­րերն ու թի­կուն­քը մա­շուած, ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 2ա-32բ Բա­ռա­րան Նոր Աշ­խար­հի, որ ա­սի Ա­մէ­րի­գա

ա. 2ա-29ա Հա­տոր ա­ռա­ջին - Ա­բէլ Թաս­մա­նեան ծոց. Է ծոց ինչ յա­րե­ւե­լից կող­մա­նէ Նոր Զե­լան­դի­ոյ. լայ­նու­թիւն նո­րին Ի փար­սախ եւ եր­կայ­նու­թիւն` ԻԵ փար­սախ... Ֆ օ բ ի շ ր ի. Է տե­ղի ինչ ի Հին Գրեն­լանդ­իայ, ի ծո­վե­զե­րին, ի ԳՃ լայ[նու­թեան] եւ ի ԿԵ եր[կայ­նու­թեան] հիւ­սի­սոյ:

 Ամ­փո­փում է 940 բառ-յօ­դուած:

բ. 29ա-32բ [Հա­տոր եր­կ­րորդ] -Ա մ ա ր ա մ ա. տե­՛ս 0րօ­նօ­քէ: Ա ն թ ի ք ու. Է կղ­զի ինչ փո­քր ի ԳՃ­ԺԷ լայ[նու­թեան] եւ ի Ժէ եր[կայ­նու­թեան]... 0խա. Է քա­րափ ինչ ի կող­մա­նէ յա­րե[ւ]մտից Սուրբ Խաչ կղզ­ւոյն, յաշ­խար­հին Փո­քր Սպա­նի­ոյ, ի ծո­վե­զե­րին, ի ԳՃԹ լայ[նու­թեան] եւ ի ԺԸ եր[կայ­նու­թեան] հիւ­սի­սոյ: Եւ աստ ե­դաւ օ եւ խէ տառս ի վեր­ջոյ ան­կարգ, որ ե­ղեւ վրիպ­մամբ, ուս­տի մի՛ ե­պե­րի­ցէք զգ­ր­օ­ղս:

 Ամ­փո­փում է 91 բառ-յօ­դուած:

Բ. 34ա-133բ Բա­ռա­րան յա­տուկ ա­նուանց Աս­տուա­ծա­շունչ գրոց Հին եւ Նոր Կտա­կա­րա­նաց -Ա բ ա ս թ է. ըստ յու­նաց գրի` Դա­բաս­թէ-Մեղ­րա­բուխ. Է ա­նուն քա­ղա­քի, որ էր ցեղն Զա­բու­ղօ­նի, մերձ ե­զր Ծո­վուն Մե­ծի 30 աս­պա­րէզ... 0 ր օ ն ա յ ի մ. տե­՛ս Ո­րո­նա­իմ կամ Ո­րո­նա­յիմ: Ե­րեմ­իայ, 48. 3: Վերջ:

 Ամ­փո­փում է Հին եւ Նոր Կտա­կա­րան­նե­րի բո­լոր տե­ղ­ա­նուն­նե­րը` ըն­դար­ձակ բա­ցա­տ­րու­թիւն­նե­րով եւ աղ­բիւր­նե­րի մատ­նա­նշ­մամբ:

387

ՆԵՐ­ՍԷՍ ԼԱՄԲ­ՐՈ­ՆԱ­ՑԻ ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆՔ Ի ԿԱՐ­ԳՍ Ե­ԿԵ­ՂԵՑ­ՒՈՅ

ԺԹ -XIX

ԹԵՐԹ` 54. չգ­րուած` 1ա-2բ, 3բ, 51բ-4բ: ՊՐԱԿ` 8 8 (Ա 2, Բ, Ը 6): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 35 21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 16ա): ՏՈՂ` 44: ԿԱԶՄ` ծաղ­կա­թուղթ, թի­կուն­քն ու ան­կիւն­նե­րը` սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ: Ա փեղ­կի կեն­տ­րո­նում դեղ­նա­ւուն պի­տակ. «Խոր­հր­դա­ծու­թիւն սր­բոյն Ներ­սէ­սի: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, սպի­տակ թուղթ, «Կ"Չ լու­սա­դ­րոշ­մով, մասն աս­տա­ռի:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -3ա (սիւ­նակ­նե­րից իւ­րա­քան­չիւ­րի վե­րե­ւում կար­միր թա­նա­քով մէ­կա­կան խաչ):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

4ա-51ա Տեառն Ներ­սէ­սի ե­պիս­կո­պո­սի Կի­լի­կեց­ւոյ Տար­սո­նի Խոր­հր­դա­ծու­թիւն վասն ուղ­ղա­փառ հա­ւա­տոյ ե­կե­ղեց­ւոյ, որ ի սուրբ Եր­րոր­դու­թիւ­նն եւ ի տն­օ­րէ­նու­թիւ­նն Քրիս­տո­սի

Տե՛ս Լ0 441, 1ա-45ա: Չու­նի Գլ­խա­կար­գու­թիւն: Յի­շա­տա­կա­րան հե­ղի­նա­կի` 3ա(տե՛ս անդ 122բ):

388

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

ԺԷ -XVII

ՍՏԱ­ՑՈՂ` Պօ­ղոս:

ԹԵՐԹ` 49. չգ­րուած` 1ա-2ա, 47բ-9բ: ՊՐԱԿ` 4 12 (Ա 11) + 1 2: ՆԻՒԹ` թուղթ, «Բվթկչ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 34 21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 22ա): ՏՈՂ` 16: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գույն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­նաչ թա­ւիշ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Տե­սա­րան­ներ պա­տա­րա­գի ա­րա­րո­ղու­թիւ­նից` 2բ, 7բ, 12ա, 15բ, 17բ, 21ա, 23ա է­ջե­րի լու­սանցք­նե­րում: Խոր­հր­դա­ւոր ընթ­րիք` 3ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր, մար­դա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, կա­նաչ, սեւ, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ թա­նա­քի ճա­պա­ղում: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

3ա-47ա [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/ 3ա-5բ (ա թա­փուած): 2/ 5բ-12բ: 3/ 12բ-20բ 4/ 20բ-2բ: 5/ 23ա-47ա:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

47ա ( Այլ ձեռ­քով) Շնոր­հօք եւ օ­ժան­դա­կու­թեամբ Հօր եւ Որդ­ւոյ եւ Հոգ­ւոյն Սր­բոյ ես` նուաստ եւ ա­ն­ար­ժան Պօ­ղո­սս, գնե­ցի զայս Խոր­հուր­դա­տե­տրս ի վաս­տա­կոց ի­մոց վասն յի­շա­տա­կի հոգ­ւոյ ի­մոյ եւ հոգ­ւոյ ծն­օ­ղա­ցն ի­մոց` հօ­ր­ըն ի­մոյ` Գրի­գո­րին, եւ մօրն ի­մոյ` Նազ­լու­խա­նին, եւ կո­ղա­կ­ցին ի­մոյ` Սի­րի­թ­ըխ­տին` հան­գու­ցե­լոյ առ Քրիս­տոս, եւ եղ­բ­օրն ի­մոյ` Ա­զար­իա­յին, եւ այլ ա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն ի­մոց` կեն­դա­նեա­ցն եւ հա­նեա­ցն եւ հան­գու­ցե­լո­ցն, եւ ա­մե­նայն աշ­խա­տա­ւո­րաց սո­րա: Եւ ե­ւս ա­ղա­չեմ ըզ­քեզ, ով սր­բա­ն­ը­ւէր պա[տա]րա­գիչդ Քրիս­տո­սի, զի յի­շես­ցես ըզ­վե­րոյ­գ­րեալ­քն ա­ռա­ջի ան­մահ Գա­ռի­նն Աս­տու­ծոյ: Եւ որք յի­շէք, յի­շեալ լի­ջիք ա­ռա­ջի ա­հեղ ա­տե­նին Քրիս­տո­սի ի միւ­սան­գամ գա­լ­ըս­տեա­նն իւ­րոյ: Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, ով դասք քա­հա­նա­յից եւ մա­ն­կունք սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյ, զի մի ոք իշ­խես­ցէ հա­նել զսա ի դրա­նէ Բջ­նոյ Սուրբ Աս­տուա­ծած­նէն: Ե­թէ ոք յանդ­գ­նի եւ ոչ լուի­ցէ ա­ղա[չա]նաց մե­րոց, գո­ղա­նալ, ծա­խել եւ գրա­ւել կա­մե­նա, այն­պի­սին պա­տիժն ընդ Յու­դա­յի առ­ցէ եւ ա­նէծ­քն ընդ Կա­յե­նի կրես­ցէ եւ ԳՃ եւ ԺԸ հայ­րա­պե­տաց նզո­վից ներ­քոյ ե­ղի­ցի. ա­մէն: Ե­ղի­ցի, ե­ղի­ցի:

389

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

 Աս­պա­հան   ՌՂԶ-1647

ԳՐԻՉ` Աս­տուա­ծա­տուր: ԾԱՂ­ԿՈՂ` Հայ­րա­պետ Ջու­ղա­յե­ցի: ՍՏԱ­ՑՈՂ` 0նոփ­րի­ոս կր.:

ԹԵՐԹ` 30+1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1ա, 2ա, 13ա, 29բ-30բ: ՊՐԱԿ` 1 1+5 6: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 29,5 23: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 17ա): ՏՈՂ` 25: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ կար­միր կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` ծաղ­կա­թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Աս­տուա­ծա­ծին` 2բ, Սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն` 4բ, 23բ, Ա­նա­ռակ որ­դի` 6բ, 14բ, Դա­ւիթ մար­գա­րէ` 7բ, Գառն Աս­տու­ծոյ` 13բ, Հրեշ­տակք փա­ռա­բա­նեն զԱս­տուած` 16ա, Խոր­հր­դա­ւոր ընթ­րիք` 16բ, Փր­կա­գործ չար­չա­րանք` 17ա, Խա­չե­լու­թիւն, Թա­ղու­մն, Յա­րու­թիւն, Համ­բար­ձու­մն` 17բ, Նս­տի­լն ընդ աջ­մէ Հօր, Վեր­ջին դա­տաս­տան` 18ա, Տի­րա­մայ­րը մա­նուկ Յի­սու­սը գր­կին` 19բ, Յայ­տ­նու­թիւն` 22բ, Սուրբ Հո­գի, Քրիս­տոս ի վե­րայ քա­ռա­կեր­պեան ա­թո­ռոյն` 24ա, Մկր­տու­թիւն` 24բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա, 14ա, 18բ: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` կեն­դա­նա­գիր, մար­դա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գրա­դաշ­տը շր­ջա­գ­ծուած, վե­րին մա­սե­րը` ծաղ­կա­զարդ: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին, կա­նաչ, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1դ-28բ [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/ 1դ-4ա: 2/ 4ա-7ա, 3/ 7ա-11բ: 4/ 11բ-2բ: 5/12բ-28բ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

28բ [Փ] ա՜ռք... [Ա]րդ, գրե­ցաւ սուրբ Խոր­հր­դա­տե­տրս ի յեր­կիրս Պար­սից, ի քա­ղա­քս Աս­պա­հան, ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Փի­լիպ­պո­սի Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սի, ձե­ռամբ ա­ն­ար­ժան գծո­ղի Աս­տուա­ծա­տ­րի, թվին ՌՂԶ (1647) ա­մի, ի խն­դ­րոյ բա­րե­միտ եւ աս­տուա­ծա­սէր կրօ­նա­ւո­րի 0նոփ­րի­ո­ին: Եւ յի­շա­տակ է հո­գոյ իւ­րոյ եւ ծն­օ­ղա­ցն, հօրն` մահ­դա­սի Խա­չա­տ­րին, եւ մօրն` Խա­նու­մա­ղին, եւ հօ­րեղ­բար­ցն` Մի­րի­ջա­նին եւ Միր­զա­խա­նին (քե­րուած), եւ եղ­բար­ցն եւ քը­ւեր­ցն եւ ա­մե­նայն ա­րեան ||(29ա) մեր­ձա­ւո­րա­ցն. ա­մէն:

Դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս զծաղ­կող եւ զն­կա­րող սո­րա` զՋու­ղա­յե­ցի Հայ­րա­պե­տն, եւ զծ­ն­օ­ղսն իւր եւ զա­մե­նայն ա­րեան մեր­ձա­ւորսն: Յի­շե­ցէք եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ ի միւ­սան­գամ գա­լ­ըս­տեան իւ­րոյ. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր[կի­նս]:

390

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

 Աս­պա­հա՞ն  ԺԷ -XVII

ԹԵՐԹ` 18. չգ­րուած` 1ա: ՊՐԱԿ` 2 (10+8): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31 24: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 12ա): ՏՈՂ` 22: ԿԱԶՄ` ոս­կե­դ­րոշմ կար­միր կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Լու­սան­ցա­յին մա­սե­րը խու­նա­ցած, կազ­մի կա­շին քեր­ծուած:

Ծնթ. Հմմտ. Լ0 389 (գր­չու­թեամբ յար եւ նման):

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1բ-18բ [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տես Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/1բ-3ա: 2/3ա-5բ: 3/5ա-9ա: 4/9ա-10ա:

5/10ա-18բ:

391

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

ՌՃԽԹ -1700

ԳՐԻՉ` Յո­հա­նէս քհյ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` տէր Մի­նաս կր.: ԹԵՐԹ` 25 + 1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1ա-2ա, 23ա-5բ: ՊՐԱԿ` 4 6 + 1 2: ՆԻՒԹ` թուղթ, մա­հի­կա­ն­շան լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 29 21,3: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 14բ): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ կար­միր կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` ծաղ­կա­թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Տե­սա­րան­ներ պա­տա­րա­գի ա­րա­րո­ղու­թիւ­նից` 2բ, 12ա, վեր­ջին ընթ­րիք` 14բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա: Լ ու ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, հաւք, հրեշ­տակ: Զ ա ր դ ա գ ի ր` կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին, սր­ճա­գոյն, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

3ա-22բ [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19. ¢ 1/3ա-4բ (ա չիք): 2/4բ-8ա: 3/8ա-11բ: 4/11բ-2բ,5/12բ-22բ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

22բ Ո՜վ պա­տա­րա­գող, ա­ռա­ջի զե­ն­ման ան­մահ գա­ռինդ յի­շեա զստա­ցող սո­րա` զտէր Մի­նաս կրօ­նա­ւորն եւ զծ­ն­օ­ղսն իւր, նա­եւ մե­ղա­պարտ, սու­տ­ա­նուն Յո­հա­նէս քա­հա­նայ գրի­չս յի­շեա, եւ դուք յի­շեալ (ԺԹ դ. շղա­գ­րով լրա­ցում` «լի­ջիք ա­ռա­ջի ան­մահ Գա­ռի­նն Աս­տու­ծոյ: Ա­շա­կերտ Սր­բոյ Է­ջմ­իած­նի):

Թվին ՌՃԽԹ (1700), Փե­տր­վար ԺԶ:

392

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիսՌՃԾԲ -1708

ԳՐԻՉ` Պե­տ­րոս դպիր: ԾԱՂ­ԿՈՂ` Գաբ­րի­էլ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Կա­րա­պետ վրդ. Զէյ­թուն­ցի:

ԹԵՐԹ` 29. չգ­րուած` 1ա-2բ, 4ա, 28ա-9բ: ՊՐԱԿ` 1 1 + 8 (12 +10,4) + 1 2: ՆԻՒԹ` թուղթ, մա­հի­կա­ն­շան լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31,5 23,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 20ա): Տող` 24: ԿԱԶՄ` ոս­կե­դ­րոշմ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: Ա փեղ­կին` խա­չե­լու­թիւն, Բ փեղ­կին` Տի­րա­մայ­րը մա­նուկ Յի­սու­սը գր­կին: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 +1, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Տե­սա­րան­ներ պա­տա­րա­գի ա­րա­րո­ղու­թիւ­նից` 4բ, 7բ, 14բ, 18ա, Սուրբ եր­րորդ­դու­թիւն` 12բ, Խոր­հր­դա­ւոր ընթ­րիք` 17բ, Խա­չե­լու­թիւն` 22բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 5ա: Լ ու ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, տոհ­մա­ծառ (5ա), քե­րով­բէ: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, մար­դա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Լու­սանցք­նե­րը վնա­սուած: Կազ­մի կա­շին կի­սա­մաշ:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

3ա-27ա [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/3ա-6բ (սկ. «Քա­հա­նայք քոզգե­ց­ցին): 2/6բ-10ա: 3/10ա-4ա: 4/14ա-5բ: 5/15բ-27ա:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

27բ Փա՜ռք... Արդ, ես` Կա­րա­պետ վար­դա­պե­տս, որ եմ տե­ղեաւ Զեյ­թուն­ցի եւ վե­րա­տե­սուչ Գա­լա­տի­ոյ քա­ղա­քին եւ բո­լոր նա­հան­գի նո­րին ՌՃԾԲ (1703) թվին, ամ­սեա­նն սեպ­տեմ­բե­րի ԺԶ, պատ­կեր ա­ւուրն չո­րեք­շաբ­թի ե­կի ի կայ­ս­ր­ա­գահ եւ ծո­վա­հա­յեաց քա­ղա­քն Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս եւ գը­տայ ո­մն ծաղ­կա­րար Գաբ­րի­էլ ա­նուն յոյժ ա­րուես­տա­բան նկա­րիչ, որ­պէս աստ տե­սա­նի ա­րուես­տա­գոր­ծու­թիւն ի պատ­կե­րաց եւ ծաղ­կանց: Վասն ո­րոյ ե­ռայ հո­գի իմ, եւ փա­փա­քեաց ան­ձն իմ, որ­պէս ծա­րա­ւի եղ­ջիւր ի գնա­ցս զե­տոց, եւ ե­տու զայս Խոր­հր­դա­տե­տրս գրել Պե­տ­րոս ա­նուն դպ­րի մի­ոյ, այլ եւ ըստ տե­ղոյն եւ ըստ պատ­շա­ճին պատ­կեր եւ ծա­ղիկ նկա­րել զան­զան [յ]օ­րի­նա­ծովք պէս­պէս եւ գոյ­նզ­գոյն ե­րան­գօք վասն վա­յել­ման ան­ձին ի­մոյ եւ մա­նա­ւանդ հոգ­ւոյս յի­շա­տակ ի դուռն Սուրբ Աս­տուա­ծած­նի վա­նի­ցս, որ է հան­դէպ Գա­լա­տիո: Եւ մնաս­ցէ ան­ջինջ ի դուռն սուրբ քա­ւա­րա­նիս` բազ­մա­մեղ հոգ­ւոյն ի­մոյ յի­շա­տակ եւ ծն­օ­ղա­ցն ի­մոց` մահ­տե­սի Մար­տի­րո­սին եւ Մար­իա­մին, այլ եւ եղ­բար­ցն ի­մոց` տէր Ստե­փան­նո­սին եւ մահ­տե­սի Յո­վան­նէ­սին, Մկրտ­չին եւ Կա­րա­պետ վար­դա­պե­տին, որ ի տիս հա­սա­կին փո­խե­ցե­լոյն առ Քրիս­տոս: Դար­ձեալ յի­շես­ջիք զվա­նի­ցս միա­բան­քն, որք այժմ ընդ ձեզ կեն­ցա­ղա­վա­րին ի սուրբ կրօ­նաս­տա­նս` զհո­գե­ւոր եղ­բայր մեր զՅո­վա­նէս վար­դա­պետ, զձեռ­նա­սուն ա­շա­կեր­տն մեր զՄով­սէս վար­դա­պե­տն, որ է ի քա­ղա­քէս Գա­լա­տի­ոյ, զՄի­նաս վար­դա­պե­տն, զտէր Ներ­սէսն զվար­դա­պե­տն եւ զՄար­տի­րոս վար­դա­պետ­քն, զտէր Յա­կոբ եւ զտէր Մատ­թէ­ոս ա­բե­ղայն: Այլ եւ զխօ­ճայ Սար­գիսն ե­ւս յի­շես­ջիք, որ բա­զում աշ­խա­տա­նս կրեաց եր­թե­ւե­կս առ­նե­լով գրա­գ­րին եւ ծաղ­կա­րա­րին: Այլ եւ զԶա­քար­իայ տի­րա­ցուն, որ եւ զկա­պն սուրբ Խոր­հր­դա­տետ­րիս կա­պել ե­տուր իւր հոգ­ւոյն եւ ծն­օ­ղա­ցն յի­շա­տակ: Եւ լի սր­տիւ յի­շո­ղա­ցն եւ ո­ղոր­մի ա­սա­ցո­ղա­ցն տէր Յի­սուս ո­ղոր­մես­ցի ըստ մե­ծի ո­ղոր­մու­թեան իւ­րում եւ իւր սուրբ ար­քա­յու­թեա­նն ար­ժա­նի ա­րաս­ցէ, ուր ան­ճառ ցն­ծու­թիւն է եւ ան­սպառ ու­րա­խու­թիւն, որ է օր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն: Հայր մեր:

393

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

ԺԸ-XVIII

ԹԵՐԹ` 21+1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1աբ, 1գ, 20բ-1բ: ՊՐԱԿ` Ա-Ե 4 (Գ 6): ՆԻՒԹ` թուղթ, մա­հի­կա­ն­շան լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32,5 24: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 17ա): ՏՈՂ` 24: ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջուկ եւ աս­տառ` չիք:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Մի քա­նի թեր­թեր եւ կազ­մի կա­շին` ցե­ցա­կեր: Ման­րա­ն­կար­նե­րի տե­ղը` բաց:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1դ-20ա [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/1դ-3ա: 2/3ա-6ա: 3/6ա-9բ: 4/9բ-10բ:5/10բ-20ա:

394

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

Հաշ­տար­խան           ՌԲՃ-1751

ԳՐԻՉ` Կոս­տանդ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` տէր Սի­մօն:

ԹԵՐԹ` 16. չգ­րուած` 1ա, 2բ, 15բ-6բ: ՊՐԱԿ` 2 8: ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31,5 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 14բ): ՏՈՂ` 36-40: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 (սկզ­բից), թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ` Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` նարն­ջա­գոյն, մա­նի­շա­կա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Մա­սամբ մկն­կեր: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած եւ ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1բ-14բ [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1 /1բ-9բ: 2 /3բ-5բ: 3 /5բ-8ա: 4 /8աբ:5/8բ-14ա:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

14բ Փա՜ռք... Որ ետ կա­ր­օ­ղու­թիւն հա­ւա­տա­ցե­լոյ ծա­ռա­յիս իւ­րոյ` յա­ւարտ հա­սու­ցա­նել զաս­տուա­ծա­յին եւ զհո­գէ­նո­րոգ, սար­սա­փե­լի փր­կա­կան խոր­հուրդ պա­տա­րա­գի, ի հայ­րա­պե­տու­թեան Սր­բոյն Է­ջմ­իած­նի ընդ­հան­րա­կան Ա­թօ­ռոյն տեառն Ղա­զա­րու ||(15ա) եր[ի]ցս ե­րա­նեալ սր­բա­զան գե­ր­ըն­դիր կա­թո­ղի­կո­սին Ա­մե­նայն Հա­յոց, ի աս­տուա­ծայ­պահ եւ ի­րա­ւայ­դատ, պան­ձա­լի մայ­րա­քա­ղա­քն Հաշ­տար­խան, ձե­ռամբ Այ­գու­լե­ցի առ Տէր հան[գ]ու­ցեալ Բար­սե­ղի որ­դի մե­ղա­ս­ներկ, եղ­կե­լի, հող եւ մո­խիր Կոս­տան­դիս, ի թուա­կա­նիս մե­րում ՌԲՃ (1751) եւ յամ­սեա­նն մար­տի Ի, որ ի­մով ձե­ռամբ գրե­ցի, տվի յի­շա­տակ Ղզ­լար­ցի առ Տէր յան­գու­ցեալ Յու­նա­նի որ­դի տէր Սի­մօն մե­ղայ­քա­ւիչ եւ ծե­րա­գուն քա­հա­նա­յին: Արդ, ե­րե­ս­ըս ան­կեալ ի գետ­նին ի խոր սր­տէ ա­ղա­չեմ ձե­րին սր­բու­թե­նէտ, օ՜վ քրիս­տո­սա­մա­տուց եւ աս­տուա­ծա­բար քա­հա­նայք, յոր­ժամ զՔ­րիս­տոս Աս­տուած պա­տա­րա­քէք, յի­շես­ջիք եւ զմեզ ա­ռա­ջի ան­մահ Գա­ռին Աս­տու­ծոյ, զհայ­ր­ըն իմ Բար­սեղ եւ զմայրն իմ Ե­ղի­սա­պետ եւ հ[ա]րա­զատ եխ­պայր­քն իմ` ե­րի­տա­սար­դա­կան հա­սա­կի առ Տէր հան­գու­ցեալ զՇ­մա­ւոն եւ զԱ­դամ, եւ ընդ նո­սին զթշ­վառ եւ եղ­կե­լի Կոս­տանդ գր­չիս, եւ թէ գի­րի­չ­այ­ս­ը­ղալ ինչ գը­տա­նի այս փր­կա­կան Խոր­հուր­դայ­տէղ­րիս մե­ջն, այլ եւ ա­ղեր­սա­նօք խն­դ­րեմ, որ զնե­րու­մն շնոր­հեք, քան[զի] ոչ է­ինք հմուտ քե­րայ­կա­նու­թեամբ բա­ռից, մա­նա­ւանդ տա­կար ե­ւս. ու­րե­մն ոչ է մեր կա­մա­ցն, ար­ժան է ան­մե­ղայ­դիր առ­նել զմեզ, եւ յի­շո­ղացդ վար­ձս բա­րեաց շնոր­հաս­ցէ տէր Աս­տուած մեր, ո­րում փա՜ռք, պա­տիւ եւ եր­կր­պա­գու­թիւն յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն: Հայր մեր, որ յեր­կի­նս ես, սուրբ ե­ղի­ցի ա­նուն քո:

395

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

Կեօզ­լով       ՌՃԿ-1711

ԳՐԻՉ, ԾԱՂ­ԿՈՂ` Ե­զե­կի­էլ ե­րէց: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գա­լուստ վրդ.:

ԹԵՐԹ` 27. չգ­րուած` 26բ-7բ: ՊՐԱԿ` 1 27: ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 28,5 19,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 7ա): ՏՈՂ` 22(1ա-3բ), 23(5ա-26ա): ԿԱԶՄ` մո­խ­րա­գոյն մոմ­լաթ, թի­կուն­քը` սեւ գոր­ծուածք, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, ծաղ­կա­թուղթ (հին կազ­մից), 1+1 թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Խա­չե­լու­թիւն` 4բ, Հո­գե­գա­լուստ` 10բ, տե­սա­րան­ներ պա­տա­րա­գի ա­րա­րո­ղու­թիւ­նից` 12ա-24ա լու­սանցք­նե­րում: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, սե­րով­բէ, սկիհ: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ե­զ­րա­հա­տու­մից լու­սան­ցա­զար­դե­րը վնա­սուած: Թեր­թե­րը խառ­նուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

4ա-7ա, 1ա-3բ, 7ա-24բ [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/4ա-6բ: 2/6բ-7ա, 1ա-3բ, 7աբ: 3/8ա-12ա: 4/12ա-3ա: 5/13ա-24բ: Յա­ւե­լեալ ու­նի.

-25աբ Այլ ա­ղօթք, որ ա­սի նախ­քան զճա­շա­կե­լն խոր­հր­դոյն, ի բա­նից Թու­մա­յի ա­ռա­քե­լոյն -Մար­մին քո ա­նա­պա­կան լի­ցի ինձ ի կեա­նս... յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

25բ Ո՜վ սր­բա­զան պա­տա­րա­գիչ, յի­շեա ա­ռա­ջի ան­մահ գա­ռի­նն զտէր Ե­զե­կի­է­լն հան­դերձ ծն­օ­ղիւ­քն. ա­մէն:

26ա Գրե­ցաւ եւ ծաղ­կե­ցաւ Խոր­հուրդ­տե­տրս ձե­ռամբ մեղ­սա­մած եւ թար­մա­տար յե­տին գր­չի` Ե­զե­կի­էլ կո­չեալ ե­րի­ցու, ի թվա­կա­նիս Հայ­կազ[ե]ան սե­ռի եւ Ա­բե­թա­կան տու­մա­րի ՌՃԿ (1711)-ին, ի մարտ ամ­սոյ Է-ին, ի քա­ղա­քս Կեօզ­լով, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Նի­կո­ղա­յոս ե­կե­ղեց­ւոյն. ա­մէն:

Բայց ես` ա­ն­ար­ժան տէր Ե­զե­կի­է­լս, ե­տու զայս պա­տա­րա­գի Խոր­հուրդ­տե­տրս ըն­ծայ Գա­լուստ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տին, զոր տէր Յի­սուս բա­րով վա­յե­լել տա­ցէ, եւ իւր օր­հ­նու­թիւն ի մէնջ ան­պա­կաս լի­ցի. ա­մէն: Եւ է յի­շա­տակ վասն հան­գու­ցեալ հօրն ի­մոյ` տէր Սար­գիս քա­հա­նա­յին, եւ յետ փոխ­ման յաշ­խար­հէս` Գա­լուստ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տին: Յի­շա­տակ է Նա­խավ­կա­յի վա­նու­ցն: Վասն ո­րոյ խն­դ­րեմք սի­րե­լեացդ ի­մոց` ինձ եւ իմ ծն­օ­ղա­ցն քա­ւու­թիւն եւ թո­ղու­թիւն ձեր սուրբ ա­ղօ­թիւ­քն պար­գե­ւես­ցէ. ա­մէն:

396

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

ԺԸ -XVIII

ԹԵՐԹ` 28+1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1աբ, 28բ: ՊՐԱԿ` 3 (Ա 11, Բ 12, Գ 6):ՆԻՒԹ` թուղթ, մա­հի­կա­ն­շան լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 28 21: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 14ա): ՏՈՂ` 20: ԿԱԶՄ` վար­դա­գոյն մոմ­լաթ, թի­կուն­քը` սեւ գոր­ծուածք: Աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 +1, ծաղ­կա­թուղթ (հին կազ­մից), 1 + 1, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 1գ: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, սե­րով­բէ, սկիհ, հաւք: Զ ա ր դ ա գ ի ր` կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, դե­ղին:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Խու­նա­ցած, ե­զ­րա­հա­տու­մից լու­սան­ցա­զար­դե­րը վնա­սուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1գ-28ա [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/1գ-3ա (ա չիք): 2/3ա-8ա: 3/8ա-13ա: 4/13ա-4բ: 5/14բ-28ա:

397

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

ՌՃ­ԿԱ -1712

ԳՐԻՉ`Նա­ղաշ Խօ­ջա­սար: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ա­զար­իա:

ԹԵՐԹ` 20. չգ­րուած` 1ա, 2ա, 20բ: ՊՐԱԿ` 1 20: ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 28,5 19,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 11ա): ՏՈՂ` 26: ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 + 1, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Տե­սա­րան­ներ պա­տա­րա­գի ա­րա­րո­ղու­թիւ­նից` 2բ, 5ա, 6բ, 8ա, 9ա, 10բ, 11աբ, խոր­հր­դա­ւոր ընթ­րիք` 12բ, 13ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա, 14ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, սե­րով­բէ, հաւք: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, վար­դա­գոյն, դե­ղին, սպի­տակ, ոս­կի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ խու­նա­ցած, լու­սանցք­նե­րը մա­շուած: Կազ­մի կա­շին մկն­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1բ-19բ [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/1բ-4ա: 2/4ա-7ա: 3/7ա-10ա: 4/10ա-1ա:5/11ա-19բ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

15բ (Լու­սան­ցա­զ­ար­դի մէջ) Ո՜վ սըր­բա­զան պա­տա­րա­գիչ, յի­շես­ջիր զըս­տա­ցող սուրբ մա­տեն[իս]` զԱ­զար­ի­այս, եւ զի[մ] ծն­օ­ղսն եւ զեղ­բայրն իմ` ը­զ­տէր Մար­գարն, եւ դու յի­շե[ա]լ լի­ցիս առ[ա]ջի Քրիս­տո­սի:

19բ Ո՜վ սուրբ պա­տա­րա­գիչ, ա­ղա­չեմ զքեզ, զա­ն­ար­ժան գրի­չս` զՆա­ղաշ Խօ­ջա­սարս յի­շեա: Թվին ՌՃ­ԿԱ (1712), փե­տր­վա­րի Դ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

20ա Ո­րոյ ա­մէ­նա­ռատ ո­ղոր­մու­թեամբ Տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի, ըստ ո­րում փառք եւ պա­տիւ եւ եր­կր­պա­գու­թիւն մա­տուս­ցի միշտ ի մէնջ ի յա­րա­րա­ծո­ցս. ա­մէն: Ուս­տի ա­ղա­չեմ զսր­բա­զան հարցդ եւ պա­տուա­կան եղ­բարցդ, յոր­ժամ մա­տու­ցա­նի­ցէք զհաշ­տա­րար եւ մեղ­սա­քա­ւիչ սուրբ պա­տա­րա­գս, յի­շես­ջիք զստա­ցող պա­տուա­կան տա­ռիս` զԱ­զար­ի­այս, զոր հա­լալ նար­դեանց ի­մոց ե­տու կա­տա­րել զսա, նա­եւ ծն­օ­ղսն իմ` Ա­նան­իայն եւ զԾա­ղի­կն, եւ զեղ­բարսն իմ:

 Արդ, ես` Ա­զար­ի­այս, զստա­ցող սուրբ տա­ռիս, ե­տու զսա յի­շա­տակ հա­րա­զատ եղ­բ­օրն ի­մոյ` զտէր Մար­գա­րին, ի վա­յե­լու­մն ան­ձին իւ­րոյ եւ յի­շա­տակ իմ եւ ի­մայ­նո­ցն ա­մե­նայ­նի: Վասն ո­րոյ ա­ղա­չեմ զհան­դի­պո­ղացդ ի սմա, յի­շես­ջիք զմեզ, զի զմեզ եւ զձեզ յի­շո­ղացդ (կէս սիւ­նակ բաց) առ հա­սա­րակ տէրն Քրիս­տոս ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

Դար­ձեալ կր­կին ան­գամ յի­շե­ցէք զԱ­զար­ի­այս` ստա­ցող սո­րին, զոր կա­մաւ եւ յօ­ժա­րու­թեամբ ե­տու զսա յի­շա­տակ զեղ­բ­օրն ի­մոյ` զտէր Մար­գա­րին, ի զմայ­լու­մն հոգ­ւոյն իւ­րոյ, ի փառս եւ ի խրա­խ­ճա­նս սր­տից մե­րոյ. ա­մէն: Հայր:

Շնոր­հօ­քն Քրիս­տո­սի նո­ր­ըն­ծայ Մար­գարս ձեռ­նա­դ­րե­ցայ քա­հա­նայ ՌՃ­ԿԸ (1719), փե­տր­վա­րի Է:

398

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս   ՌՄԻԷ -1778

ԳՐԻՉ` 0նոփ­րի­ոս ա­ւագ սրկ. Իւս­կիւ­տար­ցի: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Զա­քար­իա վրդ.:

ԹԵՐԹ` 19. չգ­րուած` 2բ: ՊՐԱԿ` Ա-Ե 4 (Ա 6, Ե 1): ՆԻՒԹ` թուղթ, մա­հի­կա­ն­շան եւ «"ԲԺՋԼՋ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27,7 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 10ա): ՏՈՂ` 26: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 + 1, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 3ա: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը` մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1ա-9բ Խոր­հր­դա­տե­տր սր­բա­զան Պա­տա­րա­գի ըստ ա­րա­րո­ղու­թեան ե­կե­ղե­ցեա­ցս Հա­յաս­տա­նեայց:

Գրեալ յու­մեմ­նէ տէր Զա­քար­իա­յի որ­դի Իւս­կիւ­տար­ցի ա­ն­ար­ժան 0նոփ­րի­ո­սէ եւ յա­ւագ սար­կա­ւա­գէ, ի հայ­րա­պե­տու­թեան Է­ջմ­իած­նի գե­ր­ա­գահ Ա­թո­ռոյ սր­բոյ տեառն Սի­մէ­օ­նի գե­րեր­ջա­նիկ սր­բա­զան կա­թ­ու­ղի­կո­սի Ա­մե­նայն Հա­յոց եւ ի պա­տր­իար­գու­թեան սր­բոյ Ե­րու­սա­ղէ­մայ տեառն Յո­վա­կի­մայ վե­հա­փառ վար­դա­պե­տի, ի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս, հրա­մա­նաւ նո­րին սըր­բա­զան պա­տր­իար­գի եւ ար­հի ե­պիս­կո­պո­սի տեառն Զա­քար­իայ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի, յա­մի Փրկ­չին մե­րոյ 1778 եւ ի Հա­յոց թուա­կա­նին մե­րոյ ՌՄԻԷ (1778) ի նո­յեմ­բե­րի 29: Եւ Քրիս­տո­սի մար­դա­սի­րին փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն: 0գնեա, Սուրբ Հո­գի, եւ հա­սո յա­ւարտ. ա­մէն:

Տե՛ս Լ0444, 2ա-19ա. ¢ 1/1բ-4ա: 2/4ա-7ա: 3/7ա-10բ: 4/10բ-1ա: 5/11ա-19բ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1ա (Տե՛ս):

2բ Ո՜վ սր­բա­զան պա­տա­րա­գիչ, յի­շեա յա­ղօ­թս քոյս զմա­տա­կա­րար գծա­գ­րո­ղիս եւ զհո­գիս նն­ջե­ցե­լոց նո­րին ի Քրիս­տոս Յի­սուս:

399

ԽՈՐ­ՀՐ­ԴԱ­ՏԵ­ՏՐ

Է­ջմ­իա­ծին     ՌՃ­ԼԸ-1689

ԳՐԻՉ` [Գրի­գոր Ե­րե­ւան­ցի]:

ԹԵՐԹ` 20. չգ­րուած` 1ա, 2աբ, 20աբ: ՊՐԱԿ` 3 6 (Գ 8): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27,5 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 16ա): ՏՈՂ` 25: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` մասն պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նա­կի (Աա, Դդ):

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ-ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մար­կո­սի: ԺԱ-ԺԲ դդ.: 2 (Ա-Բ)+2 (Գ-Դ), ստա­ցուած 4 ա­ռան­ձին թեր­թե­րի մաս­նա­կի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Թուղթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Բա), 22 տող, ու­նի բազ­մա­գու­նի լու­սան­ցա­զարդ` Բա, Գբ եւ լու­սան­ցա­յին հա­մա­բար­բառ: Կար­դալ` Գաբ «[տեր]եւն ար­ձա­կե­ցի... զի գործ մի [բա­րի] գոր­ծեաց դա (ԺԳ, 28-ԺԴ, 6), Բաբ «[գրեալ է] վասն նո­րա... Տրտ[ո]ւմ ան­ձն իմ մ[ին­չեւ] (ԺԴ, 21-34), Աբ (Աա սոսն­ձուած աս­տա­ռին) «եւ ոչ գի­տէ­ին... եւ կա[լան] (ԺԴ, 40-46): Դա (Դբ սոսն­ձուած աս­տա­ռին) «որ­դի ա­ւրհ[նե­լո]յն... Յի­սու­սի Նա­զով­րաց­ւոյ է­իր (ԺԴ, 62-67):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա: Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 1բ: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ: Գրա­դաշ­տը շր­ջա­գ­ծուած: Նկար­նե­րի հա­մար տեղ է թող­նուած:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած եւ ցե­ցա­կեր:

Ծնթ. Գր­չու­թիւ­նը հմմտ. Լ0 444:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1բ-19բ [Խոր­հր­դա­տե­տր]

Տե՛ս Լ0 444, 2ա-19ա. ¢ 1/ 1բ-4ա: 2/4ա-6բ: 3/7ա-10ա: 4/10ա-10բ: 5/10-19բ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

19բ Շնոր­հօք եւ օ­ժան­դա­կու­թեամբ ա­մե­նա­զ­օ­րին Աս­տու­ծոյ եւ պար­գե­ւա­տուին բո­լոր բա­րեաց... գծա­գ­րեալ ա­ւար­տե­ցաւ հո­գե­կե­ցոյց եւ ծաղ­կափ­թիթ բու­րաս­տա­նս ի թուա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց հա­զա­րե­րոր­դի, հա­րիւ­րոր­դի ե­րից տա­սանց եւ ու­թից թուոց ա­ռա­ւե­լեալ (1689), ընդ հո­վա­նեաւ սր­բոյ եւ մե­ծի Ա­թո­ռոյս Է­ջմ­իած­նի:

 Արդ, ցան­կա­ց­օղ ե­ղեւ յայսմ հո­գե­նո­րոգ բու­րաս­տա­նիս հե­զա­հո­գի եւ բա­րե­միտ... ( ա­նա­ւարտ):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

20բ (Շղա­գիր) 1879, 19 յու­լի­սի ( ա­ն­ըն­թեռն­լի ստո­րա­գ­րու­թիւն):

Կն­քա­դ­րոշմ` 4բ Գիրք Սուրբ Է­ջմ­իած­նա է:

400

ՅԱ­ԿՈԲ ՆԱ­ԼԵԱՆ, ԿՐ­ԹՈՒ­ԹԻՒՆ ԱՍ­ՏՈՒԱ­ԾԱ­ԲԱ­ՆԱ­ԿԱՆ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս   ՌՄ­ԻԱ-1772

ԳՐԻՉ` Թո­րոս:

ԹԵՐԹ` 502. չգ­րուած` 1ա-3բ, 288բ-91բ, 498բ-502բ: ՊՐԱԿ` 1 3 + Ա-ԻԴ 12 (Ա, Բ, Գ, ԺԵ 14, ԺԸ 10, ԻԴ 6) + 1-18 12 (Ա, Բ, Գ, ԺԵ 14, ԺԸ 10, ԻԴ 6) + 1 1: ՆԻՒԹ` թուղթ, «ՉՄ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 29,5 20,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` շղա­գիր (նօ­տ­րա­ն­ման, նմուշ` 304ա): ՏՈՂ` 34: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կա­նաչ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 3-1, թուղթ, մասն աս­տա­ռի, հա­շուած թեր­թա­քա­նա­կի մէջ` 1-3, 502:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Մի քա­նի տեղ դե­ղին բծեր, թա­նա­քից գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած, կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

4ա-497բ [Յա­կո­բայ վար­դա­պի­տի Նա­լեան Կր­թու­թիւն աս­տուա­ծա­բա­նա­կան զԽոր­հր­դո­ցն ե­կե­ղեց­ւոյ]

4ա Յա­նուն Հօր եւ Որդ­ւոյ եւ Հոգ­ւոյն Սր­բոյ (նա­խա­դ­րու­թիւն) -Ոչ միայն Քրիս­տոս մինչ էր ի յաշ­խար­հի... իսկ հե­ռի պատ­ճառ­քն` յա­ւի­տե­նա­կան կեան­քն, զո­րոց ի տե­ղիս իւ­րեանց ա­սե­լիք են:

1. 4ա-16բ Գլուխ ա­ռաջ­նե­րորդ. Յա­ղա­գս սահ­մա­նի խոր­հր­դոց -Առ այս նախ գի­տե­լի է, թէ սահ­մա­նն է բան կար­ճա­ռօտ...

2. 16բ-51բ Գլուխ եր­կ­րորդ. Յա­ղա­գս խոր­հր­դոյ մկր­տու­թեան... -Մկր­տու­թիւն ըստ ան­ւան իւ­րոյ նշա­նա­կէ զլուա­ցու­մն ջրով...

 Այս եւ յա­ջորդ գլուխ­նե­րի խո­րա­գ­րե­րից յե­տոյ` իւ­րա­քան­չիւր գլ­խի խն­դիր­նե­րի, պրակ­նե­րի եւ մա­սե­րի ցան­կը:

3. 51բ-61բ Գլուխ եր­րորդ. Յա­ղա­գս խոր­հր­դոյ դրոշ­մին... Դրոշ­մն, ըստ սահ­մա­նի, է խոր­հուրդ հաս­տա­տու­թեան...

4. 61բ-150բ Գլուխ Դ. Յա­ղա­գս խոր­հր­դոյ պա­տա­րա­գին... Հա­ղոր­դու­թիւն է ճշ­մա­րիտ եւ գե­րա­զանց խոր­հուրդ...

5. 150բ Գլուխ հինգ. Յա­ղա­գս խոր­հր­դոյ ա­պ­աշ­խա­րու­թեան (Նա­խա­դ­րու­թիւն) - Ա­նուամբ ա­պ­աշ­խա­րու­թեա­նն ի­մա­նամք ըստ ստու­գա­բա­նու­թեան...

ա. 151ա-178ա [Մասն ա­ռա­ջին]: Պրակ Ա. Յա­ղա­գս սահ­մա­նի ա­պ­աշ­խա­րու­թեան եւ թէ զինչ ի­ցէ - Ա­պ­աշ­խա­րու­թիւն, ըստ ո­րում խոր­հուդ ե­կե­ղեց­ւոյ...

բ. 178ա-210ա Գլուխ եր­րորդ (= Մասն եր­կ­րորդ). Յա­ղա­գս ներ­գոր­ծու­թեան ա­պ­աշ­խա­րու­թեան... Ոչ եր­բէք լի­նէ խոր­հուրդ ինչ...

գ. 210ա-68բ Հե­տե­ւի չոր­րորդ (= եր­րորդ) Յա­ղա­գս մա­սան­ցն ա­պ­աշ­խա­րու­թեան հա­սա­րա­կ­օ­րէն... -Զղ­ջու­մն է ցաւ...

դ. 268բ-88ա Գլուխ (= Մասն չոր­րորդ) Յա­ղա­գս բա­ւա­րա­րու­թեան, թէ զինչ ի­ցէ... -Բա­ւա­րա­րու­թիւն, որ եւ փո­խա­րէն եւ հա­տու­ցու­մն ա­սէ... մինչ տա­պա­լի­չն էր շին­ւա­ծոյ ե­կե­ղեց­ւոյ Քրիս­տո­սի: Աս­տու­ծով ա­ւարտ ա­ռա­ջին հա­տո­րի սր­բոյ գր­գոյս:

Հա­տո­րա­բաժ­նու­մն այս­տեղ ձե­ւա­կան բնոյթ է կրում եւ կա­տա­րուած է, հա­ւա­նա­բար, ծա­ւա­լը նկա­տի ու­նե­նա­լով:

ե. 292ա-339ա Գլուխ (= Մասն հին­գե­րորդ) Յա­ղա­գս փա­կա­նա­ցն ե­կե­ղեց­ւոյ... -Ե­կե­ղե­ցին Քրիս­տո­սի ու­նի ըզ­փա­կա­նս` զիշ­խա­նու­թիւն կա­պե­լոյ եւ ար­ձա­կե­լոյ...

6. 339ա-51բ Գլուխ վեց. ||Յա­ղա­գս խոր­հր­դոյ վեր­ջ­նոյ օծ­ման... Վեր­ջին օ­ծու­մն է խոր­հուրդ, ուս­տի կե­նաց չուո­ղաց մա­հուամբ...

7. 351բ-93ա Գլուխ եօ­թն. Յա­ղա­գս խոր­հր­դոյ կար­գին... Քան­զի ե­կե­ղե­ցին է հո­գե­ւոր թա­գա­ւո­րու­թիւն Աս­տու­ծոյ...

8. 393ա-497բ Գլուխ ու­թն. Յա­ղա­գս խոր­հր­դոյ պսա­կին... Մինչ խոր­հուրդ պսա­կին` յա­ճու­մն բնու­թեան... այլ ըստ կեր­պի ա­ղ­օր­ւոյ, զինչ եւ գտա­նէ` ա­ղայ եւ ման­րէ: Վերջ եր­կ­րոր­դի հա­տո­րի սր­բոյ գր­քոյս:

-497բ [Յի­շա­տա­կա­րան հե­ղի­նա­կի] -Փա՜ռք քեզ, Աս­տուած, յա­ղա­գս ա­մե­նայ­նի, որ ի ծո­վա­հան­գոյն ո­ղոր­մու­թե­նէ քում­մէ կա­թիլ մի շնոր­հաց ներ­հե­ղեալ ի միտ վեր­ջ­նոյս քո­յոյ ծա­ռա­յի, հա­սու­ցեր յա­ւարտ եւ զայս մի ծա­ղիկ ի բազ­մաց տե­րե­ւոց ի փառս ա­նուան քոյ ե­ռան­ձ­նեայ տե­րու­թեանց եւ ան­բա­ժա­նել ի միա­ս­նա­կան աս­տուա­ծու­թեանդ եւ ի պա­տիւ տի­րուհ­ւոյ ա­մէ­ն­օր­հ­նեալ Աս­տուա­ծած­նի` ի­մոյ պաշ­տ­պա­նի: Վերս­տին փա՜ռք քեզ:

 Ա­ւար­տե­ցաւ գիր­քս Եօ­թն խոր­հր­դոց յա­մի 1754 եւ Հա­յոց ՌՄԳ, յու­նի­սի Ժ, յեր­կ­րոր­դի ա­մի պա­տր­իար­քու­թեան մե­րում մե­ծի մայ­րա­քա­ղա­քիս Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սոյ, յեր­րոր­դու­մին նոր սկ­սե­ցէ­լոյ: Յա­կօբ ա­ն­ար­ժան ծա­ռայ` պա­տր­իարք մե­ծին Բիւ­զան­դեայ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

497բ Գո­հու­թիւն, փառք եւ պա­տիւ մա­տուս­ցուք ա­մե­նա­քաղ­ցր, յոր­դա­զե­ղուն եւ ան­չա­փե­լի բա­րե­րա­րու­թեան Տեառն, հան­դերձ օր­հ­նու­թեամբ եւ աս­տուա­ծա­վա­յե­լուչ եր­կր­պա­գու­թեամբ, ե­ռա­հիւ­սակ տէ­րու­թեա­նն եւ միա­ս­նա­կան ան­բա­ժա­նե­լի աս­տուա­ծու­թեա­նն` Հօր եւ Որդ­ւոյ եւ Հոգ­ւոյն Սր­բոյ, որ ըստ իւ­րում ան­չափ գթու­թեա­նն եւ ան­հուն կա­րո­ղու­թեա­նն եւ ա­ռատ մար­դա­սի­րու­թեա­նն ար­ժա­նա­ցոյց զմեզ տե­սա­նել զա­ւար­տու­մն սր­բոյ մա­տե­նիս ցան­կա­լոյ, զչ­ք­նաղ գիրս աս­տուա­ծա­բա­նա­կան զԵօ­թանց խոր­հր­դո­ցն ե­կե­ղեց­ւոյ, զոր գե­ղեց­կա­հիւս եւ վա­յել­չա­պէս յօ­րին­էաց եւ շա­րա­մա­նեաց եր­ջան­կա­փառ, ե­րա­նե­լի սր­բա­զան պա­տր­իար­քն Կոստ[ա]նդ­նու­պօ­սոյ Յա­կոբ մեծ վար­դա­պե­տն աս­տուա­ծա­բան:

Գրե­ցեալ ե­ղեւ յո­մանց փոք­րիկ ժա­մա­նա­կաց ընդ հո­վա­նեաւ Սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյն Հրեշ­տա­կա­պի­տաց, ի հո­վուա­պե­տու­թեան տեառն Սի­մէ­օ­նի Ա­ռաջ­նոյ տի­ե­զե­րա­կան քա­հա­նա­յա­պի­տի Ա­մե­նայն Հա­յոց եւ ի պա­տր­իար­քու­թեան սր­բոյ Ե­րու­սա­ղէ­մի տեառն Կա­րա­պի­տի գե­րա­մե­ծար ե­պիս­կո­պո­սի, իսկ ի պա­տր­իար­գու­թեան մե­ծի Պօ­լ­սոյ տեառն Գրի­գո­րի գերզ­գօն եւ ա­ռա­տա­հան­ճար վար­դա­պի­տի եւ յա­ջոր||(498ա)դի յօ­րի­ն­օ­ղի գր­քոյս, ի ման­կա­տան սր­բոյն Յա­կո­բայ Մծ­բ­նայ հայ­րա­պե­տի` մե­րոյ պաշ­տ­պա­նի, յա­մի Տեառն 1767 եւ Հա­յոց ՌՄԺԶ, յամ­սեա­նն յու­նի­սի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

288ա Գրե­ցաւ թուին ՌՄ­ԻԱ (1772), հոկ­տեմ­բե­րի ԻԸ, ձե­ռամբ հան­գու­ցեալ Ա­կն­ցի տո­ղ­ռա­մա­ճի Ղու­կա­սի որ­դի Թո­րո­սի, ծա­ռայ ձեր, ի Կոստ[ա]նդի­նու­պօ­լիս, ի դուռն Այ­վա­սար, ի մա­հալ­լէն Լօն­ճա, ի ման­կա­տա­նն Սր­բոյ Խա­չի, ա­պա­ւի­նեալ եւ ա­հե­ղա­հ­րաշ մեծ նշա­նէ պաշ­տ­պա­նե­ցեալ:

401

ՅԱԿ0Բ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

ԺԸ -XVIII

ԹԵՐԹ` 269 + 1 (կրկ. 25).չգ­րուած` 1աբ, 3աբ, 264բ-9բ: ՊՐԱԿ` 22 12 (ԻԲ 18): ՆԻՒԹ` թուղթ, «Թ Ե­Ջ­ԶՍԲ... լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 32 21: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 106ա): ՏՈՂ` 41: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1 սկզ­բից, թուղթ, ե­ռա­մա­հիկ լու­սա­դ­րոշ­մով:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, թի­կուն­քը վնա­սուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

2ա-264ա Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` զա­նա­զան սուրբ գրոց վար­դա­պե­տու­թեամ­բն յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­դ­րեալ եւ ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց սր­բա­զան աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կօ­բէ Վօ­ռա­ճի­նոյ, կար­գին քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս ը­սկ­սա­նին...

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա. Առջ­բն/2բ: ¢¢ ա-ճծթ/4ա-253բ: Ցանկ /254ա-8ա (լրիւ): Ու­նի.

-258ա-64ա Ցանկ այբ­բե­նա­կան նշա­նա­ւոր ի­րաց գըր­քոյս -Ա. Աբ­րա­հա­մու գո­գն զինչ ի­ցէ... օրն այ­լա­պէս ի հրէ­ից, ի Հռո­մա­յեց­ւոց եւ ի յե­կե­ղեց­ւոյն ա­նուա­նի:

Կն­քա­դ­րոշմ` 2բ (լուա­ցուած, հա­ւա­նա­բար` «Գիր­քս Սուրբ Է­ջմ­իած­նա էր):

402

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

[ Աս­տ­րա­խա՞ն]        ԺԸ -XVIII

ԳՐԻՉ` Կի­րա­կոս ե­րէց (2ա-246բ), տի­րա­ցու Գրի­գո­րիս (249ա-80ա): ՍՏԱ­ՑՈՂ` Յա­րու­թիւն վար­դա­պետ:

ԹԵՐԹ` 283. չգ­րուած` 1աբ, 247ա-8բ, 280բ-3բ: ՊՐԱԿ` 24 12 (Ա, ԺԷ, Ի, ԻԱ, ԻԴ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ, «Ի՞ Ն՜ ԺԸ­ԸԼ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31,5 24: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 54ա): ՏՈՂ` 31: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի (Ա փեղ­կին Խա­չե­լու­թիւն, Բ փեղ­կին Տե­սիլ Դա­նի­է­լի, սլա­ւո­նե­րէն մա­կա­գ­րու­թիւն­նե­րով), մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 3+3, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 3ա: Զ ա ր դ ա գ ի ր` կեն­դա­նա­գիր, թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, սպի­տակ, դե­ղին, կա­նաչ, ոս­կե­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թա­նա­քից գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած: Պահ­պա­նակ Ա-Գ ցե­ցա­կեր: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, թի­կուն­քը վնա­սուած, ճար­մանդ­ներն ըն­կած:

ԾՆԹ. Դա­տե­լով կազ­մի ռու­սա­կան դրոշ­մա­զար­դե­րից, ձե­ռա­գիրս կազ­մուած է Աս­տ­րա­խա­նում, ուր եւ հա­ւա­նա­բար ըն­դ­օ­րի­նա­կուած: Հմմտ. Լ0 403:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 2ա-246բ Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ զա­նա­զան վար­դա­պե­տու­թեամբ Սուրբ Գրոց սա­կս քա­րո­զու­թեան բո­լոր տար­ւոյն, ա­րա­րե­ցեալ եւ շա­րա­դ­րե­ցեալ ի գե­րա­զանց սր­բա­զան աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռէ­ճի­նոյ, ի կար­գէ քա­րո­զո­ղաց եւ յե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէ­սի­ոյ, որ եւ սկ­սա­նի եր­ջան­կա­պէս: Թարք­մա­նե­ցեալ ի լա­տի­նա­կա­նէ լե­զուէ ի բար­բառ հայ­կա­կան ի Ղու­կա­սու վար­դա­պե­տէ Խար­բեր­թեց­ւոյ` խն­դ­րա­նօք եւ ծա­խիւք տեառն Յա­րու­թիւն յոգ­նա­յարգ վար­դա­պե­տի եւ գե­րա­մե­ծար ե­պիս­կո­պո­սի եւ ա­շա­կեր­տի տեառն Յո­հան աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի եւ մե­ծի ար­դիւ­նա­ւո­րի պա­տր­իար­գի Բա­ղի­շեց­ւոյ եւ սր­բոց տե­ղեա­ցն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ այ­ցե­լուի եւ ա­ն­ար­ժան ծա­ռա­յի, յա­մի Տեառն 1733, ի Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս քա­ղա­քի

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա: Չու­նի 39 գլուխ (¢¢ ձբ-ձդ, ճժե-ճժէ, ճիա-ճիգ, ճիէ-ճիթ, ճլգ-ճծթ), իսկ առ­կայ 120 գլուխ­նե­րը (¢¢ ա-ձա, ձե-ճժդ, ճժը-ճի, ճիդ-ճիգ, ճլ-ճլբ) հա­մա­րա­կա­լուած են Ա-ՃԻ: Առջ­բն /2աբ: Գլ. Ա-ՃԻ/3ա-243բ: Ցանկ /244ա-6բ ( առ­կայ գլուխ­նե­րի):

Բ. 1. 249ա-252բ Հա­մա­ռօտ վար­դա­պե­տու­թիւն կա­ռա­վա­րե­լոյ զպաշ­տօ­նեաց ե­կե­ղեց­ւոյն Քրիս­տո­սի եւ ան­տե­սե­լոյ զսր­բազ­նու­թիւն ա­պ­աշ­խա­րու­թեան (Հար­ցա­փոր­ձու­թիւն ա-զ) -Ո­րով­հե­տեւ մա­նա­ւան­դա­կա­նն փոյթ, զոր ար­քե­պիս­կո­պո­սունք...

2. 252բ-8ա Յա­ղա­գս սր­բազ­նու­թեան ա­պ­աշ­խա­րու­թեան (ա-ժը) -Զսր­բազ­նու­թիւն ա­պ­աշ­խա­րու­թեան հաս­տա­տեաց Տէր մեր...

Գ. ա. 258բ-60բ Ընդ­դէմ կո­րու­սեալ ազ­գին տաճ­կաց, որք կա­րա­պե­տին Նե­ռի­նն եւ նոր հե­թա­նոսք հեր­ձուա­ծով Ա­րի­ո­սի եւ Կե­րին­թո­սի. [Ի Հարց­մանց գրոց Գրի­գո­րի Տա­թե­ւաց­ւոյ] -Նախ զի ու­րա­նան զԵր­րոր­դու­թիւ­նն...

բ. 261ա-3ա Եր­կ­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց, որ զբա­րին եւ զչարն յԱս­տու­ծոյ ա­սեն բա­ւա­կա­նա­պէս ա­սա­ցեալ ե­ղեւ յա­ռա­ջին գլուխ -Ե­կես­ցուք յեր­կ­րորդ գլուխն, որք յու­րա­նան...

գ. 263ա-5ա Չոր­րորդ ու­րա­ցու­մն տաճ­կանց, որ զՔ­րիս­տոս աս­տուած ոչ խոս­տո­վա­նին, այլ մարդ եւ փա­ղամ­բար, այ­սին­քն մար­գա­րէ -Որք ընդ­դէմ լու­սոյն ճշ­մար­տու­թեան...

դ. 265ա-6ա Հին­կե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Ար ա­մե­նայն սուրբ գիրս ոչ ըն­դու­նին զՀին եւ զՆոր Կտա­կա­րա­նս...

ե. 266ա-7բ Վե­ցե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց, որ զՄահ­մետ բե­ղամ­բար կո­չեն, որ է մար­գա­րէ կամ պատ­գա­մա­բեր -Զոր ցու­ցա­նեմք սուտ գոլ բա­զում կեր­պիւ...

զ. 267բ-9բ Է [մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց] -Որք զյա­րու­թիւն մարդ­կան ա­սեն կե­րա­կուր եւ յեշ­տու­թիւն...

է. 269բ-70բ Ու­թե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Ա. Որ զհ­րեշ­տա­կաց եւ մարդ­կան հո­գիք...

ը. 270բ-2բ Ին­նե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Որք ա­նար­գեն զն­շան խա­չին եւ զպատ­կերս...

թ. 272բ-3բ Տաս­նե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Որ զպիղծ կեն­դա­նի ոչ խրա­տեն...

ժ. 273բ-4բ Մե­տա­սա­նե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Որ գի­նին հա­րամ ըմ­պեն...

ժա. 274բ-6ա Եր­կո­տա­սա­նե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Զի միշտ ջրով ո­ղո­ղեն...

ժբ. 276աբ Ե­րեք­տա­սա­նե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Որ է սու­նա­թն....

ժգ. 277բ-8ա Չո­րեք­տա­սա­նե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Զի պահք ոչ ու­նին...

ժդ. 278ա-9ա Հն­գե­տա­սա­նե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Որ զհա­յու զե­նս ոչ ու­տեն...

ժե. 279ա-80ա Վեշ­տա­սա­նե­րորդ մո­լո­րու­թիւն տաճ­կաց -Որք ա­ն­օ­րէն են եւ կար­ծեն զին­քեա­նս... եւ բան առ բան պա­տաս­խա­նե­ցէք եւ մի յաղ­թի­ցիք: Այս­քան առ այս ի փառս Աս­տու­ծոյ եւ ի պա­տիւ ա­մե­նա­կա­րող Հօր եւ Որդ­ւոյ եւ Հոգ­ւոյն Սր­բոյ. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

173ա Ա­ղա­չեմ յի­շել զստա­ց­օղ գր­գո­չս` զՅա­րու­թիւն սր­բա­կ­րօն վար­դա­պե­տն, նա­եւ զմե­ղօք զա­ռա­ծեալ Կի­րա­կոս է­րէ­ցս` յետ­նորդ կղ­կ­ղան, սուրբ գր­գոյս օ­րի­նա­դ­ր­օղ, եւ զբազ­մա­ջան զդ­րոշ­մ­օղ Գա­լուստ ա­ն­ար­ժան պաշ­տօն[ե] ա­յէ:

258ա Մեղ­սա­քա­ւիչ գր­չիս` Պա­լա­թե­ցի տէր Սի­մէ­օ­նի ա­շա­կերտ տի­րա­ցու Գրի­գո­րիս. ա­մէն:

Ես օ­րի­նա­դ­րե­ցի Ջու­ղա­յե­ցի վար­պետ տէր Խա­չա­տու­րի որ­դի ա­ն­ար­ժան դպիր Ա­վե­տի­ս­ըս:

279ա Այս­քան վասն զե­ն­մանց եւ զայլ պա­տաս­խա­նին ման­րա­քն­նիս վասն զե­ն­ման կեն­դա­նեաց տես­ցես պաս­մա Հարց­ման­ցն, որ է Տա­թե­ւա­ցուն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

280ա 1816 եւ մա­յի­սի 1, ի գա­լն հրա­մա­նաւ Եփ­րե­մայ սր­բա­զան կա­թո­ղի­կո­սին եւ հա­մա­կա­մու­թեամբ սր­բա­զան ե­պիս­կո­պո­սաց սի­նօ­թա­կա­նա­ցն բար­ձ­րա­գոյն խոր­հր­դա­րա­նի կա­թ­ու­ղի­կէ Սր­բոյ Է­ջմ­իած­նի, ի պան­ծա­լի մայ­րա­քա­ղա­քս Զմիւռն­իա, ի գործ նուի­րա­կու­թեան եւ ա­ռաջ­նոր­դու­թեան ես` նո­րին սուրբ ժո­ղո­վոյ ան­դամ Փի­լիպ­պոս ար­քե­պիս­կո­պոս, տե­ղեաւ Շա­հր­իար­ցի եւ բնիկ միա­բան նո­րին մայր Սուրբ Ա­թո­ռոյ, զայս գան­ձա­րան հո­գե­լի կո­չե­ցեալ Բանք ոսկ­իա­կանք շնոր­հեալ ե­տու հո­գե­ծին որ­դե­կի ի­մոյ` Ղու­կա­սու խո­հե­մա­միտ վար­դա­պե­տի, ի յի­շա­տակ ինձ եւ ի բա­րեաւ վա­յե­լու­մն ան­ձին իւ­րոյ: Ի սոյն նպա­տա­կեալ մեր մայ­րա­քա­ղա­քս ծո­վա­հա­յեաց, որ եւ եր­բե­մն էի քէր­վան­բա­շի, եր­բե­մն նուի­րակ Գա­ղա­տի­ոյ, եր­բե­մն նուի­րակ Կար­նոյ, եր­բե­մն նուի­րակ եւ ի­մ­տատ­իա­ճի Տի­գ­րա­նա­կերտ­ցու եւ նար­դեա­նս իսկ նուի­րակ եւ ա­ն­ար­ժան դէտ սոյն բա­րե­հռ­չակ քա­ղա­քիս Զմիւռ­նի­ոյ: Ուս­տի, խն­դ­րի յեղ­բարցդ ա­ղեր­սիւ Ո­ղոր­մես, որ եւ Տէրն գթա­ծա­գոյն ձեզ` յի­շո­ղացդ, ո­ղոր­մես­ցի եւ յի­շես­ցէ ի միւ­սան­գամ գա­լս­տեան իւ­րոյ. ա­մէն: 1819, ի 19 յու­լի­սի, յԻզ­միր:

Գր­չա­փորձ` պահ­պա­նակ Բբ (նօ­տր­գիր) Տէր Աս­տուած, դու բա­րի ար­ձա­կու­մն տաս: Դբ (հրեշ­տա­կի գլուխ):

403

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

[ Աս­տ­րա­խա՞ն]        ԺԸ -XVIII

ԹԵՐԹ` 260. չգ­րուած` 1ա-9բ, 209ա-10բ, 252բ, 254բ-60բ: ՊՐԱԿ` 1 6+22 (1-22) 12 (Ա, ԺԱ, ԺԸ 14, Ե, Ը, ԺԳ-ԺԴ 10, ԻԱ 6, ԻԲ 4)+1 6: ՆԻՒԹ` թուղթ, «Գ՞ Վ Չ՞ ԶՀՋՒՓ, «Չ՞ Վ Կ՞ ՆԸԼ­ԿԱ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 138ա): ՏՈՂ` 38 (10ա-191բ), 34 (191բ-5բ), 41 (196ա-253ա): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի (Ա փեղ­կին` Խա­չե­լու­թիւն, Բ փեղ­կին` Տե­սիլ Դա­նի­է­լի, սլա­ւո­նե­րէն մա­կա­գ­րու­թիւն­նե­րով), մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` ոս­կե­գոյն: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 6 (1-6)+6 (255-60), թուղթ, «ե. Տ, «Թ Ս լու­սա­դ­րոշմ­նե­րով:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Խ ո ր ա ն` 207բ: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 11ա: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, սեւ, ոս­կե­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թա­նա­քից գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած: Տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր (250-60) եւ խո­նա­ւու­թեան հետ­քեր: Ե­զ­րա­հա­տու­մից պրա­կա­նի­շե­րը թա­փուած: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, ճար­մանդ­ներն ըն­կա

ԾՆԹ Դա­տե­լով կազ­մի ռու­սա­կան դրոշ­մա­զար­դե­րից, ձե­ռա­գիրս կազ­մուած է Աս­տ­րա­խա­նում, ուր եւ հա­ւա­նա­բար ըն­դ­օ­րի­նա­կուած է: Հմմտ. Լ0 402

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 10ա-211բ Բանք ոսկ­իա­կանք են գե­ղեց­կա­գոյնք` յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ զա­նա­զան վար­դա­պե­տու­թեամբ Սուրբ Գրոց սա­կս քա­րո­զու­թեա­նն բո­լոր տար­ւոյն, ա­րա­րե­ցեալ եւ շա­րա­դ­րե­ցեալ ի գե­րա­զանց սր­բա­զան աս­տուա­ծա­բա­նու­թեա­նն վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռէ­ճի­նոյ, ի կար­գէ քա­րո­զո­ղաց եւ յե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վե­սի­ոյ, որ եւ սկ­սա­նի եր­ջան­կա­պէս: Թարգ­մա­նե­ցեալ ի լա­թի­նա­կան լե­զուէ ի բար­բառ հայ­կա­կան ի Ղու­կա­սու վար­դա­պե­տէ Խար­բերթց­ւոյ` խն­դ­րա­նօք եւ ծա­խիւք տեառն Յա­րու­թիւն յոգ­նա­յարգ վար­դա­պե­տի եւ գե­րա­մե­ծար ե­պիս­կո­պո­սի եւ ա­շա­կեր­տի տեառն Յո­հան աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի եւ մե­ծի ար­դիւ­նա­ւոր պա­տր­իար­գի Բա­ղէ­շաց­ւոյ եւ սր­բոց տե­ղեա­ցն Քրիս­տո­սի աս­տու­ծոյ մե­րոյ այ­ցե­լուի եւ ա­ն­ար­ժան ծա­ռա­յի, ա­մի Տեառն 1733, ի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս քա­ղա­քի

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա: Չու­նի 39 գլուխ (¢¢ ձբ-ձդ, ճժե-ճժէ, ճիա-ճիգ, ճիէ-ճիթ, ճլգ-ճծթ), իսկ առ­կայ 120 գլուխ­նե­րը (¢¢ ա-ձա, ձե-ճժդ, ճժը-ճի, ճիդ-ճիգ, ճլ-ճլբ) հա­մա­րա­կա­լուած են` Ա-ՃԻ: Առջ­բն/10աբ: Գլ. Ա-ՃԻ/ 11ա-207բ: Ցանկ /208աբ, 211աբ ( առ­կայ գլուխ­նե­րի):

Բ. [Քա­րոզք Բար­թո­ղի­մէ­ո­սի Մա­րա­ղաց­ւոյ]

1. 211բ-3բ Քա­րոզ վասն ծնն­դեա­նն ի բա­նն, որ ա­սէ. Բա­նն մար­մին ե­ղեւ... - Ա­սեն ի­մ­աս­տուն­քն, թէ յոր­ժամ պա­տ­ե­րազմ լի­նի ի մէջ մե­ծա­մե­ծաց...

2. 213բ-7ա Քա­րոզ Թա­թո­սի եւ Սի­մո­նի ա­ռա­քե­լո­ցն: Որ­պէս ա­սէ մար­գա­րէն. Որ­դիք քո որ­պէս նո­րա­տունք ձի­թե­նու... - Ա­սէ Սող­մոն. Է դուս­տր, որ լաւ է քան զժ որ­դիս...

3. 217ա-20բ Քա­րոզ ի բա­նն, որ ա­սէ. Ճրագ մար­մ­նոյ ա­կն է -Ե­ղի­սէ մար­գա­րէն գնաց առ Մո­մ­նա­ցի կնո­ջն...

4. 220բ-1ա Քա­րոզ. Ես եմ հո­վիւն քաջ -Վար­դա­պետք ա­սեն, թէ Սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին նը­ման է ոչ­խա­րի...

5. 221աբ Քա­րոզ վասն յա­րու­թեա­նն Քրիս­տո­սի. Ար­դա­րեւ յա­րեաւ Տէր... - Ա­սեն ի­մ­աս­տունք, թէ Սուրբ Աս­տուա­ծա­ծի­նն նման է արծ­ւոյ...

6. 221բ-2ա Քա­րոզ համ­բարձ­մա­նն Քրիս­տո­սի... ի բա­նն, որ ա­սէ. Տէր մեր Յի­սուս համ­բար­ձաւ... - Ա­սեն ի­մ­աս­տուն­քն, թէ Թա­գա­ւոր ո­մն շի­նեաց դար­բաս...

7. 222աբ Քա­րոզ վասն գա­լս­տեան Հո­գոյ Սր­բոյ, ի բա­նն... Հուր ե­կի ար­կա­նել յեր­կիր... - Ա­սեն ի­մ­աս­տուն­քն, թէ Սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին նման է կար­միր ոսկ­ւոյ...

8. 222բ-5բ Քա­րոզ Յով­հան­նու Կա­րա­պե­տին, ի բա­նն Ե­սա­յեա... Ես ձայն բար­բա­ռոյ ա­նա­պա­տի... -Հո­գի Տեառն վե­րա­ցաւ ի Սա­ւու­ղայ...

9. 225բ-9բ Քա­րոզ վասն Է կն­քոյն. Տե­սի ա­ջոյ ձե­ռին... - Ա­սէ ա­ւե­տա­րա­նի­չն Յով­հան­նէս, թէ Յի­սուս...

10. 229բ-32ա Քա­րոզ ե­կե­ղե­ցոյ Բար­դ­ու­ղի­մէ­ո­սի, ի բա­նն... Սր­բե­ցի զտուն իմ... - Աս­տու­ծոյ ի­մ­աս­տու­թեան ոչ գոյ բաւ...

Գ. 332ա-3ա [Քա­ղուածք զա­նա­զանք]

ա. 232աբ Բար­սե­ղի Կե­սա­րու հայ­րա­պե­տի ա­սա­ցեալ Վասն այ­սա­հա­րու­թեան, որ է լուս­նոտ - Այ­սա­հա­րու­թիւ­նն ոչ ե­թէ բնու­թեամբ հան­դի­պի մար­դոյս...

բ. 232բ [Խրատ վասն պա­տա­րա­գի] - Ա­սեն վար­դա­պետք, թէ մարդ, որ եր­թայ ի պա­տա­րա­գն...

գ. 232բ Այս են կեր­պա­րանք սր­բոց ա­ռա­քե­լո­ցն -Պե­տ­րոս` սպի­տա­կա­մո­րուս...

դ. 232բ Քրիս­տոս Է մար­դոյ նմա­նու­թիւն ու­նէր մի մի մա­սամբ -Հա­սա­կաւն` Ա­դա­մայ...

ե. 232բ Սուրբ վար­դա­պե­տն Ե­ղի­շէ ա­սէ -Գի­տե­լի է, թէ որ­քան մարդ միա­բան ե­ղեն ընդ Յու­դա­յի...

զ. 232բ-3ա Գիր ա­պա­հար­զա­նի այս­պէս է ի մէջ հրէ­ից -Ես` րա­բու­նի Սի­մէ­ո­նս, որ­դի րա­բու­նոյ Աբ­րա­հա­մու...

է. 233ա Շնոր­հա­ւո­րու­մն թա­գա­ւո­րա­ցն եբ­րա­յեց­ւոց -Բազ­մե­ցու­ցա­նէ­ին ի գա­հոյս...

ը. 233ա Վասն տա­ճա­րին Սո­ղո­մո­նի -Շի­նե­ցաւ տա­ճարն նախ ի Սո­ղո­մո­նէ...

թ. 233ա [Յա­ղա­գս Յի­սու­սի] -Յղու­թիւն Տեառն մե­րոյ ե­ղեւ ի բուն թվա­կա­նին Ե­ՌԵ­ՃԺԹ (5519)...

Դ. [Բանք զա­նա­զանք]

1. 233ա-4բ [Տի­րա­տուր վար­դա­պե­տի. Լ0 2178, 171ա] Քա­րոզ Վար­դա­վա­ռի. Եւ մինչ դեռ նա խօ­սէր... Դայ է որ­դի իմ սի­րե­լի, ընդ որ հա­ճե­ցայ -Ե­կե­ղե­ցին պատ­կեր է աս­տուա­ծա­յին փա­ռա­ցն...

2. 234բ-5բ Վար­դա­պե­տու­թիւն, ո­րով ծա­նու­ցեալ լի­նի մո­լո­րու­թիւն նո­ցա, որ մե­ղան­չեն եւ առ ի ան­մե­ղա­դիր լի­նիլ ին­քեանք զմեղ­քն դնեն ի վե­րայ սա­տա­նա­յի եւ ա­սեն - Ա­սէ սուրբ Թօ­մաս, թէ ոչ գոր­ծին ա­մե­նայն մեղք թե­լա­դ­րու­թեամբ...

3. 236ա-47բ Ե­րա­նել­ւոյն Յօ­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սի ե­պիս­կո­պո­սի ներ­բո­ղեան, ա­սա­ցեալ ի վարս եւ ի նա­հա­տա­կու­թիւն սր­բոյն Գրի­գո­րի Հա­յոց Մե­ծաց հայ­րա­պե­տի եւ Լու­սա­ւոր­չի, եւ խն­դ­րոյ... Դեոս­կո­րոս ա­նուն կո­չե­ցեալ... -Հրա­շա­լի է մեզ տօ­նս այ­ս­օր...

4. 247բ-8ա Ե­րա­նել­ւոյն Պրոկ­ղի Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սի ե­պիս­կո­պո­սի Խօսք ի յա­ւե­տիս սուրբ Աս­տուա­ծած­նին -Այ[ս]օր ա­րե­գա­կն ար­դա­րու­թեան ծա­գեաց...

5. ա. 248աբ Վե­ցե­րորդ ա­ւուրն յԸն­թեր­ցուա­ծոց մեկ­նու­թե­նէ - Արդ, ի վե­ցե­րորդ ա­ւուրն հրա­մա­յեաց Աս­տուած` ե­ղի­ցին ցա­մա­քին կեն­դա­նիք ա­մե­նայն...

բ. 248բ-9ա Եօթ­նե­րորդ ա­ւուրն յ[Ը]նթեր­ցուա­ծոց մեկ­նու­թե­նէ -Յեօթ­նե­րորդ օ­րէն գրեալ է. 0րհ­նեաց Աս­տուած զօրն...

6. 249ա-52ա Ե­րա­նել­ւոյն Յով­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նին Կոս­տան­դ­նու­պօ­լ­սի ե­պիս­կո­պո­սի ի Մա­թէ­ո­սի Ա­ւե­տա­րա­նին մեկ­նու­թե­նէ -Եւ իբ­րեւ ե­ղա­նէր Յի­սուս յԵ­րու­սա­ղէմ, առ զեր­կո­տա­սա­նսն... Ոչ վաղ­վա­ղա­կի ե­լա­նէ...

7. 252ա Ե­րա­նել­ւոյն Գրի­գո­րի Սքան­չե­լա­գոր­ծին Ի յա­րու­թիւ­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ -Էր Աս­տուած եւ ե­ղեւ մարդ...

8. 252ա ԲԺ վար­դա­պե­տաց ա­նունք այս են -Սուրբ Դէ­ո­նէ­սի­ոս Ա­րիս­պա­քա­ցին, սուրբ Յը­ռէ­թէ­ոս... ի սուրբ Ե­րու­սա­ղէմ, ի Սուրբ Յա­կո­բայ Հա­յոց վան­քն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 14բ (1782 թ., Վար­դան վար­դա­պե­տի, շղա­գիր) Յի­շա­տակ է գիր­քս պա­րոն Դաւ­թին Փա­ռա­կե­ցոյ, որ ետ ինձ` Վար­դան վար­դա­պե­տիս, որ եմ յե­տին միա­բան սուրբ եւ մե­ծի Ա­թո­ռոյն Է­ջմ­իած­նի, ի Հաշ­տար­խան քա­ղա­քո­ջս, ի 1781 օ­գոս­տո­սի 13-ու­մն, ի յա­ռաջ­նոր­դու­թեա­նն տեառն Յով­սէփ ար­քե­պիս­կո­պո­սին հօրն ի­մոյ:

59ա (Նոյն ձեռ­քով) Ի վա­յե­լու­մն Վար­դան ի­բր վար­դա­պե­տիս, որ ետ յի­շա­տակ Փա­ռա­կե­ցի Դա­ւի­թն ի Հաշ­տար­խան քա­ղա­քո­ջս, ի 1781 օ­գոս­տո­սի 13: Եւ ես ուխ­տե­ցի ա­ռա­ջի Աս­տու­ծոյ զա­մե­նայն պա­տա­րա­գոջ յի­շա­տա­կել զին­քն:

253ա ( Այլ ձեռ­քով, նօ­տր­գիր) Ի թուա­բե­րու­թեա­նն Ա­րա­մեա­նս տոհ­մի եւ շր­ջա­բե­րու­թեա­նն մե­րոյ տօ­մա­րի ԵՌԲՃ եւ ի ե­րե­սուն (5230) եւ յա­մի կե­նա­րա­րին մե­րոյ ի 1781 եւ յամ­սեա­նն օ­գոս­տո­սի եւ ի հայ­րա­պե­տու­թեա­նն սր­բոյ եւ աս­տուա­ծա­էջ մե­ծի Ա­թո­ռոյն տեառն Ղու­կա­սու գե­րեր­ճա­նիկ հայ­րա­պե­տին եւ յա­ռաջ­նոր­դու­թեա­նն տա­նս Ը­ռու­ստաց ա­մե­նայն Հա­յոց ազ­գին, որ աստ, Յով­սէփ ար­քե­պիս­կո­պո­սին եւ թա­գա­ւո­րու­թեան ո­ղոր­մած մօրն հա­սա­րա­կաց Ե­կա­տ­րի­նէ­ին եւ տի­րա­խ­նամ ժա­ռան­գին իւ­րոյ մե­ծի քնեա­զին Պաւլ Պե­տ­րո­վի­չին, որ եւ մեք ե­լեալ ի Սուրբ Է­ջմ­իած­նայ սա­կս նուի­րա­կու­թեա­նն ե­կաք ի Հաշ­տար­խան եւ դի­պեալ մեր մօտ բա­րե­պաշ­տին մի­ոյ եւ տե­սաք զգիր­քս զայս, եւ էր ին­քն բա­րու­քն ո­ղոր­մած եւ հո­գե­սէր ի տա­նէն Նա­խի­չե­ւա­նու, ի գեօ­ղա­քա­ղա­քէն Փա­ռա­կու, եւ յօ­ժա­րու­թեամբ իւ­րով ետ մեզ յի­շա­տակ վասն իւր եւ ծն­օ­ղա­ցն: Արդ, որք հան­դի­պիք սմա, յի­շե­ցէք զբա­րե­պաշտ պա­րոն Դա­ւի­թն եւ զհան­գու­ցեալ ծն­օղն իւր` Գէ­որ­քն եւ զՄայր­իա­նն, եւ զպա­պն իւր` Բուն­իա­թն, եւ հան­գու­ցեալ Մար­տի­րոսն եւ զմա­մն իւր` Ե­ղի­սա­բե­թն եւ զՔիշ­միշն, եւ զհ­օ­րեղ­բ­օ­րոր­դին` զտէր Սուք­իասն, եւ զքե­ռին իւր` զՍար­գիսն, եւ զկե­նա­կից նո­րա` զՀ­ռիփ­սի­մէն, եւ զոր­դիսն նո­րա եւ զփե­սայն նո­րին` զԿա­րա­պե­տն, եւ զկե­նա­կից նո­րա` զՄար­իա­մն, եւ զհան­գու­ցեալ ծն­օ­ղս նո­րին` զտէր Յա­րու­թիւ­նն եւ զՄար­թայն, եւ զհան­գու­ցեալ եղ­բայրն Կա­րա­պե­տին` զՅո­հա­նն, զոր տէր Աս­տուած հան­գու­ցե­լոց զհո­գիսն լու­սա­ւո­րես­ցէ եւ զկեն­դա­նիսն ի չա­րեաց եւ փոր­ձա­նաց ա­զա­տես­ցէ, ե­ւս ա­ռա­ւել վե­րոյ­յի­շեալ պա­րոն Դա­ւի­թն իւ­րով ո­ղոր­մու­թեամ­բն պա­հես­ցէ եւ յետ աս­տեա­ցս իւր սուրբ եւ փա­ռա­ւոր տե­սոյն ար­ժա­նա­ցուս­ցէ եւ վար­ձս ի Քրիս­տո­սէ առ­ցէ:

 Արդ, որք հան­դի­պիք սմա, մի­ով Ո­ղոր­մեա­յիւ յի­շե­ցէք զհո­գիս զա­մե­նայն նն­ջե­ցե­լոց, ե­ւս ա­ռա­ւէլ պա­րոն Դա­ւի­թին, որ ին­քն իւ­րով կա­մաւն ետ ինձ զայս Բանք ոսկ­իա­կանք քա­րոզ­գիր­քս յի­շա­տակ իւր եւ հա­մայն նն­ջե­ցե­լոց իւ­րոց, զոր Տէր լու­սա­ւո­րես­ցէ զհո­գիս նո­ցին ի վա­յե­լս ան­ձին ի­մոյ: Եւ ես ուխ­տե­ցի ա­ռա­ջի Աս­տու­ծոյ զա­մե­նայն պա­տա­րա­գոջ յի­շել զա­մե­նայն նն­ջե­ցեա­լսն պա­րոն Դա­ւի­թին, եւ ա­սաց ին­քն. Եւ դու, հայր վար­դա­պետ, վա­յե­լեա եւ յետ կե­նացդ լի­ցի Սուրբ Է­ջմ­իած­նի:

Եւ ես` Վար­դան մե­ղա­ւոր ի­բր վար­դա­պե­տս, յօ­ժա­րու­թեամբ յան­ձի ա­ռի կա­տա­րել զխն­դիրս նո­րին, զոր Տէր տա­ցէ զկեա­նս եր­կարս եւ յետ աս­տեա­ցս ընդ ար­դա­րո­ցն դա­սա­կ­ցու­թիւ­նն ընդ աջ­մէ իւր­մէ. ա­մէն:

Գրե­ցաւ ի 1781 նո­յեմ­բե­րի 10-ու­մն, ի Հաշ­տար­խան քա­ղա­քո­ջս ե­ղեւ:

2. 211բ (1782 թ., նօ­տր­գիր) Արդ, գծա­գ­րե­ցաւ ձե­ռամբ ի­մով ի վա­յե­լու­մն ան­ձին ի­մոյ: Միայն զայս ա­ղա­չեմ, զի մի ի յըն­թեռ­նու­լն ձեր ըմ­պի­րի­ցէք զիս եւ զգ­րեա­լն իմ, քան­զի կար իմ այս­քան զօ­րեաց, եւ լե­րուք ողջ ի պար­ծա­նս իմ. ա­մէն: 17 -93-82: Նուաս­տա­գու­նեղ ծա­ռա­յից ծա­ռայ Աբ­րա­համ դպիր Դաւ­թեանց:

Ժտեմ ըն­թեռ­նուլ ա­ռանց խոն­ջի

Բա­ցա­յա­տեա­լս զայս քար­տի­զի,

Նա­եւ նե­րել սխա­լա­նա­ցս:

404

Ժ Ո Ղ Ո Վ Ա Ծ Ո Յ

(Բաղ­կա­ցած է 2 տար­բեր ձե­ռա­գ­րե­րից)

ԹԵՐԹ` 388: ԿԱԶՄ` ոս­կե­գոյն ճն­շա­դ­րոշմ ե­րի­զա­զար­դով շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1, թուղթ, մասն աս­տա­ռի:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ խո­նա­ւու­թեան հետ­քեր, թա­նա­քից գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած: Ե­զ­րա­հա­տուած եւ ցե­ցա­կեր: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Ա

ԺԸ-XVIII

ԹԵՐԹ` 287 (1-287). չգ­րուած` 1բ-2բ, 279բ-85ա, 286բ-7բ: ՊՐԱԿ` 24 12 (ԻԲ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ, լուս­գ­ծե­րով եւ «1742 լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 30,5 19,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 63ա: Տար­բեր` 276ա-9ա, 285բ-6ա): ՏՈՂ` 41:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գ Ո Յ Ն Ե Ր` կար­միր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1ա-286ա Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեամ­բն յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­դ­րեալ եւ ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց սր­բա­զան աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կօ­բէ Վօ­ռա­ճի­նոյ, կար­գին քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ: Եւ ի լա­տի­նա­կան լե­ցուէ թարգ­մա­նե­ցեալ ի հայ­կա­կան բար­բառ ի Ղու­կա­սու բազ­մա­թարգ­ման եւ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տէ Խար­բերդց­ւոյ, հրա­մա­նաւ եւ ար­դեամբ Յա­րու­թիւն աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի եւ ար­քե­պիս­կո­պո­սին, թվին փրկ­չին 1739

-2ա Ա­ռա­ջա­բա­նու­թիւ­նն նոյ­նոյ եղ­բ­օրն Յա­կօ­բու` բանք իւ­րոյ ին­քեան ժա­մա­նա­կի -Մարդ­կայ­նոյ սա­հա­կան կե­նի ըն­թա­ցն...

ա. 3ա-4բ Ա. Մեկ­նի Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն: Ա­ռա­ջին կիւ­րա­կի գա­լս­տեան Տեառն: Բան ա­ռա­ջին. Զե­րից պատ­գա­մա­ւո­րա­ցն, զորս այ­ս­օր ա­ռա­քէ ե­կե­ղե­ցին մեզ ըզՔ­րիս­տո­սէ գա­լս­տե­նէ հո­գու­նա­կա­պէս գու­շա­կո­ղաց: Պատ­րաս­տեաց ընդ­դէմ տեառն Աս­տու­ծոյ քոյ Իս­րա­յէ­լի -Յոր­ժամ թա­գա­ւոր կամ իշ­խան ոք...: բ. 4բ-5բ Բ. Բան եր­կ­րորդ. Զըն­կալ­մա­նէ Քրիս­տո­սի յոր­ժամ այ­սին­քն հինկ պատ­ճառք զնա ըն­կալ­նուլ պար­տիմք...: գ. 5բ-7ա Գ. Բան եր­րորդ. Զնոյ­նոյ կիւ­րա­կէէ, յո­րում ամ­բոխն գո­վա­բա­նէ. 0րհ­նեալ գայ եւ այ­լն...:

դ. 7ա-8բ Դ. Եր­կ­րորդ կիւ­րա­կէի գա­լս­տեան Տեառն: Բան ա­ռա­ջին. Զշարժ­մա­նէ քա­ռա­կի ստեղ­ծուա­ծոց, այ­սին­քն եր­կ­նայ­նոց, եր­կ­րայ­նոց, բա­նա­կա­նաց եւ ի­մա­ցա­կա­նաց...: ե. 8բ-9բ Ե. Բան եր­կ­րորդ. Զնոյ­նոյ նիւ­թոյ...: զ. 9բ-10բ Զ. Բան եր­րորդ. Ուս­տի ի վե­րոյ...:

է. 11ա-2ա Է. Եր­րորդ կիւ­րա­կէի գա­լս­տեան Տեառն: Բան ա­ռա­ջին.... Ի վե­րայ Ա­ւե­տա­րա­նին. Մինչ լուաւ Յով­հան­նէս ի բան­տին զգոր­ծսն Քրիս­տո­սի: ը. 12ա-3ա Ը. Եր­րորդ կիւ­րա­կէի գա­լս­տեա­նն Տեառն: Բան եր­կ­րորդ. Ի վե­րայ Ա­ւե­տա­րա­նին. Զչո­րից մեծ ա­ռա­քի­նու­թեանց գտա­նե­ցեալ ի Յով­հան­նէս: թ. 13բ-4բ Թ. Բան եր­րորդ. Զքա­ռա­պա­տիկ բան­տէ, զոր յայս­միկ աշ­խար­հի ու­նե­ցաւ Յով­հան­նէս...:

ժ. 15ա-6ա Ժ. Չոր­րորդ կիւ­րա­կէի: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում ու­թն գե­ղեց­կա­գոյն տա­րա­կ­ու­սու­թիւնք ի վե­րայ Ա­ւե­տա­րա­նին տա­րա­լու­ծեն...: ժա. 16ա-7բ ԺԱ. Բան եր­կ­րորդ. Զնոյ­նոյ, որ­պէս Յով­հան­նէս վասն ե­րից ա­ռա­քե­ցաւ, այ­սին­քն առ ի նա­խ­ըն­թա­նալ առ ի ա­ղա­ղա­կել եւ առ ի ուղ­ղել բա­ցա­յայ­տի...: ժբ. 17բ-9ա ԺԲ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս Քրիս­տո­սի գա­լս­տեան մեր ա­պառ­նի ըս­պա­սեալ պար­տիմք բա­ցա­յայ­տի...:

ժգ. 19ա-20ա ԺԳ. Բան ա­ռա­ջին. Ի վե­րայ Ա­ւե­տա­րա­նին, յո­րում ի վար­ժու­մն մեր եւ ի տե­ղե­կու­թիւն զբազ­մաց ան­ձանց լի­նի յի­շու­մն...: ժդ. 20ա-1ա ԺԴ. Բան եր­կ­րորդ. Զնոյ­նոյ, յո­րում բա­խու­մն մե­ծի եր­կիւ­ղի առ մեզ պատ­կա­նի մա­կա­գիր մե­ծի պա­տուոյ, իղձ մե­ծի սի­րոյ եւ սուր մե­ծի ցա­ւոյ առ մայրն Աս­տու­ծոյ պատ­կա­նել առ նշա­նա­դ­րին...: ժե. 21ա-2բ ԺԵ. Բան եր­րորդ. Զնոյ­նոյ, յո­րում Աս­տու­ծոյ ար­դա­րու­թիւն­քն դնին նո­րին ո­ղոր­մու­թիւ­նն գո­վի եւ չա­րու­թիւն մար­դոյն ցու­ցա­նի...:

ժզ. 22բ-4ա ԺԶ. Կիւ­րա­կէ ի մէջ ու­թ­օ­րէ­ից յայ­տ­նու­թեան Տեառն: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում զինչ մար­քն առ որ­դիս, զինչ որ­դի­քն առ ծն­օ­ղսն եւ որ­պէս իւ­րա­քան­չիւր ոք առ յին­քն իւր ու­նիլ պար­տի ցու­ցա­նի...: ժէ. 24ա-5ա ԺԷ. Բան եր­կ­րորդ. Զնոյ­նոյ, յո­րում ցու­ցա­նի, թէ որ­պէս Քրիս­տոս կո­րու­սա­նի, որ­պէս գտա­նի եւ որ­պէս պա­հի...: ժը. 25ա-6բ ԺԸ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս ի վե­րոյ, որ­պէս Քրիս­տոս խն­դ­րե­լի է ըստ իւ­րում ժա­մա­նա­կի, ըստ իւ­րում տեղ­ւոջ եւ ըստ կեր­պի իւ­րում...:

ժթ. 26բ-8ա ԺԹ. Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում այ­սո­քիկ հար­սա­նի­քս գո­վին ի տեղ­ւոյ, ի խրա­խ­ճա­նէ, ի խրա­խ­ճա­նա­րա­րաց եւ ի սպա­սա­ւո­րաց...: ի. 28ա-9բ Ի. Բան եր­կ­րորդ. Զեր­րեա­կէ ա­մուս­նու­թե­նէ...: իա. 29բ-31ա ԻԱ. Բան եր­րորդ. Զո­մանց առ ա­մուս­նու­թիւ­նն պատ­կա­նո­ղաց...:

իբ. 31ա-2բ ԻԲ. Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում տե­սա­կան խօ­թու­թեան բժշ­կե­լոյ կեր­պն եւ հմ­տու­թիւն բժշ­կին բա­ցա­յայ­տի...: իգ. 32բ-4ա ԻԳ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս ի վե­րոյ ցու­ցա­նի, թէ զինչ առ հի­ւան­դն, զինչ առ բժիշ­կն եւ զինչ առ իւ­րա­քան­չիւրն ի միա­սին պատ­կա­նի...: իդ. 34ա-5ա ԻԴ. Բան եր­րորդ. Յո­րում հի­ւան­դին թշուա­ռու­թիւ­նն, հա­րիւ­րա­պե­տին թա­խան­ձու­մն եւ բժշ­կին մեծ բժշ­կու­թեան կա­րո­ղու­թիւ­նն բա­ցա­յայ­տի...:

իե. 35ա-6բ ԻԵ. Բան ա­ռա­ջին. Զայնց, որք զա­պ­աշ­խա­րու­թիւ­նն ը­սկ­սա­նին, թէ ի կող­մա­նէ ին­քեան ա­պ­աշ­խա­ր­օ­ղին եւ թէ ի կող­մա­նէ Աս­տու­ծոյ ո­ղոր­մո­ղին պա­տա­հիլ սո­վորք են...: իզ. 36բ-8ա ԻԶ. Բան եր­կ­րորդ. Զնոյ­նոյ նիւ­թոյ զպատ­կա­նա­ւոր նմա­նու­թե­նէ առ զի­նուո­րեալ ե­կե­ղե­ցին հե­ղի­նա­կու­թեամբ սր­բոյն Յօ­հան­նու Ոս­կե­բե­րա­նին, որ­քան առ ու­թն...: իէ. 38բ-9բ ԻԷ. Բան եր­րորդ. Զնա­ւա­կէ խա­չին, զինչ պատ­ճառն, զինչ ծառն ա­ռա­գաս­տն, ով վա­ճա­ռօ­ոն եւ զինչ վա­ճա­ռե­լի, զինչ գնի...:

իը. 39բ-41ա ԻԸ. Կի­րա­կէ չոր­րորդ. Բան ա­ռա­ջին. Բա­ցա­յա­տէ, թէ ով է, որ սեր­մա­նէ, զինչ է ա­գա­րա­կն, ինչ ցո­րեա­նն, ինչ ո­րո­մն, ոյք նն­ջ­օղ­քն, ով է այր թշ­նա­մին, ով սեր­մա­նեաց եւ ոյք են հն­ձ­օղ­քն...: իթ. 41ա-2բ ԻԹ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս ի վե­րոյ. Զինչ ա­գա­րա­կն պատ­ճառք, յո­րոց ո­րո­մուն­քն բու­սա­նին, եւ ով զնո­սա վե­րա­սեր­մա­նեաց բա­ցա­յայ­տէ...: լ. 42բ-4բ Լ. Բան եր­րորդ. Զպատ­ժոյ դա­տա­պար­տե­լոց եւ զփա­ռա­ցն Աս­տու­ծոյ ընտ­րե­ցե­լոց...:

լա. 44բ-6ա ԼԱ. Եօ­թա­նաս­նե­րորդ կի­րա­կէի: Բան ա­ռա­ջին. Ո՞րն է այս այ­գիս, ո՞վ տա­նու­տէրն, ո՞յք մշակ­քն, ո՞յք այ­սո­քիկ ժամ­քս, ի՞նչ այս դա­հե­կա­նս, ո՞վ տն­տեսն եւ ի՞նչ ամ­բաս­տա­նու­մն, այն ցու­ցա­նի...: լբ. 46բ-8ա ԼԲ. Բան եր­կ­րորդ. Զինչ այ­գեաւն նշա­նա­կի, վասն ոյր մշակ­քն ի նմա ար­կա­նին եւ զինչ վարձ նո­րա խոս­տա­նի...: լգ. 48ա-50ա ԼԳ. Բան եր­րորդ. Որ ա­ծէ զմեզ առ ա­պ­աշ­խա­րու­թիւն բա­նիւ, օ­րի­նա­կաւ եւ խոստ­մամբ...:

լդ. 50ա-1բ ԼԴ. Վաթ­ս­նե­րորդ կիւ­րա­կէի: Բան ա­ռա­ջին. Զչո­րից առ բա­րի սեր­մա­ն­օղն պա­հան­ջեալ, այ­սին­քն զգու­շու­թիւն, հմ­տու­թիւ­նն, նա­խա­տե­սու­թիւն եւ համ­բե­րու­թիւն...: լե. 51բ-3բ ԼԵ. Բան եր­կ­րորդ. Ուս­տի ի վե­րոյ զկր­կին սեր­մա­նէ մեզ հար­կա­ւո­րէ: Մի­նն է բա­նն Աս­տու­ծոյ եւ միւսն ո­ղոր­մու­թիւ­նն եւ ըն­դէր եր­կա­քան­չիւրն սեր­մն ա­սի...: լզ. 53բ-5ա ԼԶ. Բան եր­րորդ. Զկր­կ­նա­կէ միայ­նոյ, այ­սին­քն զբար­ւոյ եւ զչա­րէ, յորս սեր­մն սեր­մա­նի...:

լէ. 55ա-7ա ԼԷ. Կիւ­րա­կէ յի­սու­նե­րորդ. Բան ա­ռա­ջին. Զչար­չա­րա­նա­ցն Քրիս­տո­սի ըստ Ա­ւե­տա­րա­նի կար­գի, այ­սին­քն զի մատ­նես­ցի, այ­պա­նի­ցի, ձա­ղի­ցի, թքա­նի­ցի եւ սպան­ցի եւ զայ­րու­թե­նէ նո­րա մինչ ստո­րա­կ­ցի եւ յե­րիր ա­ւուր յա­րի­ցէ...: լը. 57ա-9ա ԼԸ. Բան եր­կ­րորդ. Զկու­րու­թե­նէ մարդ­կայ­նոյ ազ­գի, որ չար­չա­նօ­քն Քրիս­տո­սի լու­սա­ւո­րիլ ար­դիւ­նա­ւո­րե­ցաւ...: լթ. 59ա-61ա ԼԹ. Բան եր­րորդ. Յո­րում ցու­ցա­նի, թէ մինչ զԱս­տուած գո­վել պար­տիմք, զաշ­խարհ, զմար­մին եւ զսա­տա­նայն, նո­րին թշ­նա­միսն պա­տուեմք...:

խ. 61ա-3ա Խ. Կիւ­րա­կէ քա­ռա­ս­նոր­դա­կան պա­հոց: Բան ա­ռա­ջին. Զփոր­ձու­թե­նէ որ­պէս այ­սին­քն սա­տա­նայն զՔ­րիս­տոս ե­ռա­կա­բար փոր­ձեաց եւ ե­ռա­կա­բար յաղ­թեաց, յաղ­թեալ մնաց...: խա. 63ա-5բ ԽԱ. Բան եր­կ­րորդ. Զչո­րից ո­գեա­ցն, զո­րոց ի յԱ­ւե­տա­րա­նու­մն լի­նի յի­շու­մն, այ­սին­քն աս­տուա­ծա­յին, մարդ­կա­յին, չար եւ հրեշ­տա­կա­յին...: խբ. 65բ-7բ ԽԲ. Բան եր­րորդ. Զծո­մա­պա­հու­թե­նէ. ըն­դէր քա­ռա­սուն ծոմ պա­հեմք եւ յո­րոց ի բաց կալ պար­տիմք եւ զգոր­ծա­դ­րու­թե­նէ նո­րին, զսա­տա­նա­յէ փոր­ձո­ղէ եւ զհ­րեշ­տա­կաց ըս­պա­սա­ւո­րո­ղաց լի­նի լի­նու­մն...:

խգ. 67բ-9բ ԽԳ. Կիւ­րա­կէի եր­կ­րոր­դու­մն: Բան ա­ռա­ջին. ԶՔ­րիս­տո­սի ո­ղոր­մի­լն, Քա­նա­նաց­ւոյն խն­դ­րե­լն, զտան­ջու­մն դս­տերն, ըզ­սա­տա­նա­յի լըլ­կու­մն, ա­շա­կեր­տաց զցա­ւա­կ­ցու­մն ցու­ցա­նէ...: խդ. 69բ-71ա ԽԴ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս քա­նա­նա­ցի­քն զՔ­րիս­տոս խն­դ­րե­լով զխո­նար­հու­թիւն, զհամ­բե­րու­թիւն, զհա­ւատ եւ զցան­կու­թիւն ընդ ին­քեան էառ...: խե. 71ա-3ա ԽԵ. Բան եր­րորդ. Դնի քա­նա­նա­ցին ի յօ­րի­նակ պարզ ա­ղօ­թից, խո­րա­գու­նի խո­նար­հու­թեան, մե­ծի հա­ւա­տոյ հաս­տա­տու­թեան, նա­եւ ա­րի­ու­թեան...:

խզ. 73ա-5ա ԽԶ. Կիւ­րա­կէ եր­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զհա­նեց­մա­նէ դի­ւին, զար­տա­հերք­մա­նէ բամ­բա­սո­ղաց, զո­րո­գայ­թա­ւոր վերս­տին անկ­մա­նէ առ կր­թու­մն մեր լի­նի յի­շու­մն...: խէ. 75ա-7ա ԽԷ. Բան եր­կ­րորդ. Զչորս բա­րե­րա­րու­թեան­ցն պար­գե­ւե­ցե­լոյ ար­դա­րա­ցեալ մե­ղա­ւո­րի, այ­սին­քն զհան­մա­նէ դի­ւին, զբաց­մա­նէ լե­զուին, զլու­սոյ տե­սու­թե­նէ եւ լսե­լոյ նո­րոգ­մա­նէ...: խը. 77ա-8բ ԽԸ. Բան եր­րորդ. Ոյք ի­ցեն իշ­խան­քն մեր եւ որ­պէս մեր­ժին բա­ցա­յայ­տէ...:

խթ. 78բ-80բ ԽԹ. Կիւ­րա­կէի չոր­րոր­դի: Բան ա­ռա­ջին. Ըն­դէր եր­կու ա­նուամբ, այ­սին­քն վար­դոյ եւ հա­ցի այս կիւ­րա­կէս կո­չի...: ծ. 80բ-2ա Ծ. Բան եր­կ­րորդ. ԶԱ­ւե­տա­րա­նէ, ի վե­րայ ո­րոյ Քրիս­տո­սի գթու­թիւ­նն, խո­նար­հու­թիւ­նն, նա­եւ կա­րո­ղու­թիւ­նն գո­վի, ա­շա­կեր­տաց ե­րեք տար­բե­րու­թիւ­նն, ամ­բո­խաց պատ­շա­ճա­ւոր նս­տու­մն, յա­գու­մն եւ զուարճ գա­հու­թիւ­նն բա­ցա­յայ­տին...: ծա. 82ա-3բ ԾԱ. Բան եր­րորդ. Զինչ հինգ հա­ցիւն հո­գե­ւոր ի­մա­նին...:

ծբ. 84ա-5բ ԾԲ. Կիւ­րա­կէ չար­չա­րա­նաց: Բան ա­ռա­ջին. Զհատ­ճա­ռէ չար­չա­րա­նա­ցն Քրիս­տո­սի ի վե­րայ Ա­ւե­տա­րա­նին, նա­եւ զպատ­ժոյ եւ զգոր­ծա­դ­րու­թե­նէ նոյ­նոյ ի վեր ըն­թեր­ցուա­ծոյն...: ծգ. 85բ-7բ ԾԳ. Բան եր­կ­րորդ. թէ որ­պէս Քրիս­տոս էր քա­հա­նյա­պետ, վասն բա­ռին եւ վասն զգես­տուն եւ վասն խոր­հր­դոյ օծ­ման եւ վասն պաշ­տօ­նին...: ծդ. 87բ-9բ ԾԴ Բան եր­րորդ. Յո­րում իւր օ­րի­նա­կաւն յա­ջո­ղու­թե­նէ աշ­խար­հի փախ­չիլ, զձա­խոր­դու­թիւն կրել եւ ի կռուէ խոյս տալ Քրիս­տոս ու­սու­ցա­նէ...:

ծե. 89բ-91բ ԾԵ. Կիւ­րա­կէ Ծաղ­կա­զ­ար­դին: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում զմար­մի­նն մա­հա­ցու­ցա­նել, ի բա­րի գոր­ծս յա­րա­տե­ւել, զյա­ջո­ղու­թիւ­նս աշ­խար­հայ­նոյ փր­կա­ւէտ տրտ­մու­թեամբ բա­րե­խառ­նել ու­սա­նիմ...: ծզ. 91բ-3բ ԾԶ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս ի Քրիս­տոս ե­ղեւ աս­տուա­ծա­յին բար­ձ­րու­թիւ­նն ընդ մարդ­կայ­նոյ տկա­րու­թեան, այն­չափ սէրն ընդ մե­րոյ օգ­տու­թեան, հե­զու­թիւ­նն ընդ գթու­թեա­նն բա­ցա­յայ­տի...: ծէ. 93բ-6ա ԾԷ. Բան եր­րորդ. Զե­րից թա­փո­րից` եր­կու­քն Քրիս­տո­սի, եր­րոր­դն ե­կե­ղեց­ւոյ...:

ծը. 96ա-7բ ԾԸ. Յա­ւուր սր­բոյ Զատ­կի: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում սուրբ կա­նանց ջեր­մե­ռան­դու­թիւ­նն, գե­րեզ­մա­նի փա­կու­մն, նա­եւ բա­ցու­մն եւ հրեշ­տա­կի տե­սա­նու­մն բա­ցա­յայ­տի...: ծթ. 97բ-9բ ԾԹ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում կա­նանց մեծ ջա­նն Քրիս­տո­սի տօ­նա­խումբ զուար­ճու­թիւ­նն, յառ­նո­ղին եր­ջան­կու­թիւ­նն բա­ցա­յայ­տի...: կ. 99բ-101բ Կ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս Քրիս­տո­սի օ­րի­նա­կաւն, որ ա­ր­ա­գա­պէս, ճշ­մար­տա­պէս, հզ­օ­րա­պէս եւ ամ­բող­ջա­պէս յա­րեաւ, յա­րու­ցա­նել, եւ մեք պար­տիմք, բա­ցա­յայ­տի...:

կա. 101բ-3ա ԿԱ. Կիւ­րա­կէի ա­ռա­ջին զկ­նի Զատ­կին: Բան ա­ռա­ջին. Որ­պէս Քրիս­տոս զկ­նի յա­րու­թեան զտրտ­մեալ ա­ռա­քեա­լսն ու­րա­խա­ցոյց, զերկ­չո­տս զօ­րա­ցոյց, զմո­լո­րեա­լսն ե­ւս ի հա­ւա­տն հաս­տա­տեաց...:

կբ. 103ա-5ա ԿԲ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս առ յա­րա­տե­ւ­օ­ղսն, առ հան­դար­տեա­լսն, առ փա­կեա­լսն եւ առ ժո­ղո­վեա­լսն Քրիս­տոս գայ...: կգ. 105ա-6բ ԿԳ. Բան եր­րորդ. Որ ի տգե­ղու­թիւն ի մար­մ­նում զըս­պի­հսն վի­րաց Քրիս­տոս պա­հեաց եւ որ­պէս զայ­սո­սիկ թօ­մա­յի շօ­շա­փե­լի ե­ցոյց եւ այս­պէս ի հա­ւա­տն հաս­տա­տեալ կազ­դու­րեաց...:

կդ. 106բ-8բ ԿԴ. Կիւ­րա­կէ եր­կ­րորդ. Բան ա­ռա­ջին. Ով ճշ­մա­րիտ հո­վիւ, ով վարձ­կան, ով գայլ եւ ով գգուօղ ոչ­խա­րաց...: կե. 108բ-10բ ԿԵ. Բան եր­կ­րորդ. Զպաշ­տօ­նէ հո­վուին, վարձ­կա­նին եւ գայ­լոյն...: կզ. 110բ-2ա ԿԶ. Բան եր­րորդ. Յո­րում ծա­ռայ­քն Աս­տու­ծոյ վասն վե­ցից, որք ոչ­խա­րաց պատ­կա­նին, բաղ­դա­տին...:

կէ. 112բ-4ա ԿԷ. Կիւ­րա­կէ եր­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զքա­ռեակ կա­ցու­թե­նէ ծա­ռա­յի­ցն Աս­տու­ծոյ...: կը. 114ա-6ա ԿԸ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում ծնա­ն­օղն կնոջ օ­րի­նա­կաւն առ համ­բե­րու­թիւն զար­թու­ցա­նիմք, զի յե­տոյ առ փառսն ժա­մա­նի­ցեմք...: կթ. 116ա-8ա ԿԹ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս կա­նամբ ե­կե­ղե­ցին կամ իւ­րա­քան­չիւր հա­ւա­տա­ցեա­լն հո­գի նշա­նա­կի, որ ըստ Քրիս­տո­սի հար­ս­նա­ցեալ յղա­նայ եւ ծնա­նի...:

հ. 118ա-9բ Հ. Կիւ­րա­կէ չոր­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զեօ­թանց ճա­նա­պար­հա­ցն Քրիս­տո­սի...: հա. 120ա-1բ ՀԱ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս Քրիս­տոս ա­ռա­քեաց զո­գին սուրբ ի մխի­թա­րիչ ընդ­դէմ տրտ­մու­թեան, ի պաշ­տ­պա­նիչ եւ յան­դի­մա­նիչ ընդ­դէմ չա­րու­թեա­նն աշ­խար­հի եւ ու­սու­ցա­նու­մն ընդ­դէմ տգի­տու­թեան...: հբ. 121բ-3բ ՀԲ. Բան եր­րորդ. Յո­րում ցու­ցա­նի, թէ լի­քն ոգ­ւովն Աս­տու­ծոյ պար­տին յան­դի­մա­նել զաշ­խարհ վասն մե­ղաց եւ վասն ար­դա­րու­թեան եւ վասն դա­տաս­տա­նի...:

հգ. 123բ-5բ ՀԳ. Կիւ­րա­կէ հին­գե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զա­ղօ­թից, թէ որ­պէս ա­ղ­օ­թե­լի ի­ցէ, զի լուեալ լի­ցի...: հդ. 125բ-7բ ՀԴ. Բան եր­կ­րորդ. Զնոյ­նոյ նի­թոյ: Յա­դի­մա­նի մարդ­կա­յին հեղ­գու­թիւ­նն, եւ գո­վի աս­տուա­ծա­յին ա­ռա­տա­ձեռ­նու­թիւ­նն...: հե. 127բ-9ա ՀԵ. Բան եր­րորդ. Ո­րով հաս­տա­տէ զմեզ Քրիս­տոս լը­սիլ ի յա­ղօ­թս մեր. ի հօ­րէ սի­րիլ ժա­մա­նա­կա­ւոր եւ յա­ւի­տե­նա­կան ծնե­լու­թեամբ իւ­րով, նա­եւ զփա­ռա­ւոր դարձ­մա­նէ իւրս առ հայրն...:

հզ. 129ա-31ա ՀԶ. Կիւ­րա­կէ ի մէջ ու­թ­օ­րէ­ից համ­բարձ­մա­նն Տեառն: Բան ա­ռա­ջին. Ա­ռա­քեաց Քրիս­տոս զո­գին սուրբ ա­ռա­քե­լո­ցն, զի զնո­սա ան­մ­խի­թարս մխի­թա­րի­ցէր, զտ­գէ­տս ու­սու­ցա­նի­ցէր եւ զերկ­չո­տս զօ­րա­ցու­ցա­նի­ցէր...: հէ. 131ա-2բ ՀԷ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում զհ­օ­րէ փչո­ղէ, զոգ­ւոյն սր­բոյ մխի­թա­րի­չէ, զԱս­տու­ծոյ ե­ւս զվ­կա­յու­թիւն ա­ռա­քե­լոց տուո­ղէ լի­նի յի­շու­մն...: հը. 132բ-4բ ՀԸ. Բան եր­րորդ. Յո­րում զբա­ժա­ն­մա­նէ սի­նա­կօ­կա­յին, այ­սին­քն ժո­ղո­վա­րա­նին զվա­տա­համ­բա­ւու­թե­նէ եւ զսպա­ն­մա­նէ ա­ռա­քե­լո­ցն ի Քրիս­տո­սէ...:

հթ. 135ա-6բ ՀԹ. Մասն ա­մառ­նա­յին յա­ւուր սր­բոյ Պէն­տէ­կոս­տէ­ին: Բան ա­ռա­ջին. Զոգ­ւոյ սր­բոյ ա­ռաք­մա­նէ ի սիր­տ­ըս սր­բոյ, զհաս­տա­տու­թե­նէ եւ զնո­րին յայ­տ­նու­թե­նէ բա­ցա­յայ­տ­օղ...: ձ. 136բ-8ա Ձ. Բան եր­կ­րորդ. Առ որս ո­գին սուրբ գայ եւ առ որս չար ո­գին ցու­ցա­նէ...: ձա. 138ա-40ա ՁԱ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս ո­գին սուրբ փա­ստա­բան, մխի­թա­րիչ, սր­բա­ցու­ցիչ եւ ու­սու­ցիչ կամ հմ­տա­ցու­ցիչ մեր է, բա­ցա­յայ­տէ...:

ձբ. 140ա-2ա ՁԲ. Զսր­բոյ եր­րոր­դու­թե­նէ: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում ըն­դէր հօր Աս­տու­ծոյ կա­րո­ղու­թիւն, Որդ­ւոյն ի­մ­աս­տու­թիւ­նն, Ոգ­ւոյն սր­բոյ բա­րու­թիւ­նն ստո­րո­գի բա­ցա­յայ­տէ...: ձգ. 142ա-4ա ՁԳ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում Նի­կո­դի­մոս մեծ Խո­հե­մու­թիւ­նն ի խն­դ­րե­լն եւ Քրիս­տո­սի մեծ ի­մ­աս­տու­թեամբ պա­տաս­խա­նե­լն բա­ցա­յայ­տի...: ձդ. 144ա-6ա ՁԴ. Բան եր­րորդ. Զա­մե­նա­սուրբ եւ զա­մե­նա­բա­ժա­նել­ւոյ եր­րոր­դու­թե­նէ...:

ձե. 146ա-8բ ՁԵ. Կիւ­րա­կէ ա­ռա­ջին զկ­նի եր­րոր­դու­թեան տօ­նի: Բան ա­ռա­ջին. Մե­ծա­տու­նն եւ աղ­քա­տն առ որ կա­ցու­թիւն ա­ծին ի կե­նի, ի մա­հուն եւ զկ­նի մա­հուն ա­ռա­գ­րին...: ձզ. 148բ-50բ ՁԶ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում կեան­քն մե­ծա­տան մե­ղա­դ­րե­լի եւ նո­րին պա­տիժն զար­հու­րե­լի ա­ռա­գ­րի...: ձէ. 150բ-2ա ՁԷ. Բան եր­րորդ. Յո­րում վաղ­ճա­նն մե­ծա­տան որ­քան առ առ քա­ռա­կի պա­տի­ժս բա­ցա­յայ­տի...:

ձը. 152ա-4բ ՁԸ. Կիւ­րա­կէ եր­կ­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Հրա­ւի­րո­ղին ա­ռա­տա­ձեռ­նու­թիւ­նն, պատ­գա­մա­ւո­րաց հա­ւա­տար­մու­թիւն եւ կո­չե­ցե­լոց մեծ զա­նա­զա­նու­թիւ­նն բա­ցա­յայ­տէ...: ձթ. 154բ-6բ ՁԹ. Բան եր­կ­րորդ. Որ զա­մուս­նու­թե­նէ ա­րանց եւ զկա­նո­նէ կա­նանց բա­ցա­յայ­տէ...: ղ. 156բ-8ա Ղ. Բան եր­րորդ. Զքա­ռա­կէ ընթ­րի­սի...:

ղա. 158ա-60ա ՂԱ. Կիւ­րա­կէ եր­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զտար­բե­րու­թե­նէ եր­րա­կի տկա­րաց, ո­րոց ի մի­ջի Քրիս­տոս բժիշ­կն կա­ցու­ցաւ...: ղբ. 160ա-1բ ՂԲ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում հե­ղի­նա­կու­թեամբ առն Աս­տու­ծոյ սր­բոյն Ամբ ո­սի­ո­սի առ Քրիս­տոս մեր­ձե­նալ յոր­դո­րիմք...: ղգ. 161բ-3բ ՂԳ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս զա­պ­աշ­խա­ր­օղ մե­ղա­ւո­րէ ու­րա­խա­նան հրեշ­տակ­քն, նա­եւ բո­լոր ա­մե­նա­սուրբ եր­րոր­դու­թիւ­նն...:

ղդ. 163բ-5ա ՂԴ. Չոր­րորդ կիւ­րա­կէ: Բան ա­ռա­ջին. Զո­ղոր­մու­թե­նէն Աս­տու­ծոյ օ­րի­նա­կաւն զմեզ ա­ծէ Քրիս­տոս առ ո­ղոր­միլ, զո­րոց ե­րեք տե­սակք ին­քեանք ե­ւս պատ­ճառ­քն տե­սա­կաց աստ բա­ցա­յայ­տին...: ղե. 165ա-7ա ՂԵ. Բան եր­կ­րորդ. Զնոյ­նոյ նիւ­թոյ. Առ մար­մ­նա­ւոր, նա­եւ հո­գե­ւոր նիւ­թն ա­ծիմք...: ղզ. 167ա-8բ ՂԶ. Բան եր­րորդ. Որ­պի­սի պար­տին գոլ ա­ռաջ­նորդ­քն, որ­պիս[ի] ստո­րա­դ­րեալ­քն եւ որ­պի­սի ա­մե­նե­քեան բա­ցա­յայ­տին...:

ղէ. 169ա-70բ ՂԷ. Կիւ­րա­կէ հին­գե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զլ­սե­լոյ բա­նին Աս­տու­ծոյ, որ­պի­սի, այ­սին­քն լս­օ­ղխն բա­նին Աս­տու­ծոյ պար­տին գոլ...: ղը. 170բ-2ա ՂԸ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում ըն­դէր ա­պ­աշ­խա­րու­թիւ­նն ա­սի նաւ եւ զինչ է այ­սո­րիկ նա­ւիս վարձ կամ վա­ճառ բա­ցա­յայ­տի...: ղթ. 172ա-3բ ՂԹ. Բան եր­րորդ. Քա­րո­զիչ­քն ձկ­նոր­սաց բաղ­դա­տեալ ոչ օգ­տին կամ մասն ինչ նո­ցին կամ լսո­ղաց ցու­ցա­նէ եւ բա­ցա­յայ­տէ...:

ճ. 173բ-5ա Ճ. Կիւ­րա­կէ վե­ցե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում առ կա­տա­րեալ ար­դա­րու­թիւ­նն հրա­ւի­րէ զմեզ Քրիս­տոս եւ որն ի­ցէ յայ­տ­նի եւ նշան­քն ցու­ցա­նին...: ճա. 175ա-6բ ՃԱ. Բան եր­կ­րորդ. Զքա­ռեակ ըն­ծա­յէ եւ ո­րում սե­ղա­նոջ պար­տի մա­տու­ցա­նիլ...: ճբ. 176բ-8ա ՃԲ. Բան եր­րորդ. Զչո­րից աս­տի­ճա­նաց բար­կու­թեան եւ զիւ­րա­քան­չիւր պատ­ժոյ...:

ճգ. 178ա-9բ ՃԳ. Կիւ­րա­կէ եօթ­նե­րորդ, զկ­նի տօ­նի ա­մե­նա­սր­բոյ եր­րոր­դու­թեա­նն: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում ի կող­մա­նէ Քրիս­տո­սի, ի կող­մա­նէ ընթ­րեա­ցն, նա­եւ մա­տա­կա­րա­րո­ղա­ցն այս ընթ­րիս գո­վե­լի լի­նի...: ճդ. 179բ-81ա ՃԴ. Բան եր­կ­րորդ. Զո­ղոր­մու­թե­նէն, զյօ­ժա­րու­թե­նէ աս­տուա­ծայ­նոյ ո­ղոր­մու­թե­նէ շա­րա­ռիթ պատ­ճառն, նա­եւ նո­րին ներ­գոր­ծու­թիւն­քն դը­նին...: ճե. 181բ-3ա ՃԵ. Բան եր­րորդ. Քրիս­տո­սի մեծ ո­ղոր­մու­թիւ­նն, նա­եւ կա­րո­ղու­թիւ­նն, ամ­բո­խին խո­նար­հու­թիւ­նն, նա­եւ յա­գու­մն, ա­շա­կեր­տաց միջ­նոր­դու­թիւ­նն, հո­գն, նա­եւ ե­ւս յայս­միկ ընթ­րի­սի ցու­ցա­նի...:

ճզ. 183ա-4բ ՃԶ. Կիւ­րա­կէ ու­թե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Յե­րից սը­տա­բան­չաց, այ­սին­քն ի հե­րե­տի­կո­սաց եւ ի կեղ­ծա­ւո­րաց եւ ի չար քրիս­տո­սա­պաշ­տից Քրիս­տոս խրա­տէ զգու­շա­նալ...: ճէ. 184բ-6ա ՃԷ. Բան եր­կ­րորդ. Զե­րից սուտ մար­գա­րէ­ից, այ­սին­քն զսա­տա­նա­յէ, զմար­մ­նոյ եւ զաշ­խար­հէ...: ճը. 186ա-7բ ՃԸ. Բան եր­րորդ. Զեր­րեակ տար­բե­րու­թե­նէ ծա­ռոց եւ թէ հո­գե­ւո­րա­պէս զինչ նշա­նա­կեն...:

ճթ. 187բ-9ա ՃԹ. Կիւ­րա­կէ ին­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զկա­ցու­թե­նէ մե­ղա­ւո­րին տն­տե­սիւն նշա­նա­կեալ...: ճժ. 189ա-90բ ՃԺ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում օ­րի­նա­կաւն տն­տե­սին մեզ նա­խա­տե­սա­նել հո­գու­նակ գոր­ծով, Աս­տու­ծոյ պա­տաս­խա­նել հնա­զան­դու­թեամբ եւ առ ո­ղոր­մու­թիւ­նն Աս­տու­ծոյ փախ­չիլ խրա­տիմք...: ճժա. 190բ-2ա ՃԺԱ. Բան եր­րորդ. Զբա­րե­կա­մու­թե­նէ, ընդ ո­րոյ պար­տի լի­նիլ բա­րե­կա­մու­թիւ­նն, որ­պի­սա­բար եւ վասն ոյր...:

ճժբ. 192ա-4ա ՃԺԲ. Կիւ­րա­կէ տաս­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Ըն­դէր Քրիս­տոս մեր­ձե­նա­լով ի յԵ­րու­սա­ղէմ ե­լաց եւ որ­պէս մեր­ժեաց ի տա­ճա­րէն զգ­ն­օ­ղսն եւ զվա­ճա­ռ­օ­ղսն...: ճժգ. 194ա-5բ ՃԺԳ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում ա­ռա­ջա­դ­րեալ բան­քն գը­րա­կա­նա­պէս, նա­եւ բա­րո­յա­կա­նա­պէս ար­տա­հայ­տին...: ճժդ. 195բ-7ա ՃԺԴ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս ե­կե­ղե­ցին Աս­տու­ծոյ առ ի բնա­կիլ, առ ի ա­ղ­օ­թել, առ ի օր­հ­նա­բա­նել եւ առ ի ու­սու­ցա­նել ե­ղեալ ի­ցէ, ցու­ցան...:

ճժե. 197բ-9ա ՃԺԵ. Կիւ­րա­կէ մե­տա­սա­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում փա­րի­սե­ցուոց բա­րի սկիզ­բն, չար յա­ռաջ­դի­մե­ցու­մն եւ վատ­թա­րա­գոյն ե­լն բա­ցա­յայ­տի...: ճժզ. 199ա-201ա ՃԺԶ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս մաք­սա­ւորն մե­ղան­չո­ղաց, ա­պ­աշ­խա­րո­ղաց եւ ար­դա­րոց զօր­նա­կան ու­նի...: ճժէ. 201ա-2բ ՃԺԷ. Բան եր­րորդ. Զչորս տե­սա­կաց հպար­տու­թեան, նա­եւ խո­նար­հու­թեան, որք, այ­սին­քն, առ խո­նար­հու­թիւ­նն ա­ծեն եւ առ բա­րիսն, որք ի նմա­նէ յա­ռա­ջա­գա­յին...:

ճժը. 202բ-4ա ՃԺԸ. Կիւ­րա­կէ եր­կո­տա­սա­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Որ­պէս առ ար­դա­րա­ցու­մն մե­ղա­ւո­րին ո­մանք հե­տե­ւին, եւ ո­մանք ստո­րա­հե­տե­ւին ցու­ցա­նէ...: ճժթ. 204ա-5բ ՃԺԹ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պի­սա­բար մե­ղա­ւորն խուլ եւ որ­պի­սա­բար հա­մր է ցու­ցա­նէ...: ճի. 205բ-7բ ՃԻ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս մարդ զԱս­տուած ա­րա­րիչ ա­մե­նայ­նից հա­ւա­տայ, զնո­րին պա­տուի­րա­նսն լսէ եւ զմե­ղսն իւր ճա­նա­չէ բա­ցա­յայ­տէ...:

ճիա. 207բ-9ա ՃԻԱ. Կիւ­րա­կէ ե­րեք­տա­սա­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զտե­սու­թե­նէ ճա­նա­պար­հի եւ հայ­րեն­ւոյ...: Ճիբ. 209ա-11ա ՃԻԲ. Բան եր­կ­րորդ. Զսի­րե­լու­թե­նէ Աս­տու­ծոյ եւ ըն­կե­րին...: Ճիգ. 211ա-2բ ՃԻԳ. Բան եր­րորդ. Յո­րում զինչ առ մեղ­քն տրա­մա­դ­րէ, նե­ղու­թիւն­քն, որք ի նմա­նէ հե­տե­ւին եւ ընդ­դէմ այ­նմ դեղք ար­տա­հայ­տին...:

ճիդ. 212բ-4բ ՃԻԴ. Կիւ­րա­կէ ԺԴ: Բան ա­ռա­ջին. Զմե­ղաց որ­պէս բո­րո­տու­թեամ­բն սա­կս ե­րից պատ­ճա­ռաց նշա­նա­կի, ցու­ցա­նէ...: ճիե. 214բ-6ա ՃԻԵ. Բան եր­կ­րորդ. Հի­ւան­դու­թեան սեռն, բժշ­կու­թեան կեր­պն, նա­եւ ներ­գոր­ծու­թիւ­նն ա­ռա­գ­րի...: ճիզ. 216բ-8ա ՃԻԶ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս Քրիս­տոս ա­մե­նա­փր­կիչ վար­դա­պետ եւ ո­ղր­մած է բա­ցա­յայ­տէ...:

ճիէ. 218ա-20ա ՃԻԷ. Կիւ­րա­կէ հն­գե­տա­սա­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում ի բաց քար­շէ զմեզ Քրիս­տոս ի սի­րոյ եր­կ­նայ­նոց, զի ա­ծի­ցէ զմեզ առ սի­րե­լու­թիւ­նն եր­կ­նայ­նոց...: ճիը. 220ա-1բ ՃԻԸ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում ե­րից սե­ռից մարդ­կանց, որք ի յԱ­ւե­տա­րա­նու­մն շօ­շա­փին, լի­նի յի­շու­մն...: ճիթ. 221բ-3բ ՃԻԹ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս զմեծ ա­պա­ւի­նու­թիւն ի յԱս­տուած վասն նո­րին բա­րեգ­թու­թեա­նն ու­նիլ պար­տիմք եւ զի ու­նի ա­մե­նայ­նից զնա­խա­գի­տու­թիւն ա­պառ­նեաց եւ զոր­պի­սի ի մեզ կա­րօ­տու­թիւն ի­ցէ, գի­տէ...:

ճլ. 223բ-5ա ՃԼ. Կիւ­րա­կէ վեշ­տա­սա­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Որ­պէս այ­սու նն­ջե­ցե­լեաւ մե­ղա­ւորն նշա­նա­կի զինչ է գե­րեզ­մա­նն, յո­րում ներ­փա­կի, ոյք տա­ն­օղ­քն, յո­րոց տա­րեալ լի­նի, որն է այս դուռս, ար­տա­քոյ ո­րոյ տա­րեալ լի­նի, եւ ով է այ­րին, յոր­մէ լցեալ լի­նի, բա­ցա­յայ­տէ...: ճլա. 225ա-6բ ՃԼԱ. Բան եր­կ­րորդ. Զմե­ղա­ւո­րէ դար­ձե­լոյ այ­սու յա­րու­ցեալ նն­ջե­ցե­լոյն նշա­նա­կեալ...: ճլբ. 226բ-8բ ՃԼԲ. Բան եր­րորդ. Յո­րում ցաւն մօր մար­մ­նա­կան ման­կան ար­տա­հայ­տի, որ պատ­ճա­ռի, զի կին, զի մայր, զի այ­րի մայր եւ զի միակ որդ­ւոյ մայր...:

ճլգ. 228բ-30ա ՃԼԳ. Կիւ­րա­կէ ԺԷ: Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում փա­րի­սեց­ւոց մեծ չա­րու­թիւ­նն ջըր­գո­ղե­լոյ մեծ ո­ղոր­մու­թիւ­նն եւ Քրիս­տո­սի մեծ ո­ղոր­մա­ծու­թիւ­նն ար­տա­յայ­տի...: ճլդ. 230ա-2ա ՃԼԴ. Բան եր­կ­րորդ. Զինչ ջըր­գո­ղե­լեաւն նշա­նա­կի եւ ըն­դէր յատ­կա­պէս ա­գա­հն նշա­նա­կի, փա­ցա­յայ­տէ ման­րա­մաս­նա­բար...: ճլե. 232ա-3բ ՃԼԵ. Բան եր­րորդ. Զինչ են այ­սո­քիկ հար­սա­նիք է ճա­նա­պարհ­քն առ նոյ­նսն ժա­մա­նե­լոյ ցու­ցա­նին...:

ճլզ. 233բ-5ա ՃԼԶ. Կիւ­րա­կէ տաս­նե­ւութ­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Ե­րեք խն­դիր: Մի­նն Սա­դու­կե­ցուո­ցն, միւսն Փա­րի­սե­ցուոց եւ եր­րոր­դն Քրիս­տո­սի լու­ծա­նի...: ճլէ. 235ա-7ա ՃԼԷ. Բան եր­կ­րորդ. Զսի­րե­լու­թե­նէ Աս­տու­ծոյ եւ ըն­կե­րին...: ճլը. 237ա-9ա ՃԼԸ. Բան եր­րորդ. Զտասն պա­տուի­րա­նաց եւ որ­պէս շուրջ զիւ­րա­քան­չիւ­րովն մո­լո­րեալ լի­նի...:

ճլթ. 239ա-40բ ՃԼԹ. Կիւ­րա­կէ տաս­նե­ւին­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Որ­պէս նա­ւովն ա­պ­աշ­խա­րու­թիւ­նն կամ կրօ­նն ի­մա­նի, նո­րին ե­ւս բա­րի­քն ար­տա­յայ­տի...: ճխ. 241ա-2բ ՃԽ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում մա­տու­ցա­նո­ղաց մեծ ա­րի­ու­թիւ­նն հա­ւա­տոյ, տկա­րին մեծ թշուա­ռու­թիւ­նն, դպ­րաց յանդ­գ­նա­կան խոր­հուր­դն, Քրիս­տո­սի ո­ղոր­մու­թիւ­նն, ի­մ­աս­տու­թիւ­նն եւ մեծ կա­րո­ղու­թիւ­նն եւ ամ­բո­խաց աս­տուա­ծա­յին գո­վու­թիւ­նն բա­ցա­յայ­տի...: ճխա. 242բ-4ա ՃԽԱ. Բան եր­րորդ. Զծան­րու­թե­նէ խօ­թու­թեան, զբա­րեգ­թու­թե­նէ բժշ­կին եւ զներ­գոր­ծու­թե­նէ դե­ղոյն բա­ցա­յայ­տէ...:

ճխբ. 244ա-6ա ՃԽԲ. Կիւ­րա­կէ քսա­նե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Զինչ ար­քա­յու­թիւ­նն եր­կ­նից, ով է այս թա­գա­ւորս, զինչ այ­սո­քիկ հար­սա­նի­քս, ոյք հրա­ւի­րե­ցեալ­քն, զինչ հար­սա­նե­կան հան­դեր­ձն, զինչ ո­տից եւ ձե­ռաց կա­պու­մն եւ զինչ այ­սո­քիկ ար­տա­քին խա­ւար­քս բա­ցա­յայ­տէ...: ճխգ. 246ա-7բ ՃԽԳ. Բան եր­կ­րորդ. Զեր­կուց հար­սա­նեա­ցն մար­մ­նա­ւո­րէ, որ լի­նի ի ներ­կա­յում կե­նի եւ ըզ­յա­ւի­տե­նա­կա­նէ, որ լի­նի ի մէջ Աս­տու­ծոյ եւ եր­կ­նայ­նոյ քա­ղա­քաց­ւոյն...: ճխդ. 247բ-9բ ՃԽԴ. Բան եր­րորդ. Բա­նիւ սի­րե­լու­թիւ­նն, յանդ­գ­նա­կան հա­մար­ձա­կու­թիւ­նն եւ խս­տա­գոյն չա­րաց պատ­ժու­մն ա­ռա­գ­րի...:

ճխե. 249բ-51բ ՃԽԵ. Կիւ­րա­կէ քսա­նե­մի­ե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. թա­գա­ւո­րազ­նի ազ­նուու­թիւ­նն, նա­եւ հա­ւա­տն, որդ­ւոյ տկա­րու­թիւ­նն, Քրիս­տո­սի մեծ գթու­թիւ­նն ա­ռա­գ­րի...: ճխզ. 251բ-3բ ՃԽԶ. Բան եր­կ­րորդ. Զսե­ռէ տկա­րու­թե­նէ եւ զժա­մա­նա­կէ բժշ­կու­թեան...: ճխէ. 253բ-5բ ՃԽԷ. Բան եր­րորդ. Զեր­կո­տա­սան մա­սան­ցն հա­ւա­տոյ...:

ճխը. 255բ-7բ ՃԽԸ. Կիւ­րա­կէ քսա­նե­ւ­եր­կուե­րորդ. Բան ա­ռա­ջին. Յո­րում թա­գա­ւո­րին, նա­եւ ծա­ռա­յից ան­ձին­քն գրին եւ զինչ իւ­րա­քան­չիւ­րովն առ նշա­նա­գ­րի...: ճխթ. 257բ-9բ ՃԽԹ. Բան եր­կ­րորդ. Զընդ­հան­րա­կան դա­տաս­տա­նէն, որ­պէս, այ­սին­քն զա­մե­նայն առ իւր դա­տաս­տա­նէն, որ­պէս այ­սին­քն զա­մե­նայն առ իւր դա­տաս­տա­նս Քրիս­տոս կո­չէ, զկո­չեա­լսն քն­նէ, զքն­նեա­լսն յաղ­թէ եւ զյա­ղ­օ­թեա­լսն վճ­ռէ...: ճծ. 260ա-2ա ՃԾ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս վասն եր­կուց չա­րու­թեանց ի կր­կին պա­տի­ժս չար ծա­ռայն ան­կեալ ցու­ցա­նի...:

ճծա. 262ա-4ա ՃԾԱ. Կիւ­րա­կէ քսա­նե­ւե­րե­քե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Փա­րի­սե­ցուոց չա­րու­թիւ­նն ի խոր­հր­դա­կ­ցե­լն, խո­րա­ման­կու­թիւ­նն ի գո­վե­լն, նեն­գու­թիւ­նն ա­ն­օ­րի­նա­բար հար­ցա­նե­լն եւ Քրիս­տոս որ­պէս նա­խա­ծա­նեաւ զթիւր խոր­հուր­դն մեր­ժեաց զնո­ցին գո­վու­թիւ­նն եւ ա­ռանց ու­րուք վնա­սու պա­տաս­խա­նեաց հարց­մա­նն բա­ցա­յայ­տի...: ճծբ. 264ա-5բ ՃԾԲ. Բան եր­կ­րորդ. Յո­րում զլե­զուս պահ­պա­նել, ի շո­ղո­քոր­թաց փա­խիլ, զպատ­կերն Աս­տու­ծոյ պա­հել, աշ­խար­հի եւ Աս­տու­ծոյ զիւրն հա­տու­ցա­նել յոր­դո­րիմք...: ճծգ. 265բ-7բ ՃԾԳ. Բան եր­րորդ. Զինչ իշ­խա­նին եւ զինչ Աս­տու­ծոյ հա­տու­ցա­նել պա­րա­ւան­դիմք բա­ցա­յայ­տի...:

ճծդ. 267բ-9բ ՃԾԴ. Կիւ­րա­կէ քսա­նեւ­չոր­սե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Որ­պէս այ­սո­քի­կս եր­կու ի գօ­գս մի­ովն, այ­սին­քն ծան­րա­գոյն հի­ւան­դիւ, եւ միւ­սովն, այ­սին­քն մե­ռե­լեաւ մե­ղա­ւորն նշա­նա­կի բա­ցա­յայ­տի...: ճծե. 269բ-71ա ՃԾԵ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս Քրիս­տոս յայ­սո­րիկ կնոջ բժշ­կու­թեան ար­տա­բե­րեաց զբա­նս մե­ծի ըն­տա­նե­կ­ցու­թեան, հա­ւ­աս­տու­թեան, նա­եւ ու­րա­խու­թեան, զոր եւ իւ­րա­քան­չիւ­րոյ հա­ւա­տա­ցեալ հոգ­ւոյ առ­նէ...: ճծզ. 271բ-3ա ՃԾԶ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս մե­ռեալ կնաւն հո­գին մե­ռեալ մե­ղօք ցու­ցա­նի, այլ կր­կին կա­ցու­թիւն, այ­սին­քն ապ­ստամ­բու­թեան եւ ար­դա­րա­ցուց­ման դնի...:

ճծէ. 273ա-4բ ՃԾԷ. Կիւ­րա­կէ քսա­նեւ­հին­գե­րորդ: Բան ա­ռա­ջին. Որ­պէս Քրիս­տոս ի յԱ­ւե­տա­րա­նում հօր, բա­րե­կա­մի, տեառն եւ վար­դա­պե­տի զան­ձն կրէ ցու­ցա­նէ...: ճծը. 274բ-6ա ՃԾԸ. Բան եր­կ­րորդ. Որ­պէս ի յԱ­ւե­տա­րա­նու­մն տե­սա­կան­քն, գոր­ծ­նա­կան­քն, ա­ռաջ­նորդ­քն, քա­րո­զիչ­քն, լս­օղ­քն, բա­րե­րար­քն եւ բա­րե­րա­րու­թեանց ըն­կա­լ­օղ­քն նե­րեւ­մ­տա­ցեալ ու­սա­նին ցու­ցա­նէ...: ճծթ. 276ա-7բ ՃԾԹ. Բան եր­րորդ. Որ­պէս ի յաշ­խար­հի ո­չինչ յա­գում, ի դժո­խս մըշ­տ­ըն­ջե­նա­ւոր սով եւ ի յեր­կի­նս լի­նի լի յա­գու­մն ցու­ցա­նի: Եւ մինչ յա­գե­ցան այ­սու յա­գե­ցուց­մամ­բս Քրիս­տո­սի, ո­րով ա­մե­նե­քեան յա­գե­ցան ի­մա­նի եր­կ­նա­յին յա­գու­մն, ուր լի­նի լի յա­գու­մն յա­գե­ցե­լոց -Իսկ յա­գե­ցե­լոց ե­րեք են տե­ղիք... որ է սկիզ­բն եւ վաղ­ճան, որ ա­ռանց վաղ­ճա­նի կե­նայ եւ թա­գա­ւո­րէ ա­ն­վաղ­ճան յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն:

-278-9ա Ցանկ մա­տե­նիս որ կո­չի Բանք ոսկ­իա­կան... -Գլուխ 1. Զե­րից պատ­գա­մա­ւո­րա­ցն, զորս այ­ս­օր ա­ռա­քէ ե­կե­ղե­ցին...-թղ­թա­հա­մար 1... Գլուխ 60. Որ­պէս Քրիս­տո­սի օ­րի­նա­կան...-թղ­թա­հա­մար 192 (ընդ­հա­տուած):

Բ. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք]

ա. 285բ [Քա­ղուածք յԱս­տուա­ծա­շունչ գրոց] -Ծնն. 14, 20. Եւ օր­հ­նեաց զԱբ­րա­համ եւ ա­սէ...

բ. 286ա [Ցանկ բնա­բա­նից Բանք ոսկ­իա­կանք գրոց] -Ա. Պատ­րաս­տեաց ընդ­դէմ Տեառն... ԽԸ. Բէ­ե­ղ­զէ­բու­ղաւ հա­նէ դա (ընդ­հա­տուած):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

 

244աԼուր այսմ գրոյս, ո՜վ սի­րե­լի

Եւ զբա­նս սո­րա պա­հեա ի սր­տի:

249բՈ՜վ դու մա­նուկ յոյժ մտա­ւոր,

Սո­վաւ կր­թիր, զի է եր­կ­նա­ւոր:

255բՈւ­շիմ մտօք ուն­կն­դիր լի­ցիս,

Զի ի հո­գի ուռ­ճաս­ցիս:

262բՈր կա­մի լսել այսմ հո­գե­լի բա­նի,

Նա այժմ եւ ա­պա­գայն յԱս­տու­ծոյ վա­րի:

267բՈ՜հ, ան­ձն իմ եղ­կե­լի, փու­թա՛ մաք­րել զքեզ սո­վաւ:

269բԼու՛ր այսմ խրա­տու, ո՜վ դու մա­նուկ,

Զի լի­ցիս յա­ւի­տե­նա­կան տունկ:

276աՈ՜վ վար­դա­պետ սուրբ եւ բա­րի,

Ժըտ­մամբդ ար­ժան լի­ցուք Տեառն շնոր­հի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

287բ (ԺԸ դ., շղա­գիր) Մու­րա­տի գե­ղին վե­րայ Իտ ա­նուն գիւղն մի գայր, ԻԱ օր նս­տանք, ա­ւուր մ՛ ճա­նա­պարհ գնա­ցինք:

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

 Աշ­տար­խան            ՌՄԺ-1761

ԹԵՐԹ` 101 (288 -388). չգ­րուած` 288բ, 293ա-300ա, 328ա-53բ, 368բ-73բ, 383ա-8բ: ՊՐԱԿ` 11 (խառն` Ա, Ը 12, Բ-Դ-10, Ե-Է, Թ-Ժ 8, ԺԱ 7): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­գ­ծե­րով եւ լուս­դ­րոշմ­նե­րով` «ԳԺ, «¡"ՋԺԽ, խՍ"Խ, խԻ՞ ՆԸԼ­ԿԱ Յ ԺԸ­ԸԼ եւ­լն: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 30,5 19,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 315ա: Տար­բեր` ա. 288ա, 289ա-92բ, բ. 300բ-27բ, 354ա-69ա, գ. 375ա-381բ, դ. 382աբ): ՏՈՂ` 51 (ա), 37-51 (բ), 49 (գ), 55 (դ):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր (354ա): Գ ո յ ն ե ր` կար­միր:

ԾՆԹ. Գրուած է մաս առ մաս` ե­րեք տար­բեր ան­ձանց կող­մից: Պա­կա­սող հա­տուած­նե­րը լրաց­նե­լու հա­մար կան բազ­մա­թիւ ա­զատ թեր­թեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 288ա-327բ Քա­րոզ­գիրք նր­բա­ճառ, գե­ղե­ցիկ եւ յոյժ պի­տա­նի, ա­րա­րել եւ շա­րա­դ­րեալ տեառն Տի­րա­տ­րոյ բա­նի­բուն եւ աս­տուա­ծ­ի­մաստ վար­դա­պե­տի եւ փի­լի­սո­փա­յի Հա­յոց, ի փառս ա­նա­րատ հար­սի­նն Քրիս­տո­սի սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյս Հա­յաս­տա­նեաց եւ ի յօ­գուտ ու­սու­մ­նա­սի­րաց ման­կանց նո­րին ի­բր սպե­ղա­նիս:

Ի հայ­րա­պե­տու­թեան լու­սա­հե­ղոյս Ա­թո­ռոյն Սր­բոյ Միած­նա­ի­ջի սր­բա­զան Յա­կոբ գե­ր­ըն­տիր կա­թո­ղի­կո­սի Ա­մե­նայն Հա­յոց, յա­մի փր­կու­թեան մե­րոյ հա­զա­րե­րորդ եօ­թն­հա­րիւ­րե­րոր­դի վաթ­սու­նե­րոր­դի եւ միա­կոջ եւ ի թուա­կա­նու­թեան Հա­յոց ՌՄԺ (1761), հո­գ­տեմ­բե­րի ամ­սոջ ին­նեւ­տա­սան, ըստ մա­սին ի կող­մն հիւ­սի­սոյ եւ ի քա­ղա­քն յԱշ­տար­խա­նու, ի դուռն Սուրբ Աս­տուա­ծած­նի ե­կե­ղե­ցոյն Հա­յոց

ա. 289ա-92բ Քա­րոզ շա­րա­տ­րեալ մե­ծին Տի­րա­տ­րոյ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի, ի բա­նն Սաղ­մո­սին, որ ա­սէ. Ե­րա­նե­լի է այր, որ եր­կն­չի ի Տեառ­նէ, զպա­տուի­րա­նս նո­րա նա կա­մի յոյժ: Գլուխ ա­ռաջ­նե­րորդ -Որ­պէս լուաք ու­րե­մն ի հո­գի­ըն­կալ եւ յաս­տուա­ծա­մերձ ա­րանց մա­տե­նից...

Չիք գլ. Բ-ԺԹ: Տե­ղը բաց:

բ. 300բ-10ա [Մե­ծի հռե­տո­րին Հա­յոց Ե­սա­յեայ, ի բան, որ ա­սէ. Լ0 2178, 19ա] Զորս եդ Աս­տուած յե­կե­ղեց­ւոջ, այս են. նախ` զա­ռա­քեա­լս, եր­կ­րորդ` զմար­գա­րէս: Գլուխ քսա­նե­րորդ -[Զ] աս­տուա­ծա­յի­նսն ճա­ռել զբան եւ զգոր­ծս...

գ. 310ա-4բ Դար­ձեալ ա­սեմ ձեզ, թէ Եր­կուք ի ձէնջ միա­բա­նես­ցին եր­կ­րի վասն ա­մե­նայն ի­րաց, զինչ եւ խն­դ­րես­ցեն, ե­ղի­ցի նո­ցա: Գլուխ քսա­նեւ­մի­ե­րորդ -[Ա]րդ, ճշ­մար­տիւ գի­տեմք, զի նախ ա­ռա­քե­լո­ցն խոս­տա­ցաւ Տէրն զպար­գե­ւս զայս...

դ. 314բ-20բ [Վա­հ­րա­մայ վար­դա­պե­տի. Լ0 734, 28ա] Քա­րոզ ի բա­նն. Ու­րախ լեր յոյժ, դուս­տր Սի­ո­նի, եւ քա­րո­զեա, դուս­տր Ե­րու­սա­ղէ­մի, ա­հա թա­գա­ւոր քո գա առ քեզ ար­դար եւ փր­կիչ նոյն հեզ եւ հե­ծեալ ի վե­րայ ի­շոյ եւ ա­ւա­նա­կի նո­րոյ: Գլուխ քսա­նե­ւ­եր­կուե­րորդ -[Պ] այ­ծառ եւ հրա­շա­լի է մեզ տօ­նս այս...

ե. 320բ-7բ [Մեծ վար­դա­պե­տին Ե­սա­յեայ «ի խն­դ­րոյ Սարգ­սի 735, 127ա] Ի խոր­հուրդ յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի, ի բան մար­գա­րէ­ին. Եւ ող­ջա­ցուս­ցէ զմեզ յետ եր­կուց ա­ւուրց... Գլուխ քսա­նե­րորդ եր­րորդ -[Ո]րք յան­դն­դա­կան խորս լայ­նա­տա­րած ծո­վու մխին... եւ ըստ այսմ աւ­րի­նա­կի` Աս­տուած ե­րիւք... ( ա­նա­ւարտ):

Բ. 354ա-69ա [Հա­մա­ռօտ հա­ւա­քու­մն Աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան Պե­տ­րո­սի Հռո­մկ­լա­յեց­ւոյ]

Տես Լ0 129, 3բ-92բ. Աստ միայն` ¢¢ զ/354ա-5բ: է/355բ-69ա: Յի­շա­տա­կա­րան հե­ղի­նա­կի` 369ա ( անդ` 55ա):

Գ. 374ա-81բ Տե­սու­թիւն Ա­ռա­կա­ցն Սո­ղո­մո­նի Ներ­սէ­սի ե­պիս­կո­պո­սի Տար­սո­նի Կի­լի­կե­ցոց, ա­ւար­տեալ ի թւին Հա­յոց ՈՒԶ (1197) -[Հ] ան­դեր­ձեալք Աս­տու­ծով մխիլ ի քն­նու­թիւն գրոց Ա­ռա­կա­ցս... եւ մո­ռա­ցեալ ի­ցէ զուխ­տն աս­տուա­ծե­ղեն ||...

 Աստ միայն` Նա­խեր­գան, գլ. Ա եւ Բ, 1-17: Շար. թա­փուած:

Դ. 382աբ [Յա­ղա­գս ող­ջոյ­նի, հա­ւա­քեալ լոկ ա­նուն Պե­տ­րոս ա­բե­ղա­յէ. Լ0 608, 96ա] Եւ իբ­րեւ մտա­նի­ցէք ի տու­նս, ող­ջոյն տա­ջիք նմա... -Եւ արդ, գի­տե­լի է, զի ող­ջու­նա­տ­րու­թիւ­նս այս... յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից. ա­մէն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

288ա (տե՛ս):

405

Ժ Ո Ղ Ո Վ Ա Ծ Ո Յ

ԺԸ-XVIII

 

ԹԵՐԹ` 279. չգ­րուած` 1ա-2բ, 4աբ, 263-70ա, 275ա-9բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԳ 12 (Ա 5)+Դ-Ե 8 (Դ 2): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­գ­ծե­րով եւ «Ե. «Հ լու­սա­դ­րոշմ­նե­րով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31 20,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն (1աբ, 270բ, 272ա-4բ), երկ­սիւն (5ա-262բ, 271աբ): ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 90ա): ՏՈՂ` 38-40 (5ա-262բ), 43-44 (270բ-4բ): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Զ ա ր դ ա գ ի ր` հա­սա­րակ մե­ծա­տա­ռեր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 3-րդ թեր­թի ներ­քե­ւից մէկ քա­ռոր­դի չափ կտ­րած-հա­նած, ուր հա­ւա­նա­բար գրուած պի­տի լի­նէր թարգ­ման­չի յի­շա­տա­կա­րա­նը: 181-րդ թեր­թի ստո­րին լու­սանց­քի մի մա­սը այ­րած. բնա­գիրն ան­վ­նաս: 279-րդ թեր­թը կտ­րած -հա­նած. մնում է փոք­րիկ շերտ: Կազ­մի կա­շին մա­սամբ քե­րուած, մա­շուած, պո­կուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 3ա-262բ Գիրք, որ կո­չի Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` ի զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեամբ յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­դ­րեալ եւ ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռա­ճի­ոյ, կար­գէն քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նի եւ մատ­չի

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա: Չու­նի ցան­կեր: Դրա փո­խա­րեն ու­նի.

-259ա-62բ Ցանկ գր­քոյս գլ­խա­ւոր ի­րաց - Ա­գա­հն ըն­դէր որ յար­գի... Քրիս­տոս դա­տա­ւոր ար­դար եւ ի­մ­աս­տուն:

Բ. Քա­րոզք եւ օր­հ­նու­թիւնք

1. ա. 270բ [Քա­րոզ] ի բա­նն Մով­սի­սի աս­տուա­ծա­խօս մար­գա­րէ­ին, որ ա­սէ. Ա­ւր­հ­նու­թիւն Տեառն ի վե­րայ լե­րանց մշ­տն­ջե­նա­ւո­րաց -Նախ մշ­տն­ջե­նա­ւոր լե­րինք ա­նուա­նին դասք...

բ. 271ա-բ [Քա­րոզ] -Յո­հան Ոս­կէ­բե­րա­նն ա­սէ, թէ Բա­ցան եր­կին­քն ոչ մար­մ­նա­ւոր տե­սու­թեամբ...

2. 271բ-4բ [0րհ­նու­թիւնք յետ քա­րո­զից] - Այլ եւ աս­տա­ն­օր պար­տիմք ըղձ­մամբ աշ­խար­հի... պայ­ծա­ռա­ցուս­ցէ... (շար. թա­փուած):

406

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

Հինծ գիւղՌՄԻԶ-1777

ԳՐԻՉ` մահ­տե­սի Մա­կար: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գա­լուստ վար­դա­պետ:

ԹԵՐԹ` 322 (է­ջա­կա­լուած գր­չի կող­մից 1-623 եւ ա-ո­իգ). չգ­րուած` 1ա-3բ, 4բ-5բ, 318ա-22բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԷ 12 (Ա, ԻԷ 11): ՆԻՒԹ` թուղթ, լուս­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 30,2 21,7: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 155ա): ՏՈՂ` 32-34: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` Ա եւ ԻԷ պրակ­նե­րի մէ­կա­կան թերթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 6ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` 6ա: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, բու­սա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` ոս­կի, կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ (միայն 6ա):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 287-387 թա­նա­քի ազ­դե­ցու­թիւ­նից մա­սամբ գու­նա­փո­խուած: Վե­րին կո­ղին խո­նա­ւու­թեան հետ­քեր: Կազ­մի ներ­քե­ւի մա­սի կա­շին մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

4ա-317բ [Բանք ոսկ­իա­կանք Յա­կո­բայ Վօ­ռա­ճի­ոյ]

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա: Չու­նի կթ-ձթ գլուխ­նե­րը եւ ցան­կե­րը:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

317բ Փա՜ռք... Ո­րոյ յա­ջող­մամ­բն յանգ ե­լեալ ա­ւար­տե­ցաւ քա­րոզ­գիր­քս, որ կո­չի Բանք ոսկ­իա­կան առ ի վա­յե­լու­մն յոգ­նա­հան­ճար եւ ե­րա­նա­շ­նորհ Գա­լուստ զգօ­նա­միտ վար­դա­պե­տին, զորս կա­րի յոյժ ե­ռա­փա­փագ սի­րով ետ գրել յա­ղա­գս ան­ձին իւ­րոյ եւ հա­մայն բա­նա­սէր ըն­թեր­ցո­ղաց: Ուս­տի խն­դ­րի հան­դի­պո­ղացդ յի­շել զվե­րո­գ­րեալ քա­ջա­ջան եւ յոգ­ն­ի­մաստ Գա­լուստ վար­դա­պե­տին մի­ով Հայր մեր-իւ, զի յի­շ­օղք յի­շեալք լի­ջիք ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ:

Հուսկ յե­տոյ յի­շես­ջիք ի մա­քուր յա­ղօ­թս ձեր ա­մե­նա­մեղ եւ խա­կա­կիրթ մահ­տե­սի Մա­կար գրի­չս, յորս յոյժ աշ­խա­տա­նօք գրե­ցի ի գիւղն Հինծ, ի թուին ՌՄԻԶ (1777) եւ սեպ­տեմ­բե­րի Ա:

Զի եմ որդ տղ­մա­լի

Եւ ոչ այր շնոր­հա­լի:

6ա 0գնեա Հո­գիդ Սուրբ Աս­տուած ճշ­մա­րիտ եւ հա­սո զսկ­սեա­լս իմ ի յա­ւարտ:

63ա Զորս խն­դ­րուա­ծովք քա­կո­ղին զմիջ­նոր­մն, որ ի մէջ բնու­թեա­նս մեր եւ Հօրն Աս­տու­ծոյ եւ շաւ­ղաց նո­րին ըն­թա­ցո­ղա­ցն տա­ցէ զիւր ար­քա­յու­թիւ­նն հա­մայն ուղ­ղա­փառ քրիս­տո­նէ­ի­ցս:

268բ Վեր­ջա­ցաւ ըզ­բա­նս սուրբ,

Դու ա՛ռ զսա մտօք նուրբ,

Որ ոչ այ­րիս ան­շ­էջ հուրբ,

Կեա­նս գտա­նես ան­կէտ ա­ւուրբ:

407

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

Իզ­միւ­ռին      ՌՄ­ԺԷ-1768

ԳՐԻՉ` Սո­ղո­մոն ա­բղյ:

ԹԵՐԹ` 242. չգ­րուած` 1ա-3ա, 217աբ, 224ա-42բ: ՊՐԱԿ` 1 2+Ա-Ի 12(Ե 8, ԺԹ-Ի 13, ԺԵ 14): ՆԻՒԹ` թուղթ, «Հ"Չ լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 30 21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 124ա): ՏՈՂ` 37: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 7ա: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Լւո­սան­ցա­յին մա­սե­րը խու­նա­ցած: Կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

6բ-216բ Գիրք` Բանք ոսկ­իա­կանք կո­չե­ցեալ եւ գե­ղեց­կա­գոյն ո­ճիւ` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեամբ յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­դ­րեալ, ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռա­ճի­ոյ, ի կար­գէ քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նին:

Տե՛ս Լ0404, 1ա-286ա: Այս­տեղ ՃԺԵ-ՃԽԴ գլուխ­նե­րի

հեր­թա­կա­նու­թիւ­նն ու գլ­խա­հա­մար­նե­րը տար­բեր: Գլուխ­նե­րը

հա­մա­պա­տաս­խան են. ՃԺԵ -ՃԻԳ = ՃԺԸ -ՃԻԶ, ՃԻԴ -ՃԼԸ, ՃԼ -ՃԽԴ,ՃԼԹ -ՃԽԱ = ՃԺԵ -ՃԺԷ, ՃԽԲ -ՃԽԴ = ՃԻԷ -ՃԻԹ: «Ցան­մա­տե­նիս

վեր­ջից տե­ղա­փո­խուած սկիզբ` 4ա-5ա: Յռջբ.` 6բ: Չու­նի յի­շա­տա­կա­րան

թարգ­ման­չի: Լ0 404-ի 285բ, 286բ ցան­կե­րի փո­խա­րեն ու­նի 3 նոր

ցան­կեր.

ա. 218ա-22ա Ցանկ մա­տե­նիս այ­բու­բե­նիւ - Ա­գա­հն ըն­դէ՞ր ոչ յա­գի... Քրիս­տոս օ­ծաւ բա­զում կեր­պիւ:

բ. 222ա-8ա Ցանկ գլ­խոց բնա­բա­նից այ­բու­բե­նիւ -Քրիս­տո­սի գե­ղեց­կու­թիւն գե­րա­զանց է... 0րհ­նեալ որ գաս յա­նուն Տեառն:

գ. 223բ Ցանկ պատ­մու­թեանց եւ ա­ռա­կա­ւոր բա­նից խոր­հր­դա­ւորք - Ա­բի­սո­ղոմ 3 ամ ոչ կա­րաց... Փի­լի­սո­փա­յի փախ­չի­լն ի կա­նանց:

223բ (խո­րա­գ­րից ա­ռաջ) «Ո՜վ եղ­բարք ըն­թեր­ց­օղք գր­քոյս, յետ

 այ­բու­բե­նից ցանկ ժո­ղո­վե­լոյն այս­քան սր­բոց հարց պատ­մու­թեանց եւ

փի­լի­սո­փա­յից ա­սա­ցեալ խոր­հր­դա­ւոր բա­նից յե­տոյ ժո­ղո­վե­ցաք եւ ե­դաք

 աստ այս նշա­նա­ւս օ. ո­րո­նո­ղաց հեշ­տիւ գտա­նի­ցի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

3բ Շնոր­հիւ եւ օգ­նա­կա­նու­թեամբ ա­մե­նա­բար­ւոյն իս­կա­կա­նի ան­հ­նոյ յանկ ե­լեալ ա­ւար­տե­ցաւ գծա­գ­րու­թիւն սոյ­նոյ ար­գա­սա­լիր մա­տե­նիս, որ կո­չի Գիրք` Բանք ոսկ­իա­կան, յա­մի Տեառն 1768, յամ­սեա­նն յու­նա­կա­նի ապ­րե­լի 10, իսկ եւ մերս թիւ ի 1217 (1768), ներ­յամ­սեա­նն ա­րե­գի 3: Արդ, ե­ղեւ ի քա­հա­նա­յա­պե­տու­թեան Ա­մե­նայն Հա­յոց ի քրիս­տո­սա­կա­ռոյց Ա­թոռն Սուրբ Է­ջմ­իա­ծին` տեառն Սի­մէ­օ­նի սր­բազ­նա­կա­տար կա­թո­ղի­կո­սին Ե­րե­ւանց­ւոյ, իսկ ընդ­հան­րա­կան մե­ծի եւ ան­յաղ­թե­լի Ա­թո­ռոյն Է­ջմ­իած­նի յոյժ հա­ւա­տա­րիմ եւ ծայ­րա­գոյն նուի­րակ տեառն Ղու­կա­սու խո­հե­մա­զարդ եւ գիտ­նա­ւոր վար­դա­պե­տի եւ ա­ռաջ­նոր­դի մե­ծի յԻզ­միւռ­նոյ քա­ղա­քի Լիկ­էաց­ւոց: Եւ էր սա ի Կար­նոյ նա­հան­գէն, ո­րոյ Տէր տա­ցէ զկեա­նս ընդ եր­կարս: Ա­ղա­գաւ ո­րոյ այս ինչ յայտ լի­ցի բա­րե­միտ սր­բա­զան հարցդ, յեղ­բարցդ եւ ման­կանցդ սր­բոյ ե­կե­ղեց­ւոյ, քան­զի հան­դի­պե­լով, ըն­թեռն­լով եւ կամ օ­րի­նա­կե­լով յի­շես­ջիք հո­գե­ւո­րա­կան սի­րով ի մա­քուր յա­ղօ­թս ձեր զպար­տա­կա­նս բիւր քան­քա­րոյ, յեղ­կե­լի պի­տակ զՍո­ղո­մոն ա­ն­ար­ժան ա­բե­ղ­այս եւ լոկ ա­նուամբ կրօ­նա­ւորս, որ յոյժ աշ­խա­տա­նօք գրե­ցի, ոչ տա­լով հան­գիստ եւ դիւ­րու­թիւն ան­ձին, թե­րե­ւս ո­ղոր­մես­ցի ա­մե­նա­գութ Տէրն բա­րե­խօ­սու­թեամբ ա­նա­րատ ծն­օ­ղին իւ­րոյ եւ սա­տա­րու­թեամբ ձերդ ա­ղօ­թից: Որ եւ ձեզ` յի­շո­ղացդ, եւ մեզ` յու­սո­ղա­ցս, այլ ե­ւս սր­բա­գ­րու­թեան օգ­նո­ղա­ցն առ հա­սա­րակ ո­ղոր­մես­ցի ա­ռա­տա­ձիր Տէրն փա­ռաց, ա­մէն: Ե­ւս հայ­ցեմ ի սր­բա­սէր ըն­թեր­ցո­ղաց հարցդ ի­մոց եւ եղ­բարցդ զնե­րու­մն տալ սխալ­ման ի­մոյ, որ եւ բա­զում աշ­խա­տու­թեամբ ի­մով ձե­ռամբ գրե­ցի ի վե­րայ ե­տեալ հա­շուին ի յԻզ­միւ­ռին քա­ղա­քի, որ եմ ա­մե­նա­նուաստ ան­պի­տան ծա­ռայ ծա­ռա­յի­ցն Աս­տու­ծոյ: Ողջ լե­րուք ի Տէր` զար­գա­ցեալք շնոր­հիւ:

6բ 0րի­նա­կա­գ­րե­ցեալ յա­ւուրսն գե­ր­իշ­խա­նա­կան հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Սի­մէ­ո­նի ե­րի­ցս եր­ջա­նիկ գիտ­նա­կան եւ աս­տուա­ծա­բան կա­թո­ղի­կո­սի եւ ծայ­րա­գոյն քա­հա­նա­յա­պե­տի Ա­մե­նայն Հա­յոց, յա­մի կե­նա­րա­րին 1768 եւ ի Հա­յոց 1217 (1768), նամ­սեա­նն, ի ծո­վա­հա­յեաց քա­ղա­քն Իզ­միւ­ռին:

408

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս   ՌՄԺԹ-1770

ԳՐԻՉ` Ա­բի­սո­ղոմ, Ար­սեն, Մատ­թէ­ոս: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մատ­թէ­ոս վրդ.:

ԹԵՐԹ` 331+2 (ե­րեք­կ­նած 73). չգ­րուած` 100բ, 118բ, 149բ, 163բ, 201բ, 320բ, 328բ-31բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԴ (խառն` Ա, ԺԱ, ԺԳ, Ի 14, Բ 17, Գ, Դ, ԺԲ, ԺԴ, ԺԷ-ԺԹ, ԻԲ, ԻԳ 12, Ե 7, Զ, Է, ԻԴ 20, Ը 18, Թ 16, Ժ 15, ԺԵ, ԻԱ 13, ԺԶ 10): ՆԻՒԹ` թուղթ, լուս­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 30 20,7: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն (միա­սիւն` 2ա-14բ, 32ա-43բ): ԳԻՐ` շղա­գիր (նմուշ` 73ա): ՏՈՂ` 36: ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն ան­զարդ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

2ա-328ա Բանք ոսկ­իա­կանք... եղ­բայր Յա­կո­բէ Վօ­ռա­ճի­նոյ, ի կար­գէն քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ...

Տե՛ս Լ0 404, թերթ 1ա-286ա: Այս­տեղ ՃԻԴ-ՃԾ գլուխ­նե­րը

հա­մա­րա­կա­լուած 1 թու­հա­մա­րով բար­ձր` ՃԻԵ-ՃԾԱ: Յա­ջորդ ՃԾԱ գլուխն

 ա­ռանց հա­մա­կալ­ման: Յռջբ.` 2ա: Յի­շա­տա­կա­րան թարգ­մա­նու­թեան`

328ա (տե՛ս Լ0 410, 318բ): Չու­նի ցան­կեր: Փո­խա­րե­նն ու­նի.

1բ [Ցանկ նիւ­թոց] -Ա. Գա­լս­տեան Տեառն... ԽԸ. Վասն հի­ւան­դին եւ մե­ղա­ւո­րին:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 1ա Գիրք քա­րո­զու­թեան վար­դա­պե­տաց, կո­չե­ցեալ Բանք ոսկ­իա­կանք, գա­ղա­փա­րիլ սկ­սան թուին Հա­յոց ՌՄԺԹ (1770), հու­նի­սի 14, ի Մատ­թէ­ոս վար­դա­պե­տէ շնոր­հե­ցեալ: Գա­ղա­փա­րիլ սկ­սաւ ձե­ռամբ Սվա­ճի Յա­կո­բի որ­դի Ա­բի­սո­ղո­մի եւ Մա­ղաք խա­լի­ֆա­յի հո­գե­ւոր որ­դի Ար­սե­նի եւ այ­լոց ա­շա­կեր­տա­ցն` գրա­գիր Մատ­թէ­ո­սի, ի ման­կա­տան Սր­բոյ Խա­չին` ա­հե­ղա­հ­րաշ մեծ նշա­նին (Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս):

2. 328ա Վեր­ջի Բ տե­տրս գրե­ցաւ, ո­րով եւ ա­ւար­տե­ցաւ գիր­քս թուին Հա­յոց ՌՄԺԹ (1770), յու­լի­սի 20, ի վա­յե­լու­մն /// (ջն­ջուած կար­դաց­ւում է` «Մատ­թէ­ո­սի վար­դա­պե­տի) ձե­ռամբ գրա[գիր] Մատ­թէ­ո­սի:

409

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃԻ­ՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

Իզ­միւ­ռին      ՌՃԺԶ-1767

ԳՐԻՉ` Սո­ղո­մո՞ն ա­բղյ (հմմտ. Լ0 407): ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ղու­կաս Կար­նե­ցի:

ԹԵՐԹ` 207. չգ­րուած` 1աբ, 37աբ, 206ա, 207աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԷ 12 (Ա 11, Դ, ԺԷ 14): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 30 19: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 35ա): ՏՈՂ` 41: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 5ա: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 36-րդ թեր­թը պի­տի լի­նէր 49-րդից յե­տոյ: Կազ­մի եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

4բ-205բ Գիրք` Բանք ոսկ­իա­կանք կո­չե­ցեալ եւ գե­ղեց­կա­գոյն ո­ճիւ` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեամբ յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­դ­րեալ, ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վէ­ռա­ճի­ոյ, ի կար­գէ քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նին

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա: Գլուխ­նե­րի յա­ջոր­դա­կա­նու­թիւ­նն ու

հա­մա­րա­կա­լու­մը նման Լ0 407-ին: Յռջբ.` 4բ: Չու­նի յի­շա­տա­կա­րան

թարգ­ման­չի եւ ցան­կեր: Յա­ւե­լեալ ու­նի.

-206բ Ցանկ պատ­մու­թեանց եւ ա­ռա­կա­ւոր բա­նից խոր­հր­դա­ւորք - Ա­բի­սո­ղոմ 3 ամ ոչ կա­րաց... Փի­լի­սո­փա­յի փախ­չի­լն ի կա­նանց:

Տե՛ս Լ0 407, 223բ

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

4բ 0րի­նա­կա­գ­րե­ցեալ յա­ւուրսն գե­ր­իշ­խա­նա­կան հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն Սի­մէ­օ­նի ե­րի­ցս եր­ջան­կի, գիտ­նա­կան եւ աս­տուա­ծա­բան կա­թո­ղի­կո­սի եւ ծայ­րա­գոյն քա­հա­նա­յա­պե­տի Ա­մե­նայն Հա­յոց, ի վա­յե­լու­մն Ղու­կա­սու հե­զա­միտ, քաղ­ց­ր­ի­մաստ եւ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տին եւ ար­հի­ե­պիս­կո­պո­սին Կար­նեց­ւոյ, յա­մի կե­նա­րա­րին 1767 եւ ի Հա­յոց 1215, համ­սեա­նն յուն­վա­րի մէկ, ի ծո­վա­հա­յեաց քա­ղա­քն Իզ­միւ­ռին:

410

ՅԱ­ԿՈԲ Վ0ՌԱ­ՃՈՅ, ԲԱՆՔ ՈՍԿ­ԻԱ­ԿԱՆՔ

ԺԸ-XVIII

ԹԵՐԹ` 326+1 (կրկ. 323): ՊՐԱԿ` Ա-ԻԷ 12 (ԻԴ 10, Ա 13, ԻԵ, ԻԷ 14): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 27,3 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 95ա): ՏՈՂ` 41: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 2ա-318բ Բանք ոսկ­իա­կանք եւ գե­ղեց­կա­գոյնք` զա­նա­զան Սուրբ Գրոց վար­դա­պե­տու­թեամբ յար­դա­րեալ եւ ճո­խա­ցու­ցեալ ի բո­լոր ժա­մա­նա­կս տար­ւոյն, շա­րա­դ­րեալ եւ ա­րա­րեալ ի գե­րա­զանց աս­տուա­ծա­բա­նու­թեան վար­դա­պե­տէ եղ­բայր Յա­կո­բէ Վ[օ]յռա­ճի­ոյ, կար­գէն քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ. եր­ջան­կա­պէս սկ­սա­նին

Տե՛ս Լ0 404, 1ա-286ա: Գլուխ­նե­րի վեր­ջի հա­մա­ռօտ մաղ­թանք­նե­րը

հիմ­նա­կա­նում զեղ­ջուած: Յռջբ` 2ա: Յի­շա­տա­կա­րան թարգ­մա­նու­թեան`

318բ: Չու­նի Լ0 404-ի ցան­կե­րը: Դրանց փո­խա­րէն ու­նի.

ա. 1աբ Ցանկ գլ­խոց այ­բու­բե­նիւ - Ա­մէն ա­սեմ ձեզ... 0րհ­նեալ որ գաս յա­նուն Տեառն:

բ. 322բ-6բ Ցանկ մա­տե­նիս այ­բու­բե­նիւ - Ա­գա­հն ըն­դէ՞ր ոչ յա­գի... Զօ­րա­ցոյց զա­ռա­քեա­լս:

Բ.[Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք]

ա.( Աս­տառ Բ) Կլի­մա­քո­սի ըմ­բ­շա­մար­տին հար­ցաւ Ա­ղէք­սան­դր...

բ. ( Աս­տառ Բ) Սէմ կա­լաւ զԱս­իայ, Քամ` զԱփ­րի­կայ...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԹԱՐԳ­ՄԱ­ՆՈՒ­ԹԵԱՆ

318բ Թարգ­մա­նե­ցաւ Քա­րոզ­գիր­քս, որ կո­չի Բանք ոսկ­իա­կանք, ի լա­տի­նա­կա­նէ լե­զուէ ի հայ­կա­կան բար­բառ ար­դեամբ եւ գո­յիւք Յո­հան­նէս վե­հա­լուս տէր ար­հի եւ պան­ծա­լի աս­տուա­ծա­բան ե­պիս­կո­պո­սի եւ պա­տր­իար­գի Կոս­տան­դի­նու­պօ­լ­սոյ Հայ­կա­զեան ազ­գի, ի փառս ա­մե­նա­մե­ծին Աս­տու­ծոյ եւ ի պա­տիւ ա­մե­ն­օր­հ­նե­ցեալ Աս­տուա­ծած­նի եւ ի յօ­գուտ հայ­կա­զեան ե­րա­մին, ի Ղու­կաս վար­դա­պե­տէ Խար­բերդց­ւոյ, յա­մի փրկ­չին 1730, իսկ Հա­յոց` ՌՃՀԹ (1730)-ին:

Նշում­ներ` ( Աս­տառ Ա) 1810: ( Աս­տառ Բ) Թվին ՌՃԲ (1653) Ըս­տամ­պօլ ա­ռեալ է Սուլ­թան Մու­հա­մա­տն:

Գր­չա­փորձ` ( Աս­տառ Ա) Րա­մեալ թուին...:

411

Ա­ՄԻՐ­ԴՈՎ­ԼԱԹ Ա­ՄԱՍ­ԻԱ­ՑԻ, ԱՆ­ԳԻ­ՏԱՑ ԱՆ­ՊԷՏ

Տփ­խիզ        ՌՃՂԴ-1745

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր քհյ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մկր­տում հա­քիմ:

ԹԵՐԹ` 207. չգ­րուած` 207աբ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԸ 12(ԺԷ 10, ԺԸ 5): ՆԻՒԹ` թուղթ, թա­գա­ն­շան լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31,7 21: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 61ա): ՏՈՂ` 37: Կազմ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` պրակ­նե­րը թու­լա­ցած եւ կազ­մա­հան, 1-34, 203-7 թեր­թե­րի լու­սանցք­նե­րը բամ­բա­կա­կա­լած, տեղ-տեղ մո­մի, թա­նա­քի եւ ձէ­թի բծեր: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1ա-206ա [ Ա­միր­տով­լա­թի Ա­մաս­իաց­ւոյ Ան­գի­տաց Ան­պէտ]

Տե՛ս Լ0 457, 3ա-324ա. Յռջբ. /1ա-9ա: ¢ ա-լզ /9ա-206ա (չու­նի

«Ֆրիկ): Յի­շա­տա­կա­րան հե­ղի­նա­կի` չիք:

Բ. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք]

ա. 206ա [Հա­նե­լուկ] -Ծառ հո­վա­նի զո­վա­ցու­ցեալ,/ Զվեց ծա­ռ­այս տա­պով հա­րեալ, /Ո­րոց այ­ս­օր յան­դի կա­ցեալ, /Ո­չինչ զին­քեամբ հան­դերձ ար­կեալ: Գրի ի ՌՄԼԹ (1790) թուին ի տէր Պե­տ­րո­սէ Թիֆ­լի­զեց­ւոյ:

բ. 206բ Դեղ վասն ծա­նր լս­օղ կամ խլա­ցեալ ա­կան­ջի -Կեն­դա­նի ա­րու նա­պաս­տա­կը մոր­թեն եւ նո­րին ծա­ծուկ մար­մի­նն հա­նեն... Մե­լիք Մի­նաս Կամ­սա­րա­կա­նն Ս[ա]տ[ա]դ[ո]ւբե­կեա­նն եւ Ար­շա­րու­նին գրեաց. 1814, մար­տի 3:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

206ա Փա՜ռք... Ա­ւար­տե­ցաւ գիր­քս, որ կո­չի Բժշ­կա­րան, ի ժա­մա­նա­կս հայ­րա­պե­տու­թեան տեառն սր­բա­զան Ղա­զար կա­թո­ղի­կո­սին եւ թա­գա­ւո­րու­թեան ի Վրաց Թէ­մու­րազ-խա­նին, ի քա­ղա­քն Տփ­խիզ, որ է Փայ­տա­կա­րան, ընդ հօ­վա­նեաւ Մող­նու Սուրբ Գէ­որ­գայ բազ­մա­չար­չար Զօ­րա­ւա­րին: Գրե­ցաւ ձե­ռամբ մե­ղա­ւոր եւ ա­ն­ար­ժան տէր Գրի­գոր լո­կ­ա­նուն քա­հա­նա­յիս, ի խն­դ­րոյ հա­քիմ Մկր­տու­մի` որ­դի հա­քիմ Ով­սէ­փին: Աս­տուած իւ­րեան վա­յե­լեալ տա­ցէ որ­դոց մին­չեւ որ­դիս. ա­մէն:

 Արդ, ո՜վ ըն­թեր­ցողք, յոր­ժամ բա­նաք զայս գիրս` կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով, մի բե­րան լի սր­տիւ յի­շե­ցէք եւ Ո­ղոր­մի ա­սա­ցէ[ք] զգ­ծ­օ­ղս սո­րին տէր Գրի­գոր քա­հա­ն­այս, եւ դուք յի­շեալ լի­նիք սոս­կա­լի օր դա­տաս­տա­նին Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ. ա­մէն:

Թվին ՌՃՂԴ (1745)-ին, դեկ­տեմ­բեր Ժ:

Ո՜ գիր, որ մնաս,

Ո՜ ձեռն, որ հող դառ­նաս,

Ո՜վ եղ­բայր, որ կար­դաս,

Մե­ղա­ւո­րիս ո­ղոր­մի տաս:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 1ա (Վրա­ցե­րեն).........(« Աս­տու­ծով այս բժշ­կա­րա­նը պատ­կա­նում է հէ­քիմ Մկր­տու­մի որ­դի Ստե­փա­նո­սին):

203բ (Նոյն ձեռ­քով)......... (« Այս բժշ­կա­րա­նը հաշ­ւե­ցէք 7 այս­քան ձեռ­քի փող. այս­քան):

2. Աս­տառ Ա. (ռու­սե­րեն, եղ­ծուած). Ջ վ մ ս ջ դ ջ լ ր նկգկհկ ջսր`բլկլր ¡տւեր Կցջլկճր ըմ:::`ըբ`ւ::: (« Աս­տ­րա­խա­նի բնա­կիչ հայ Յա­կոբ որ­դի Յով­հան­նի­սի...):

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ` ( Աս­տառ Ա, շղա­գիր, եղ­ծուած)/// ա­նեմ բուշ­մա­նին ձեր­քն բա­րօվ ողջ կա­պօվ///:

412

ԲԺՇ­ԿԱ­ՐԱՆ

ԺԷ-XVII

ՍՏԱ­ՑՈ՞Ղ եւ ՅԱ­ՒԵ­ԼԱ­Գ­ՐՈՂ` Ո­վա­նէս հե­քիմ:

ԹԵՐԹ` 242. չգ­րուած` 19ա-21բ, 84ա: ՊՐԱԿ` 2 10+Ա-Դ 12-15 12 (Դ 6): ՆԻՒԹ` թուղթ, լուս­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 31,5 20,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն (1ա-18բ), երկ­սիւն (22ա-242բ): ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 92ա): ՏՈՂ` 34 (յա­ւե­լա­գ­րո­ղի` 39-50): ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` ծաղ­կա­թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, սպի­տակ թուղթ (Ի դ.):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Պա­կա­սում են գր­չի է­ջա­կալ­մամբ 1-4, 23-24 է­ջե­րը եւ վեր­ջից մի ամ­բողջ պրակ: Ի դ. նո­րո­գուած եւ կազ­մը կար­կա­տուած թի­կուն­քը սեւ, եզ­րե­րը մո­խ­րա­գոյն լա­թով:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 2բ-18բ Գիրք մի այլ այս է, որ կո­չի Մուֆ­րա­տաթ, այ­սին­քն` է որ յի­շէ զա­մե­նայն դե­ղե­րոյ ա­նու­նն Ե լե­զուով եւ որ­պի­սու­թիւ­նն, ա­ղե­կու­թիւ­նն, բնու­թիւ­նն եւ չա­փն եւ դե­ղե­րոյ զօ­րու­թիւ­նն` վկա­յու­թեամբ բժշ­կա­ցն (= ԻԳ գլուխ Ա­միր­դով­լա­թի Ա­մաս­իաց­ւոյ Ա­խ­րա­պա­տի­նի) - Ա­նի­սոն... նուռն:

Տե՛ս Լ0 413, 65բ-103ա: Ա­նա­ւարտ` վրջ. «Նուռն, ա­ռանց

«Մայ­րա­փայտ -«Նուռն դե­ղ­ա­նուն­նե­րի վկա­յուիւն­նե­րի: Չու­նի

նա­եւ «Խրտ­մա­նա -«Խուաթ լ-սայ­լապ դե­ղ­ա­նուն­ներն ու

«Ի­թուղ -«Խիար չամ­պար դե­ղ­ա­նուն­նե­րի վկա­յու­թիւն­նե­րը

(թա­փուած` 9բ-10ա է­ջե­րի մի­ջեւ):

Բ. 22ա-95ա [ Ա­խ­րա­պա­տին]

-22ա Ցանկ գրո­ջս, որ կո­չի Ա­խ­րա­պա­տին -Ա. Թէ որ­պէս պարտ է հա­քի­մին գնալ վե­րայ հի­ւան­դին... ԼԶ. Մար­դոյ, որ այ­րու­թիւ­նն պա­կաս լի­նի եւ չկա­րե­նայ կնոջ մօտ պառ­կի:

Ցան­կի եւ բնա­գ­րի գլ­խա­կարգ­ման մէջ կան տար­բե­րու­թիւն­ներ.

բնա­գ­րի մի շարք գլուխ­ներ ցան­կում չեն ար­տա­յայ­տուած

կամ միա­ցուած են մէկ խո­րա­գ­րի տակ:

ա. 22բ-3ա Ա. [Թէ որ­պէս պարտ է հա­քի­մին գնալ վե­րայ հի­ւան­դին: Ա]նուամբ Հօր... ա­մէն -Պարտ է հա­քի­մին, որ գնայ առ հի­ւան­դին...

բ. 23ա-4ա Բ. Նշան, թէ տա­րերց նիւ­թից որն է ա­ւե­լա­ցել ի մար­դն.զայս նշա­նո­վս ճա­նա­չեայ -Սաֆ­րան, որ է դե­ղին եւ հա­մն դառն...

գ. 24աբ Գ. Եր­րորդ գլուխ: Աստ միա­տեղ գրեմք չորս տա­րերց նիւ­թից նշա­նն եւ բնու­թիւ­նն, եւ ցաւն` ա­րեան, սաֆ­րին, սաւ­տին եւ պալ­ղա­մին -Ցա­ւերք ա­րեան ա­ւել­նա­լուն այ­սո­քիկ են...

դ. 24բ-6ա Դ. Դուռն չոր­րորդ: Յա­ղա­գս մա­ճին եւ կա­րու­րին ճա­նա­չե­լուն -Պարտ է հա­քի­մին, որ ա­ռաջ ե­րա­կն տես­նու...

ե. 26ա-8ա Ե. Մինչ ցաստ ճա­ռե­ցաք վասն ե­րա­կին: Այս­միկ խօ­սե­լոց եմք եւ գրե­լոց զկա­րու­րան, որ է գոզն: Հին­գե­րորդ դուռն - Աստ ծա­նու­ցա­նեմք զկա­րու­րան...

զ. 28աբ Զ. Դուռն Զ-ե­րորդ: Նշան ձե­ռի լուա­նա­լուն -Մինչ հի­ւան­դն յա­ռա­ւօ­տոյ ժա­մուն տես­նուս ձեռն լուայ...

է. 28-9ա Է. Դուռն եւ նշան դուրս գնա­ցա­ծին, որ է քա­քն -Ո­րոյ ստա­մո­քսն կա­պուի եւ դուրս պա­կաս ը­լի գնում...

Խո­րա­գի­րը գրուած է ¢ ը-ից յե­տոյ, ո­րի հա­մար ծա­նօ­թա­գ­րուած է`

28բ « Աստ ի­ցէ ըս­կիզ­բն Դուրս գնա­ցա­ծին, 29ա «Է-ե­րորդ վե­րէն

ըս­կիզ­բն ա­րայ:

ը. 29աբ Ը. Դուռն եւ նշան ճա­նա­չե­լուն եւ ի­մա­նա­լուն: Ու­թե­րորդ: Ի­մա­նա­լն եւ ճա­նա­չե­լն տես­նե­լով ե­րե­սս մար­դոյն -Մարդ, որ սե­ւա­գոյն լի­նի...

թ. 29բ-30բ Թ. Թ-ե­րորդ: Մահ տա­րա­ժա­մին նշա­նն - Ա­սաց Բա­գ­րա­տն, թէ երբ տես­նում հի­ւան­դին ե­րեսն ու­ռած ը­լի...

ժ. 30բ-1ա Ժ. Դուռն եւ նշան հի­ւան­դին, որ գոյ­նզ­գոյն ե­րազ տես­նու, այն որ նշա­նն: Տաս­նե­րորդ -Բժիշ­կն պարտ է, որ երբ եր­դայ առ հի­ւան­դն...

ժա. 31ա ԺԱ. Մե­տա­սա­նե­րորդ դուռն: Նշան, թէ քա­նի կեր­պիւ յի­մա­նալ պի­տի հա­քի­մն հի­ւան­դին եւ տես­նուլ եւ հար­ցա­նել -Յա­ռաջ այն, որ հար­ցա­նէ, թէ պատ­ճառն ինչ­պէս է հի­ւան­դու­թեա­նն...

ժբ. 31ա-3ա ԺԲ. Եր­կո­տա­սա­ներ­րորդ: Դուռն եւ նշան, որ մարդ բուր­հա­նն մտ­նու, որ է հա­րին­քն -Մարդ, որ բոր­հա­նն մտ­նու...

ժգ. 33աբ ԺԳ. Դուռն եւ նշան, որ մարդ հի­ւան­դու­թեան մէ­ջն թու­լա­նում ը­լի եւ շուն­չն չկա­րե­նայ առ­նուլ եւ ոչ տալ... Ե­րեք­տա­սա­ներ­րորդ -Գի­տա­ցիր, որ այս ցա­ւս Բ պատ­ճա­ռից կու­լի...

ժդ. 33բ-4բ ԺԴ. Չո­րէք­տա­սա­ներ­րորդ: Դուռն եւ նշան ճա­նա­չե­լուն եւ գի­տե­նա­լուն վասն տա­րոյն եւ ամ­սոյն եւ օ­րին եւ ժա­մույն -Ծա­նիր եւ զայս, զի տա­րին ըստ բնու­թեան...

ժե. 34բ ԺԵ. Դուռն կե­րա­կուր ու­տե­լոյ, թէ որն չէ պարտ միա­տեղ ու­տել կամ որն պի­տի ու­տել: Հն­գե­տա­սա­նե­րորդ -Ով որ գէճ ձու­կն եւ ձու միա­տեղ ու­տէ...

ժզ. 34բ-5բ ԺԶ. Դուռն եւ նշան, որ մար­դոյ յօ­դուած­քն խա­ղայ... Վեշ­տա­սա­ներ­րորդ -Թէ ան­կաս­կած մարդ գո­ռայ եւ ծի­կայ տա` թաւ­քէ­դի նշան է...

ժէ. 35բ ԺԷ. Դուռն եւ նշան, թէ քա­նի ցաւ կա, որ ո­չինչ չի օգ­տի... Եօթ­նեւ­տաս­նե­րորդ -Ջուլ­իա­նոս հա­քի­մն կա­սէ, թէ Ժ ցեղ ցաւ կայ...

ժը. 35բ-7ա ԺԸ. Դուռն եւ նշան դե­ղե­րոյ վեր առ­նե­լոյ եւ խմե­լոյ: Ու­թեւ­տա­սա­նե­րորդ -Հա­քի­մին պարտ է, որ ե­թէ մարդ եր­թայ կուշ­տն դեղ առ­նե­լոյ...

ժթ. 37բ ԺԹ. Ին­նեւ­տա­սա­նե­րորդ: Դուռն եւ նշան վասն դե­ղե­րուն, թէ... ո՞ր դեղն պարտ է տալ եւ ո՞ր­չափ պի­տի տալ -Գի­տա­ցիր, որ դե­ղին հա­լի­լան եւ Քա­բու­լի հա­լի­լան...

ի. 37բ-8ա Ի. Դուռն եւ նշան զա­հ­ը­ռա­ւոր դե­ղե­րուն, որ է թիւ­նա­ւորն... Քսա­նե­րորդ - Այս է թիւ­նա­ւոր դե­ղերն, որ պարտ է հա­քի­մին...

իա. 38ա-9ա ԻԱ. Քսա­նեւ­մի­ե­րորդ: Դուռն եւ նշան դե­ղի վե­րառ­նե­լոյ եւ տա­լոյ եւ ի­մա­նա­լոյ, թէ որ ցա­ւին որ դեղն է պէտ...-Երբ որ մարդ գայ մօտ առ քեզ...

իբ. 39ա-40ա ԻԲ. Դուռն եւ նշան մա­նր դե­ղե­րոյ բաց ա­նե­լոյ, որ փորն լու­ծէ, այս է: ԻԲ-ե­րորդ - Այս է մա­նր լու­ծե­լոյ դեղն...

իգ. 40ա-1ա ԻԲ. Դուռն եւ նշան ա­յա­րիճ­նե­րոյ եւ զօ­րու­թիւնք նո­ցին եւ շի­նե­լն եւ ըմ­պե­լի­քն... ԻԲ-ե­րորդ - Ա­ռա­ջին. ա­յա­րի­ճի փայ­ղա­րայ օգ­տայ­կար է գլ­խոյ ցա­ւին...

ԻԲ գլ­խա­հա­մա­րի կր­կ­նու­թիւ­նը` գա­ղա­փար օ­րի­նա­կից:

իդ. 41ա-4ա ԻԳ. ԻԳ-եր­րորդ: Դուռն եւ նշան մատ­բուղ­նե­րոյ եւ շի­նե­լի­քն նո­ցին...-Մատ­բու­խի բզուրգ, որ օգ­տա­կար է սաֆ­րին...

իե. 44աբ ԻԴ. Դուռն եւ նշան լհուղ­նե­րու, որ է լի­զե­լիք մա­տով... ԻԴ-եր­րորդ -Լհուղ եւ լի­զե­լիք ջալ­ղու­զա­յին...

իզ. 45ա-7ա ԻԵ-եր­րորդ: Դուռն եւ նշան հա­պե­րուն... -Հապ ա­ռա­ջին, որ օգ­տէ ա­մէն ցա­ւին...

իէ. 47ա-9ա ԻԵ. ԻԵ-եր­րորդ: Դուռն եւ նշան ղ[ու]րսե­րուն... -Ղու­րոս ա­ռա­ջին, որ օգ­տէ ա­մե­նայն փո­րա­ցա­ւին...

ԻԵ գլ­խա­հա­մա­րի կր­կ­նու­թիւ­նը` գա­ղա­փար օ­րի­նա­կից:

իը. 49աբ ԻԶ. Դուռն եւ նշան տլե­րուն, որ ա­սեն զամ­դա­հայ... ԻԶ-եր­րորդ -Տլէ ա­ռա­ջին, որ է տաք եւ օգ­տէ...

իթ. 49բ-51բ ԻԷ. Դուռն եւ նշան թր­իաք­նե­րոյ... ԻԷ-եր­րորդ -Թր­իա­քի ա­ւաք եւ զօ­րու­թիւ­նն այս է...

Լ. 51բ-6ա ԻԸ. Դուռն եւ նշան մա­ճու­նե­րոյ... -Մա­ճուն ա­ռա­ջին, որ է մա­ճուն ջա­զի­լայ...

լա. 56բ-8բ ԻԹ. ԻԹ-եր­րորդ: Դուռն եւ նշան ճուա­րիշ­նե­րոյ եւ ի­տ­րի­ֆիլ­նե­րոյ... -Ճուա­րիշ ի­տ­րի­ֆիլ մեծ, որ օգ­տէ եր­կա­մաց...

լբ. 58բ-65բ Լ. Դուռն եւ նշան շար­պաթ­նե­րոյ... Այս շար­պա­թս Դ տա­րոյն ե­տեւ այլ խաս­լիթ չու­նի: Ե­րե­ս­ներ­րորդ -Շար­պաթ բա­նա­ւա­շայ, որ է մա­նու­շա­կին շար­պա­թն...

լգ. 66ա-8ա ԼԱ. ԼԱ-եր­րորդ: Դուռն եւ նշան սքան­ջա­բի­նե­րոյ սա­դին...-Սքան­ջա­բին սա­դայ օգ­տէ լեր­դին...

Ցան­կում այս գլ­խին յա­ջոր­դում է «ԻԴ. ժա­մա­նա­կն բա­ժա­նած վե­րայ

մար­դոյ գլու­խը, ո­րը չու­նի բնա­գիրս: Յա­ջորդ գլուխ­նե­րը` ա­ռանց

գլ­խա­նի­շե­րի:

լդ. 68ա-83բ Դուռն եւ նշան ցխ­րօ­ին, որ է ջեր­մերն... -Քան­զի այս­պէս ա­սէ Մա­մադ Զա­քար­իա­յի որ­դին...

Կից` 83բ, նոյն ձեռ­քով գրուած բժշ­կու­թեան 2 ա­ղօթք.

ա. Չի­նու­րէ քե­սու­մն ջուր լից... եւ այս ա­ղօթ­քս ա­սայ - Ա­նուամբ Հօր...

չո­րէք­շաբ­թի ուր­բա­թոյ...

բ. Ա­ղօթք - Ա­նուամ­բն Աս­տու­ծոյ... որ նս­տի ի վե­րայ ա­թո­ռոյն

փա­ռա­ւո­րու­թեան...

լե. 84բ-6բ Դուռն եւ նշան, որ կին ար­մատ չը­լի­նի ը­ղա­նում. վասն է՞ր կամ ի՞նչ պատ­ճա­ռի. որ­պի­սու­թիւ­նն եւ դեղն կնոջ հայ­զին եւ դժուար ծնե­լոյն եւ ծը­ծաց­ւե­լոյն եւ կաթ­նին եւ ե­րե­խի պա­հե­լոյն եւ յղա­նա­լոյ ի­մա­նա­լն, ա­մէ­նն աստ է -Սա­ղօ­մոն ար­քա­յա­ծի­նն եւ մեծ ի­մ­աս­տու­նն եւ բուն ֆի­լի­սոյ­ֆայն ա­սաց Ժ ցաւ կայ...

Գա­ղա­փար օ­րի­նա­կն ե­ղել է պա­կա­սա­ւոր եւ թեր­թե­րը խառ­նուած:

Գրի­չը պա­կա­սը նկա­տել է եւ տեղ թող­նե­լով 84ա` ծա­նօ­թա­գ­րել.

« Ան­մե­ղա­դիր լե­րուք, եղ­բայրք, զի օ­րի­նա­կն ոչ գոյր այ­սոր, սա­կայն

թեր­թե­րի խառ­նուած լի­նե­լը չի նկա­տել եւ ըն­դ­օ­րի­նա­կելէ խա­ռը

կեր­պով. կար­դալ` 85ա «Սա­ղօ­մոն ար­քա­յա­ծի­նն... -85բ «..Տաս­նե­րորդ`

զա­ւա­կա­տան մէ­ջն հո­վու­թիւ­նն յաղ­թէ, 84բ «... միսն վայր ը­լի

ըն­կ­նի... եւ ու­տե­լի­քն տաք, 85բ «... Այ­նոր նշա­նն, որ երբ մարդ կն­կան

մօտ մեր­ձե­նայ...: Կից` 85ա, նոյն գր­չի ձեռ­քով. Ա­ղօթք այ­սոր -Նս­տէր

Մար­իամ առ աղ­բիւրն Յոր­դա­նա­նոյ եւ դար­սէր սան­դր ոս­կոյ...

լզ. 86բ-9ա Դուռն եւ նշան դժուար ծնե­լոյն պատ­ճառն նո­րին եւ դեղն եւ ե­րե­խի մեռ­նե­լոյ նշա­նն փո­րու­մն եւ յղա­նա­լուն եւ չյ­ղա­նա­լուն -Կի­նար­մատ, որ դժուար ը­լի ծնա­նում...

լէ. 89բ-90ա Դուռն եւ նշան ջրով յղա­նա­լոյն... -Ջրով յղա­նալ թէ հան­դի­պի...

լը. 90 բ Դուռն եւ նշան վասն սնն­դեայն ե­րե­խա­յին, թէ որ­պէս պարտ է -Ե­րե­խի սնու­ցա­ն­օղ կի­նար­մա­տն...

լթ. 90 բ Դուռն նշան կնոջ, որ ան­զա­ւակ ը­լին կո­չում կամ ա­սում -Նս­տե­ցուր կի­նն ան­ծակ ա­թո­ռին վե­րայ...

խ. 90բ-1բ Դուռն եւ նշան կնոջ կար­գին, որ է հայ­տն եւ այ­նոր բա­նն -Կի­նար­մա­տին ը­ղոր­դն եւ ե­րե­սի ջրովն նա­յէ...

խա. 91բ-2ա Դուռն եւ նշան կնոջ, որ կար­գն ետ ը­լի ըն­կել, որ է հայզն -Յոր­ժամ որ կնոջ կար­գն յետ ըն­կ­նի...

խբ. 92ա-3ա Դուռն եւ նշան կնոջ կաթ­նին եւ ծը­ծա­ցա­ւին... -Կնո­ջն թէ կա­թն պա­կա­սի...

խգ. 93աբ Դուռն եւ նշան կնոջ, թէ զա­ւա­կա­տան մէ­ջն ու­ռեցք հան­դի­պի... -Կնոջ զա­ւա­կա­տան մէ­ջն թէ ու­ռեցք հան­դի­պի...

խդ. 93բ-4ա Դուռն եւ նշան կնոջ, որ զա­ւա­կա­տան մէ­ջն ցաւ մի կու­լի, որ ա­նու­նն ի­ո­բ­նաղ կա­սեն -Թէ այս ցա­ւս ու­նե­նայ...

խե. 94ա-5ա Դուռն եւ նշան, որ մարդ առ կի­նն չկա­րե­նայ մեր­ձե­նալ... -Մարդ, որ չկա­րե­նայ մեր­ձե­նալ առ կի­նն ցա­ւի­ցն...

Գ. 95բ-242բ [ Ա­խ­րա­պա­տին]

-95բ-6ա Յա­նուամբ Հօր... ա­մէն: Ցանկ եր­կ­րորդ Ա­խ­րա­պա­տի­նիս: 0գնեայ... ա­մէն -Ա. Ա­մէ[նա]յն գլ­խա­ցա­ւին... Վատ­սուն Բ. Մէ­նակ դե­ղե­րուն:

Ցան­կի եւ բնա­գ­րի գլ­խա­կարգ­ման մէջ կան տար­բե­րու­թիւն­ներ.

բնա­գ­րի մի շարք գլուխ­ներ ցան­կում կամ չկան, կամ դրուած են մէկ

խո­րա­գ­րի տակ:

ա. 96ա-106բ Ա. Դուռն եւ նշան յա­ռա­ջին: Վասն ա­մե­նայն գլ­խոյ ցա­ւին` քէ­դուն, որ է սար­սա­մն, բրուին, շա­կի­կին, եւ այլ ա­մէ­նն այս դռ­նու­մս է գրած -Յա­ռաջ նոզ­լայն եւ խար­բուխն...

բ. 106բ-7բ Բ. Դուռն եւ նշան մա­լա­խուլ­իա­յին... -Մա­լա­խուլ­իան այն է, որ մար­դոյ խել­քի­ցն կու փո­խէ...

գ. 107բ-8բ Գ. Դուռն եւ նշան սա­րին եւ սաք­թին... -Սա­րայ այ­նոր կա­սեն, որ մար­դոյ ո­չինչ չը­լի ցա­ւում... քաց­խով տլէ ա­նէ եւ գլ­խոյն ձգէ||...

Շար. եւ յա­ջորդ Դ գլու­խը, ըստ ցան­կի` «Չոր­րորդ. Ֆա­լի­ճի

լա­ղուին, րա­շին եւ թա­շա­նու­ճին, թա­փուած:

դ. 111ա-21ա Ե. Դուռ[ն] եւ նշան ա­մե­նայն ա­չից ցա­ւուն... -Գի­տա­ցիր, որ մեծ ը­ս­գ­աս­տու­թիւն եւ թա­տ­պիր եւ փա­հ­րէգ...

ե. 123ա-6բ Զ. Դուռն եւ նշան ա­մե­նայն ա­կան­ջի ցա­ւուն... -Բժիշկ­քն եւ յի­մ­աս­տուն­քն յա­ռա­ջին­քն զայս ա­սա­ցին...

զ. 127ա-9ա Է. Դուռն եւ նշան ա­մե­նայն քն­թին ցա­ւուն... -Նշան այ­նորն, ո­րոյ քին­թին ո­չինչ հոտ կա­րե­նայ առ­նել...

է. 129ա-31ա Ը. Դուռն եւ նշան սուր­դօ­յին, որ է խար­բուխն եւ նուզ­լայ... -Գի­տա­ցիր, որ սուր­դօ­ին եւ նուզ­լի ազ­գն մէկ է...

ը. 131ա-5ա Թ. Դուռն եւ նշան բե­րա­նին եւ պը­ռ­ըն­կա­ցն, ա­տա­մանց եւ լե­զուին... -Պռուն­կն, որ թան­ձ­րա­նայ կամ հաս­տա­նայ...

թ. 135բ-9բ Ժ. Դուռն եւ նշան ա­մե­նայն բգին եւ բօ­ղա­զի ցա­ւին... -Թէ մար­դոյ մա­լազն վայր գայ...

ժ. 139բ-40ա ԺԱ. Դուռն եւ նշան, որ մարդ ջրի խմե­լույ հե­տն տզ­րուկ մտ­նու... -Տզ­րուկ, որ մար­դոյ պո­ղազն մտ­նու...

ժա. 140ա-4ա ԺԲ. Սուր­բն Յա­կոբ եւ սուր­բն Վլա­սի հրա­մա­յեն: Դուռն զի­ղի նա­ֆա­զին եւ հա­զին... -Զիղ նա­ֆազ այ­նոր կա­սեն, որ մարդ (մարդ) հան­գիստ նս­տած լի­նի...

ժբ. 144ա-5բ ԺԳ. Դուռն եւ նշան սլին -Նշան սլին այս է, որ հա­նա­պազ հա­զաց­նում լի­նի...

ժգ. 145բ-53ա Դուռն եւ նշան ըս­տա­մոք­սի ցա­ւուն եւ բղ­կա­լուն եւ հեծ­կլ­տա­լուն եւ հայ­զին... -Ըս­տա­մոք­սի ցաւ բազ­մից կու լի­նի...

ժդ. 153բ-9ա ԺԵ. Դուռն եւ նշան ա­մե­նայն սր­տի ցա­ւին եւ խա­ֆա­ղա­նին... -Գի­տա­ցիր, սր­տին ցաւն բազ­մից կու լի­նի...

ժե. 159ա-63բ ԺԶ. Դուռն եւ նշան ա­մե­նայն լեր­դին ցա­ւուն... -Լեր­դին ցաւն բա­զում ազգ է...

ժզ. 163բ-4բ ԺԷ. Դուռն եւ նշան վա­րա­մին -Գի­տա­ցիր, որ վա­րամ ու­ռուց­քին կա­սեն ֆար­սե­րէն...

ժէ. 165ա-71ա ԺԸ. Դուռն եւ նշան սիս­խին, եա­րա­ղա­նին... -Նշան սիս­խա­յին այս է...

ժը. 171ա-3ա ԺԹ. Դուռն եւ նշան ա­մե­նայն փայ­ծ­ղան ցա­ւուն... -Փայ­ծ­ղան ցաւ­քն, գի­տա­ցիր, բազ­մից է...

ժթ. 173ա-9ա Ի. Դուռն եւ նշան սա­ջին, որ ար­տա­քս տա­նե­լոյն կա­սեն... - Այս ցա­ւս բազ­մից կու­լի­նի...

ի. 179ա-81բ ԻԱ. Դուռն եւ­ն­շան կո­լ­ըն­ճին... -Երբ որ մար­դոյ կու­լինճ հան­դի­պի...

իա. 182ա-4ա ԻԲ. Դուռն եւ նշան ե­րի­կա­մաց ցա­ուն, որ է պօ­լօ­ճի­կն... -Գի­տա­ցիր, որ ե­րի­կա­մաց ցաւն եր­կու ի­րից կու լի­նի...

իբ. 184ա-6ա ԻԳ. Դուռն եւ նշան բշ­տին, շի­րի­մին եւ թիա­քա­րին, որ է փի­տ­ղի քանթ­լի ցաւն... -Քան­թէլ գո­զի ճա­նա­պար­հին կա­սեն...

իգ. 186ա-90բ ԻԴ. Դուռն եւ նշան ծա­ծուկ մար­մ­նոյն եւ պլո­րին եւ յա­ղա­փին... -Ծա­ծուկ մար­մ­նոյն թէ եա­րայ հան­դի­պի...

իդ. 191ա-4ա ԻԵ. Դուռն եւ նշան նս­տոյ­տե­ղին, շա­ղի­ղին, բա­ւա­սի­րին... -Նս­տոյ­տեղն որ քոր լի­նի գա­լիս...

ԻԳ-ԻԵ գլ­խա­հա­մար­նե­րը կր­կ­նուած եւ շա­րու­նա­կուած:

իե. 194բ-5ա ԻԳ. Դուռն եւ նշան ճի­ճուն­ցն... -Ճի­ճուք, որ կու ծնա­նին փո­րու­մն...

իզ. 195բ-8բ ԻԴ. Դուռն եւ նշան երղն­իա­յին, մա­ֆա­սի­լին եւ նկ­րի­սին... Յա­ռաջ երղ­նի­սան գրենք -Երղ­նի­սայ այ­նոր կա­սեն, որ ճռ­ներն ցա­ւում լի­նի...

իէ. 198բ-201ա ԻԵ. Դուռն եւ նոր ը­սկ­սուած... գլ­խի­ցն մին­չեւ ո­տն ինչ որ դռ­սուց ցաւ հան­դի­պի, գլ­խոյ մա­զի­ցն մին­չեւ ը­ղուն­կան, ա­մէ­նն այս դռ­նու­մս է գրած -Յա­ռաջ մա­զի պա­հե­լն գրենք...

իը. 201աբ ԻԶ. Դուռն եւ նշան ե­րե­սի գոյ­նին եւ պէս­պէս դե­ղե­րուն եւ օծ­լի­քե­րուն եւ լուա­նա­լիք­նե­րուն -Ե­րե­սի գոյ­նն որ փո­խուի...

իթ. 202ա-3բ ԻԷ. Դուռն եւ նշան բա­հա­ղին, բա­րա­սին եւ սա­ֆին եւ շիր­նին եւ ջու­զա­մին, որ քա­լուե­թա­ւո­րին կա­սեն, որ է խա­լորն... -Նշան բա­հա­ղին եւ բա­րա­սին, գի­տա­ցիր, որ եր­կու ազգ է...

լ. 203բ-5ա ԻԸ. Դուռն եւ նշան մար­դոյ որ դուրս­թին խոց եւ ե­լունդ կամ ա­րեան խոց կամ մա­նր մղիէ դուրս գայ... - Այս ա­մէ­նս կու լի­նի սուբ­րի...

լա. 205բ-6բ ԻԹ. Դուռն եւ նշան պինդ ու­ռե­ցին, սա­րա­տա­նին, խա­նա­մզ­րին, սա­լին... -Նշան պինդ ու­ռե­ցին, որ ոչ սա­լի ազ­գն...

լբ. 206բ-7ա Լ. Դուռն եւ նշան շլն­քի ցա­ւուն... -Երբ որ մար­դոյ շլին­քն ցա­ւի...

լգ. 207ա-8ա ԼԱ. Դուռն եւ նշան յու­սայ­գլ­խին ցա­ւուն եւ միջ­կայն ցա­ւուն եւ կե­ռա­ցա­ծին եւ ե­րակ­նե­րոյ ուռ­չե­լուն... -Թէ ու­սերն ցա­ւիլ ը­սկ­սէ...

լդ. 208աբ ԼԲ. Դուռն եւ նշան այ­նմ, որ մար­դոյ ա­նու­զել, այ­սին­քն ան­կամ սեր­մն վա­թի... -Մար­դոյ, որ սեր­մն ան­կամ գնայ...

լե. 208բ-9ա ԼԶ. Դուռն եւ նշան կոտ­րա­ծին եւ դուրս ըն­կա­ծին դեղն աստ է -Թէ կոտ­րած լին[ի] ոս­կորն...

լզ. 209ա-10ա ԼԷ. Դուռն եւ նշան կրա­կով այ­րա­ծին եւ ե­ռա­ցեալ ջրով այ­րա­ծին եւ բար­ձր տե­ղաց ըն­կա­ծին եւ կոտ­րա­ծին... -Ինչ ազգ որ այ­րած լի­նի...

լէ. 210բ ԼԸ. Դուռն եւ նշան քա­մուն որ ան­ձու­մն կու լի­նի... - Այս ցա­ւս ե­րե­քից կու լի­նի...

լը. 210բ-1ա ԼԹ. Դուռն եւ նշան կտ­րա­ծին, որ ա­րիւն լի­նի գնում եւ չկան­գ­նի, եւ որ թու­նա­ւոր նե­տով մարդ խո­ցեն... -Թէ կա­մե­նաս, որ ա­րիւ­նն կան­գ­նեց­նես...

լթ. 211ա-2ա Խ. Դուռն եւ նշան փս­խե­լուն եւ բղ­կա­լուն... -Մար­դոյ, որ ըս­տա­մո­քսն խառ­նուի...

խ. 212ա ԽԱ. Դուռն եւ նշան պատ­րոյ­գին, այ­սին­քն` շա­ֆին, որ մարդ ղա­բզ լի­նի... -Մեծ լի­նի մարդ, թէ փո­քր...

խա. 212ա-3բ ԽԲ. Դուռն եւ նշան ծաղ­կին եւ մահ­տա­րա­ժա­մին... -Ճա­լի­նոզն կա­սէ, թէ ծաղ­կի պատ­ճառն...

խբ.213բ-4բ ԽԳ. Դուռն եւ նշան որ ան­ձ­նու­մն ու­ռեցք լոյս ըն­կ­նի... -Ո­րոյ ան­ձ­նու­մն ու­ռեցք լոյս ըն­կ­նի...

խգ. 214բ Խդ. Դուռն եւ նշան, ո­րոյ խտի­տն որ հո­տում լի­նի, եւ ոտ­ներն եւ ներսն ա­ղեց հո­տե­լուն... -Նշան խտ­ը­տին հո­տե­լուն եւ քր­տն­քե­լուն...

խդ. 214բ-5ա ԽԵ. Դուռն եւ նշան խա­դի­րին, որ է վատ ցաւ... -Խա­դիր այ­նոր կա­սեն, որ միջ­քից վայրն...

խե. 215աբ ԽԶ. Դուռն եւ նշան դա­ւալ ֆլին եւ դա­ւա­լին, որ է սե­ղան... -Դա­ւալ այ­նոր կա­սեն, որ ո­լո­քի ե­րակ­ներն հաս­տա­նայ...

խզ. 215բ-6ա ԽԷ. Դուռն եւ նշան կրն­կի,որ է գար­շպարն եւ ձեռ­նե­րուն ճղ­քուի­լուն եւ ձե­ռի ը­ղ­ըն­կան ցա­ւուն -Թէ ը­ղուն­կն ցա­ւի եւ քոր գայ...

խէ. 216աբ ԽԸ. Դուռն եւ նշան նե­տի բեր­նին եւ փշին եւ աս­խին հա­նե­լուն եւ փայ­տով եւ մաթ­րա­խով ծե­ծա­ծին... -Նե­տի բե­րա­նն հանց այլ կու լի­նի...

խը. 216բ-7ա ԽԹ Դուռն եւ նշան լա­ղա­ռա­նա­լուն եւ գի­րա­նա­լուն եւ մա­տին ճղ­քուե­լուն -Մարդ, որ գէր լի­նի եւ լա­ղա­ռա­նայ...

խթ. 217բ Ծ. Դուռն եւ նշան մա­հա­դեղ տուա­ծին եւ թի­նա­ւոր դե­ղա­ծին... -Մարդ, որ դե­ղե­լուց ահ ու­նե­նայ...

ծ. 218ա-20բ ԾԱ. Դուռն եւ նշան օ­ձի կծա­ծին եւ կար­ճի կծա­ծին եւ մօ­րի­ե­լի կծա­ծին... եւ կա­տա­ղած շան կծա­ծին -Երբ որ մար­դոյ յօ­ձն կծէ...

ծա. 221աբ Դուռն եւ նշան ե­րակ­նուն բա­նա­լուն եւ հա­ճա­մա­թին եւ տզ­րուկ դնե­լուն եւ լուս­նով ա­րիւն առ­նե­լուն -Բա­նա­լն կի­ֆա­լին օգ­տա­կար է վե­րի ցա­ւե­լուն...

 Ա­ռանց գլ­խա­հա­մա­րի: Ցան­կում` ԽԷ:

ծբ. 222բ ԾԲ. Դուռն եւ նշան բաղ­նի­սին լեղ[ա]նա­լուն... -Թէ մարդ ան­սաւ­րեալ լի­նի եւ այլ վախտ չլի­նի լե­ղա­ցել...

ծգ. 222բ-3ա ԾԳ. Դուռն եւ նշան ոչ­լին... լուին, մկան եւ մրջ­մա­նն զեռ­նոց -Պատ­ճառն այ­նոր այս է, որ բնու­թեան տա­քու­թիւն...

ծդ. 223աբ ԾԴ. Դուռն եւ նշան քնա­նա­լուն եւ ար­թ­նա­նա­լուն... -Գի­տա­ցիր, որ քու­նն ա­ռող­ջու­թե­նին ուժ տուող է...

ծե. 223բ-5ա ԾԵ. Դուռն եւ նշան կե­րա­կ­րե­րոյն թը­թուին, քաղ­ց­րին, դառ­նին եւ կծուին -Գի­տա­ցիր, որ ցո­րեա­նն, շա­բա­լու­թն...

ծզ. 225աբ ԾԶ. Դուռն եւ նշան հան­դեր­ձին եւ վե­րայ ա­ծե­լոյ մա­զե­ղէ­նին... -Ինչ հան­դերձ որ կտաւ­հա­տի­ցն կու յա­ռաջ գայ...

ծէ. 225բ-6ա ԾԷ. Դուռն եւ նշան նոր տուն շի­նե­լուն... -Երբ որ մարդ նոր տուն լի­նի դնում...

ծը. 226ա-8ա ԾԸ. Դուռն եւ նշան ա­մէն ազ­գի ձի­թե­րոյ շի­նե­լն եւ պա­հե­լն եւ բան տա­նե­լն... -Ձէթ մա­նու­շա­կի եւ խասլ­իա­թն այս է...

ծթ. 229ա-32ա ԾԹ. Դուռն եւ նշան ա­մե­նայն մսոց... -Գի­տա­ցիր, մսերն ա­մէն Բ յազգ է...

կ. 232աբ Կ. Դուռն եւ նշան ա­մե­նայն կաթ­նե­րոյ... - Ա­մէն ազգ կա­թն ժո­ղո­ված հով է եւ գէճ...

կա. 233ա-5բ ԿԱ. Դուռն եւ նշան ա­մէն ազգ հն­դե­րոյ... -Յա­ռաջ յի­շենք զցո­րեա­նն, որ է գլուխ եւ թա­գա­ւոր ա­մե­նայն հն­դոց...

կբ. 235բ-41ա ԿԲ. Դուռն եւ նշան եւ խասլ­իա­թն ա­մե­նայն պար­տէ­զայ­նոց ի­րաց` հն­դե­րոց եւ տա­կե­րոց եւ մա­նա­ւանդ վայ­րի ի­րայ­նոց... -Քան­զի որ է ճար­ճա­տու­կն պար­տե­զոց լի­նի...

կգ. 241ա-2բ ԿԳ. Դուռն եւ նշան ա­մեն ազ­գի մր­գե­րոյն` հնին եւ նո­րին, թա­ցին եւ չո­րին... - Ար­մաւն, որ եւ խուր­մայ ա­սի... սր­տին խառ­ն­վե­լուն եւ փս­խե­լուն հա­մար ||...

Շար. թա­փուած: Բա­ցա­կա­յում են նա­եւ հե­տե­ւյալ 3 գլուխ­նե­րը. ըստ

ցան­կի` ա. «Վատ­սու­նե­րորդ. Քաղ­ց­րունց եւ շաք­րոտ­նե­րունց: բ

«Վատ­սուն Ա. Գի­նուն եւ ջրին: գ. «Վատ­սուն Բ. Մէ­նակ դե­ղե­րուն:

Դ. Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք

Կա­տա­րուած են Ո­վա­նէս հե­քի­մի ձեռ­քով` ձե­ռա­գ­րիս տար­բեր է­ջե­րի

 ա­զատ մա­սե­րում եւ լու­սանցք­նե­րում, եր­բե­մն` ի լրա­ցում բնա­գ­րի

հա­մա­պա­տաս­խան բաժ­նի:

1. ա. Մու­ջատ մաադ -Զա­րա­ւու­նի դի­գար մա­նի բիա­զա­րադ... (կես էջ, հա­յա­տառ պարս­կե­րէն):

բ. 1ա Մու­սա­լա­ին գե­ղե­ցի­կն այն է... -Առ լա­լ­ը­ռանկ գի­նի Գ լի­տր...

գ. 1ա Վասն հալ եւ մաշ ցա­ւուն... -Առ յու­նապ, սպս­տան...

դ. 1բ Վասն սիս­խա­յի -Որ մար­մի­նն ու­ռած լի­նի...

ե. 2ա Հապ քի իս­հա­լի խուն բազ դա­րադ -Սֆա­թի մա­զու, զաջ... (9 տող, հա­յա­տառ պարս­կե­րեն):

զ. 2ա Հապ սն­կան -Առ ան­ծր ու թա­կիր... (14 դե­ղա­տո­մս):

է. 22ա Մռջ­ման բոյ­նի -Զկա­նաչ որ­դոյ ուռն այ­րէ... (11 դե­ղա­տո­մս):

ը. 83բ Վասն քր­տն­քին ետ ձգե­լոյն եւ քր­տունք բե­րե­լոյն -Զսա­մի­թն ե­ղով եռ­ցու է զան­ձն օ­ծէ (5 դե­ղա­տո­մս):

թ. 109ա-10բ Մե­ծին Ջա­լի­նո­սին, որ այժմ ի մեր լե­զուաւ Գալ­իա­նոս կո­չի, Գիրք եւ մուֆ­րա­տատ ըս­տոյգ եւ փոր­ձած` վասն ԽԵ դե­ղոց... 1. Ա­ռա­ջին, որ եւ Փե­նու­նայ ա­սի... 45. Քա­ռա­սուն եւ Ե դեղն` Խէ­ֆիլ յա­պուտ -Մու­րատ գե­տին մէ­ջն... զխայ­թող­նե­րուն ցաւն բժշ­կէ: Եւ Քրիս­տո­սի... փառք... ա­մէն:

ժ. 110բ Վասն իւ­ղոյն սքան­չե­լոյն -Իսկ իւղն, ո­րով օ­ծա­նէ­ին թա­գա­ւոր­քն...

ժա. 121բ-2բ Դուռն եւ նշան վասն տուզ­լու պալ­ղա­մին եւ ֆռանկ ցա­ւուն... -Որ մար­դուն ֆռանկ զահ­մաթ ու­նե­նայ...

ժբ 126բ [Դեղ] խլի -Բռ­նէ Ը հատ ճնճ­ղուկ...

ժգ. 129ա [Դեղ փռն­գ­տա­լու] -Առ ախ­ս­ըռ­ղաղն, որ տա­կ­ռիյ է...

ժդ. 190բ Մարդ, որ շատ ի ջր­վաթ ե­լա­նէ... -Առ մա­զ­տա­քի եւ կած­քար...

ժե. 190բ Եւ մար­դոյ, որ այր­կու­թիւ­նն շուտ վա­թի -Զպա­խ­րոյ լե­զուա­կն, որ է սը­ղր­տի­լին...

ժզ. 190բ Պէլ սա­ւ­ու­ղի -Պէլ սա­վ­ու­ղին լնո­ղին այս­պէս ա­րա. Առ բողկ մի... (10 դե­ղա­տո­մս):

ժէ. 194ա Սունկ, որ ի սիր­տն լնա -Առ լօշ­տա­կի քօք...

ժը. 195ա Տլէ, որ զճի­ճուն հա­նէ ի մար­դոյն... -Առ պա­խ­րի լե­ղու...

ժթ. 198բ Մա­ճուն նկր­սի -Առ սուրն­ջան Ի դրամ...

ի. 201ա Գլ­խոյն մազն բռ­նէ եւ ամ­րաց­նէ... -Առ մե­ղր ու օ­ծէ զգ­լուխն... (5 դե­ղա­տո­մս):

իա. 201բ [Դեղ ե­րե­սի] -Խում­րա­յէն, որ ե­րեսն եւ գլուխն բռ­նուի, զգ­լուխն գեր­ծէ... (18 դե­ղա­տո­մս):

իբ. 217ա [Դեղ] գի­րա(ու)դեան -Զառ­ջոյ ճրա­գոյն տուր...

իգ. 228բ Հապ տուզ­լու պալ­ղա­մին -Առ լաւ թու­թուն Բ դրամ...

(Ծնթ. յա­ւե­լա­գ­րո­ղի. «Կցորդ ֆռան­կի զահ­մա­թին...: Տե՛ս Դ, ¢ 1. ժա):

2. [Գաղ­տ­նա­գիր այ­բու­բեն]

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

10բ (Ձա­խա­կող­մեան լու­սանց­քում ա­րա­բա­տառ) ւջփՋ («Ո­վա­նէս: Նոյ­նը նա­եւ` 11բ, 17բ, 32բ, 37բ, 38ա, 116ա, 125ա, 126ա, 126բ, 127բ, 128ա, 129բ, 130ա, 132բ, 138ա, 139ա, 141ա, 144բ, 149ա, 149բ, 155ա, 158ա, 160ա, 161ա, 163բ, 164ա, 165բ, 166ա, 167ա, 167բ, 169ա, 170բ, 171ա, 174ա, 175բ, 180ա, 183ա, 187ա, 189բ, 215բ, 224ա, 227ա, 231ա, 234ա, 235բ, 239ա, 239բ, 242բ):

Կն­քա­դ­րոշմ` 110բ ( ա­ն­ըն­թռն­լի. նշ­մար­ւում են ա­րա­բա­կան տա­ռե­րի հետ­քեր. հա­ւա­նա­բար` «ւջփՋ):

413

ԲԺՇ­ԿԱ­ՐԱՆ

Իզ­միր          ՌՁԴ-1635

ԳՐԻՉ` Սար­գիս ե­րէց Հա­լապ­ցի (10ա-102բ), Մար­գար դպիր (103ա-6բ, 109բ-89բ): ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ա­ւե­տիք Ջու­ղա­յե­ցի:

ԹԵՐԹ` 200+1 (կրկ. 30). չգ­րուած` 1ա-3բ, 5աբ, 8ա-9ա, 109ա: ՊՐԱԿ` 1 8+1 1+Ա-ԺԲ 8 (Է, ԺԲ 7)+ԺԳ-ԺԹ 12 (ԺԳ 15)+1 6+1 5: ՆԻՒԹ` թուղթ (տար­բեր. 1-8, 196-200 ա­ռիւ­ծա­ն­շան, «ՋԼԱԲ­ՀԸ, «ԹԲԳԲ"Ը­ԼՄԲ լու­սա­դ­րոշ­մով, 9, 106-9 լու­սա­գ­ծե­րով, 10-102 ա­ռանց լու­սա­գ­ծե­րի, 103-5, 110-53 ա­ն­ո­րոշ լու­սա­դ­րոշ­մով, 154-95 ծաղ­կա­ն­շան եւ «ՋԱ լու­սա­դ­րոշ­մով): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 26,5 20,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն (9բ-65բ, 103ա-94բ), միա­սիւն (4աբ, 6ա-7բ, 65բ-102բ, 195ա-200բ): ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (9բ-193ա: Նմուշ` 42ա), շղա­գիր (4աբ, 6ա-7բ, 195ա-200բ): ՏՈՂ` 26-30 (Սար­գիս գր­չի), 25-26 (Մար­գար գր­չի), 25-44 (յա­ւե­լա­գ­րող­նե­րի): ԿԱԶՄ` պարզ ճն­շա­գ­ծե­րով շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, թուղթ, մասն աս­տա­ռի:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 10ա: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր (10ա, 103ա, 178ա): Գ ո յ ն ե ր` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 1-12 թեր­թե­րը մկն­կեր, 58ա-ի վրայ` ջրի, 145ա-ի վրայ` կա­պոյտ թա­նա­քի, իսկ 189բ-90ա-ի վրայ` կար­միր ներ­կի բծեր, 104-8 թեր­թե­րի գրա­դաշ­տը թա­նա­քից գու­նա­փո­խուած, իսկ 117, 118, 141, 142, 167, 178, 191 թեր­թե­րը թի­կուն­քա­յին մա­սից պատ­ռուած: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, փա­կա­նա­զերծ:

Ծնթ. Վեր­ջին ստա­ցող Յա­կոբ Շա­մա­խե­ցիւ յի­շա­տա­կա­րան­նե­րից են­թա­դ­րե­լի է, որ ձե­ռա­գ­րիս 2 մա­սե­րը նա­խա­պէս ե­ղել են ի­րա­րից ան­ջատ: Ա­ռա­ջի­նը (10-102) ստա­ցել է 1729-ին, եր­կ­րոր­դը (103-95)` 1732-ին, միա­ց­րել, կր­կին պրա­կայ­կա­լել, է­ջա­կա­լել, դե­ղա­գ­րե­րը հա­մա­րա­կա­լել:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 10ա-35բ [ Ա­միր­տով­լա­թի Ա­մաս­իաց­ւոյ] Յու­սու­մն բժշ­կու­թեան ար­հես­տին

-10ա [Նա­խա­դ­րու­թիւն] -Գի­տա­ցիր, որ ա­ռա­ջն կու յի­շեմք զԲ­ժշ­կա­րա­նին զդռ­վին... եւ ե­տոյ զՄար­դա­կազ­մու­թիւն այլ գտաւ, եւ զպէ­տն ա­մե­նայն ան­ձին գտաւ:

-10ա-1ա Այս է ցանկ Մար­դա­կազ­մու­թեան -Ա. Յա­ռա­ջն յի­շեմք զբ­ժշ­կու­թեան ու­սու­մն... ԾԸ. Վասն զայս պեղծ խառ­նուա­ծո­ցն...

Ա-ԾԸ գլուխ­նե­րը հա­մա­պա­տաս­խա­նում են Լ0 414-ի Ա-ԺԵ

գլուխ­նե­րին. Ա-Գ=Ա-Գ, Դ-Ե=Դ, Զ-ԻԸ=Ե, ԻԹ=Զ, Լ-ԽԹ=Է, Ծ-ԾԴ=Ը-ԺԲ,

ԾԵ-ԾԶ=ԺԳ, ԾԷ=ԺԴ (տպա­գիր օ­րի­նա­կում միա­ցուած ԺԳ-ին), ԾԸ=ԺԵ:

ա. 11ա-2ա Ա. Յա­ռա­ջին դուռն. Յի­շեմք զբ­ժշ­կու­թեան զու­սու­մն եւ զշ­նոր­հն եւ զօ­րու­թիւն, եւ թէ որ­պէս է բժիշ­կն, եւ որ­պէս է փառ­քն բժշ­կին, եւ որ­պէս ճա­նա­չէ զմա­հա­ցու դե­ղերն - Այլ գի­տա­ցիր, որ ա­ռա­ջն այս ու­սու­մն ի հե­լե­նա­ցոց ա­զգաց մէ­ջն էր...

Չու­նի Լ0 414-ի այս գլ­խի սկզ­բ­նա­մա­սը. «Եւ այլ ի­մա­ցիր... (225բ):

բ. 12ա Բ. Եր­կ­րորդ, որ ցու­ցա­նէ զբ­ժշ­կու­թեան չա­փն եւ զբա­ժի­նն, թէ մին­չեւ ուր հա­սա­նի եւ քա­նի բա­ժա­նի -Գի­տա­ցիր, որ շատ ոք կան, որ զա­նուն­վին հէ­քիմ են դրել...

գ. 12բ-3ա [Գ.] Եր­րորդ, որ յի­շէ զնիւ­թն եւ զմի­զա­ճն, թէ որ­պէս է, եւ զչա­փն նիւ­թե­րուն -Գի­տա­ցիր, որ բժ­կա­պետ­քն շատ խօսք են ա­սա­ցեր...

դ. 13ա-4ա Դ. Չորսն, որ յի­շէ զխառ­ն­ւած­քն եւ զբ­նու­թիւն նո­ցա, թէ որ­պէս է -Եւ բժշ­կա­պետ­քն ախ­լատ ա­սեն, որ այ­սոք Դ են...

ե. 14ա-5ա Ե. Հին­գե­րորդ, որ յի­շեմք, թէ որ­պէս ըն­ծա­յի մա­նու­կն ի ո­րո­վայն մօրն -Գի­տա­ցիր, որ բժշ­կա­պետ­քն` ա­ռա­ջին­քն եւ վեր­ջին­քն...

զ. 15ա-6ա Զ. Վե­ցե­րորդ դուռն, որ յի­շէ զոս­կ­րան­քն, թէ որ­պէս գո­յա­ցոյց Տէր Աս­տուած -Գի­տա­ցիր, որ Աս­տուած զմար­դուն ոս­կ­րան­քն հի­մն եւ սիւն է ա­րել...

է. 16ա Է. Եւ­թն. Վասն ստեղծ­ման գլ­խոյն եւ դե­ղա­նն -Գի­տա­ցիր, որ Գ իրք ի մար­դուն ան­ձն մեծ եւ շնա­հա­ւոր եւ պա­տուա­կան է...

ը. 16աբ Ը. Վասն ստեղծ­ման սր­տին -[Գի­տա­ցիր], որ ին­քն է թա­գա­ւոր ան­ձին...

թ. 16բ Թ. Վասն ստեղծ­ման լեր­դին, որ է տա­նու­տէր ան­ձի­նն -Գի­տա­ցիր, որ լեր­թին բնու­թիւն տաք է...

ժ. 17ա Ժ. Վասն ստեղծ­ման փայ­ծ­ղան -Գի­տա­ցիր, որ Աս­տուած զփա­ծաղն հով եւ չոր է ստեղ­ծել...

ժա. 17աբ ԺԱ. Վասն ստեղծ­ման թո­քին -Գի­տա­ցիր, որ Աս­տուած զթո­քին բնու­թիւն հով եւ գէճ է...

ժբ. 17բ ԺԲ. Վասն ստեղծ­ման լե­ղուն -Գի­տա­ցիր, որ լե­ղուն բնու­թիւն տաք եւ չոր է...

ժգ. 17բ ԺԳ. Վասն ստեղծ­ման ի­րի­կա­մա­ցն -Գի­տա­ցիր, որ յի­րի­կամ­քն բնու­թիւն եւ զօ­րու­թիւն այն է...

ժդ. 17բ-8ա ԺԴ. Վասն ստեղծ­ման ստա­մո­քին եւ օ­րի­նա­ծո­ցն նո­րին -Գի­տա­ցիր, որ ստա­մո­քին տե­ղի­քն ի կր­ծոց ներ­քեւն է...

ժե. 18ա ԺԵ. Վասն ստեղծ­ման ա­ղե­ցն -Գի­տա­ցիր, որ ա­ղե­ցն կազ­մե­լի­քն որ­պէս ստա­մո­քին է...

ժզ. 18ա ԺԶ. Վասն ստեղծ­ման հա­լա­բշ­տին -Գի­տա­ցիր, որ հա­լա­բուշ­տն ի մար­դուն ա­ճու­կն է...

ժէ. 18ա-9ա ԺԷ. Վասն ստեղծ­ման եւ օ­րին­ւա­ծոց ա­զի­ցն -Գի­տա­ցիր, որ Աս­տուած զաջ­քն ի փոս տե­ղա­ցն այ­նոր է ստեղ­ծել... (կից` գծա­գիր. «Կեր­պն գլ­խոյն եւ ա­ջի­ցն այս է):

ժը. 19ա ԺԸ. Վասն ստեղծ­ման ա­կն­ճին - Աւ­րի­նեաց Աս­տուած զա­կան­ջն այ­նոր հա­մար...

ժթ. 19ա ԺԹ. Վասն ստեղծ­ման քթին -Գի­տա­ցիր, որ քի­թն ե­րե­սաց շնորհ­քն է...

ի. 19բ Ի. Վասն ստեղծ­ման պռ­ըն­կա­ցն եւ լեզ­ւին -Գի­տա­ցիր, որ պռուն­քն բեր­նին պա­հա­րա­նն է...

իա. 19բ Ի1. Վասն ստեղծ­ման ձե­ռա­ցն -Գի­տա­ցիր, որ Աս­տուած զշատ զօ­րու­թիւն ի ձեռ­քն է դրել...

իբ. 19բ 22. Վասն ստեղծ­ման ծծե­րուն -Գի­տա­ցիր, որ ծծերն թուլ միս է...

իգ. 19բ-20ա 23. Վասն ստեղծ­ման ձը­ւե­րուն -Գի­տա­ցիր, որ ձւերն սեր­ման տուն է...

իդ. 20ա ԻԴ. Վասն ստեղծ­ման ա­րան­քին -Գի­տա­ցիր, որ ա­րան­քն զօդ­ւած մն է...

իե. 20ա 25. Վասն ստեղծ­ման ոս­կ­րա­ցն եւ մսին եւ եր­կին եւ ջղին եւ կց­ւա­ծո­ցն մար­մ­նուն եւ ոս­կե­րա­ցն եւ ա­մե­նայն ան­ձի­նն -Եւ գի­տա­ցիր, որ մար­դուն ա­մե­նայն ոս­կրն ԲԽ­ՃԸ (248) ոս­կր է...

Լ0 414-ում բա­ժա­նուած 2 են­թա­գ­լուխ­նե­րի. «Ե­րե­ւու­մն ոս­կե­րա­ցն... (235բ-6ա) եւ «Թիւ եւ հի­մն ջղե­րուն... (236ա):

իզ. 20ա 26. Վասն ստեղծ­ման ա­զալ­նե­րուն, որ է կտոր մի միս -Միս, որ ի մար­դուն ոս­կրն, եւ ին­քն ԹՃԻԷ (927) ինք...

իէ. 20աբ ԻԷ. Վասն աւ­րի­նա­ծոց եւ ստեղծ­ման փայ­վանտ­նե­րուն -Գի­տա­ցիր, որ ի մար­դուն ան­ձն մեծ եւ փո­քր ԹՃԸ (908)...

իը. 20բ ԻԸ. Վասն ստեղծ­ման եր­կ­նուն, թէ քա­նի է եւ քա­նի բա­ժա­նի -Գի­տա­ցիր, որ յա­մե­նայն ե­րա­կն մար­դուն ԳՃԿ ե­րակ է...

իթ. 20բ ԻԹ. Վասն որ յի­շեմք զհինկ զգա­յու­թիւն մար­դոյն -Գի­տա­ցիր, որ Տէր Աս­տուած ի մար­դն Ե զգա­յա­րանք է ստեղ­ծել...

Լ0 414-ում այս գլ­խից յե­տոյ «Եւ մար­դա­կազ­մու­թիւն մի այլ գրո­ցն (236բ-49ա):

լ. 20բ-1ա Լ. Վասն թտ­պիր զա­ռող­ջու­թիւն պա­հե­լուն, կա­մօ­քն Աս­տու­ծոյ, թէ որ­պէս լի­նի եւ ինչ առ­նէ, [եւ] որ­պէս է - Ա­ռող­ջու­թեան նշա­նն այն է...

լա. 21աբ ԼԱ. Վասն թտ­պիր կե­րա­կուր ու­տե­լոյ -Գի­տա­ցիր, որ ա­ղողջ այն ժա­մն պա­հէ...

լբ. 21բ ԼԲ. Վասն թտ­պիր թաց միրգ ու­տե­լոյ - Ա­սէ Հա­նն­նա. Ով որ ու­զէ, որ միրգ ու­տէ...

լգ. 21բ-2ա 33. Վասն թտ­պիր ջուր խմե­լո - Ա­սէ Գեղ­իա­նոս, թէ յե­տեւն կե­րա­կ­րին ջուրն այն­չափ պի­տի...

ԼԱ-ԼԳ յօ­դուած­նե­րը Լ0 414-ում մտ­նում են Է գլ­խի նա­խա­բա­նի մէջ (240բ-1բ):

լդ. 22ա ԼԴ. Վասն թտ­պիր գի­նի խմե­լո -Գի­տա­ցիր, ա­ռա­ջին­քն ա­սա­ցել են, թէ գի­նի խմե­լն...

լե. 22բ ԼԵ. Վասն թտ­պիր քուն լի­նե­լու եւ ար­թ­նու­թեան - Ա­սէ Պուղ­րատ, թէ քուն լի­նա­լն...

լզ. 22բ ԼԶ. Վասն թտ­պիր, որ զմար­դուն բնու­թիւն կա­կուղ լի­նի - Ա­սէ Մա­տա­յին բժիշ­կն, թէ ին­քն քան զա­մե­նայն թտ­պիր լաւն այն է...

լէ. 22բ-3ա Վասն թտ­պիր ա­մուս­նու­թեան - Ա­սէ Մա­սր­ճուա­նն, թէ ի այն ա­տե­նն ա­ղէկ է...

լը. 23ա ԼԸ. Վասն թտ­պիր, որ զան­ձն ա­ճ­ռել տա - Ա­սէ Սա­հակ, թէ ա­ճռ­վի­լն զոս­կ­րան­քն եւ զօդ­ված­քն զօ­րա­ւոր առ­նէ...

լթ. 23ա ԼԹ. Վասն թտ­պիր ի բաղ­նիս լվաց­վե­լուն - Ա­սէ Գեղ­իա­նոս, թէ զան­ձն գի­ճաց­նէ...

խ. 23բ Խ. Վասն թտ­պիր, որ ի բաղ­նիսն ան­ձն կիր օ­ծէ եւ չայ­րէ զին­քն -Թէ այ­րէ, նա թտ­պիրն այն է...

խա. 23բ ԽԱ. Վասն աշ­խա­տե­լու թտ­պիրն - Ա­սէ Մու­հա­մատ Զա­քար­իա­յին որ­դին, թէ աշ­խա­տի­լն...

խբ. 23բ Վասն փս­խե­լու թտ­պիրն - Ա­սէ Մա­սր­ճուեան, թէ պա­տե­հն այն է...

խգ. 23բ-4բ ԽԳ. Վասն թտ­պիր լուծ­ման դեղ առ­նե­լոյ - Ա­սէ Գեղ­իա­նոս, թէ պա­տեհ է...

խդ. 24բ ԽԴ. Վասն թտ­պիր ե­րակ առ­նե­լու - Ա­սէ Պուղ­րա­տն, թէ ե­րակ առ­նու­լն...

խե. 24բ-5ա ԽԵ. Վասն հա­ճա­մաթ առ­նե­լո - Ա­սէ Սա­պիթ Կու­ռա­նն, թէ շա­հա­ւոր է...

խզ. 25ա ԽԶ. Վասն թտ­պիր տզ­րուկ դնե­լուն - Ա­սէ Մա­սր­ճուեան, թէ ին­քն խիստ զաւ­րու­թիւն կա...

-25աբ [«Զկեն­դա­նու­թիւն ա­ռողջ պա­հե­լոյ թտ­պիր այս է, Լ0 414, 244ա] - Ա­սէ Հան­նա բժ­շիշ­կն, թէ զա­ռող­ջու­թիւն ա­ռողջ պա­հե­լն այն է... (միա­ձու­լուած նա­խոր­դին: Ցան­կում` չիք):

խէ. 25բ ԽԷ. Վասն ի ճա­նա­պարհ գնա­լու թտ­պիրն - Ա­սէ Մու­համ­մատ Զա­քար­իա­յին որ­դին...

խը. 25բ-6ա ԽԸ. Վասն ի նաւ նս­տե­լու թտ­պիրն - Ա­սէ Մա­սր­ճուեան, թէ որ­ժամ ու­զե­նաս...

խթ. 26աբ ԽԹ. Վասն թտ­պիր ման­կա­նն սն­ըն­դեան - Ա­սէ Գեղ­իա­նոս, թէ որ­ժամ մա­նու­կն ծնի...

ծ. 62բ-7բ Ծ. Վասն թտ­պիր ե­րակ ճա­նա­չե­լուն, որ մու­ճաս ա­սեն - Ա­սէ Գեղ­իա­նոս, թէ զմար­դուն բնու­թեան ճա­նա­չե­լուն վկան ե­րա­կն է...

ծա. 27բ-30բ ԾԱ. Վասն զկա­րու­րա ճա­նա­չե­լն եւ զար­տա­քս ճա­նա­չե­լն -Գի­տա­ցիր, որ կա­րու­րա ճա­նա­չե­լն վկայ է հա­քմ­նին...

ծբ. 30բ-1ա ԾԲ. Խօսք վասն պհ­րա­նին եւ քր­տ­նա­ցն հի­ւ­ըն­դին -Գի­տա­ցիր, որ հե­քիմ­նին շատ խօսք են ա­սա­ցեր ի վե­րայ պհ­րա­նին...

ծգ. 31աբ ԾԳ. Վասն նշա­նա­ցն կե­նաց եւ մա­հու հի­ւ­ըն­դին -Գի­տա­ցիր, որ հի­ւ­ըն­դին ա­ղէկ նշա­նն այն է...

ծդ. 31բ-2ա ԾԴ. Վասն ա­ռա­ջա­գի­տու­թեան հի­ւ­ըն­դին -Գի­տա­ցիր, որ հէ­քիմ­նին պի­տի...

ծե. 32աբ ԾԵ. Յի­շեմք զօ­դն ա­մե­նայն քա­ղա­քին -Գի­տա­ցիր, որ օ­դն եւ քա­մին, որ չոր է...

ծզ. 32բ ԾԶ. Այլ յի­շեմք զօ­դն ա­մե­նայն քա­ղա­քի, թէ որ­պէս է -Եւ այն քա­ղա­քն, որ հիւ­սի­սոյ դի­հն է...

ծէ. 32բ-3բ ԾԷ. Վասն ի­մա­նա­լոյ զչորս ե­ղա­նա­կն եւ զբ­նու­թիւն նո­րա եւ զօ­րու­թիւն եւ զդեղն նո­րա -Գի­տա­ցիր, որ տա­րին չորս ե­ղա­նակ է...

ծը. 32բ-5ա ԾԸ. Խօսք հա­մար­ձակ եւ պա­տե­ւան եւ օգ­տա­կար, որ իր­մովն գի­տաց­ւի ա­մե­նայն խլ­տուն եւ ե­լու­մն եւ նշա­նն, եւ դեղ ա­մե­նայն խլ­տե­րուն, որ վնաս առ­նէ ան­ձի­նն -Գի­տա­ցիր, որ շատ մարդ­կան հի­ւ­ըն­դու­թիւն ի այս խառ­նուա­ծե­րուս լի­նի... եւ զա­յեա­րիճ հր­մու­զին խիստ օգ­տի, եւ որ սո­ցին նման են:

 Այս գլ­խի ա­ռան­ձին հա­տուած­ներ Յա­կոբ Շա­մա­խե­ցին նշա­նա­կել է ԾԹ-ԿԲ եւ շա­րու­նա­կել մին­չեւ ՄԿԳ` ընդ­գր­կե­լով նա­եւ յա­ջորդ նիւ­թե­րը /35ա-52ա/: 0րի­նա­կս չու­նի 414-ի ԺԵ գլ­խից մի ըն­դար­ձակ հա­տուած. «Եր­րորդ` որ յի­շէ զնիւ­թն... (253բ-6ա), ինչ­պէս եւ « Ա­նուանք դե­ղե­րոց -ը (256ա-7ա): Վեր­ջի­նս աստ` 101ա-3ա:

-35ա [Յի­շա­տա­կա­րան գր­քոյս] -Եւ կա­տա­րե­ցաւ Գիր­քն մար­դա­կազ­մու­թեան, ծնն­դեան եւ սնն­դեան տղա­յի ի մօր փորն եւ թիտ­պր­նի ա­ռող­ջու­թեան եւ զե­րակ ճա­նա­չե­լն եւ զպօ­հ­րա­նն հի­ւ­ըն­դին եւ զա­ռող­ջա­գի­տու­թիւ­նն եւ զփս­խու­մն ի ցա­ւէ ցաւ` ցաւ հի­ւ­ըն­դին եւ զօ­դերն եւ զե­ղա­նակ­քն եւ զքա­մի­քն եր­կո­տա­սան եւ զի­րանց բն0թիւն եւ զօգ­տու­թիւն եւ զվ­նասն, որ ան­ձի­նն կու հաս­ց­նէ, եւ այլ զքա­ղաք­նուն օ­դն եւ զօգ­տու­թիւն եւ զվ­նասն եւ զբ­նու­թիւն, որ ան­ձին կու հաս­ց­նէ, եւ զայլ զչորս խառ­նուա­ծն, որ ա­ւել­նա ի մար­դն եւ վնաս առ­նէ: Յի­շե­ցի զհի­ւ­ըն­դու­թեան նշա­նն եւ զայն խլ­տին նշա­նն եւ զպէ­տն եւ զպատ­ր­աս­տու­թիւն եւ զթ­տ­պիր, որ ի պէտք է նո­ցա, եւ լմն­ցու­ցի զխօս­քն ի­մաս­տա­սի­րա­ցն եւ բժշ­կա­պե­տա­ցն ա­ռա­ջին եւ վեր­ջին, եւ փո­քր եւ հա­մա­ռօտ ա­րի զին­քս: Ով որ կար­դա եւ օ­րի­նա­կէ, նա շատ օգ­տու­թիւն գտ­նու ի բա­նէս յայս­մա­նէ, որ գրեալ են զայս վասն օգ­տու­թեան մար­դոյ: Եւ որ օգ­տի ի սմա­նէ կար­դա­լով կամ օ­րի­նա­կե­լով, ո­ղոր­մու­թիւն խն­դ­րե­ցէք շի­նո­ղիս հո­գոյն զգ­րո­ղս զայս, եւ տէր Աս­տուած յի­շէ զձեզ իւր միւ­սան­գամ գա­լուս­տն. ա­մէն: Եւ այլ ա­ւր­հ­նու­թիւն եւ փառք Հօր եւ Որ­դոյ եւ Հո­գոյն Սր­բոյ յայժմ եւ միշտ յա­ւի­տեա­նս ա­ւի­տե­նից. ա­մէն:

Լ0 414-ը չու­նի սոյն յի­շա­տա­կա­րա­նը:

-35աբ Այլ կու յի­շեմ զջուրն գե­ղե­ցիկ, որ ին­քն պա­տուա­կան է քան զա­մե­նայն ջրեր... որ զխել­քն ա­ւել­ց­նէ եւ զմիտ­քն սրաց­նէ... -Առ սն­պու­լի հն­տի եւ ղա­րան­ֆուլ... ծխա­նե­լիք ա­րա, շատ զօ­րու­թիւն առ­նէ:

Բ. 35բ-106բ [ Ա­միր­տով­լաթ Ա­մաս­իաց­ւոյ Ա­խ­րա­պա­տին` ըստ Մու­սա ի­բն-Մայ­մու­նի]

-35բ-6ա [Նա­խա­դ­րու­թիւն եւ ցանկ գրո­ցս Ա­խ­րա­պա­տի­նի] -Յա­նուն Հօր եւ Որ­դոյ եւ Հո­գոյն սր­բոյ, որ է ա­ւր­հ­նեալ ա­ւի­տե­նից յա­ւի­տեան: Ցանկ գրոց Ա­խ­րա­պա­տի­նին, որ ա­ռի ես` ան­պի­տան եւ ա­ն­ար­ժան ծա­ռ­այս ի ա­րապ գրոց, ի մին­հա­ճի տու­քա­նէն, որ ժո­ղո­վեր է զին­քս Մու­սի պին-Մայ­մու­նն, եւ ես յի­շեմ զի­րենց խօս­քն եւ գրեմ ի հայ լե­զու: Բայց ի այս ա­րապ գիր­քս, որ Մու­սի պին-Մայ­մու­նն է շի­ներ եբ­րա­յե­ցո­ցն եւ զԴե­ղե­րուն զօ­րու­թիւ­նն չէր գրեր կա­տա­րե­լու­թեամբ, եւ ոչ զբ­նու­թիւ­նն, եւ ոչ զգոր­ծն: Եւ ես տե­սա, որ Ա­խ­րա­պա­տի­նն ա­ռանց մու­հ­րա­տա­թի չէր լի­նար, որ է մէկ-մէկ դե­ղերն, նա շի­նե­ցի զԽա­րա­պա­տի­նն ի լման եւ զմուֆ­րա­տա­թն ի լման եւ զան­ւան­քն դրի ի կար­գին հինկ լեզ­ւով. ա­ռա­ջին` հա­յե­րէն եւ ու­նա­րէն, դաղ­մա­տե­րէն եւ ա­րաբ­կե­րէն եւ եւ պարս­կե­րէն եւ զբ­նու­թիւն եւ զա­ղէ­կն եւ զառ­նե­լի­քն եւ զփո­խա­նն եւ զօգ­տու­թիւ­նն ա­մե­նայն ան­ձի­նն եւ շի­նե­ցի զգիր­քս զայս, հանց գիր, որ ով որ ա­տար լի­նի կամ յա­շէ­պպ, նա ի­րե­նն այս գիր­քս հե­րիք է, եւ ով զին­քս կար­դա եւ ու­սա­նի զա­մե­նայն գոր­ծն բժշ­կու­թեան եւ զմուֆ­րա­տաթ առ­նու­լն, նա լի­նի կա­տա­րե­լու­թեամբ գէտ այս ա­րուես­տիս եւ զայն առ­նէ, զինչ­պէս որ գրած է, նա իր բա­նն կա­տա­րի ան­ս­ղալ, եւ զա­նա­զան թար­քիպ­նին տես­նուս եւ զար­մա­նաս զդե­ղե­րուն զգոր­ծն Աս­տու­ծոյ ո­ղոր­մու­թեամ­բն: Բայց որ ի սո­ցա­նէ բան օկ­տի, նա գի­տե­նա, թէ ինչ­պէս է շի­նել ա­ն­ար­ժան ծա­ռայն Աս­տու­ծոյ Ա­միր­տօլ­վա­թն բժիշ­կն, եւ տես­նու, թէ ինչ­պէս ա­ւե­լ­ցու­ցել է զգիր­քս եւ ինչ­պէս է ձե­ւել զԴե­ղե­րուն զաւ­րու­թիւն եւ զայ­լն, որ ի կար­գին, որ պէտք է մեզ:

Բայց յի­շեմք զցան­կն Ա­խ­րա­պա­տի­նին այսմ­հե­տէ -Ա. Յա­ռաջ յի­շեմք վասն ա­մե­նայն ցեղ շա­րապ­նոյ եւ ըմ­պե­լոց... ԻԵ. Դուռն, որ յի­շէ զջ­րերն եւ զոր զմե­զի պէտք է եւ զգա­րէ եւ զայլ ջրեր, որ ի փռան հա­նեն եւ զմ­սին ջուրն, որ պէտք է:

ա. 36ա-7ա [Ա. Ա­ռա­ջին դուռն, որ յի­շէ ա­մե­նայն ցեղ շա­րապ­նոյ եւ ըմ­պե­լես­տա­նոյ Ա-ԺԵ] -Ա. Յա­ռա­ջն յի­շեմք զճու­լա­պն ի ա­ռա­ջին դուռն... Առ շա­քա­րի տպար­զատ...

բ. 37աբ Բ. Եր­կ­րորդ դուռն, որ յի­շէ զա­մե­նայն ցեղ ռու­պա­նին եւ զի­րենց զղ­վա­մն եւ զգործ­քն, թէ որ­պէս է (Ա-Ե) -Ա. Կու յի­շեմք ա­ռա­ջն զխա­ղո­ղին ը­ռու­պն... Առ հա­սուն խա­ղող...

գ. 37բ-8ա Գ. Եր­րորդ դուռն, որ յի­շէ զա­մե­նայն ցեղ փար­վար­տայ­նին, որ սնու­ցա­նեն, զինչ որ ի պէտ­քն է, ե ւ զե­փե­լն նո­ցա (Ա-Թ) Ա. Զան­ճա­պիլ սնու­ցա­նե­լոյ, որ է ին­քն զան­ճա­պի­լի փար­վար­տան... Առ զան­ճա­պիլ...

դ. 38ա-9ա Դ. Չոր­րորդ դուռն: Վասն ա­մե­նայն ցեղ ա­յեա­րիճ­նոյ, որ է լե­ղի դե­ղերն եւ օ­գի­ու­թիւն նո­ցին (Ա-Թ) -Ա. Ա­ռա­ջն ա­յեա­րիճ ֆի­գա­րան յի­շեմք, որ օգ­տէ ա­ջից ե ւ գլ­խոյ... Առ սն­պուլ...

ե. 39ա-41ա Ե. Հին­կեր­րորդ դուռն, որ յի­շէ զա­մե­նայն ցեղ մա­ճուն­նի, եւ ո­րոյ շաղ­ւա­ծուք են եւ զպա­հե­լն նո­ցա (Ա-ԺԹ) -Ա. Մա­ճուն աֆ­թի­մոն, որ օգ­տէ ա­մե­նայն ցեղ սավ­տա­յի ցա­ւո­ցն... Առ սեւ հա­լի­լա...

զ. 41ա-2բ Զ. Վե­ցե­րորդ դուռն, որ յի­շէ զխուռ­սերն ե ւ զկազ­մե­լի­քն եւ զպա­հե­լիք նո­ցա (Ա-ԺԹ) -Ա. Յի­շեմք զխուր­սի տա­պա­շուրն... Առ տա­պա­շիր...

է. 42բ-4ա Է. Եւ­թն /դուռն/, որ յի­շէ զա­նա­զան թր­իաք­նին, զօ­րու­թիւն եւ պա­հե­լի­քն, թէ որ­պէս է (Ա-ԺԱ) -Ա. Ա­ռա­ջն յի­շեմք զա­ւագ թր­իա­քն... Առ մկն­սո­խի խուռ­սէն...

ը. 44ա-6ա Ը. Ութ դուռն, որ յի­շէ զա­մե­նայն ցեղ ճուա­րիշ­նին եւ զղ­վա­մն եւ զպա­հե­լ­նն (Ա-ԺԹ) -Ա. Ա­ռա­ջն յի­շեմք զճուա­րիշ ու­ս­ղոֆ­նին... Առ թր­պութ եւ սաղ­մո­նի...

թ. 46ա-7բ Թ. Ի­նն դուռն, որ յի­շէ զզա­նա­զան սֆուֆ­նին եւ զծե­ծե­լի­քն եւ զպա­հե­լի­քն եւ զգոր­ծն (Ա-ԻԱ) -Ա. Սֆուֆ, որ զին­քն Ա­րիս­տո­տէ­լն է շի­ներ Ա­ղէք­սան­դ­րի ար­քա­յին... Առ ղուր­ֆա...

ժ. 47բ-8բ Ժ. Տասն դուռն, որ յի­շէ զա­նա­զան մա­տ­պուխ­նին եւ զլուծ­ման դե­ղերն եւ զե­փել նո­ցա (Ա-ԺԸ) -Ա. Մա­տ­պուխ, որ զսաֆ­րան հա­նէ. Առ դե­ղին հա­լի­լա...

ժա. 48բ-9բ ԺԱ. Մե­տա­սան դուռն, որ յի­շէ ըզլ­զե­լի­քն եւ զղ­վա­մն եւ զօ­րու­թիւ­նն (Ա-ԺԳ) -Ա. Լզե­լիք նռան, որ օգ­տէ նուզ­լա­յի եւ հա­զի. Առ նուռ թթու...

ժբ. 49բ-51բ [ԺԲ]. Հա­պս, որ է ԲԺ-ան դուռն, որ յի­շէ, եւ զօգ­տու­թիւն նո­րա (Ա-ԻԶ) -Ա. Հապ, որ օգ­տէ հա­զին, որ ա­նօ­թուց ներ­քեւ լեզ­վին դնէ... Առ զամխ ա­րա­պի...

ժգ. 51բ-3ա ԺԳ. Ե­րեք­տա­սան դուռն, որ յի­շէ զա­մե­նայն ցեղ ա­ջից դե­ղերն, զծե­ծե­լն եւ զհա­լե­լն (Ա-ԻԵ) -Ա. Ա­ռա­ջն յի­շեմք զքօ­հլ ը­ռօ­շի­նա­յին... Առ մա­մի­սա եւ մա­մի­րան...

ժդ. 53ա-4ա ԺԴ. Չո­րեք­տա­սան դուռն, որ յի­շէ զա­մե­նայն ցեղ ա­չից շիաֆ­նին եւ զշաշ­ւե­լն նո­ցա (Ա-ԺԸ, ուղ­ղե­լի` Ա-ԺԹ) -Ա. Շիաֆ ա­պար, որ օգ­տէ ա­չաց խո­ցի եւ տա­քու­թեան. Առ այ­րած ար­ճիճ...

ժե. 54բ-6բ ԺԵ. Հին­կէ­տա­սան դուռն, որ յի­շէ զա­մե­նայն ցեղ ձի­թերն եւ շի­նե­լի­քն եւ զօ­ծե­լի­քն եւ զպա­հե­լի­քն (Ա-ԼԲ) -Ա. Ձէթ օշն­տ­րի, որ զմազն սե­ւաց­նէ... Առ ա­ֆոն­դին եւ ա­տան...

ժզ. 56բ-8ա ԺԶ. Վեց­տա­սան դուռն, որ յի­շէ զտի­մէտ­նի եւ զօ­րու­թիւն, թէ որ­պէս առ­նես (Ա-ԻԸ) -Ա. Տի­մէտ մա­խի­կոն, որ օգ­տէ փայ­ծ­ղա­նն պն­տու­թեան... Առ զաֆ­րան եւ սա­պռ...

ժէ. 58աբ ԺԷ. Եւթ­տա­սան դուռն: Վասն սպե­ղա­նեց եւ օգ­տու­թիւն եւ զօ­րու­թիւ­նն (Ա-ԺԳ) -Ա. Սպե­ղա­նի, որ օգ­տէ սն­կան, որ օ­ծեն` զա­րիւ­նն կտ­րէ... Առ զու­կի ձէթ...

ժը. 58բ-9բ ԺԸ. Ութ­տասն դուռն, որ զհուկ­նայ­նին, որ է Հռոմ դե­ղերն եւ շա­ֆերն (= Հուկ­նա` Ա-Թ, Պատ­րուք` Ա-Ը) -Ա. Հո­ռոմ դեղ սուր, որ օգ­տէ թան­ձր քա­մուն... Առ հուլ­պա եւ կտա­ւատ...

ժթ. 59բ-60բ ԺԹ. Ին­տա­սան դուռն, որ յի­շէ զրուր­նեն եւ զցա­մաք դե­ղերն եւ զցա­նե­լի­քն ([Ա-ԺԷ]) -[Ա]. Զրուր, որ օգ­տէ հին խո­ցե­րու եւ փթած մսին. Առ սպառ եւ ան­ծ­րուր...

ի. 60բ-2բ Ի. Քսան դուռն, որ յի­շէ զմր­հա­նոյն եւ զիւ­րեանց գոր­ծա­ւո­րու­թիւ­նն (Ա-ԺԷ) -Ա. Ա­ռա­ջին յի­շեմք զա­ռա­քե­լա­կան մուր­հա­մն... Առ սպի­տակ մոմ...

իա. 62բ-4ա ԻԱ. Քսան եւ մէկ դուռն, որ յի­շէ զգե­ղե­րուն զփո­խա­նա­կն եւ զպի­տե­ւա­նն, (որ կայ ի վե­րայ այ­բու­բե­նի) -Ես կու յի­շեմ զդե­ղե­րուն զփո­խա­նա­կն...

իբ. 64ա-5ա ԻԲ. Քսան եւ եր­կու դուռն, որ ի­շէ զդե­ղե­րուն զդի­մա­նա­լն, զուժն եւ զմու­րա­քա­պն դե­ղե­րուն -Կու յի­շեմք զդե­ղե­րուն զուժն եւ զդի­մա­նա­լն եւ զան­ցա­նի­լն...

իգ. 65բ-100ա ԻԳ. Քսան եւ ե­րեք դուռն, որ յի­շէ զդե­ղե­րուն զօ­րու­թիւ­նն եւ զա­նուսն հինգ լե­ցուաւ, զոր գրեալ եմք աստ, զորս տե­սա­նես կար­գաւ ի վե­րայ այ­բու­բե­նից (բա­ժա­նուած 6 սիւ­նակ­նե­րի. Ա. « Ա­նուանք` հա­յե­րէն, հո­ռո­մոց, ֆռան­կի, յա­րա­պի, պար­սից: Բ. «Որ­պի­սու­թիւն: Գ. « Ա­ղէ­կն: Դ. «Բնու­թիւն: Ե. «Չա­քն: Զ. «Դե­ղե­րու զօ­րու­թիւն):

Կից ու­նի.

-100բ Պա­տեհ է, որ յի­շէմ զտա­րա­ճան, թէ որ­պէս է -Եւ ա­ռա­ջին բժիշկ­քն թէ զդե­ղե­րու զօ­րու­թիւն եւ զբ­նու­թիւն...

-101ա-3ա [ Ա­նու­ննք դե­ղե­րոց` խո­րա­նաւ]: Դեղ, որ զկա­լուա­ծն բա­նայ - Ախ­հա­ւան, հա­մա­նա...

-103ա [Խրատ բժշ­կաց] -Գի­տա­ցիր, որ կու պի­տի որ զայս տո­ղերս ա­ղէկ ի­մա­նաս... Եւ այլ պարտ է, որ ի­մա­նայ եւ զկ­շեռ­քն:

իդ. 103ա ԻԴ. Քսան եւ չորս դուռն, որ յի­շէ զկ­շեռ­քն եւ զլի­տրն եւ զնու­կես­տա­նն, զդ­րա­մն եւ զմ­թ­խա­լն եւ զկու­տն -Ի­մա­ցիր, որ մէկ լի­տրն բժշ­կե­րուն ու­նին հա­շիւն պաղ­տատ­ցի­քն ՃԻ դրամ է...

իե. 103ա-6բ ԻԵ. Քսան եւ հինգ դուռն, որ յի­շէ զա­մե­նայն ազգ ջրերն եւ զգա­րե­ջուրն: Ջուր մեղ­րի - Ա­սէ Սա­հակ բժիշ­կն, թէ հով է եւ մուհ­տա­տիլ է... Գա­րե­ջուր սա­տաճ - Ա­ղէ­կն այն է, որ գա­րին կտուած լի­նի... եւ տուր ա­նօ­թուց. օգ­տէ Աս­տու­ծով: Վերջ:

Գ. 107ա-41բ [Բժշ­կա­րան]

-107ա-8բ Ցանկ եր­րորդ Բժշ­կա­րա­նիս [Յա­կո­բայ Շա­մա­խեց­ւոյ] -Ա. Վասն վար­դա­պե­տաց բժշ­կաց... ՃԽԶ. Վասն մար­դոյ, որ ա­թա­շակ լի­նի...

ա. 109բ-10ա Ա. Խօսք վար­դա­պե­տա­ցն, որք ա­սա­ցեալ են խրատ ա­շա­կեր­տա­ցն, որք զայս ա­րուես­տս ու­սա­նին սր­տիւ - Ա­սէ Պուղ­րատ եւ Գեղ­իա­նոս, ե­թէ ով ու­զէ հի­ւան­դին պէտ առ­նու­լն... (հմմտ. Լ0 414, 221բ)

բ. 110ա-41բ Բ. Տա­վալ­մուշք լե­ղի - Ա­սէ Սա­պիթ Կու­ռա­նն, թէ օգ­տէ խա­ֆա­ղա­նին... (141բ) ՃԽԶ. [Վասն մար­դոյ, որ ա­թա­շակ լի­նի...] -Մարդ թէ ա­թա­շակ լի­նի կամ մէկ վա­րամ ցաւ ու­նե­նայ, Է օր ջու­լապ տուր... փոր­ձած է ստոյգ...

Բ-ՃԽԶ դե­ղա­գ­րե­րը մե­ծի մա­սամբ քա­ղուած Ա­միր­դով­լա­թի գոր­ծե­րից. Ա­թա­շա­կի, Այ­րա­ծի, Ան­մար­սո­ղու­թեան, Ա­չա­ցա­ւի, Ա­տա­մ­նա­ցա­ւի, Ար­գան­դի ու­ռուց­քի, Ար­գի­լա­ծի, Բալ­ղա­մի, Բե­րա­նի ջրի, Բո­րի, Գա­զա­նա­ռի, Գի­նե­հա­րի, Գի­րա­նա­լոյ, Գլ­խա­ցա­ւի, Գոզ­կա­պի, Դեղ­նախ­տի, Դո­ղի, Ե­լու­նի եւ շտի, Ե­րակ առ­նե­լոյ, Ե­րան­քա­ցա­ւի, Ե­րե­սի նշա­նի, Ըխ­տա­ւո­րու­թեան, Թա­րախ քա­շե­լոյ, Թուխ­մա­յի, Թու­նա­ւո­րուա­ծի, Լե­զուա­կա­պի, Լու­ծի, Խիա­րա­կի, Խո­ցե­րի, Ծաղ­կա­հա­րի, Կա­նա­ցի հի­ւան­դու­թեանց, Կա­րիճ փա­խս առ­նե­լոյ, Կար­ճա­հա­րի, Կո­լին­ճի, Կր­ծա­ցա­ւի, Հեշտ ծնա­նե­լոյ, Հուկ­նայ առ­նե­լոյ (125ա), Ձեռ­քի դո­ղի, Ձուն ու­ռա­ծի, Ճակ­տի ցա­ւի, Ճիճ­վի, Մազ բու­սու­ցա­նե­լոյ, Մա­յա­սի­լի, Ման­կա­մի­տի, Մի­ջա­ցա­ւի, Նուզ­լա­յի, Ոտ­քի ու­ռե­ցի,Ոտ­քի փու­քի, Որձ եւ էգ ծնա­նե­լոյ, Չբե­րու­թեան, Ջեր­մի, Ջի­լի կար­ճա­նա­լոյ, Ջիղ դեր­ձ­նի, Սն­կան, Սր­տ­խառ­նու­քի, Վա­շու­խա­մր ցա­ւոց, Վիժ­ման, Փայ­ծա­ղի, Փրա­ցա­ւի, Փոր­կա­պի, Փորն օձ մտա­ծի, Փուշ մտա­ծի, Քա­մոյ, Քա­չա­լի, Քթի ա­րեան, Քնա­բե­րու­թեան, Քո­րի, 0ձա­հա­րի: Ա­ռա­ւել կա­րե­ւոր յօ­դուած­ներն են. Բժշ­կա­կան տու­մար եւ մեկ­նու­թիւն չո­րից տա­րե­րա­ցն (123ա-4ա),... Դե­ղոց բնու­թիւ­նն (126բ, տե՛ս 100բ), Բնու­թիւն ե­րի­տա­սար­դաց (122բ), Բնու­թիւն ծե­րոց (122բ-3ա), Ծաղ­կանց եղն հա­նե­լն (138բ), Հի­ւան­դին զմա­հուն եւ զկե­նա­ցն գի­տե­նա­լուն (128աբ), Պատ­ճառ մազ եւ ե­ղունկ բու­սա­նե­լոյ (124բ-5ա), Պատ­ճառ մո­րուք գա­լուն (124բ), Պատ­մու­թիւն լօշ­տա­կին (118բ-22ա), Պատ­մու­թիւն խո­զի (118ա, չափ.), Պատ­մու­թիւն մահ­փար­վի­նին (127ա-8ա), Պատ­մու­թիւն փե­նո­նա­յին (138բ-40բ), Ջրոց ի­մա­նա­լոյ զա­խոր­ժա­կա­նն (130բ-1ա), 0գտու­թիւն Ա­ւագ թր­իա­քին (135բ-8ա), եւ մի շարք դե­ղա­բոյ­սեր` Ան­գի­տաց Ան­պէտ-ից:

Դ. 142ա-77բ [ Ա­սա­րայ Սե­բա­ստաց­ւոյ Գիրք բժշ­կա­կան ար­հես­տի]

-142ա-3բ [Ցանկ գրո­ցս] -Ա. Յա­ռա­ջա­բան գրո­ցս... ՃԽ. Կաւ­կե­րի եւ գոր­ծե­լի ու­տո­ղի դեղ... ( այլ ձեռ­քով շա­րու­նա­կուած` ՃԽԱ-ՃԾԳ, 178ա-93ա):

ա. 143բ-5ա Ա. Յա­նուն Աս­տու­ծոյ: Դուռն ա­ռա­ջին, որ ցու­ցա­նէ, թէ որ­պէս ու­սա­նին զա­րուես­տս -Գի­տե­լի է, զի ա­սա­ցին բժշ­կա­պետ­քն ա­մե­նայն...

բ. 145ա Բ. [Յի­շա­տա­կա­րան գրո­ցս] -Յա­նուն Աս­տու­ծոյ գթա­ծին եւ ո­ղոր­մա­ծին: Գիրք բժշ­կա­կան ար­հես­տի, զոր սահ­մա­նե­ցին ի­մ­աս­տուն փի­լի­սո­փայ­քն... իսկ այժմ, նուաստ ո­գիս, ծա­ռ­այս ծա­ռա­յիցդ Աս­տու­ծոյ, ա­ն­ի­մաստ Ա­սար Սե­բա­ստա­ցիս կա­մե­ցայ զըն­տիրսն հա­ւա­քել եւ զհա­մա­ռօ­տսն, եւ բա­ցա­յա­տել ըստ կա­րեաց փո­քր ի շա­տէ ի բա­նից ի­մաս­տա­սի­րաց եւ բժշ­կա­կան վար­դա­պե­տա­ցն եւ խնամ տա­նել ցա­ւա­գ­նեալ ան­ձանց` առ ի պէ­տս բժշ­կու­թեան... ա­մէն:

Կից եր­կու հա­տուած:

-145ա Ա­սա­ցեալ են ի­մ­աս­տուն­քն, թէ ի յաշ­խար­հս յԳ ցեղ մարդ ցաւն ան­բ­ժշ­կե­լի կու մնայ...

-145աբ Գի­տե­լի է եւ զայս, զի ա­սա­ցեալ են, թէ տղա­կու­թեան ցաւն շոյտ լա­ւա­նայ...

գ. 145բ-6ա Գ. Խրատ եւ նշան զբ­նու­թիւ­նն ա­ռողջ պա­հե­լոյ - Ա­սա­ցեալ մե­ծին Գաղ­իա­նո­սի եւ Բա­գա­րա­տայ...

դ. 146ա Դ. [Վասն] գլ­խա­ցա­ւու­թեան -Որ ի տա­քու­թե­նէ լի­նի, յա­ռաջ քան զա­մե­նայն իրք ե­րակ կտ­րէ... Վասն բե­րան­ցա­ւու­թեան -Ե­թէ բե­րա­նն ցա­ւի եւ ա­տա­մն ա­րիւ­նի...

ե. 146աբ Ե. Վասն ա­կան­ջա­ցա­ւու­թեան -Զբող­կն ձի­թով ե­ռա­ցուր... Վասն որ ի քի­թն [ ա­րիւն] կաթ­նի -Յոր­ժամ ա­րիւ­նն ի քթէն վա­զէ...

զ. 146բ Զ. Վասն լեր­դին -Յոր­ժամ մար­դոյ աջ կուշ­տն ցա­ւի... Վասն փայ­ծ­ղան -Յոր­ժամ տես­նուս, որ ի փայ­ծ­ղա­նն ջեր­մու­թիւն կայ...

է. 146բ-7ա Է. Վասն ե­րի­կա­մաց -Որ ե­րի­կա­մն ցա­ւի... Վասն որ ի մար­դն քար ըն­ծա­յի... Առ բող­կն ա­ռանց տե­րե­ւի...

ը. 147ա Ը. Հում­րայ, ո­րոյ ե­րեսն ի վեր տայ տա­նի... -Առ հայ­կաւ եւ մատ­նե­հար կաւ...

թ. 147աբ Թ. Այլ դեղ ցա­ւոյն, որ մար­մի­նն պա­լար-պա­լար ի վեր տայ -Առ բա­կ­լա­յի եւ թր­մ­զի ա­լուր...

ժ. 147բ Ժ. Շա­րապ ա­րա­ղա­նի, որ զդեղ­նու­թիւն տա­նի -Առ ան­նուխ եւ տո­րուն... Պրուտ ա­զո­խի... որ զաչ­քն հով­ց­նէ... -Առ թու­թեայ...

ժա. 147բ-8ա ԺԱ. Մա­տ­պուխ... -Առ հա­լի­լայ Քա­պու­լի...

ժբ. 148ա ԺԲ. Շա­րապ վար­դի... -Առ ա­ղէկ կար­միր վար­դի տե­րեւ...

ժգ. 148աբ ԺԳ. Իր­տի­ֆիլ ա­ւագ... -Առ դե­ղին հա­լի­լայ...

ժդ. 148ա-8ա ԺԴ. Մա­ճուն պղ­պե­ղի... Առ սա­զա­պի տե­րեւ...

ժե. 149աբ ԺԵ. Այլ թրեաք, որ օ­ձա­հա­րի... -Առ ա­նի­սոն Ժ դրամ...

ժզ. 149բ-51ա ԺԶ. Մա­ճուն, որ ա­սեն ղուր­պի Շի­րա­զի... -Առ ղա­րան­ֆուլ եւ պա­սպա­սայ...

ժէ. 151ա ԺԷ. Քա­պու­սին տէրն (ըստ ցան­կի` դեղն) -Զձի­ուն ա­տա­մն ի գլ­խուն տա­կն դնէ...

ժը. 151աբ ԺԸ. Մոր­համ, որ քար­շէ զս­լա­քն ի ոս­կ­րէն... -Առ սեւ ձոյթ...

ժթ. 151բ ԺԹ. Մոր­համ, որ օգ­տէ նս­տոյ տե­ղոյն... -Առ սատ­նէճ լուա­ցած...

ի. 151բ-2ա Ի. Նար­տի ձէթ... -Առ ղա­սապ ըլ-զա­րի­րայ...

իա. 152ա ԻԱ. Ղուլ­ղուլ, որ է շա­ճա­րի ռու­ման ի­պար­րին... -Իր տա­կն մու­ղասն է...

իբ. 152աբ ԻԲ. Հա­ճար ըլ-եա­հուտ -Ին­քն մօհ­թա­տիլ է...

իգ. 152բ ԻԳ. Շա­րապ սեր­կեւ­լի... -Առ սեր­կե­ւիլ զմե­ծն...

իդ. 152բ-3ա ԻԴ. Խրատք յա­ղա­գս ա­ռանց մու­խա­տ­րա­յի ծա­ռա­յե­լոյ զհի­ւան­դն -Ով որ կա­մի զգու­շու­թեամբ ստա­ծել...

իե. 153ա ԻԵ. Աւ­ծ­նե­լիք, որ ի ջղերն ցաւ կե­նայ... -Առ սպի­տակ մու­րու­ֆի տակ...

իզ. 153ա ԻԶ. Վասն մու­րա­քապ շի­նե­լոյ -Առ գղ­թոր Լ դրամ...

իէ. 153աբ ԻԷ. Մա­ճուն ֆէ­լէ­սօ­ֆա - Ա­սէ Հու­նա­նն, թէ ին­քն հի­մն է ա­ռող­ջու­թեան...

իը. 153բ ԻԸ. Այ­րել ար­ճ­ը­ճի -Առ յիս­տակ ար­ճիճ...

իթ. 153բ Սու­ն­կար ֆի­թի­լի... -Առ ղար[այ] պօ[ե]ա...

լ. 153բ-4ա Լ. Պա­լա­տու­րի մե­ղրն... -Առ պա­լա­տուր...

լա. 154ա ԼԱ. Խա­լի յուն­սուլ... -Առ իս­խիլ սպի­տակ...

լբ. 154ա-5ա ԼԲ. Վասն յա­պուր շի­նե­լոյ -Ա[ռ] այ­րա­սայ...

լգ. 155ա ԼԳ. Ղա­լայ միսք... -Առ հռոմ ձէթ...

լդ. 155աբ ԼԴ. Նշանք ը­ռե­ւանդ շի­նե­լոյ -Առ զխ­օրծ­լին տա­կն...

155բ «Եւ ա­ղա­չեմ զգիտ­նա­կանքդ չմե­ղա­դ­րել ինձ` մե­ղու­ցեալ ծա­ռա­յի Աս­տու­ծոյ Ստե­փա­նո­սի վեր­ջ­նու նվաստ ի­րի­ցու, հմուտ բժշ­կա[կա]ն ար­հես­տի, որ­դի Ա­հա­րոն բժշ­կա­պե­տի Ուր­հա­ցոյ. թող­ցէ Տէր զյան­ցա­նս իւր: Կից` «Ընդ սո­ցին եւ զմե­ղու­ցեալ ծա­ռ­այս` Ա­սար Սե­բա­ստա­ցիս, ա­ղա­չեմ յի­շել ա­ղօ­թիւք, զի ո­ղոր­մես­ցի մեզ Տէր եւ թող­ցէ զբա­զում յան­ցա­նս մեր. եւ նմա փառք:

լե. 155բ-6ա ԼԵ. Վասն հա­զի եւ նուզ­լա­յի -Յոր­ժամ մարդ շատ հա­զայ...

լզ. 156ա ԼԶ. Վասն որ... ձու­քն եռ ան­կա­նի - Այդ լի­նի ի սաֆ­րա­յէն...

լէ. 156ա ԼԷ. Կաւ­կե­րի դեղ -Առ խա­խու­լայ... (տե՛ս նա­եւ` ՃԽ):

լը. 156աբ ԼԸ. Վասն ա­չա­ցա­ւու­թեան -Յոր­ժամ աչ­քն ցա­ւի...

լթ. 156բ-7ա ԼԹ. Պատ­մու­թիւն ա­ւագ թր­իա­քին -Եւ իւր բա­զում օգ­տու­թեան­ցն մի­նն այս է...

խ. 157աբ Խ. Նշանք ե­լ­ըն­դ­նոյ եւ շտե­րոյ... -Յոր­ժամ տե­սա­նես...

խա. 157ա ԽԱ. Վասն ե­թէ որ գոյն է ա­չա­ցն օ­գուտ կամ որ է վնա­սա­կար -Սպի­տա­կն վնա­սա­կար է...

խբ. 157բ ԽԲ. Դեղ ղու­լն­ջի... -Առ թր­պութ Գ դրամ...

խգ. 158ա ԽԳ. Լուծ­ման դեղ... -Առ թր­պութ եւ սա­կա­մո­նի...

խդ. 158ա ԽԴ. Մա­ճուն, որ մար­դոյ բե­րա­նն ծռի... -Առ սա­կա­մո­նի...

խե. 158ա ԽԵ. Մա­ճուն սն­կան -Առ կա­ռի հունդ...

խզ. 158ա ԽԶ. [Հ]ապ լու­ծող, որ օգ­տէ տա­յու­սայ­լա­պին -Առ ա­յա­րիճ...

խէ. 158ա ԽԷ. Մոր­համ [վ] ա­րա­մի խո­ցի եւ խա­նա­զի­րա­յի -Առ սպի­տակ մոմ...

խը. 158բ ԽԸ. Հապ, որ ի տա­փո­ղէն ը­սկ­սա­նի եւ եր­թայ մին­չեւ ի կրուն­կն... -Առ սա­պռ եւ սօրն­ջան...

խթ. 158բ ԽԹ. Սիր­քայ մալ­հա­մի -Առ մուր­տա­սանկ...

ծ. 158բ Ծ. Մա­ճուն երկ­թի աղ­տով... -Առ սեւ հա­լի­լայ...

ծա. 158բ ԾԱ. Մա­ճուն, որ օգ­տէ ա­մե­նայն ցա­ւու, որ ի փորն լի­նի -Առ պղ­պեղ...

ծբ. 159ա ԾԲ. Պր­տու, որ ի ջրին մէ­ջն բուս­նի... - Այ­րէ եւ զմո­խիրն ի բան տար...

ծգ. 159ա ԾԳ. Վասն հում­րա­յին -Եւ իր նշա­նն այն է, որ... ու­ռի...

ծդ. 159ա ԾԴ. Յոր­ժամ կրա­կն է­րէ զմարդ... -Իր օգ­տա­կար դեղն... ձուի սպի­տա­կուց...

ծե. 159աբ ԾԵ. Վասն որ խիստ եւ շատ հի­ւան­դու­թիւնք լի­նի -Եւ պատ­ճառն այն է, որ օ­դն ա­ւե­րած լի­նի...

ծզ. 159բ ԾԶ. Վեց իրք մա­հա­բերք են... -Ա. Որ կե­րա­կուր մն կամ դեղ մն կե­րել է եւ իր զեն է ա­րել...

ծէ. 159բ-60ա ԾԷ. Վասն որ... ա­րիւն գայ ի վեր -Առ գխ­թոր եւ նռան ծա­ղիկ...

ծը. 160ա ԾԸ. Դեղ, որ օգ­տէ ա­չա­ցա­ւու­թեան նո­րոյ եւ հնի -Առ սա­պռ Զ դրամ...

ծթ. 160ա ԾԹ. Հապ լուծ­ման... զոր ես Ստե­փա­նոս փոր­ձե­ցի Պով­նով ա­բե­ղա­յի եւ ծե­րի եւ կտր­ճի -Առ դե­ղին հա­լի­լայ եւ ղա­րի­ղօն...

կ. 160ա-1ա Կ. Դեղ փո­րան­ցի եւ ա­րիւ­նա­բե­րի -Առ նռան կե­ղեւ...

կա. 161ա ԿԱ. Ղուրս քա­հ­րու­պա­րի -Հու­նայն ա­սէ, թէ օգ­տէ ա­րիւ­նա­բե­րին...

կբ. 161աբ ԿԲ. Մա­ճուն գի­րու­թեան -Սի­նա­յի որ­դին ա­սէ...

կգ. 161բ ԿԳ. Տլէ ղու­պա­յին, որ է հեր­քու­նն... -Առ սեւ խար­պախ...

կդ. 161բ ԿԴ. Ստա­ծու­մն ժան­գո­տած ա­տա­մն -Ե­հան­նայ ա­սէ, թէ զսե­ւա­ցած ա­կ­ռան...

կե. 161բ ԿԵ. Հապ, որ ի բե­րա­նն բռ­նեն -Առ կար­միր վարդ...

կզ. 162ա ԿԶ. Տլէ կու­զի եւ կռ­նա­կի ցա­ւուն -Առ մուռ եւ լե­ղի ղուստ...

կէ. 162ա ԿԷ. Սֆուֆ, որ զստա­մո­քսն ու­ժով­ց­նէ... -Առ քեա­պի­լի հա­լի­լայ...

կը. 162աբ ԿԸ. Սֆուֆ որ օգ­տէ փո­րա­ցա­ւի... -Առ ա­նի­սոն եւ քա­րաֆ­սի հունտ...

կթ. 162բ-3ա ԿԹ. Վասն ա­չաց, յոր­ժամ կարմ­րու­թիւն ըն­կ­նի յաչ­քն եւ ա­րիւն -Յա­ռաջ լուծ­ման դեղ տուր...

հ. 163աբ Հ. Վասն մնճ­ղե­խի փախ­ց­նե­լու -Առ զթ­զե­նոյ զփայ­տն...

հա. 163բ ՀԱ. Վասն հին մի­ջա­ցա­ւու­թեան... -Առ պա­նի ձէթ...

հբ. 163բ ՀԲ. Վասն փոշ­տան­կի, որ է ձուան­կն: Եւ գրէ Ստե­փա­նոս բժիշ­կն, թէ իմ հայրն` Ա­հա­րոն բժիշ­կն, ու­սուց զայս ինձ, որ այլ զօ­րա­ւոր է, քան զա­ռա­ջինդ -Առ ձկան սո­սինձ...

հգ. 163բ-4ա ՀԳ. Ղուրս, որ օգ­տէ ծա­րա­ւոյ եւ շո­ղոյ -Առ խիա­րի հունդ... Ղա­ս­նի փի­ճոյ խէժ -0շախ Ճ Ճ դրամ...

Գլ­խա­նի­շը` եր­կ­րորդ դե­ղա­գ­րի մօտ. ուղ­ղուած ըստ Լ0 9837 ձե­ռա­գ­րի:

հդ. 164աբ ՀԴ. Տու­հն մու­պա­րաք ֆար­ֆի­ոն, որ ա­սի եղ շնոր­հա­ւոր -Առ սխ­տոր Ի դրամ...

հե. 164բ ՀԵ. Հապ սրա­ճա­յի -Առ զի­պախ եւ քա­պա­պայ...

հզ. 165ա ՀԶ. Վասն ե­րի­կա­մա­ցա­ւի... -Եւ ցաւ մի այլ կայ, որ յե­րի­կա­մուն­քն լի­նի եւ իր ա­նու­նն դիա­հի­տոս ա­սեն, որ թարգ­մա­նի ան­ցա­ւո­րիկ...

հէ. 165աբ ՀԷ. Վասն խապ­լի­կի -Կան ո­մանք, որ երբ ի քուն լի­նին, նա հանց թուի, թէ ծա­նր իրք մի ի վե­րան նս­տաւ... Մա­ճուն սա­սա­լի­ոս, որ օգ­տէ քա­պու­սի... -Առ սա­սա­լի­ոս Ժ դրամ...

հը. 165բ-6ա ՀԸ. Կնիկ, որ ան­բաւ սպի­տակ ջուր տես­նու... -Առ սպի­տակ նաւթ...

հթ. 166ա ՀԹ. թտ­պիր, որ լու­ծու­մն առ­նեն օ­ծե­լով -Զա­քար­իա­յի որ­դին ա­սէ...

ձ. 166ա Ձ. Պատ­րոյգ, որ օգ­տէ սն­կան, զոր ա­րա­րի Ա­միր-Մո­մո­նի -Առ յս­տակ եւ ա­նուշ հռոմ ձէթ...

ձա. 166ա-7ա ՁԱ. Նշան տէ­կ­պար­տի­կին, որ օգ­տէ նա­սու­րի... -Առ զա­ւիկ դե­ղին եւ կար­միր... յոր­ժամ ի պալ­ղա­մէ լի­նի:

166բ « Ա­հա դեղ, որ փա­կած է եւ չէ գրած ի բժշ­կա­րա­նին, բայցգի­տուն մար­դի­քն ի­րե­րաց ու­սու­ցա­նեն, եւ մեր հայր Ա­հա­րոնբժիշ­կն մեզ էր ու­սու­ցել: Եւ ես` Ստե­փա­նոս մե­ղու­ցեալ ծա­ռայՅի­սու­սի Քրիս­տո­սի աս­տու­ծոյ մե­րոյ, եւ իմ հա­րա­զատ եղ­բայրն`Ճօ­շ­լին բժիշ­կն, գրե­ցաք զին­քս ի թվին Հա­յոց Ո­ՁԱ (1232), իյամ­սեա­նն հո­ռի, ի յօգ­տու­թիւն շատ բժշ­կաց եւ յա­ռող­ջու­թիւնբա­զում հի­ւան­դաց: Եւ որք օգ­տիք ի սմա­նէ եւ ու­սա­նիքզա­նյա­յատ դե­ղս, մեզ եւ մեր ծնո­ղա­ցս մե­ղաց թո­ղու­թիւնխն­դ­րե­ցէք յԱս­տու­ծոյ. նոյն || (167ա) եւ ձեզ ո­ղոր­մես­ցի Տէրնյա­ւի­տեան: Ընդ նմին եւ Սե­բա­ստա­ցի ա­ն­ի­մաստ Ա­սար գրի­չս:

ձբ. 167ա ՁԲ. Այլ բան պի­տե­ւան - Արդ, սկիզ­բն հի­ւան­դու­թեան եւ շարժ­մանց, որ ըն­ծա­յի, ի ստա­մոք­սին...

ձգ. 167աբ ՁԳ. Մա­ճուն, որ օգ­տէ այր­կան... - Այս յա­ւել­ց­նէ ի զօ­րու­թիւ­նն...

ձդ. 167բ-8ա ՁԴ. Վասն փշ­տան­գի... զոր չէ յի­շած, բայց ես` Մխի­թարս, յի­շեմ կար­ճա­ռօտ -Եւ ի յա­ռաջ զցայ­լան­գն յի­շեմ...

ձե. 168ա ՁԵ. Ա­րեան, որ ընդ բե­րա­նն գայ -Ե­թէ փս­խե­լով գայ...

ձզ. 168աբ ՁԶ. Ստա­ծու­մն, որ ի յա­ճուկ լի­նի -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ...

ձէ. 168բ-9բ ՁԷ. [Պատ­մու­թիւն քա­րանց] - Ա­խիխ. լաւն եա­մա­նին է...

ձը. 169բ-70բ ՁԸ. [Պատ­մու­թիւն բու­սոց եւ մսոց] - Ան­նուխն, որ յա­րա­պն նա­նայ ա­սէ...

ձթ. 170բ ՁԹ. Վասն հեշտ մուր­համ­նե­րու -Դու առ զշի­րիկ ձէ­թն...

ղ. 170բ Ղ. Ե­թէ ի յան­ձն... տեղ մի թու­լա­նայ... -Առ հռոմ ձէթ...

ղա. 170բ ՂԱ. Դեղ, որ երբ ջր­հե­ղէ... մի­զու­կն խիստ ցա­ւի... -Առ խար­պ­զա­կի ունդ...

ղբ. 171բ ՂԲ. Դեղ... որ նս­տոյ տեղն շատ կծի... -Առ ան­լուայ քթան կտաւ...

ղգ. 171բ ՂԳ. Մարդ, որ ծուն­կն այ­տոց է... -Առ տուղտ...

ղդ. 171բ ՂԴ. Որ կա­մե­նայ կիր օ­ծել յան­ձն -Առ կիր...

ղե. 171աբ ՂԵ. Տե­րե­ւա­տի բնու­թիւ­նն... -Առ տե­րե­ւատ...

ղզ. 171բ ՂԶ. Ով ու­զէ, որ զսո­վ­տան... հա­նէ -Առ զեզ­նա­լե­զու...

ղէ. 171բ-2ա ՂԷ. Ա­ռա­ջին յի­շեմք զճու­լա­պն... -Առ շա­քար Ա լի­տր...

ղը. 172ա ՂԸ. Շա­րապ խաշխ­շի... -Առ սպի­տակ խաշ­խաշ...

ղթ. 172աբ ՂԹ. Ա­յա­րիճ ֆէյ­ղա­րայ... -Առ զաֆ­րան...

ճ. 172բ-3ա Ճ. Մա­յ­ըլճ­պին, որ է պան­րին ջուրն... -Զկա­թն լից ի քա­րէ նոր պտուկ...

ճա. 173ա ՃԱ. Կակ­իայ այս­պէս ա­րա -Առ կա­նաչ գխ­տոր...

173ա «Ո՜վ ըն­թեր­ցողք եւ բա­նի­բուն եղ­բարք, յի­շե­ցէք զհա­ւա­քող

բա­նի­ցս զյոգ­նա­մեղ Սե­բա­ստա­ցի Ա­սար ծա­ռ­այս եւ Աս­տուած

ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք: Գրե­ցաւ թվին Հա­յոց ՌՀԱ (1622):

ճբ. 173բ ՃԲ. Մա­ճուն թուխ­մայ քա­մոյ... -Առ ստե­պղ­նի ունդ...

ճգ. 173բ ՃԳ. Ղուրս քեա­քու­նա­ժի, որ օգ­տէ բշ­տին... -Առ քեա­քու­նաճ...

ճդ. 173բ ՃԴ. Պէլ սո­վուխլ­ղի -Առ հա­սակ բուռ մի...

ճե. 174ա ՃԵ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն... եւ կամ կէս գլ­խա­ցա­ւու­թիւն -Դու տես, թէ ե­րե­սաց գոյ­նն կար­միր լի­նի...

ճզ. 174ա ՃԶ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ ի հո­վու­թե­նէ լի­նի -Նշա­նն այն է...

ճէ. 174աբ ՃԷ. Վասն, որ ի բե­րա­նն խա­ւարտ ե­լա­նէ... -Առ փեր­փե­րի ունդ...

ճը. 174բ ՃԸ. Ե­թէ բե­րա­նն հո­տի... -Առ ի յիր­մէն Ա բա­ժին...

ճթ. 174բ-5ա ՃԹ. Վասն օ­ձիկ ցա­ւուն... -Առ թպր հն­դի...

ճժ. 175աբ ՃԺ. Ե­թէ մո­լա­քոր դի­պի... -Յա­ռաջ ե­րակ կտ­րէ...

ճժա. 175բ ՃԺԱ. Դեղ ա­ղեց, որ գա­լար առ­նու... -Չա­ման գի­նով եռ­ցու...

ճժբ. 175բ ՃԺԲ. Թէ մար­դոյ նս­տոյ տեղն ժամ ժամ ցա­ւի -Մղուլ տուր...

ճժգ. 175բ ՃԺԳ. Ո­րոյ ոտ­քն ի ճա­նա­պար­հին խա­շի - Ար­ջաս­պն ջրե­ցո...

ճժդ. 175բ ՃԺԴ. Թէ մար­դոյ նս­տոյ տեղն թու­լա­նայ... -Առ գխ­թոր...

ճժե. 175բ ՃԺԵ. Կին, որ զայրն ի խե­լաց հա­նէ -Առ զսեւ ա­գ­ռա­ւոյ լե­ղին...

ճժզ. 175բ ՃԺԶ. Մարդ, որ ցուրտ առ­նու -Զէյթ ձէթ թող խմէ...

ճժէ. 175բ-6ա ՃԺԷ. Հապ գլ­խա­ցա­ւու­թեան -Առ օշ­նր­դի քա­մու­քս...

ճժը. 176ա ՃԺԸ. Բե­րան որ ցա­ւի եւ ա­տա­մն ա­րիւ­նի -Առ այ­րած շիպ...

ճժթ. 176ա ՃԺԹ. Մա­ճուն, որ զստա­մո­քին քա­մին կու հա­նէ -Առ սի­նա­մա­քի...

ճի. 176ա ՃԻ. Քի­թն որ [ ա­րիւն] կաթ­նի -Զքա­ֆուրն քաց­խով տրո­րէ...

ճիա. 176ա ՃԻԱ. Պա­տուշ­նա­յի -Տուր զյու­նա­պի շա­րա­պն...

ճիբ. 176աբ ՃԻԲ. Հի­ւանդ որ քուն չլի­նի -Առ խաշ­խաշ...

ճիգ. 176բ ՃԻԳ. Փայ­ծաղն, որ ու­ռե­ցել եւ պն­դել լի­նի -Առ մր­տի ծաղ­կի տակ...

ճիդ. 176բ ՃԻԴ. Վասն ե­րի­կա­մ­նա­ցա­ւի -Ե­թէ ի հո­վու­թե­նէ լի­նի, տուր ա­յա­րիճ...

ճիե. 176բ ՃԻԵ. Վասն մի­զա­գ­րա­ւի -Առ պա­խ­րոյ լե­ղի...

ճիզ. 176բ ՃԻԶ. Ե­թէ... զգոզն ար­գի­լել չկա­րէ -Առ հապ­լաս եւ խոզ­կա­ղին...

ճիէ. 177ա ՃԻԷ. Վասն քա­րի. մա­ճուն հա­ճար ըլ-եա­հուտ -Առ խիա­րի հունտ...

ճիը. 177ա ՃԻԸ. Թէ ա­րան­քն ու­ռի... -Դու տես զգոյ­նն...

ճիթ. 177ա ՃԻԹ. Վասն ճի­ճոյ -Առ զդեղ­ձե­նոյ տե­րեւն...

ճլ. 177ա ՃԼ. Յոր­ժամ ա­քի­լայ լի­նի... -Յա­ռաջ լու­ծու­մն ա­րա...

ճլա. 177ա ՃԼԱ. Թա­շու­նա­ճի կամ խոց, որ տա­վի­ճայ լի­նի -Զսոխն եռ­ցու...

ճլբ. 177ա ՃԼԲ. Մու­հա­լիլ ե­լն­դ­նոյ -Առ խու­պէյզ...

ճլգ. 177աբ ՃԼԳ. Վասն հեշտ մոր­համ­նոյ... -Զձէ­թն եւ զմո­մն հա­լէ...

ճլդ. 177բ ՃԼԴ. Զա­խ­մա­ծի -Մո­մեայ խմ­ցո տաք...

ճլե. 177բ ՃԼԵ. Ոջ­լի դեղ -Յա­ռաջ հա­պի ա­յա­րիճ տուր...

ճլզ. 177բ ՃԼԶ. Ջեղ, որ կար­ճ­նայ -Առ ղա­րա­յա­ղաճ...

ճլէ. 177բ ՃԼԷ. Հա­զի [դեղ -Առ] մա­տու­տակ, ե­փէ...

ճլը. 177բ ՃԼԸ. Փող­ցա­ւու­թեան -Թէ ի տա­քուէ լի­նի...

ճլթ. 177բ ՃԼԹ. Թէ մո­լա­քոր դի­պի մար­դոյ... -Առ ա­յա­րիճ ֆայ­ղա­րայ...

ճխ. 177բ ՃԽ. Ով կաւ ու­տէ -Առ ղա­ղու­լա, պաս ||... (շար. թա­փուած):

Սկ. տե՛ս Լ0 464, 81բ-95ա:

Ե. 1. 178ա-89ա ՃԽԱ. Բառ ի վե­րայ բժշ­կա­կան վար­դա­պե­տա­ցն: Պատ­մու­թիւն դե­ղե­րուն -[Ա]. Աղ­րաս, որ խն­դ­րեն, որ է պրուխն, որ է փայլկ­տուկ... Ֆ. Ֆլ­ֆուլ, որ է պղ­պեղն... Ֆի­ֆալ, որ նման ջա­վ­զի ( Այբ­բե­նա­կան կար­գից դուրս ե­ւս չորս բառ` 189ա. «Մայ­րա­փայ­տն... Հն­դի ջա­վզն... Ղան­դա­րի­ոն... Սաթ­նուկ, որ է սպունկ, որ թուխպ ա­սեն):

2. 189ա-91ա ՃԽԲ. Բառ եւ պատ­մու­թիւն մեկ­նած ա­մե­նայն ցա­ւոց (քա­ղուա­ծոյ)

ա. 189ա-90ա [Ա-Ֆ] - Ա­րա­ղա­նն` դեղ­նու­թիւն է... Ֆա­թ­ըխ, որ է ձուոց ու­ռե­ցն, կամ այն քա­մին է, որ յա­ղի­քն լի­նի կամ ի ձուերն:

բ. 190ա [ Ար­տա­քոյ այ­բու­բե­նից, խառն) -Տար­ֆայ, որ ի յաչ­քն զախ դի­պի... Ղա­ֆաղն, որ է սր­տին տրո­փա­լն, որ ի հո­վուց լի­նի սեւ մաղձ եւ սաֆ­րայ:

գ. 190բ-1ա Այլ ցեղ ( ար­տա­քոյ այ­բու­բե­նից, խառն) -Սա­հ­րատ ըխ­տա­ւո­րու­թիւն է... Սֆուֆ սղ­կած չոր դե­ղերն է:

 

Ը. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք]

1. 191բ-3ա [Յա­կոբ վրդ. Շա­մա­խեց­ւոյ` ՃԽԳ-ՃԾ (1732 թ.)]

ա. 191բ ՃԽԳ. Դեղ ջեր­մի, դո­ղի եւ տեն­դի -Առ զֆլ­ֆու­լն եւ ծե­ծէ...

բ. 191բ ՃԽԴ. Մար­դոյ գլուխն... որ ցա­ւի -Առ մե­խա­կն...

գ. 191բ-2ա ՃԽԵ. Այլ դեղ [գլ­խա­ցա­ւի] -Առ բխի փա­տն...

դ. 192ա ՃԽԶ. Դար­ձեալ ո­րոյ գլուխն քոր լի­նի -Առ Ա­րա­ղի սա­պո­նն...

ե. 192աբ ՃԽԷ. Դար­ձեալ գլուխն, որ թե­փուկ լի­նի -Զբամ­բա­կի հուն­դն այ­րէ...

զ. 192բ ՃԽԸ. Դեղ ան­ճար ղա­պ­զի -Առ մո­մն եւ աղ...

է. 192բ ՃԽԹ. Դար­ձեալ ղա­պ­զի եւ գոզ­կա­պի -Առ կա­նաչ քա­մօն...

ը. 192բ ՃԾ. Այլ դեղ ղա­պ­զի եւ քա­մու... -Ա մս­խալ շիպ ծե­ծած...

թ. 192բ-3ա ՃԾԱ. Դեղ վասն հա­զի -Առ կղ­մուխ ան­տուզն...

ժ. 193ա ՃԾԲ. Դար­ձեալ այլ դեղ հա­զի... -Զթի­րեա­քն եւ զքա­ցախն խառ­նէ...

ժա. 193ա ՃԾԳ. Դեղ ե­ւս վասն չոր հա­զի -Զգա­րե­ջուրն, որ գրե­ցեալ գոյ ի ԱՃ­ՂԷ (տե՛ս 106ա) թղ­թա­հա­մա­րու­մն... գա­րե­ջուրն շի­նեա: Եւ Քրիս­տո­սի փառք... ա­մէն:

2. [Եփ­րեմ կա­թո­ղի­կո­սի եւ այ­լոց (1813-1826 թթ.)]

ա. 4ա [Դեղ ա­չա­ցա­ւի] -Եր­կու մս­խալ գեօզ­դա­շի...

բ. 4ա [Դեղ գլ­խա­ցա­ւի] - Այլ եւ եր­կու բա­ժին լաւ զան­ճա­ֆիլ...

գ. 4աբ Վասն սաս­տիկ լու­ծե­լոյ հապ շի­նե­լոյ -Ե­րեք մս­խալ ա­պու­սա­լա­թի­նի մէ­ջն...

դ. 6ա Սպե­ղա­նի... լուծ­ման կա­պե­լոյ եւ... թը­թախ­տու­թեան -Մուլ­քի ազ­րախ...

ե. 6բ Դեղ վասն սր­տա­ցա­ւի... -Մին ար­մատ կայ... օտ­լ­ը­ղա­հար ա­սի...

զ. 6բ Վասն... այ­րա­ծի... -Գի­նին տա­քա­ցու­ցեալ...

է. 7աբ Խրատ մեծ հո­տի... - Ա­ռա­ջին` վասն սիս­իա­յին... Ա­ղա­ջա­նին բժիշք Ներ­սէ­սի ա­սու­թեամ­բն աս­տէն գրե­ցի... Յով­սէփ վար­դա­պետ Տէր-Մար­քա­րեան: 23. 1. [18]26, [Հաղ]բատ:

ը. 193ա Մա­ճուն ի­մե­պին -Առ չօփ չե­նի...

թ. 193ա Վասն... գոզ­կա­պի լու­ծից: Ան­տօն վար­դա­պետ բժիշկ ցու­ցեա­լն... -Ըշ­պանձ­կի մուխ ա­սեն... 1813, օ­գոս­տոս 6:

ժ. 193ա [Դեղ... ինչ տեղ որ ցա­ւում լի­նի] - Այլ եւ մին պտուղ գոյ մա­նր սեւ պղ­պե­ղի նման...

ժա. 193բ [Դեղ սան­ճուի, սր­տա­ցա­ւի եւ փո­րա­ցա­ւի] - Այլ եւ կէս բուռն պա­պու­նաճ...

ժբ. 193բ Այլ եւ վասն ի շա­կի­կայ... քա­մուց... -Հա­ւի ձուի դեղ­նու­ցով... Միր­զայ Թա­դէ­ոսն Մե­լիք Մի­նա­սեան Կամ­սա­րա­կա­նն Սա­տատ­բէ­կեան Ար­շա­րու­նին, յայ­լ­վէ ու­սեալ մեզ պատ­մեաց... 1814 յա­մի Տեառն, յուն­վա­րի 1-ին. Ե[փրեմ] կ[ ա­թո­ղի­կոս]:

ժգ. 193բ Փս­խո­ղա­կան փո­շի... թար­թա­րուս ե­մի­թէ­քուս... -Ղար­ղա­դուզ... բու­սոյ կա­թն... ( այլ բա­ղա­դ­րու­թիւն` 194ա):

ժդ. 194ա Իւղ քա­շուա­ծոց ձե­ռա­ցն կամ ո­տի­ցն մար­դոյ -Առ սող­լու­ճան... ի Թիֆ­լի­զու հմուտ բժիշկ Ստե­փան­նոսն հա­քիմ Շէ­հ­րի­մա­նեան նուղ­սայն յղեալ էր վասն իմ ո­տին: 1813, փե­տր[վար] 7 ստա­ցայ. Ե[փրեմ] կ[ ա­թո­ղի­կոս]:

ժե. 194ա Դեղ բա­ւա­սի­լի... գոզ­կա­պի քար փշ­ր­օղ -Գի­ոյ պտուղն...

ժզ. 194ա Դեղ սան­ճուի, սր­տա­ցա­ւի եւ փո­րա­ցա­ւի -Եր­կու լի­տր հին գի­նի...

ժէ. 194ա Վասն նուզ­լա­յի... ա­չա­ցն... -Կա­պա­րի սեր­մն...

ժը. 194բ Չոր հա­զին -Տուղ­տն չա­յի նման ե­փիր...

ժթ. 194բ [Դեղ լուծ­ման կա­պ­օղ] -Ղար­տա­շ­ղա­նին լաւ փո­շի ա­րա­րեալ...

ի. 194բ Վասն սա­թլ­ջա­մի... -Կէս դրամ ղր­մ­զի որ­դն ծե­ծեալ...

իա. 194բ-5ա Վասն ա­տա­մ­նա­ցա­ւի... -Առ Դ մս­խալ զաղ... 1822, մար­տի 16 ի Շու­շու դղե­կո­ջն գրե­ցի աստ...

իբ. 195ա [Դեղ գոզ­կա­պի] -Սպի­տակ սո­խի ջուրն...

իգ. 195ա Վասն ա­տա­մ­նա­ցա­ւի -Մին պճեղ սխ­տոր...

իդ. 195ա [Դեղ գո­թու­թեան] -Ե­ւս հում սխ­տորն...

իե. 195ա [Դեղ ու­ռուց­քի] - Ա­ղա­փն, այ­սին­քն ա­ղի­քն...

իզ. 195ա Ա­ղա­փն տղա­յի որ վայր գայ -Թուզն ծե­ծէ...

իէ. 195բ Մա­ճուն գո­վե­լի... -Տս­նա մա­զ­տա­քի... (21 դե­ղա­նիւթ): Սոյն մա­ճուն ի բժիշկ Ներ­սէս Ա­ղա­ջա­նեա­նէ Շու­շեց­ւոյ է յօ­րի­նեալ:

իը. 196ա Նուխ­սայ դե­ղո­րէ­ից թթախ­տու­թեան, որ տաճ­կե­րէն բա­բա­սիլ ա­սի: Վե­հա­փառ հրա­մա­նաւ սր­բա­զան կա­թո­ղի­կո­սի Ա­մե­նայն Հա­յոց տեառն Եփ­րե­մայ` թարգ­մա­նեալ ի զա­նա­զան լե­զուս ա­րե­ւե­լ­ցոց ի Ստե­փան­նո­սէ բժշ­կէ Շէ­հ­րի­մա­նեանց, յա­մի Տեառն 1814, ի 29 հոկ­տեմ­բե­րի: Են դե­ղո­րայք ԺԱ -Լ0 Ա. Լա­տին` տօ­լէս սուք­քօթ­րի­նում... Լ0 ԺԱ. Լա­տին` թա, հա­յե­րէն` թիւ­րա­կէս ան­դ­րո­մա­քեայ, եւ այ­լ­ազ­գա­բար` թէ­րեաք ֆա­րուղ, կշ­ռա­չափ սո­րայ` Բ դրամ ու կէս:

իթ. 196բ Մուղ­լին հա­պն է -Մուղլ, քա­րա­խունկ...

լ. 196բ Ե­ւս վասն ջլից կար­ճու­թեան -Չաղ ե­զան ո­լօ­քի ու­ղեղն...

լա. 197ա Խա­յէ­քն որ ուռ­չի -Մա­ղա­տա­նոսն ծե­ծեալ...

լբ. 197ա Ա­թէ­շա­կի... -Առ գեօզ­դա­շի...

լգ. 197ա Ո­տից կամ ձե­ռաց եւ մի­ջաց ջի­իլ­քն կար­ճա­նան -Սան­դ­րու­կի քօ­քն...

լդ. 197ա Փե­փե­նայ ա­սա­ցեա­լն - Ա­սեն, ե­թէ սա­տաֆ ա­սա­ցեալ խո­տն է...

լե. 197բ [«Կիպ­րո­ս­նի կիս­լա­տան] -Մին տե­սակ կա­թիլք կա...

լզ. 197բ Փոր­ձեալ... դեղ քա­չա­լի ի Բար­սեղ ե­պիս­կո­պո­սէ -Մէկ դրամ սու­լէյ­մա­նի... ( այլ բա­ղա­դ­րու­թիւն` 198ա):

լէ. 198ա Վասն մա­յա­սի­լի... -Ե­սամ մեղ­րի ծօրն...

լը. 198ա Թան­ձու խա­թա­յի լաւ եւ վա­տն փոր­ձե­լոյ կեր­պի այս է -Մին կտոր ոչ­խա­րի եւ կամ գա­ռան ա­ղիք...

լթ. 198բ Զօ­րեղ լուծ­ման կա­պ­օղ փո­շին, ո­րոյ յա­ռա­ջա­ցեալ է ի Տփ­խիս ե­ղեալ հան­գու­ցեալ Յա­րու­թիւն, ա­նուա­նեալ Թա­բուլ, ե­րե­ւե­լի բժշ­կէ եւ յորդ­ւոց նո­րա... -Կէս մս­խալ... սեր­կե­ւի­լի մա­ջու­նի հետ...

խ. 199ա-200ա Յա­ղա­գս զա­նա­զան օգ­տու­թեան մէ­լի­սէ ռու­հոյն, որ է ո­գի մեղ­րա­տե­րե­ւին, թարգ­մա­նեալ յի­տա­լա­կան լե­զուէ ի մեր բար­բառ -0գուտ այսմ ջրոյս, որ վասն ի­ջուա­ծոյն...

խա. 200ա Ռա­կի աչք կո­չե­ցեա­լն, թէ որ­քան օ­գուտ ու­նի... -1. 0գուտ է սա ջեր­մու­թիւն ու­նե­ցող մար­դոյ...

խբ. 200բ Հապ գո­վե­լի... յօ­րի­նեալ ի Լօղ­մա­նէ հէ­քի­մէն եւ ա­ւան­դեալ է մեզ ի Տի­գ­րա­նա­կերտ­ցի մայ­տե­սի բժիշկ Բաղ­դա­սար Ս[իւ]ք[իւ]րեա­նէն, որ պայ­ծա­ռա­ցու­ցա­նէ զգոյ­նն... -5 տրամ թօ­փա­լախ... Աս­տու­ծով ա­մե­նայն վե­րոյ­գ­րեալ ցա­ւոց օգ­տէ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

Դե­ղա­գ­րե­րին կից -Մխի­թա­րայ Հե­րաց­ւոյ` 167բ, Ստե­փա­նո­սի բժշ­կի` 155բ, 160ա, 163բ, 166բ, Ա­միր­դով­լա­թի Ա­մաս­իաց­ւոյ` 35ա, 35բ, Ա­սա­րայ Սե­բա­ստաց­ւոյ` 145ա, 155բ, 166ա, 167ա, 173ա:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 65ա (Սար­գիս գր­չի) Յի­շա­տա­կա­րան ա­ռա­ջին գրո­ղի եւ ստա­ցո­ղի գր­քոյս Բժշ­կա­րա­նի -Ո՜վ ըն­թեր­ցողք, որ­ժամ ըն­թեռ­նե­լով զցան­կն եւ զմար­դա­կազ­մու­թիւն եւ զճուա­րիշն եւ զս­ֆուֆ­ներն եւ զլուուխ­ներն եւ զհա­պերն եւ զհուկ­նա­ներն եւ զմա­ճու­ներն եւ զպատ­րոյ­գ­ներն եւ զայլ ազ­գի ազ­գի ա­րա­րո­ղու­թիւն, զոր ի­մ­աս­տուն­քն ա­ռա­ջին­քն եւ վեր­ջին­քն սահ­մա­նեալ են ի պէ­տս մարդ­կան, յի­շե­ցէք զսր­բա­գ­րողն սո­րա` զայս պա­տուա­կան մին­հա­ճիս զԱ­միր­տօլ­վա­թն, որ բա­զում աշ­խա­տեր է ի սա, եւ զգ­ծող սո­րա` զՀա­լապ­ցի զՍար­գիս է­րէ­ցն, որ ի գրե­լն աշ­խա­տե­ցաւ, եւ ան­մե­ղա­դիր լե­րուք սխա­լա­նաց եւ խո­շո­րու­թեան գրիս, զի միտք իմ ոչ է ի վե­րայ, այլ եմ իբ­րեւ զնաւ ա­լէ­կո­ծեալ ի հող­մոց, եւ ե­ւս որ բա­զում մե­ղօք ի լի եմ, եւ տա­րա­կու­սեալ եմ, թէ որ­պէս պա­տաս­խա­նի տաց քա­հա­նա­յա­պե­տին Քրիս­տո­սի, որ ա­սէ բե­րա­նաւ սր­բոց, թէ Որ­դի մար­դոյ, դէտ կա­ցու­ցի զքեզ: Վա՜յ ինձ հա­զար բե­րան, որ ես` ա­ն­ար­ժա­նս, որ սկ­սե­ցա ի գրել զսա, որ մին­չեւ ի կէսն գրե­ցի, նայ Աս­տու­ծոյ ո­ղոր­մու­թեամ­բն հո­գե­ւոր հայրն մեր եւ կեն­դա­նի նա­հա­տա­կն տէր Տըր­դատ ար­քե­պիս­կո­պոսն հրա­ւի­րեաց եւ կո­չեաց զմեզ աս­տի­ճան քա­հա­նա­յու­թեան ի ձեռ­նա­դ­րու­թիւն, եւ մենք ա­ն­ար­ժան գոլ, ա­պա­ւի­նե­ցաք ի Աս­տու­ծոյ ո­ղոր­մու­թիւն, որ ա­սէ. Ես եմ, ես եմ, որ քա­ւեմ զմե­ղս քո: Ե­լեալ գնա­ցաք յԻզ­մի­րու ի Կօ­զէլ­հի­սար, որ է վի­ճա­կն Ո­հան­նու ա­ւե­տա­րան­չին, եւ անդ ա­ռաք զկարգ եւ զպա­տիւ քա­հա­նա­յու­թեան, ե­կեաք ի յԻզ­միր եւ դար­ձեալ սկ­սե­ցաք զայս պա­տուա­կան բժշ­կա­կան հէ­քի­մա­րա­նս, որ մին­հաճ ա­սեն, եւ կա­տա­րե­ցաք, եւ ի կա­տա­րե­լն սո­րա էր թվին Հա­յոց ՌՁԴ (1635), ու­նիս Ժ, ի վա­յե­լու­մն խո­ճա Ա­ւե­տի­քին Ջու­ղա­յե­ցո. Աս­տուած զին­քն ան­փորց պա­հէ եւ ընդ եր­կայն ա­ւուրս պա­հես­ցէ. ա­մէն:

Գրե­ցաւ սա ի ժա­մա­նա­կս եւ ի կա­թ­ու­ղի­կո­սու­թեան տեառն տէր Փի­լի­փո­սին, որ այժմ եր­կ­րորդ լու­սա­ւո­րիչ է Հա­յոց, եւ ի ժա­մա­նա­կս Սուլ­թան Մու­րա­տին, որ ի Պարս ի պա­տ­ե­րազմ գնաց. Աս­տուած զվերջ­քն ի բա­րին կա­տա­րէ: Դար­ձեալ ա­ղա­չեմ զձեզ, որ­ժամ ըն­թեռ­նոյք զգո­վե­լի եւ զբ­ժշ­կա­կան մին­հաճ գիրք, յի­շե­ցէք զմե­ղու­ցեալ եւ զա­ն­ար­ժան գրի­չս զՍար­գիս է­րէ­ցս, որ ղա­րիպ եւ ան­տէր եւ ա­ն­օգ­նա­կան եմ մնա­ցեր որ­պէս հաւ ի ե­րա­մէ զա­տած, ի սի­րե­լեաց բա­ժա­նած. մի­թէ Աս­տուած զմեզ ի մեր ծնած եւ սնած եր­կիրն տա­նի եւ կր­կին ու­րա­խաց­նէ: Դար­ձեալ յի­շե­ցէք եւ զհայրն իմ` զտէր Յո­հա­նէսն, եւ զեղ­բայրն իմ` զտէր յԱբ­րա­հա­մն, եւ Աս­տուած զձեզ յի­շէ իւր միւ­սան­գամ գա­լուս­տն. ա­մէն: Հայր մեր:

-(Ստո­րին լու­սանց­քում, ե­զ­րա­հա­տուած) Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք խո­ճա /// (հա­ւա­նա­բար` « Ա­ւե­տի­քին Ջու­ղա­յե­ցո):

2. 191ա (Մար­գար գր­չի) Եւ զդ­պիր Մար­գար գրի­չս յի­շեա, եւ ստա­ց­օղ սո­րին Ա­ւե­տի­կն յի­շե­ցէք, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք առ Քրիս­տոս:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 9բ (Յա­կոբ Շա­մա­խեց­ւոյ) Խրատ վասն նա­խա­զե­կու­թեան ցան­կից գր­քիս այ­սո­րիկ Բժշ­կա­րա­նի, որ կո­չի Աղ­րա­պատ -Գի­տաս­ջիք, ո՜վ ըն­թեր­ց­օղ եւ բա­նա­սէր եղ­բարք, զի ի մէջ յայսմ գր­քո­ջս բժշ­կա­րա­նի, որ կո­չի Աղ­րա­պատ, ի չորս տեղ­ւոջ ցանկք կան գրե­ցեալք, քան­զի չորս բա­ժին է այս գիր­քս. ա­ռա­ջին ցան­կն յայս Ա թղ­թա­հա­մա­րում է (10ա), եր­կ­րորդ ցան­կն յայս ԾԴ թղ­թա­հա­մա­րու­մս է (35բ), եր­րորդ ցան­կն յայս Ա­ՃՂԹ թղ­թա­հա­մա­րու­մս է (107ա), չոր­րորդ ցան­կն յայս ԲՃԿԹ թղ­թա­հա­մա­րու­մս է (142ա): Արդ, ե­թէ կա­մի­ցիք զխն­դ­րե­լի իրն ձեր դիւ­րաւ գտա­նել, ու­րե­մն նախ պար­տիք զցան­կսն գտա­նել իւ­րա­քան­չիւր թղ­թա­հա­մա­րովն եւ ըն­թեռ­նուլ զնո­սա եւ տե­սա­նել, թէ զխն­դ­րե­լի իրն ձեր յոր ցան­կում կայ գրեալ եւ ա­պայ յայ­ն­ժամ այն ցան­կի յա­տուկ հա­մա­րովն գտա­նել զայն ձեր խն­դ­րե­լի իրն եւ զկա­մս ձեր կա­տա­րել դիւ­րաւ եւ փու­թով, եւ այ­նու շա­հիլ: Քան­զի գիր­քս այս յոյժ յոյժ պի­տա­նի գիրք է եւ շա­հ­օղ ի­մաս­տ­նոց եւ գիտ­նոց, եւ ա­պայ ի շա­հի­լն ձեր յօ­ժար սր­տիւք եւ կա­մօք ձե­րօվք զիս` զՅա­կոբ ա­նուամբ միայն վար­դա­պե­տս Շա­մա­խե­ցի կո­չե­ցեալ, զվեր­ջին ստա­ց­օ­ղս սո­րին յի­շես­ջիք ի Քրիս­տոս Աս­տուած մեր, որ ո­ղոր­մես­ցի յայ­նմ ա­ւուր ա­հե­ղին, զի եւ ձեզ ո­ղոր­մես­ցի յայ­նմ ա­ւուր. ա­մէն:

 Արդ, ստա­ցայ զայս յոյժ պի­տա­նի բժշ­կա­րա­նս ի ՌՃ­ՀԸ (1729) թուա­կա­նիս մե­րում, ի մայ­րա­քա­ղա­քն Սպա­հան եւ ի յօր­հ­նեալ թաղն Նոր Ջու­ղա, ի սուրբ եւ ի գե­ղե­ցիկ վան­քն Ա­մե­նա­փր­կիչ կո­չե­ցեալ, յա­ռաջ­նոր­դու­թեա­նն տեառն Աս­տուա­ծա­տ­րոյ աս­տուա­ծա­բա­նի եւ ա­ղաւ­նա­բա­րո­յի եւ արհ­ւոյ ե­պիս­կո­պո­սին եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեա­նն վեր­ջին Շահ Թահ­մա­զին, զոր եւ ե­բարձ Նա­տր Շա­հն, եւ զնո­րա­ծին զոր­դին նո­րին եդ չար մտօք, որ­դին ե­ւս բար­ձաւ: Յայ­ն­ժամ Նա­տր-Շա­հն ին­քն ե­ղեւ թա­գա­ւոր ի ՌՃ­ՁԵ (1736) թուա­կա­նին մե­րում:

191ա Նա­եւ զվեր­ջին ստա­ց­օղ սո­րին զՅա­կոբ մեղ­կա­սիրտ վար­դա­պե­տս Շա­մա­խե­ցի, հան­դերձ կր­կին ծնո­ղիւք յի­շես­ջիք ի Քրիս­տո­սի, ո՜ հան­դի­պ­օղք, զի եւ դուք յի­շես­ջիք ի նմա­նէ յա­ւուրն յե­տին. ա­մէն: Արդ, ստա­ցայ զսա ի ՌՃՁ եւ Ա (1732) թուին, ի մար­տի մու­տն, ի Սպա­հան եւ ի վա­նսն Ա­մե­նա­փր­կիչ:

Ո­րո­շա­կի կեր­պով ե­րե­ւում է, որ թուա­կա­նի միա­ւո­րը նա­խա­պէս ե­ղել է «Գ, ա­պա քե­րուել է եւ դար­ձուել «Ա:

2. 1ա Եփ­րեմ կ[ ա­թո­ղի­կոս], 1821, հոկ. 26:

65ա Ըստ վե­րոյ գրե­ցեալ յ1084 Հա­յոց թւոյն 236 տա­րի է, որ բժշ­կա­րա­նս գրեալ է, եւ այժմ է թիւն Հա­յոց նշ­մա­րե­ցի 1261 (1812):

Տե՛ս նա­եւ 193բ (1814 թ.), 194ա (1813 թ.), 195ա (1822 թ.), 196ա (1814 թ.), 198բ, 200բ ( ան­թուա­կան):

Կն­քա­դ­րոշմ` 191ա Յի­սու­սի ծա­ռայ Յա­կոբ վար­դա­պետ. ՌՃ­ՀԷ (1728):

414

Ա­ՄԻՐ­ԴՈՎ­ԼԱԹ Ա­ՄԱՍ­ԻԱ­ՑԻ, ԲԺՇ­ԿԱ­ՐԱՆ

Մար­զուան    Ո­ՀԵ-1626

ԳՐԻՉ` Կա­րա­պետ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Պուն­իաթ Սե­բա­ստա­ցի:

ԹԵՐԹ` 428+2 (կրկ. 8, 19). չգ­րուած` 1բ, 219բ, 428ա: ՊՐԱԿ` Ա-ԼԶ 12 (Ա, ԻԶ, ԼԲ 11, ԼԶ 13): ՆԻՒԹ` թուղթ (բա­րակ եւ ա­նո­ղորկ` 1-177, ո­ղորկ եւ ա­ռանց լու­սա­գ­ծե­րի` 178-416, ո­ղորկ եւ լու­սա­գ­ծե­րով` 417-28): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 26 20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 293ա): ՏՈՂ` 39 (2ա-255ա), 41 (255բ-426բ): ԿԱԶՄ` Ա փեղ­կը (ԺԸ դ.)` ճն­շա­գ­ծե­րով շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` թուղթ, մասն Ա պրա­կի, վրան սոսն­ձուած պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նա­կի Ա թեր­թը: Բ փեղ­կը (հին)` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` սր­ճա­գոյն կտաւ:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ -ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Ղու­կա­սու: Ժ-ԺԱ դդ.: 1 (Ա)+1 (Բ), ստա­ցուած 2 թեր­թե­րի ըն­դ­լայ­նա­կի հա­տուած վե­րին (Ա) եւ ստո­րին (Բ) մա­սե­րից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, բո­լոր­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` աս­տառ Ա): Կար­դալ Աբ (Աա սոսն­ձուած կազ­մաս­տա­ռին). «[ ա­նմ]իտք ոչ ա­պա­քէն... Վայ ձեզ փա­րի[սեց­ւոց] (ԺԱ, 40-42), «/// զայն[ու] ոչ ան­ցա­նել... իբ­րեւ զգե­րեզ[մա­նս] (ԺԱ, 42-44): Բբ «Եւ բազ­մե­ցին... լի­ցին յե­տինք (ԺԳ, 29-30), «/// բժշ­կու­թիւ­նս կա­տա­րեմ... եւ ի միւ­սում (ԺԳ, 32-33): Բա «[կա­մե]ցայ ժո­ղո­վել... ա­սեմ ձեզ, ե[թէ] (ԺԳ, 34-35), «/// սպա­սե­ին նմա... ցփա­րի­սե­ցիս ե[թէ] (ԺԴ, 1-3):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 2ա, 364ա: Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 10ա, 220ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ: 427ա մար­դու կազ­մա­խօ­սա­կան նկար:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ մո­մի, ձէ­թի, թա­նա­քի, խո­նա­ւու­թեան հետ­քեր: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, կա­պիչ­ներն ըն­կած: 1-198 մկն­կեր, այժմ նո­րո­գուած

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 2ա-219ա [ Ա­միր­տով­լա­թի Ա­մաս­իաց­ւոյ Ան­գի­տաց ան­պէտ]

Տես Լ0 457, 3ա-324ա: Յռջբ./2ա-10ա: ¢¢ա-լզ/ 10ա-218 (չու­նի

«ֆրիկ բա­ռը): Յշտկրն /219ա (վեր­ջում այլ ձե­ռա­գ­րով.« Աստ գրած էր ի

յօ­րի­նա­կս, թէ այս մէկ տու­նս օ­րի­նա­կն չկա, բայց պի­տի գր­վի. Պղա­տոն` Կօն­իայ քա­ղա­քէն,/ Ա­րիս­տո­տէլ` Նիկ­սա­րա­ցի է, / Պուղ­րատ` Ա­մաս­իա­ցի է, / Սո­կ­րատ Զի­լա­ցի է):

Բ. 220ա-362բ Գիրք այս կո­չի Ստա­ծում (= Ա­միր­դով­լա­թի Ա­մաս­իաց­ւոյ 0գուտ բժշ­կու­թեան)

-220ա-1ա [Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն] -Յա­նուն Աս­տու­ծոյ գթա­ծին... ա­մէն: Եւ այս­պէս էր գրեալ գր­գիս շի­նողն, թէ յոր­ժամ ես այս ա­րուես­տիս հմուտ ե­ղայ եւ տե­սայ շատ գրեանք, որ շի­նած էր ի յայս ա­րուես­տն եւ շա­տա­բա­նած... յայս­պէս գիր մն շի­նե­ցի ես` ան­պի­տան եւ ա­ն­ար­ժան նուաստ ծա­ռ­այս Աս­տու­ծոյ Ա­միր­տով­լաթ բժիշ­կն Ա­մաս­իա­ցին, ի մայ­րա­քա­ղա­քն ի ֆի­լի­պայ, ի թուա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց ՋԺԵ (1466) ա­մին եւ ամ­սոյն ի դեկ­տեմ­բե­րի ԻԵ-ին, օրն հին­գ­շաբ­թին... Զայս գրո­ցս ա­նու­նն ա­նուա­նե­ցաք 0գուտ բժշ­կու­թեան, որ տա­ճի­կն Քի­ֆա­յէ­թի ի տիպ ա­սէ: Եւ ա­րա­րի զայս գիր­քս եր­կու բա­ժին. եւ ա­ռա­ջին բա­ժի­նն է Ու­սու­մն բժշ­կու­թեան... եւ Բ բա­ժին յի­շէ զկե­րա­կուրն եւ զդե­ղերն նո­րայ...... Եւ այլ ի­մա­ցիր, եղ­բայր, որ գիր­քս մեր խօս­քն չէ. ա­ռա­ջի ի­մաս­տա­սի­րա­ցն եւ բժշ­կա­կան ի­մաս­տա­սի­րա­ցն եւ վեր­ջին փի­լի­սո­փա­յի­ցն, եւ այս ա­մե­նայն բժշ­կա­ցն խօս­քն է, որ է Բա­գա­րա­տն եւ Գեղ­իա­նոսն եւ Ար­ճի­ճա­նիսն եւ Ֆլուսն եւ Արպ­իա­սա­ւսն եւ Ը­ռու­ֆօսն եւ Դէվ­ճա­նիսն եւ Մա­սր­ճուէն եւ Յե­սուն եւ Մա­սու­վա­յին որ­դին եւ Ա­պու­ճա­րե­հն եւ Մա­սե­հն եւ Մա­համ­մատ Զա­քար­իա­յին որ­դին եւ Սա­պիթ Կու­ռա­նն եւ Հու­նան եւ Ի­սաղն եւ Սի­նա­յին որ­դին եւ այլ բա­զում ժո­ղո­վուրդ, որ ի յայս ա­րուես­տս շատ աշ­խա­տել են: Մենք սո­ցայ զգիր­քն ընտ­րել ենք եւ գրել շատ աշ­խա­տա­նաւք եւ յայս­մն­հե­տէ գրե­ցի շատ աշ­խա­տա­նօք զայս ձե­ռամբ ի­մով:

Եւ շատ դժուա­րու­թիւն եւ պա­տահ­մունք եմ քա­շել ի յա­ն­օ­րի­նաց... եւ շատ գրեանք էի ժո­ղո­վել ի յա­րա­պաց եւ ի պար­սից եւ ի թուր­քաց... եւ ի յեր­կ­րէ ի յեր­կիր շատ բժշ­կու­թեան զա­րուես­տն էի գոր­ծել, եւ փոր­ձել էի ես իմ միտ­քն շատ դե­ղեր եւ թար­քիպ­նի... եւ ա­րա­րիչ տէր Աս­տուա­ծն ար­քա­յու­թիւն պատ­րաս­տէ ձեզ եւ մեր ծն­օ­ղա­ցն եւ ա­ն­ար­ժան եւ ան­պի­տան ծա­ռա­յիս Աս­տու­ծոյ Ա­միր­տոլ­վաթ բժշ­կին...

Թարգ­մա­նե­ցաւ պա­տուա­կան բժշ­կա­րա­նս ի մայ­րա­քա­ղա­քն ի Ը­ռում­իայ, որ թարգ­մա­նի Ֆի­լիպ­իայ, ի թուա­կա­նիս Հա­յոց ՋԺԸ (1469) ա­մին, ի դեկ­տեմ­բե­րի ԻԶ, որ ծնունդ էր փրկ­չին այ­լ­ա­զգաց հա­շուովն, ի կա­թ­ու­ղի­կո­սու­թեան տէր Ը­ռ­ըս­տա­գի­սի եւ ե­պիս­կո­պո­սու­թեան տէր Յո­վա­կի­մին: Որք կար­դայք կամ օ­րի­նա­կէք, թո­ղու­թիւն մե­ղաց խն­դ­րե­ցէք Քրիս­տո­սէ թարգ­մա­նո­ղի գրո­ցս Ա­միր­տոլ­վաթ բժշ­կին...

Կից` 221ա-բ Յի­շա­տա­կա­րան Պուն­իաթ Սե­բա­ստա­ցու (տե՛ս), ա­պա`

-221 բ [Խօսք Սի­րաք ի­մաս­տա­սի­րի] -Սի­րաք ի­մաս­տա­սէրն հրա­մա­յէ, թէ` Մի՛ ա­գա­հիր... զի ա­ջո­ղես­ցի գործ նո­ցա:

-221 բ Խա­ւսք վար­դա­պե­տաց, որ ա­սա­ցեր են ա­շա­կեր­տաց, որ կու ու­սա­նին - Ա­սէ Բու­կ­րատ եւ Գաղ­իա­նոս, թէ ով որ ու­զէ կա­տա­րեալ բժիշկ լի­նի եւ հի­ւան­դի պէտ առ­նէ, պարտ է յա­ռա­ջն ա­շա­կեր­տէ... որ­պէս հրա­մա­յէ Ա­միր­տով­լաթ բժիշ­կն, թէ` Ե­ղիր հե­տե­ւող ի­մ­աս­տու­թեան հետ, /ժ Ե­թէ չու­սա­նիս, բժիշկ ես ան­գէտ. / Լի­նիս դու ի­մ­աս­տուն, ա­րա բա­նիս պէտ, / Գրո­ցս ա­նու­նն է Ան­գի­տաց ան­պէտ:

-222ա-5ա [Ցանկ գլ­խոց` Ա-ՄԻԴ] -Ա. Յա­ռա­ջն ու­սա­նիլ զբ­ժշ­կու­թեան չա­քն... ՄԻԴ. Դե­ղեր մա­հա­ցու եւ սպա­նող:

Ա-ԺԵ յօ­դուած­նե­րը վե­րա­բե­րում են Ա մա­սին -«Ու­սու­մն բժշ­կու­թեան (225բ-56ա), ԺԶ-ՄԻԴ յօ­դուած­նե­րը` Բ -«Գիրք բժշ­կու­թեան տու­մա­րի (257բ-62ա): Վեր­ջի­նիս բնա­գի­րը չու­նի ցան­կի «ՄԺԶ. Ը­ռիպ ջեր­մա­նն յօ­դուա­ծը, իսկ ՄԺԷ-ՄԻԴ յօ­դուած­նե­րը նշա­նա­կուած են ՄԺԶ-ՄԻԳ: Ցան­կին կից` 225ա «Եւ զոր օ­րի­նակ հող­մն... սկ­սուա­ծով հա­տուած` քա­ղուած «Եւ մար­դա­կազ­մու­թիւն մի այլ գրո­ցն գլ­խի (236բ-40ա) «Վասն ե­ղա­նա­կաց մար­դուն են­թա­գլ­խից (240ա): 1940 թ. հրա­տա­րա­կու­թեան մէջ այն տե­ղա­փո­խուած է եւ կցուած «Խա­ւսք վար­դա­պե­տաց -ին (տես վե­րը` 221բ):

1. 225բ-7ա [Ու­սու­մն բժշ­կու­թեան]

ա. 225բ-6բ Ըս­կիզ­բն է Բժշ­կա­րան գր­գոյս: [Ա.] Ա­ռա­ջն ու­սա­նիլ զբ­ժշ­կու­թեան զչա­քն եւ խա­փա­նել զմա­հա­ցու դե­ղո­ցն զաւ­րու­թիւ­նն -Եւ այլ ի­մա­ցիր, որ զայս բժշ­կու­թիւ­նս պա­տեհ է...

բ. 226բ-7բ [Բ.] Յի­շենք զչա­քն եւ զբա­ժի­նին բժշ­կու­թեա­նն -Գի­տա­ցիր, որ շատ ոք կան, որ զա­նուն բժշ­կու­թեան յան­ձն են ա­ռել...

գ. 227բ [Գ.] Դուռն, որ յի­շէ զմի­զա­ճն եւ զբ­նու­թիւ­նն -Յի­մա­ցիր, որ բնու­թիւ­նն թէ չորսն մէկ մէկ է...

դ. 227բ-30ա [Դ.] Հաս­կա­նալ, թէ ինչ է զօ­րու­թիւ­նն եւ օգ­տու­թիւն խառ­նուա­ծին, եւ թէ որ­պէս է -Գի­տա­ցիր, որ այս խառ­նուա­ծո­ցն բժշ­կա­պետ­քն ախ­լատ ա­սեն...

ե. 230ա-6բ [Ե. Վասն ստեղծ­ման մար­դուն, թէ որ­պէս է. ցան­կից]: Վասն կազ­մու­թեան ոս­կե­րա­ցն -Գի­տա­ցիր, որ զոս­կեր­քն մար­դուն [որ­պէս] սուն է ա­րա­րեր ան­ձի­նն...

Ու­նի 24 են­թա­գ­լուխ. 230ա-1ա Վասն կազ­մու­թեան ոս­կե­րա­ցն: 231աբ Կերպ ստեղծ­ման գլ­խուն...: 231բ-2ա Կերպ ստեղծ­ման սր­տին: 232ա Կերպ յօ­րին­վա­ծոց լեր­դին...: 232ա Կերպըս­տեղծ­ման փայ­ծ­ղա­նն...: 232աբ Կերպ ըս­տեղծ­ման թո­քին...:232բ Կերպ ըս­տեղծ­ման լե­ղուին...: 232բ-3ա Կերպ ըս­տեղծ­մանե­րի­կա­մա­ցն...: 233աբ Կերպ եւ պատ­մու­թիւն ըս­տա­մոք­սին: 233բԿերպ ա­ղէ­ճոր­տե­րուն...: 233բ-4ա Կերպ... հա­լա­բշ­տին...: 234ա Կերպ վասն կազ­մու­թեան ա­չա­ցն...: 234բ-5ա Կերպ յօ­րին­վա­ծոց ա­կան­ջա­ցն...: 235ա Կերպ ըս­տեղծ­ման քթին...: 235ա Կերպ շըր­թ­նան­ցն...: 235ա Վասն ըս­տեղծ­ման ձե­ռա­ցն...: 235աբ Կերպ եւ յաւ­րին­վա­ծոց ծծե­րուն...: 235բ Կերպ ձվե­րուն...: 235բ Կերպ եւ ըս­տեղ­ծու­մն ծա­ծուկ մար­մ­նոյն: 235բ-6ա Ե­րե­ւու­մն ոս­կե­րա­ցն...: 236ա Թիւ եւ հի­մն ջղե­րուն... (Լ0 413-ում միա­ցուած նա­խոր­դին` 20ա Վասն ստեղծ­ման ոս­կե­րա­ցն): 236ա Թիւ մկա­նա­ցն...: 236ա Վասն փայ­վանթ­նե­րուն...: 236աբ Թիւ եր­կ­նուն...

զ. 236բ [Զ.] Եւ յի­շեմք զհինկ ը­ս­գա­յու­թիւ­նն, որ ի մար­դն լի­նի - Ա­րա­րի­չն Աս­տուած զհինգ ը­ս­գա­յու­թիւ­նն Ե ան­դա­մն ե­դիր...

է. 236բ-40ա Եւ մար­դա­կազ­մու­թիւն մի այլ գրո­ցն -Յա­ռա­ջին ա­ւուր­քն հրա­մա­յե­ցին բժշ­կա­կան վար­դա­պետ­քն ի­մա­նալ զբ­նու­թիւն մար­դոյն...

Ու­նի 13 են­թա­գ­լուխ. 237բ-8ա Վասն շի­նուա­ծոյ գլ­խուն եւ ը­ղե­ղան: 238ա Վասն շի­նուա­ծո ա­չի­ցն: 238աբ Վասն շի­նուա­ծոյ ա­կն­ջին: 238բ Վասն շի­նուա­ծոյ քթին է: 238բ Վասն շի­նուա­ծոյ բե­րա­նոյն: 239ա Վասն յօ­րին­վա­ծոյ սր­տին: 239աբ Վասն ստեղծ­ման թո­քին: 239բ Վասն ստեղծ­ման լեր­դին: 239բ Վասնըս­տեղծ­ման փայ­ծ­ղա­նն: 239բ-40ա Վասն ըս­տեղծ­ման ե­րի­կա­մա­ցն: 240ա Վասն ըս­տեղծ­ման լե­ղոյն: 240ա Վասն ըս­տեղծ­ման հա­լա­բշ­տին: 240ա Վասն ե­ղա­նա­կաց մար­դուն:

ը. 240բ-5բ Է. Վասն ա­ռող­ջու­թեան -Գի­տա­ցիր, որ նշան ա­ռող­ջու­թեա­նն այն է...

Ու­նի 17 են­թա­գ­լուխ. 241բ Վասն գի­նի խմե­լոյ...: 241բ-2ա Վասն քնոյ եւ ար­թ­նու­թեան: 242ա Վասն բնու­թիւն կակ­ղաց­նե­լն: 242ա Վասն մեր­ձա­ւո­րու­թեան: 242աբ Վասն ի բաղ­նիսն ա­ճռ­վե­լոյ: 242բ Վասն ի բաղ­նիսն լվաց­վե­լոյ: 242բ Վասն իբաղ­նիսն կիր օ­ծե­լոյ: 242բ-3ա Վասն աշ­խա­տե­լու մար­դոյն: 243ա Վասն վե­րայ­բե­րու­թեան: 243աբ Վասն լուծ­ման դեղ խմե­լոյ: 243բ-4ա Վասն ե­րակ առ­նե­լոյ: 244ա Վասն ա­պի­կիս ար­կա­նե­լոյ: 244ա Վասն տզ­րուկ դնե­լոյ: 244աբ Զկեն­դա­նու­թիւն ա­ռողջ պա­հե­լոյ...: 244բ Վասն ի ճա­նա­պարհ գնա­լու: 244բ-5ա Վասն ի նաւ նըս­տե­լոյ: 245աբ Վասն սն­ըն­դեան ման­կա­նն: Լ0 413-ում (21ա-2ա) նա­խա­բա­նից 3 հա­տուած­ներ խո­րա­գ­րուած են եւգլ­խա­կար­գուած ԼԱ-ԼԳ:

թ. 245բ-6բ Ը. Վասն ճա­նա­չե­լոյ զե­րա­կն, որ է նա­մզն - Ա­սէ Գեղ­իա­նոս, թէ զմար­դուն բնու­թիւ­նն ճա­նա­չե­լն ե­րա­կն է վկայ.. ժ. 246բ-9ա Թ. Վասն հաս­կա­նալ եւ ճա­նա­չել զգոզն եւ զձեռ­նալ­վան -Գի­տա­ցիր, որ զգոզն ճա­նա­չե­լն...

ժա. 249ա-50ա Ժ. Վասն որ յի­շէ զպօ­հ­րան -Եւ զքր­տին­քն եւ պօ­հ­րան հի­ւան­դին...

ժբ. 250աբ ԺԱ. Վասն նշան մա­հու եւ կե­նաց հի­ւան­դին այս է մար­դուն -Գի­տա­ցիր, որ հի­վան­դին ա­ղէկ նշան է այն...

ժգ. 250բ-1բ ԺԲ. Ա­ռա­ջա­գի­տու­թիւն հի­ւան­դին այս է -Գի­տա­ցիր, որ քիչ մն հի­ւան­դու­թիւն կայ...

ժդ. 251բ-2ա ԺԳ. Գի­տե­նալ զօ­դերն, թէ ինչ է, եւ քաղ­ք­նին, թէ ինչ է - Ա­սա­ցած է, թէ օ­դն գո­լո­շիկ մն է...

ժե. 252աբ ԺԴ. Եւ յի­շէ զչորս ե­ղա­նա­կաց կեր­պն, թէ որ­պէս է, բնու­թիւ­նն նո­ցա ինչ է -Գի­տա­ցիր, որ բնու­թիւն տա­րուն Դ ե­ղա­նա­կաւն է...

1940 թ. հրա­տա­րա­կու­թեան մէջ (էջ 84-86) սա միա­ցած է ԺԳ գլ­խին որ­պէս են­թա­գ­լուխ, իսկ ԺԴ գլուխ` չիք:

ժզ. 252բ-6ա ԺԵ. Խա­ւսք հա­մար­ձակ եւ պի­տա­նի եւ աւ­կ­տա­կար, որ իր­մովն գի­տա­ցիր ա­մէն խլ­տերն, եւ ան ա­մէն խլ­տե­րուն, որ վնաս առ­նէ ան­ձի­նն -Գի­տա­ցիր, որ մարդ­կան հի­ւան­դու­թիւ­նն, որ ի խառ­նուա­ծոց լի­նայ...

ժէ. 256ա-7ա [ Ա­նուանք դե­ղե­րոց]: Դե­ղեր, որ զկա­լուա­ծն բա­նայ - Ա­խա­ւա­նն... Դե­ղեր, որ փս­խեց­նէ եւ զստա­մո­քն սր­բէ -Խիա­րի տա­կն... Այ­րա­սայ: Յոր­ժամ շարժ­մունք լի­նի ցա­ւոց, /Եւ ստա­ծեմ ըստ պի­տո­յից,/ Եւ Աս­տուած տայ զա­ռող­ջու­թիւն ըստ հա­ճո­յից:

2. 257բ-362բ Գիրք բժշ­կու­թեան տու­մա­րի

ա. 257բ ԺԶ. Թե­փուկ, որ ի գլուխն լի­նի... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ի սաֆ­րա­յին...

բ. 258ա ԺԷ. Որ գլուխն խոց լի­նայ եւ քա­չալ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Ին­քն Բ ցեղ է...

գ. 258բ ԺԸ. Որ մազն ի վայր գայ մար­դուն... -Բա­գ­րատ ա­սէ, թէ Այս Դ ի­րաց լի­նի...

դ. 259ա ԺԹ. Որ մազն ճղ­քի մար­դուն... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Ի յան­ձն չո­րու­թիւն յա­ւե­լ­ցել է...

ե. 259բ Ի. Տա­յու սայ­լապ, որ է աղ­վի­սա­ցաւն... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Այս ի յա­րեան ի սաֆ­րա­յին...

զ. 260ա ԻԱ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ ի տա­քու­թե­նէ լի­նի... -Եւ պատ­ճառն ի դե­սէն լի­նի...

է. 260բ ԻԲ. Գլ­խայ­ցա­ւու­թիւն կամ ի գի­ճու­թե­նէ լի­նի... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս Բ ցեղ է...

ը. 261ա ԻԳ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ ի յա­րե­նէ լի­նի... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Այն­կից լի­նի, որ միս եւ քաղ­ցր կե­րա­կուր շատ ու­տէ...

թ. 261բ ԻԴ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ ի սաֆ­րա­յէ լի­նի... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ի տաք եւ ի չոր ու­տե­լուն...

ժ. 262ա ԻԵ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ ի տաք քա­մու լի­նի... -Բա­գ­րատ ա­սէ, թէ Ի սուր պու­խա­րէ լի­նի...

ժա. 262բ ԻԶ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ յղե­ղին ծած­կո­ցն ուռ­նա­լուն լի­նայ ի մարդ... -Հու­նան ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ի տա­քէ լի­նի...

ժբ. 263ա ԻԷ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ յա­րա­պն պա­ղայ ա­սէ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս ցա­ւուս պարս­կե­րէն խու­տայ ա­սեն...

ժգ. 263բ ԻԸ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ ի զախ­մէ լի­նի... -Մաս­րու­ճուէն ա­սէ, թէ Զար­կուց լի­նի...

ժդ. 264ա ԻԹ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ ի գի­նու խու­մա­րէ լի­նի... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Ին­քն յա­ւել ու­տե­լու­մն լի­նայ...

ժե. 264բ Լ. Գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, որ ստա­մո­քին վա­տու­ժու­թե­նէն լի­նի... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Այս Բ ցեղ է...

ժզ. 265ա ԼԱ. Շա­ղի­ղայ, որ կէս գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, ի տա­քէ լի­նի... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ին­քս կէս գլ­խա­ցա­ւու­թիւն է...

ժէ. 265բ ԼԲ. Ո­րոյ գլ­խուն կոտ­րի եւ կամ զախ­մի ան­ձն... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ի գլ­խուն...

ժը. 266ա ԼԳ. Ո­րոյ գլ­խուն ի շուրջ գայ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Յա­ռա­ջն այս ցա­ւուս...

ժթ. 266բ ԼԹ. Ա­չաց մթ­նա­լն, որ խել­քն ցր­վի... -Մա­տա­յին ա­սէ, թէ Սաֆ­րայ յղե­ղան առ­ջեւն է...

ի. 267ա ԼԵ. Սար­սամ, որ ին­քն ը­ղե­ղին ցա­վե­րուն է... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Ին­քն ու­ռէց մն է...

իա. 267բ ԼԶ. Սա­պաթ եւ սա­պա­թի սա­հա­րի... -Բա­գա­րատ ա­սէ, թէ Այն, որ պալ­ղա­մն ի յղեղն...

իբ. 268ա ԼԷ. Շխուս եւ ճմուտ... -Հու­նան ա­սէ, թէ Շխուսն եւ ճմու­տն մէկ հի­ւ­ըն­դու­թիւն է...

իգ. 268բ-9ա ԼԸ. Մա­նա­խուլ­իայ, որ ին­քն խե­լաց պա­կա­սու­թիւն... -Մա­սե­հն ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ի սաֆ­րա­յին...

իդ. 269բ ԼԹ. Ղու­տ­րուպ եւ ման­իան... -Մա­սու­վա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ի մա­լու­խուլ­իա­յէն...

իե. 270ա Խ. Որ քուն չի լի­նի եւ վաս­վա­սա... -Մաս­րու­ճուէն ա­սէ, թէ Տք­նու­թիւն եւ ձրի խոր­հի­լն...

իզ. 270բ ԽԱ. Ո­րոյ սի­րոյ տէր լի­նի վասն մեր­ձե­նա­լոյ... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Այս ցան­կու­թիւ­նս սր­տի է...

իէ. 271ա ԽԲ. Մո­ռաց­կո­տու­թիւն եւ միտ­քն չառ­նու... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Լի­նի, որ մո­րութ հանց է...

իը. 271բ ԽԳ. Քա­պուս, որ է խըպ­լի­կն... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս որ­պէս ըխ­տա­ւոր լի­նի...

իթ. 272ա ԽԴ. Ըխ­տա­ւո­րու­թիւն, որ տա­ճի­կն սա­րյայ ա­սէ... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ի յա­րե­նէ...

լ. 272բ ԽԵ. Ըխ­տա­ւո­րու­թիւն ազգ մն այլ ի սավ­տա­յէ... -Մա­սուր­ճուէն ա­սէ, թէ Այն, որ ի սէվ­տա­յէ է...

լա. 273ա ԽԶ. Սք­թայ, որ յանկ[ա]սկած բռ­նէ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Թան­ծր ա­րիւ­նն ի գլ­խուն է ժո­ղո­վել...

լբ. 273բ ԽԷ. Ֆա­լիճ, որ է կո­մ­նա­տարն... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Պալ­ղա­մին յա­ւել­նա­լուն է...

լգ. 274ա ԽԸ. Թու­լու­թիւն ան­դա­մո­ցն, որ տա­ճի­կն խա­տար ա­սէ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Ին­ք­նս թու­լու­թիւն է...

լդ. 274բ ԽԹ. Ո­րոյ ե­րեսն ծռի, որ տա­ճի­կն լա­կուայ ա­սէ... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Ին­քն ի հով եւ ի թան­ծր խլ­տէ լի­նի...

լե. 275ա Ծ. Թա­շա­նուճ այն է, որ ա­մեն ան­դամ­քն չո­րա­նայ... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Ի յա­րե­նէ լի­նի...

լզ. 275բ ԾԱ. Քու­զուզ, որ է թա­շա­նու­ճէն ազգ մն... - Ար­ճի­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Այս լի­նի խամ խլ­տէ...

լէ. 276ա ԾԲ. Ը­ռահ­շայ, որ է ձե­ռա­ցն եւ գլ­խուն եւ ան­ձին դո­ղա­լն... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Քա­նի է...

լը. 276բ ԾԳ. Բոր եւ կիծ, որ ա­չա­ցն ի կո­պն լի­նայ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Ին­քն խո­շո­րու­թիւն մն է...

լթ. 277ա ԾԴ. Պուրտ եւ թա­հա­ճուր եւ շա­յի­րայ... -Ֆաւ­լօսն ա­սէ, թէ Թան­ծր պալ­ղա­մի խառ­նուա­ծէն լի­նի...

խ. 277բ ԾԵ. Շաթ­րայ եւ այն է, որ եր­կու կո­պն յի­րար կպ­չի... -Սի­նա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Շաթ­րան այն է...

խա. 278ա ԾԶ. Սայ­ֆայ եւ վար­տի­նաճ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Սայ­ֆան ի հո­տած սավ­տա­յէ լի­նայ...

խբ. 278բ ԾԷ. Քա­մ­նայ եւ թու­թայ եւ ո­րայ ար­տե­ւ­ա­նուն­քն թա­փի... - Ար­ճի­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Քա­մ­նան ի թան­ծր քա­մուն է...

խգ. 279ա ԾԸ. Սլահ եւ շր­նախ եւ սու­լախ, որ ա­չի­ցն ի կո­պն լի­նի... -Հու­նան ա­սէ, թէ Սլա­հն ի թան­ծր պալ­ղա­մէ լի­նի...

խդ. 279բ ԾԹ. Ղա­տայ եւ ղա­րապ եւ շի­պիշ... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Ղա­տան ի թան­ծր ա­րիւ­նէ...

խե. 280ա Կ. Ա­չա­ցա­ւու­թիւն, որ յա­րեան յա­ւել­նա­լուն... լի­նայ... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Լի­նի ին­քն ի նօ­սր ա­րեան...

խզ. 280բ ԿԱ. Ա­չա­ցա­ւու­թիւն, որ ի պալ­ղա­մին... լի­նայ... -Մաս­րու­ճէն ա­սէ, թէ Լի­նի ի հով կե­րա­կուր շատ ու­տե­լուն...

խէ. 281ա ԿԲ. Տար­ֆայ այն է, որ ի յաչ­քն զախ­մն լի­նի... -Դէվ­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ի ըն­կ­նե­լուն լի­նայ...

խը. 281բ ԿԳ. Ո­րոյ աչ­քն խոց­նայ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս շա­տն ի սուտ դե­ղե­րուն լի­նայ...

խթ. 282ա ԿԴ. Ա­պա­լին եւ ո­րայ աչ­քն շատ ար­ցուն է հա­նա­պազ մար­դուն... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ին­քն ի թան­ձր ա­րե­նէ լի­նի...

ծ. 282բ ԿԵ. Ա­պի­լայ եւ պաղ­ղայ, որ ի յաչ­ք­նն է... -Եւ տաղ­ղին եւ պի­շա­յին պատ­ճառն այն է...

ծա. 283ա ԿԶ. Սա­րա­տան եւ տու­պա­լայ... - Ա­պու­ճա­րեհ ա­սէ, թէ Սա­րա­տան ի սուր սավ­տա­յի խառ­նուա­ծէն է...

ծբ. 283բ ԿԷ. Ո­րոյ աչ­քն ի դուրս գայ... -Մա­տա­յին ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ա­րանց որ լի­նի...

ծգ. 284ա ԿԸ. Ա­չաց տե­սու­թիւն, որ է պտուղն կամ լան­նա եւ կամ նեղ­նայ... -Սա­հա­կն ա­սէ, ե­թէ Լի­նի այս Գ տա­պա­ղա­յին...

ծդ. 284բ ԿԹ. Ի­թի­շար այս է... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ա­չա­ցն զախ­մն հաս­նե­լուն լի­նի...

ծե. 285ա Հ. Ո­րոյ ա­չա­ցն լուսն վա­տու­ժի... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Լի­նի ին­քն սաֆ­րա­յին սրու­թե­նէն...

ծզ. 285բ ՀԱ. Ըս­կիզ­բն, որ ի յաչ­քն ջուր իջ­նուլ կա­մե­նայ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս սկիզ­բն եր­կու ի­րաց լի­նի...

ծէ. 286ա ՀԲ. Որ գի­շերն չի տես­նու... -Սա­պիթ կու­ռա­նն ա­սէ, թէ Ին­քն ի թան­ծր պու­խար է...

ծը. 286բ ՀԳ. Ո­րոյ ա­կան­ջն ի վեր տայ... -Մա­սու­վա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Թան­ծր ա­րիւն է...

ծթ. 287ա ՀԴ. Ա­կան­ջա­ցա­ւու­թիւն, որ ի տա­քէ լի­նի... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ա­կան­ջա­ցա­ւու­թիւն...

կ. 287բ ՀԵ. Որ ա­կան­ջն ջուր մտէ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Այ­նոց շատ լի­նի...

կա. 288ա ՀԶ. Ո­րոյ ա­կան­ջն խոց­նայ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Լի­նի հով...

կբ. 288բ ՀԷ. Ո­րոյ ա­կան­ջն ձայն հա­նէ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Լի­նի ին­քն ի թան­ծր խառ­նուա­ծոց...

կգ. 289ա ՀԸ. Խլու­թիւն եւ ծան­տ­րու­թիւն ա­կան­ճին... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Սաֆ­րան յա­ւել­նայ...

կդ. 289բ ՀԹ. Վասն քթին խո­ցին եւ կամ մէ­ջն քթին վեր տայ ման­տր... - Ար­ճի­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Ի թան­ծր եւ այ­րած...

կե. 290 Ձ. Ո­րոյ քի­թն հոտ չառ­նու... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Լի­նի այն ի շն­չա­հան...

կզ. 290աբ ՁԱ. Ո­րոյ քի­թն հո­տի... -Ֆաւ­լօսն ա­սէ, թէ Ան­կից լի­նի, որ քթին ծա­կն...

կէ. 291ա ՁԲ. Ո­րոյ քի­թն կաթ­նի եւ ա­րիւ­նի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Քթին ա­րիւ­նի­լն...

կը. 291բ ՁԳ. Զու­գամ եւ նուզ­լայ, որ տա­քէ լի­նայ... - Այն է, որ ի տաք խառ­ն­վա­ծոց լի­նի...

կթ. 292ա ՁԴ. Ո­րի վեր տայ կամ ճղ­քի... պակ­ներն (=պռնկ­ներն) մար­դուն... -Դէվ­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Այս ի սաֆ­րա­յին... լի­նայ...

հ. 292բ ՁԵ. Ա­կ­ռա­ցա­ւու­թիւն, որ ի տա­քէ լի­նի եւ կամ ի հո­վէ... - Արպ­իա­սուսն ա­սէ, թէ Լի­նի այս ա­ռե­ցն...

հա. 293ա ՁԶ. Ո­րոյ ա­կ­ռան փշ­րի եւ ժա­ժի... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ի սուր խառ­նուա­ծոց լի­նայ...

հբ. 293բ. ՁԷ. Ո­րոյ ա­կ­ռատ­կերն հո­տի... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Մէկ թթու պալ­ղա­մէն լի­նի...

հգ. 294ա ՁԸ. Ո­րոյ ա­կ­ռա­յին միսն ու­ռի... - Ար­ճի­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Ա­րեան յա­ւել­վա­ծո­ցն լի­նայ...

հդ. 294բ ՁԹ. Բե­րան­ցա­ւու­թիւն կամ ու­ռի ա­մէն տե­ղի­քն խիստ... -Սա­պիթ Կու­ռա­նն ա­սէ, թէ Որ ի տա­քէ լի­նի...

հե. 295բ Ղ. Ո­րոյ բե­րա­նն հո­տի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Շա­տն ի ստա­մո­քին տա­քու­թե­նէն լի­նայ...

հզ. 295բ ՂԱ. Որ գի­շերն ի քուն չի լի­նի... -Մա­տա­յին ա­սէ, թէ Ստա­մո­քին տա­քու­թե­նէն...

հէ. 296ա ՂԲ. Ո­րոյ լե­զուն ու­ռի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Յա­րե­նէ լի­նայ...

հը. 296բ ՂԳ. Ո­րոյ լե­զուն ի վեր տայ... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Սուր սաֆ­րան յա­ւե­լ­ցել է...

հթ. 297ա ՂԴ. Ո­րոյ լեզ­վին բնու­թիւ­նն փո­խի... -Սա­պիթ Կու­ռա­նն ա­սէ, թէ Ա­րեան ա­ւել­վա­ծուն լի­նի...

ձ. 297բ ՂԵ. Ո­րոյ լե­զուն խոց­նայ եւ ծան­տ­րա­նայ... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Շա­տն ի վեր տա­լուն լի­նայ...

ձա. 298ա ՂԶ. Ո­րոյ խռ­չա­կն ու­ռի... -Ը­ռու­ֆօս ա­սէ, թէ Սուր եւ ա­ւե­լի տաք յա­րե­նէ լի­նայ...

ձբ. 298բ ՂԷ. Ո­րոյ փողն ու­ռի... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ա­րեան ա­ւել­վա­ծուն... լի­նի...

ձգ. 299ա ՂԸ. Ո­րոյ պու­կն ցա­ւի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս բռ­ն­վի­լն շատ յա­րե­նէ լի­նի...

ձդ. 299բ ՂԹ. Ո­րոյ խռ­չա­կն տզ­րուկ մնայ... - Արպ­իա­սա­ւսն ա­սէ, թէ Տզ­րու­կն, որ ի խռ­չա­կն մնայ...

ձե. 300ա Ճ. Ո­րոյ խռ­չա­կէն ա­րիւն գայ... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Բար­ձր տե­ղաց ըն­կ­նի...

ձզ. 300բ ՃԱ. Հազ, որ ի տա­քու­թե­նէ լի­նայ... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Հազ, որ ի տա­քու­թե­նէ լի­նայ...

ձէ. 301ա ՃԲ. Հազ, որ ի գի­ճու­թե­նէ լի­նի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս այ­նոց լի­նայ...

ձը. 301բ ՃԳ. Ու­ռու­պու, որ ի տա­քէ լի­նայ... -Սա­պիթ Կու­ռա­նն ա­սէ, թէ Թան­ծր ա­րիւ­նն... ժո­ղո­վեր է...

ձթ. 302ա ՃԴ. Զաթ ըլ-ռիայ. ին­քն ու­ռեց մն է... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Ա­րեան յա­ւել­վա­ծուն է...

ղ. 302բ ՃԵ. Սիլ, որ է թո­քին խո­ցն... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Սուր գի­ճու­թիւն, որ ժո­ղո­վի ի թո­քն...

ղա. 303ա ՃԶ. Ո­րոյ զան­կի­կն ի վայր իջ­նու... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Գի­ճու­թիւ­նն ի յա­րիւ­նն խառ­նի...

ղբ. 303բ ՃԷ. Զաթ ըլ-ճամպ, որ է կո­ղին ներ­քե­ւի ցաւն... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Յա­ւե­լի սուր յա­րե­նէ... լի­նայ...

ղգ. 304ա ՃԸ. Պար­սամ, որ է շավ­սա­նն... - Արպ­իա­սա­ւսն ա­սէ, թէ Ա­րեան եւ սաֆ­րա­յին ա­ւել­վա­ծուն լի­նայ...

ղդ. 304բ ՃԹ. Խա­ֆա­խան, որ է սր­տին տր­փա­լն... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Կամ յա­րե­նէ...

ղե. 305ա ՃԺ. Ո­րոյ խել­քն ան­ց­նի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Լի­նի ի տաք խառ­նուա­ծոց...

ղզ. 305բ ՃԺԱ. Որ զկե­րա­կուրն չկա­րէ մար­սել... -Զա­քար­իա­յի որ­դին ա­սէ, թէ Զ ի­րաց լի­նի...

ղէ. 306ա ՃԺԲ. Չհա­լի կե­րա­կուրն ի ստա­մո­քին... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Այն, որ Աս­տուած զստա­մո­քն տաք է ստեղ­ծել...

ղը. 306բ ՃԺԳ. Որ կե­րա­կուր չու­զէ ստա­մո­քն... -Մու­սա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Որ կե­րա­կուր չու­զէ...

ղթ. 307ա ՃԺԴ. Որ կե­րա­կուր չու­զե­նայ... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Այս ի սաֆ­րա­յին ա­ւել­վա­ծուն լի­նայ...

ճ. 307բ ՃԺԵ. Որ ու­տէ եւ չկշ­տա­նայ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Ստա­մո­քին տա­քու­թիւն ի սավ­տա­յէ լի­նայ...

ճա. 308ա ՃԺԶ. Որ կաւ ու­տէ եւ կամ հող... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Մէ­կն պա­տե­ղա­վոր կա­նանց լի­նայ...

ճբ. 308բ ՃԺԷ. Հայ­զայ, որ պար­սի­կն թուխ­ման ա­սէ... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Լի­նի շատ կե­րա­կուր ու­տե­լուն...

ճգ. 309ա ՃԺԸ. Զուրպ, որ է ին­քն փո­րուն լուծ­մա­նէն մէկ ազգ մն... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Լի­նի շատ կե­րա­կուր ու­տե­լուն...

ճդ. 309բ ՃԺԹ. Զա­լաղ ուլ-մա­տայ... -Ֆօ­լա­ւսն ա­սէ, թէ Զինչ ու­տէ նայ...

ճե. 310ա ՃԻ. Ղա­սա­յեան, որ է սր­տին պղ­տո­րի­լն... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Լի­նի ին­քն ի սաֆ­րայ խլ­տէն...

ճզ. 310բ ՃԻԱ. Ո­րոյ ստա­մո­քին բե­րա­նն խա­ղայ... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Սուր սաֆ­րան...

ճէ. 311 ՃԻԲ. Որ ծա­րա­վի եւ շատ ջուր խմէ մար­դն... -Մա­սու­վա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Տա­քու­թիւն եւ չո­րու­թիւն...

ճը. 311բ ՃԻԳ. Ո­րոյ ստա­մո­քէն եւ փո­րէն ա­րիւն գայ խիստ... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Լի­նի ի սուր խառ­նուա­ծոց...

ճթ. 312ա ՃԻԴ. Որ փս­խէ եւ փորն չի լու­ծի... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ի սաֆ­րա­յէ լի­նի...

ճժ. 312բ ՃԻԵ. Որ շատ թք­նու եւ կամ ի ստա­մո­քն քա­մի լի­նայ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Այս ի սաֆ­րա­յի խառ­ն­վա­ծոց լի­նայ...

ճժա. 313ա ՃԻԶ. Ֆու­վախ, որ պար­սի­կն սակ­նակ ա­սէ... -Սա­պիթ Կու­ռա­նն ա­սէ, թէ Լի­նի ի ստա­մո­քին...

ճժբ. 313բ ՃԻԷ. Ստա­մո­քա­ցա­ւու­թիւն, որ ի տա­քէ լի­նայ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Ա այն, որ քաղ­ցե­լուն լի­նի...

ճժգ. 314ա ՃԻԸ. Խոց, որ ի ստա­մո­քն լի­նայ... -Մա­սուա­յին որ­դին ա­սէ. Ու­ռեց է...

ճժդ. 314բ ՃԻԹ. Սր­տա­ցա­ւու­թիւն, որ ի տա­քէ լի­նի... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Սր­տին բնու­թիւ­նն ի տա­քու­թե­նէ...

ճժե. 315ա ՃԼ. Ո­րոյ ստա­մո­քն ու­ռի... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Պատ­ճառն ի յա­րեան յա­ւել­վա­ծուն լի­նի...

ճժզ. 315բ ՃԼԱ. Որ խոխ ձգէ եւ բե­րա­նն շատ գի­ճու­թիւն լի­նայ... -Մա­սուր­ճուէն ա­սէ, թէ Այս ի ստա­մո­քին տա­քու­թե­նէն լի­նի...

ճժէ. 316ա ՃԼԲ. Ո­րոյ լեր­դն ու­ռի կամ ի տա­քէ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Լի­նի յա­ւե­լի յա­րե­նէ...

ճժը. 316բ ՃԼԳ. Ո­րոյ լեր­դն ու­ռի եր­կ­նուն կալ­վա­ծուն... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Թան­ծր խառ­ն­վա­ծէ...

ճժթ. 317աբ ՃԼԴ. Ըս­թս­խայ, որ է արծ­ւի­քն... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Փո­րուն ու­ռէ­ցն Գ ցեղ է...

ճի. 318ա ՃԼԵ. Սթա­խա­յի լահ­մի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Լի­նի լեր­դին հո­վու­թե­նէն...

ճիա. 318բ ՃԼԶ. Ա­րա­ղան, որ է դեղ­նու­թիւն... Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Սաֆ­րա­յին յա­ւել­վա­ծուն լի­նայ...

ճիբ. 319ա ՃԼԷ. Փայ­ծ­ղան­ցա­ւու­թիւն... -Հու­նան ա­սէ, թէ Լի­նի ի պեղծ տա­քու­թե­նէ...

ճիգ. 319բ ՃԼԸ. Ո­րոյ փայ­ծաղն ու­ռի... -Մա­սուա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Փայ­ծ­ղան ու­ռէ­ցն շա­տն ի տաք ջեր­մե­րուն լի­նայ...

ճիդ. 320ա ՃԼԹ. Ո­րոյ ի փո­րուն ա­րիւն եր­թայ... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Սուր սաֆ­րա­յի խառ­ն­վա­ծոց լի­նայ...

ճիե. 320բ [ՃԽ.] Նիգ, որ է զը­խիրն... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Լի­նի սուր սաֆ­րա­յէ...

ճիզ. 321ա ՃԽԱ. Ո­րոյ փո­րուն ա­րիւն լու­ծի կամ լեր­դէն... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Յա­ւե­լի ա­րե­նէ լի­նայ...

ճիէ. 321բ ՃԽԲ. Մա­ղասն ցաւ մն է... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Ի սուր սաֆ­րա­յէ լի­նայ...

ճիը. 322ա ՃԽԳ. Խու­լինջ խիստ ցաւ մն է... -Մա­տա­յին ա­սէ, թէ Այս ցա­ւս ի յա­ղե­ցն ի ներ­քեւն շուրջ գայ...

ճիթ. 322բ ՃԽԴ. Է­լա­յա­ւս ցեղ մն ղու­լինճ է... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Սուր խառ­նուա­ծոց... լի­նայ...

ճլ. 323ա ՃԽԵ. Ճի­ճի յեր­կան եւ ման­տր... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Պալ­ղա­մի գի­ճու­թե­նէ...

ճլա. 323բ ՃԽԶ. Պա­վա­սիր, որ է սուն­կն... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Սուն­կն Գ ցեղ է...

ճլբ. 324ա ՃԽԷ. Նա­սուր, [որ] լի­նի նս­տա­տեղն... -Դէվ­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Պատ­ճառն խո­ցն է...

ճլգ. 324բ ՃԽԸ. Ո­րոյ նս­տոյ տեղն խոց­նայ... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Սուր սաֆ­րա­յէ լի­նայ...

ճլդ. 325ա ՃԽԹ. Ո­րոյ նս­տոյ տեղն ու­ռի... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Այլ լի­նի ի տաք եւ ի սուր խառ­նուա­ծոց...

ճլե. 325բ ՃԾ. Ի­րի­կա­մաց ցա­ւու­թիւն, որ ի տա­քէ լի­նայ... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Լի­նի ի շատ կե­րա­կ­րէ...

ճլզ. 326ա ՃԾԱ. Ո­րոյ ի­րի­կա­մն ու­ռի... -Հու­նան ա­սէ, թէ Թան­ծր ա­րե­նէ լի­նայ...

ճլէ. 326բ ՃԾԲ. Ո­րոյ ի­րի­կա­մն խոց­նայ... -Մա­սուա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Ի սուր սաֆ­րա­յէ լի­նայ...

ճլը. 327ա ՃԾԳ. Բա­րակ քար եւ ա­ւա­զան, որ ի յե­րի­կա­մն... - Արպ­իա­սոսն ա­սէ, թէ Այս լի­նի թան­ծր խառ­ն­վա­ծոց...

ճլթ. 327բ ՃԾԴ. Ո­րոյ հա­լա­բուշ­տն խոց լի­նայ եւ կամ մէ­ջն քար ըն­ծա­յի... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Սուր խառ­ն­վա­ծոց լի­նայ...

ճխ. 328ա ՃԾԷ. Ո­րոյ գոզն կա­թէ... - Արպ­իա­սօսն ա­սէ, թէ Այս ի տաք խառ­նուա­ծոց լի­նայ...

ճխա. 328բ ՃԾԶ. Ո­րոյ գոզն կա­պի... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Այս լի­նայ ի տաք խառ­նուա­ծոց...

ճխբ. 329ա ՃԾԷ. Որ կա­մա եւ ա­կա­մայ ի տեղն գո­զէ... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Այլ այս լի­նի ի բշ­տին մսին...

ճխգ. 329բ ՃԾԸ. Ո­րոյ հա­լա­բուշ­տն ու­ռի... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Կամ յա­րե­նէ, կամ ի սաֆ­րա­յէ լի­նայ...

ճխդ. 330ա ՃԾԹ. Ո­րոյ հա­նա­պազ առ­նա­ցի ան­դա­մն ի կանկ­ն­ման լի­նայ... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Այս լի­նայ ի բնու­թե­նէ...

ճխե. 330բ ՃԿ. Ո­րոյ ա­րան­քն թուլ­նայ եւ սեր­մն վա­րի... -Զա­քար­իա­յի որ­դին ա­սէ, թէ Ի բնու­թե­նէ ի հո­վու­թե­նէ լի­նայ...

ճխզ. 331ա ՃԿԱ. Ո­րոյ ա­րան­քն ու­ռի... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Յա­րեան յա­ւել­վա­ծուն եւ ի սրու­թե­նէն լի­նայ...

ճխէ. 331բ ՃԿԲ. Ո­րոյ ա­րան­քին ծայրն այ­րի... -Մա­սուա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Շա­տն ի սաֆ­րա­յէ լի­նայ...

ճխը. 332ա ՃԿԳ. Որ չու­զե­նայ մեր­ձա­ւո­րու­թիւն առ­նել... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Ա­ւե­լի տա­քէ լի­նայ...

ճխթ. 332բ ՃԿԴ. Ո­րոյ ձուն ու­ռի... -Մա­սե­հն ա­սէ, թէ Լի­նի ի բնու­թե­նէ խիստ տա­քու­թե­նէն...

ճծ. 333ա ՃԿԵ. Այն քա­մին, որ ֆա­թխ ա­սեն... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Ֆաթ­խին քա­մին...

ճծա. 333բ ՃԿԶ. Ո­րոյ ար­գան­տն խծ­կի... -Բա­գա­րատ ա­սէ, թէ Բ ի­րաց լի­նայ...

ճծբ. 334ա ՃԿԷ. Որ կն­կան հայզն բաց­վի... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Լի­նայ ի յա­ւե­լի յա­րե­նէ...

ճծգ. 334բ ՃԿԸ. Ո­րոյ հայզն այ­լ­վի կա­պի... -Հու­նան ա­սէ, թէ կամ ա­րեան պա­կա­սու­թե­նէն լի­նայ...

ճծդ. 335ա ՃԿԹ. Ո­րոյ ար­գան­տն ու­ռի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Կամ հայզն կա­պե­լուն լի­նայ...

ճծե. 335բ ՃՀ. Ո­րոյ ար­գան­տին մէ­ջն խոց լի­նայ... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Այս զախ­մէ կամ ըն­կ­նե­լու[ն] լի­նի...

ճծզ. 336ա ՃՀԱ. Ո­րոյ ար­գան­տն ի վեր տայ... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Յա­ւե­լի ա­րե­նէ...

ճծէ. 336բ ՃՀԲ Ը­ռիճ­իայ ցաւ մն է, որ կա­նայք գի­տե­նան... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Ի պինտ ու­ռե­ցէ լի­նայ...

ճծը. 337ա ՃՀԳ. Ո­րոյ ար­գան­տն ի դուրս գայ եւ շր­ջի... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Այս լի­նի պալ­ղա­մի գի­ճու­թե­նէ...

ճծթ. 317բ ՃՀԴ. Կին, որ զտ­ղան ձգէ... -Մա­սե­հն ա­սէ, թէ Կամ զար­կուց լի­նայ...

ճկ. 338ա ՃՀԵ. Կին, որ տղայ չբե­րէ... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Այն է, որ ա­րան­քն փո­քր լի­նա...

ճկա. 338բ ՃՀԶ. Կին, որ դժար ծնա­նի... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Լի­նայ ի շա­մի­մա­յին թան­ծ­րու­թե­նէն...

ճկբ. 339ա ՃՀԷ. Ո­րոյ ծի­ծն ու­ռի... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Յա­ւե­լի տա­քու­թե­նէ... լի­նայ...

ճկգ. 339բ ՃՀԸ. Ո­րոյ ծի­ծն ցա­ւի... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Լի­նի այս ի տաք խառ­նուա­ծոց...

ճկդ. 340ա ՃՀԹ. Կռ­նա­կա­ցա­ւու­թիւն, որ ի տա­քէ լի­նի... - Արպ­իա­սօսն ա­սէ, թէ Լի­նի ի տաք խառ­նուա­ծոց...

ճկե. 340բ ՃՁ. Վասն կզու­թեան... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Լի­նի գէճ եւ լա­զիճ խառ­նուա­ծոց...

ճկզ. 341ա ՃՁԱ. Յերղ­նի­սայ, որ է ին­քն ցաւ մն... -Ը­ռու­ֆօսն ա­սէ, թէ Լի­նի այս ի թան­ծր եւ յայ­րած ա­րե­նէ...

ճկէ. 341բ ՃՁԲ. Ոս­կ­րա­ցա­ւու­թիւն, որ է վաճ ըլ-մայ­ֆա­սի­լն... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Այս յա­ւե­լի յա­րե­նէ լի­նայ...

ճկը. 342ա ՃՁԳ. Նի­կ­րիս ցաւն... -Սա­պիթ Կու­ռա­նն ա­սէ, թէ Լի­նի յա­ւե­լի տաք կե­րա­կուր ու­տե­լուն...

ճկթ. 342բ ՃՁԴ. Տու­վա­լի եւ տայ ուլ-ֆիլ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Լի­նայ ի սավ­տա­յէն...

ճհ. 343ա ՃՁԵ. Նա­խուն­խ­օր, որ ը­ղուն­կն կեր­վի... -Մա­սուր­ճուէն ա­սէ, թէ Այս լի­նի յա­ւե­լի յա­րե­նէ...

ճհա. 343բ ՃՁԶ. Ո­րոյ ձեռ­քն եւ ոտ­քն ճղք­տի... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Այս լի­նայ ի սավ­տա­յի խառ­նուա­ծոց...

ճհբ. 344ա ՃՁԷ. Ման, որ է քա­լա­ֆին եւ պա­րաշն... -Մա­սուա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այ­րած ա­րիւ­նին գո­լո­շէն լի­նայ...

ճհգ. 344բ ՃՁԸ. Ղու­պայ եւ թու­սայ եւ շի­րի­նայ... -Մա­սե­հն ա­սէ, թէ Ղու­պան ի յիս­տակ եւ լա­տի­ֆա­րե­նէ լի­նայ...

344բ «Ես` բժիշկ Պուն­իա­թս շատ եմ փոր­ձել եւ շատ եմ աշ­խա­տեր ի

սայ:

ճհդ. 345ա ՃՁԹ. Բոր, որ կամ դա­լար լի­նի, եւ կամ չոր... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Լի­նի գաղ­տն շն­չա­հան­քն...

ճհե. 345բ ՃՂ. Որ շատ քր­տ­նի եւ կամ չքր­տ­նի մար­դն բնաւ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Գաղտ շն­չա­հա­տն բաց­վել է...

ճհզ. 346ա ՃՂԱ. Թե­փուկ եւ ո­ջիլ եւ ա­նիծ, որ մար­դուն մա­զին տա­կերն ըն­կ­նի... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Այս ի գի­ճու­թե­նէ լի­նի...

ճհէ. 346բ ՃՂԲ. Վասն պի­սա­կին, որ է փիսն... -Սա­պիթ Կու­ռա­նն ա­սէ, թէ Այս ի լա­զիճ պլ­ղա­մէ լի­նի...

ճհը. 347ա ՃՂԳ. Կո­ծիծ, որ [է] սլու­լն... - Արպ­իա­սուսն ա­սէ, թէ Այս ի պլ­ղա­մէ լի­նայ...

ճհթ. 347բ ՃՂԴ. Բշ­տել (բշ­տեր) եւ է ին­քն ճա­տա­րի եւ վարդ... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Լի­նի ին­քն ի տաք ա­րու­նէ...

ճձ. 348ա ՃՂԵ. Ա­թա­սի փար­սի եւ պսուր... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Լի­նի տաք ա­րե­նէ...

ճձա. 348բ ՃՂԶ. Հում­րան ու­ռէց եւ խո­րան խոց է... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Լի­նայ ի տաք ա­րե­նէ...

ճձբ. 349ա ՃՂԷ. Գո­դու­թիւն Բ ցեղ է... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ի սաֆ­րա­յէ լի­նի...

ճձգ. 349բ ՃՂԸ. Որ ե­րե­սին գու­նն փո­խի... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Ե­րե­սին գու­նն աւ­րի­լն...

ճձդ. 350ա ՃՂԹ. Սա­րա­տան Բ ցեղ է... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Լի­նայ ի սավ­տա­յի...

ճձե. 350բ Մ. Ու­ռէց, որ պալ­ղա­մէ լի­նի... -Գեղ­իա­նոս ա­սէ, թէ Լի­նայ յա­ւե­լի պալ­ղա­մէ...

ճձզ. 351ա ՄԱ. Ու­ռէց, որ ի յա­րե­նէ լի­նի... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Լի­նայ թան­ծր ա­րե­նէ...

ճձէ. 351բ ՄԲ. Խոզ, որ է խա­նա­զիրն... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ Լի­նի ի թան­ծր պալ­ղա­մէ...

ճձը. 352ա ՄԳ. Տա­յուն, որ է խի­եա­րու­կն... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Տա­յու­նն ու­ռէց մն է...

ճձթ. ՄԴ. Վասն մկ­նա­տա­մին... -Սա­պիթ Կու­ռա­նն ա­սէ, թէ Ին­քն ու­ռէ­ցն ու­նէ...

ճղ. 353ա ՄԵ. Ա­մէ­ն­օ­րեայ ջեր­մն, որ բար­կա­նա­լու եւ ի հոգ­սէ լի­նայ... -Որ յա­ւե­լի ա­րիւ­նն շար­ժի...

ճղա. 353բ ՄԶ. Ա­մե­նաւ­րեայ ջերմ, որ ի շատ ու­տե­լու լի­նի... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Լի­նի այս ի շատ ու­տե­լուն...

ճղբ. 354ա ՄԷ. Ա­մէ­ն­օ­րեայ ջեր­մն, որ ի տրտ­մու­թե­նէ... լի­նի... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Բնա­կան տա­քու­թիւ­նն եւ հո­գին ի խո­րու եր­թայ...

ճղգ. 354բ ՄԸ. Ա­մէ­ն­օ­րեայ ջեր­մն, որ կամ խիստ շո­ղէ, կամ խիստ ցր­տէ լի­նայ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Լի­նայ ի խիստ շող օ­ղէ...

ճղդ. 355ա ՄԹ. Ջեր­մն, որ փորն լուծ­ման յե­տեւ լի­նայ... -Մա­սե­հն ա­սէ, թէ Լի­նի այս ի շատ շար­ժե­լուն...

ճղե. 355բ ՄԺ. Ջեր­մն, որ ի տք­նու­թե­նէ լի­նի... -Բա­գա­րա­տն ա­սէ, թէ Այս ջեր­մս, որ ի տք­նու­թե­նէ լի­նի...

ճղզ. 356ա ՄԺԱ. Եր­կու ջեր­մն. մէ­կն ղիպ լա­ղիմ ա­սեն... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Ղիպ լա­ղի­ման սաֆ­րա­յէն...

ճղէ. 356բ ՄԺԲ. Մու­տ­պի­խայ ջեր­մն... -Ֆօ­լօսն ա­սէ, թէ Ի յա­ւե­լի տա­քու­թե­նէ լի­նայ...

ճղը. 357ա ՄԺԳ. Ջեր­մն ի ժիր, որ է մու­հ­րի­ղայ... - Ար­ճի­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Այս ջեր­մն ի սաֆ­րա­յէ լի­նայ...

ճղթ. 357բ ՄԺԴ. Վասն վա­պա­յին ջեր­մա­նն... -Դէվ­ճա­նիսն ա­սէ, թէ Պատ­ճառ այս ջեր­միս աւ­դուն բնու­թիւ­նն փո­խի­լն...

մ. 358ա ՄԺԵ. Վասն հալ եւ մաշ ջեր­մա­նն... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս ջեր­մա­նս յա­ռա­ջն որ­պէս ա­մե­ն­օ­րեայ լի­նայ...

մա. 358բ ՄԺԶ. Ջեր­մն Ե-օ­րեայ եւ Զ-օ­րեայ եւ ԺԱ-օ­րեայ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Լի­նի թան­ծր սավ­տա­յէն...

մբ. 359ա ՄԺԷ. Ը­ռէշ պալ­խի խոց մն է... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Այս ի յայ­րած ա­րիւ­նէ լի­նայ...

մգ. 359բ ՄԺԸ. Կրա­կին այ­րա­ծին կամ ե­ղին եւ կամ ջրին... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ Կրա­կին այ­րա­ծն...

մդ. 360ա ՄԺԹ. Վասն օ­ձա­հա­րի եւ կար­ճա­հա­րի... -Մա­սր­ճուէն ա­սէ, թէ Բա­ժա­նու­մն օ­ձին հա­րա­ծին...

մե. 360բ ՄԻ. Որ կա­տա­ղած շուն խած­նէ... -Է­հա­նան ա­սէ, թէ Շուն կա­տ­ղե­լուն...

մզ. 361ա ՄԻԱ. Դեղ մա­հա­ցու, որ տաք եւ կամ հով լի­նի... -Սա­հա­կն ա­սէ, թէ Որ տաք եւ մա­հա­ցու դեղ ու­տէ...

մէ. 361բ ՄԻԲ. Դեղ մա­հա­ցու եւ սպա­նող... -Որ տաք եւ սպա­նող որ­պէս կղ­բու ձուն...

մը. 362ա ՄԻԳ. Դե­ղեր մա­հա­ցու կամ սպա­նող... -Որ է [պէ]շմուշ­քն եւ զնեխն... օգ­տէ կա­րո­ղու­թեամ­բն Աս­տու­ծոյ: Եւ Քրիս­տո­սի փառք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

Տպ. Ա­միր­տով­լաթ Ա­մաս­իա­ցի, 0գուտ բժշ­կու­թեան, Ե­րե­ւան, 1940:

Խմբ. Պուն­իաթ Սե­բա­ստա­ցի:

Գ. 363ա-426ա [ Ա­միր­տով­լա­թի Ա­մաս­իաց­ւոյ Ա­խ­րա­պա­տին` Ա-Ֆ]

-363ա-4ա Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն Աղ­րա­պա­տին գրոյս - Այլ եւ գի­տա­ցիր, որ զայս դե­ղե­րան­քս կէս մի փոր­ձե­լով գտած... որ տա­նի զմա­հա­ցու դե­ղե­րո­ցն զչա­րու­թիւն եւ ճշ­մա­րիտ է, եւ այս թապ­տիրս ի բժ­ըշ­կաց:

ա. 364ա-6բ Յի­շենք, զինչ որ խառ­նուած դե­ղեր կայ: Եւ յա­ռա­ջն յի­շենք զա­յա­րիճ­նին... (Ա-ԻԶ): [Ա]. Ա­յա­րիճ էր­քի­ղա­նիս... -Առ շահ­մի հան­դալ Բ դրամ... ԻԶ. Ան­տու­նի... -Առ շո­նիզ եւ զռ­նեխ...

բ. 366բ Ի վե­րայ բեն-ին (Ա): Ա. Բող­կն սնու­ցած... -Առ սեւ բողկ...

գ. 366բ-7ա Ի վե­րայ գեմ-ին է (Ա-Բ): Ա. Գա­րե­ջուր... -Առ գա­րու կոր­կոտ... Բ. Գա­րե­ջուր սա­տայ... -Առ գա­րի եւ ի ջուրն դր­ջէ...

դ. 367ա-8ա Ի վե­րայ դա-յին (Ա-ԺԵ): Ա. Դը­դում սնու­ցած... -Առ դդում քաղ­ցր... ԺԵ. Դահ­մար­թայ... -Առ զրն­պաթ եւ տա­րա­նաճ...

ե. 368աբ Ի վե­րայ եչ-ին բան չկար: Եւ հի­մայ յի­շենք, զոր ի վե­րայ զայ-ին է (Ա-ԺԱ): Ա. Զրու­րի չար­տա­րու... -Առ ան­զ­րութ եւ մուտ Ա Ա բա­ժին... ԺԱ. Զան­ճան­պիլ սնու­ցած... -Առ զան­ճա­պիլ...

զ. 368բ Ի վե­րայ է-ին բան չի կար: Հի­մայ յի­շենք զե­թն(=ըթ), թէ Աս­տուած կա­մի (Ա): Ա. Ըն­կուզ սնու­ցած... -Առ թա­ժայ ընկ­զի մէջ...

է. 368բ-70ա Ի վե­րայ թոյ-ին է (Ա-Ը): Ա. թր­իաք Սա­պիթ Կու­ռա­յին... -Առ պղ­պեղ Ժ դրամ... Ը. Այլ թր­իաք օ­ձա­հա­րի... -Առ ա­նի­սոն Ժ դրամ...

ը. 370ա-1ա Եւ ի վե­րայ ժէ-ին, ի­նի-ին բան չի կար: Եւ յի­շենք ի վե­րայ լիւն-ին, թէ Աս­տուած կա­մի (Ա-ԻԶ): Ա. Լուուխ նռան... -Առ Բ ազգ նուռ... ԻԶ. Լուծ­ման դեղ -Առ սա­պռ Ա դրամ...

Լիւն-ի դե­ղա­գ­րե­րը մա­սամբ տե՛ս խէ-ից յե­տոյ (¢ ժ). 371բ «Մի մե­ղա­դ­րէք, զի օ­րի­նա­կն այս­պէս էր:

թ. 371աբ Ի վե­րայ խէ-ին է (Ա-Դ): Խի­զապ, որ է մոր­վաց ներ­կն... -Առ հի­նա Ա բա­ժին... Դ. Խու­լուղ... -Առ զաֆ­րան Գ դրամ...

ժ. 371բ-2ա Վասն լու­ղու­կա­թին, որ թարք­մա­նի լի­զե­լիք, որ մա­տամ­բն առ­վի (Ա-Ե): Ա. Ա­ռա­ջին լու­ղու­կաթ խաշ­խա­շի... -Առ սեւ խաշ­խաշ... Ե. Լի­զե­լիք նոյն ցա­ւուդ -Առ կե­ղե­ւած նուշ...

ժա. 372ա-8ա Ի վե­րայ ծայ-ին եւ կեն-ին բան չի կար: Ի վե­րայ հոյ-ին է (Ա-ՂԹ): Ա. Հապ ըս­տա­մո­քի­կոն... -Առ դե­ղին հա­լի­լայ... ՂԹ. Հա­լի­լայ սնու­ցա­նե­լոյ... -Առ Ճ հատ քա­պի­լի հա­լի­լայ...

ժբ. 378ա-81բ Յի­շենք ի վե­րայ ձայ-ին (Ա-ԾԷ): Ա. Ձէթ օ­շ­ընտ­րի է... -Առ օ­շին­տր եւ լա­տան... ԾԷ. Ձէթ նռ­ճէ­սի -Առ նռ­ճէսն...

ժգ. 381բ-8ա Ի վե­րայ ղատ-ին է (Ա-ՃԵ): Ա. Ղար­ղա­րայ, որ է խա­զա­չն... -Առ մա­նեխ եւ ա­զր­ղա­հ­րայ... ՃԵ. Ղուրս լու­ծա­կան... -Առ մա­նու­շակ Բ դրամ...

ժդ. 388ա-92ա Ի վե­րայ ճէ-ին (Ա-ԾԸ): Ա. Ճու­լապ պայ կու­լապ... -Առ շա­քար Ա բա­ժին... ԾԸ. Ճուա­րի­շէ հա­նայ... -Առ քա­պի­լի ԺԵ դրամ...

ժե. 392ա-409ա Ի վե­րայ մեն-ին (Ա-ՃՁԱ): Ա. [Մ]ե­ղր թզի, որ է յա­սա­լի­թին... -Առ թուզ եւ դիր ի պտու­կն... ՃՁԱ. Մոր­համ մուրտ եւ ա­ս­փա­րիմ... -Առ մուրտ եւ ա­ս­փա­րիմ...

ժզ. 409ա Ի վե­րայ յի-ին (Ա-Բ): Ա. Յա­զի­զէ ին­քն ա­չից դեղ է... -Առ ղլէմ­իայ ոս­կոյ... Բ. Յա­զի­զի մն այլ... -Առ թութ­իայ հն­տի...

ժէ. 409աբ Ի վե­րայ նու-ին է (Ա-Ե): Ա. Նատ... -Առ յօտ ծե­ծած Բ դրամ... Ե. Նու­խու մր­գե­րու... -Առ սեւ սա­լոր...

ժը. 409բ-17ա Ի վե­րայ շայ-ին է (Ա-ՃԲ): Ա. Շաֆ ա­պար... -Առ ար­ճիճ այ­րած... ՃԲ. Նշանք հն­դա­նօք սք­ընջ­պին զու­գե­լոյ... -Առ ըռզ­իա­նի ունդ...

ժթ. 417ա-8ա Ի վե­րայ ո-ին բան չկար, եւ ոչ ի չա-յին: [Ի վե­րայ պէ-ին է` Ա-ԺԸ]: Ա. Պատ­մո­հ­րաճ... -Առ զրն­պաթ եւ տա­րու­նաճ... ԺԸ. Պէ­րու­զայ­նա­ւշ... -Առ պան­ճի հունտ...

ի. 417ա-8ա Ի վե­րայ ջէ-ին է (Ա-ԺԴ): Ա. Ջար­տա­րու, որ է չար­տա­րուն... -Առ դե­ղին հա­լի­լայ... ԺԴ. Ջուր սիս­ռան... -Առ սպի­տակ սոխ...

իա. 419բ-20բ [Ի վե­րայ ռայ-ին է` Ա-Ի]: Ա. Ռա­սան սնու­ցած... -Առ ըռ­սան թա­ժայ... Ի. Ռաւ­շի­նա­յի դե­ղին... -Առ շա­ֆի մա­մի­սայ...

իբ. 420բ-3բ Ի վե­րայ սէ-ին է (Ա-ԽԲ): Ա. Սեր­կե­ւիլ սնու­ցած... -Առ մեծ սեր­կե­ւիլ... ԽԲ. Ա­նուն մն այլ... -Առ սա­տէ­ճի հն­տի...

իգ. 423բ Ի վե­րայ վեվ-ին է (Ա-Դ): Ա. Վարդ մու­րա­պայ... -Առ դա­լար կար­միր վարդ... Դ. Վար­տի... -Առ ը­ռ­աս­տուխ...

իդ. 423բ-5բ Ի վե­րայ տուն-ին է (Ա-ԽԶ): Ա. Տէկ պար տէկ... -Առ զառ­նեխ կար­միր... ԽԶ. Տրի­ֆիլ տի­տան -0գտէ ճի­ճոյ մե­ծի եւ փո­քեր...

իե. 425բ Ի վե­րայ րէ-ին եւ այն Դ գրին (=Ց, Ւ, Փ, 0): [Ի վե­րայ քէ-ին է` Ա-Գ]: Ա. Քր­քում տա­րու... -Առ քուր­քում... Գ. Քուլ­քա­նաճ փո­քր... -Առ հա­լի­լայ եւ պա­լի­լայ...

իզ. 425բ-6ա Ի վե­րայ ֆէ-ին է (Ա-Ե): Ա. Ֆու­սու­րի­զոն... -Առ մուր­տա­սանկ Ա բա­ժին... Ե. Ֆա­վ­զայ, որ է ֆա­վ­զա­ճան... -Առ ցո­րե­նի ա­լուր... եւ ժմուն ի բան տուր: 0գտէ Աս­տու­ծով:

Դ. 426աբ Յի­շենք զմու­զա­ւա­րա­նին եւ զա­պր­ներն

ա. 426աբ Ի վե­րայ այբ-ին (Ա-Զ): Ա. Աֆ­րօ­շայ -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ. Զփա­լու­թան լաւ է...

բ. 426բ Ի վե­րայ զայ-ին (Ա-Բ): Ա. Զուլպ­իայ... - Ա­պու­ճա­րե­հն ա­սէ, թէ այ­նոր մեղ­րով առ­նեն, խիստ տաք լի­նայ...

գ. 426բ Ի վե­րայ է-ին (Ա): Ա. Էր­վիշ­տայ... -Զա­քար­իա­յին որ­դին ա­սէ, թէ ին­քն տաք է... թէ այն, որ գեր ոչ­խա­րի մսով ե­փի ||... (շար. թա­փուած):

Ե. 427ա [Մար­դու կազ­մա­խօ­սա­կան նկար` բա­ցա­տ­րու­թեամբ] -Գլուխն Գ բա­ժին է. ա­ռա­ջի­նն լու­սոյ ե­րա­կն է... թեւն Գ ե­րակ է. վե­րի­նն կի­ֆալ ա­սեն...

Զ. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք]

1. Կա­րա­պետ գր­չի (1626 թ.)

ա. 218բ Շա­քլ լա­ճուարդ լուա­նա­լոյ -Առ լա­ճուարդ Ծ դրամ...

բ. 256ա Վասն եր­կ­րա­չա­փու­թեան ա­րուես­տին -Խո­շոր եւ խութ ե­զե­րաց ծո­վուն ա­սէ. ԻԵ կամ Լ եր­կ­րա­չա­փա­կան ( այս­քան):

գ. 362բ Դե­ղեր քթին ա­րիւ­նն բռ­նէ -Քի­րա­մա­տն խիստ տաք­ց­նէ...

2. Յե­տա­գա­յի (1794 թ.)

ա. 1ա Վասն կոր­կի ա­րաղ քա­շե­լոյ -Առ կո­րեկ Դ չափ...

բ. 1ա Վասն գի­նի շի­նե­լոյ... -Առ խա­ղող եւ կամ չա­միչ...

գ. 1ա Որ կու­զես խիար կամ ինչ շու­տով հաս­նի -Առ դա­լար փա­յին­տանդ...

դ. 1ա [Վասն կո­րե­կի գի­նի շի­նե­լոյ] -Առ կո­րեկ, ա­ղայ...

ե. 1ա [Վասն ձմե­րու­կի գի­նի շի­նե­լոյ] -Հա­սած ձմե­րու­կն էլ թփին ծա­կես... թվին ՌՄԽԳ (1794):

զ. 427բ Պաք­սի­մատ, որ օգ­տէ ֆռա[ն]կի... ցա­ւե­րուն -Առ տա­պա­րի­նայ Ճ դրամ... Ճ[ու]ան Պա­տիս­տա­յի ա­ռի:

է. 427բ Հապ շիպ­րի­մի կա­թի... -Առ ԲՃ (200) տրամ շնա­խա­խող տե­րե­ւովն...

ը. (Պահ­պա­նակ Բբ) Ճուա­րիշ նուշ­դա­րայ -Առ ամ­լէճ ՃԼ (130) դրամ...

Բազ­մա­թիւ է­ջե­րում, Ա­միր­դով­լա­թի դե­ղա­գ­րե­րի մօտ, կան դրանց տար­բեր

գոր­ծա­ծու­թեան դէպ­քեր կամ այլ բա­ղա­դ­րու­թիւն­ներ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

219ա Փո­խե­ցաւ ի Քրիս­տոս Ա­միր­տոլ­վաթ բժիշ­կն ի թվա­կա­նու­թեա­նս մե­րոյ ՋԼԴ (1485), դեկ­տեմ­բե­րի ԺԵ: Աս­տուած լու­սա­ւո­րէ զիւր հո­գին:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 221ա (Պուն­իաթ Սե­բա­ստաց­ւոյ) Այլ եւ զվեր­ջին զաշ­խա­տողն սո­րայ զՊուն­իաթ Սե­բա­ստա­ցին, որ բա­զում աշ­խա­տանք կրե­ցաք ի յայս ա­րուես­տս, եւ բա­զում բժշ­կու­թիւն կա­տա­րե­ցաւ շնոր­հիւ Աս­տու­ծոյ, եւ այս պա­տուա­կան գրո­ցս խիստ հա­ւա­նե­ցաք եւ գրել տվաք ձե­ռամբ Կա­րա­պետ ման­կա­նն, ի թվա­կա­նու­թեան Հա­յոց ՌՀԵ (1626) ա­մին, ի քա­ղա­քն ի Մար­զուան: Յա­ռա­ջն բնա­կեալ էաք ի Սամ­սոն եւ շատ գրեանք էաք ժո­ղո­վել ի հա­յոց եւ ի յայլ ա­զգաց, եւ յե­տոյ ազ­գն ու­ռու­սաց զօ­րա­ցան եւ զՍեւ ծո­վուն ե­զերն ա­ւի­րե­ցին եւ ե­կեալ ի Սա­մի­սոն` գի­շե­րով աս­պա­տա­կե­ցին եւ զմեզ փա­խս­տա­կան ա­րա­րին եւ զքա­ղա­քն այ­րե­ցին, եւ զինչ գրեանք ուն­էաք, հր­կէզ ա­րա­րին: Եւ մեք ե­կեալ փա­խս­տա­կան ի Մար­զուան եւ զայս գիրք գրել տվաք || (221բ) ո­ղոր­մու­թեամ­բն Աս­տու­ծոյ: Ա­ղա­չեմ զձեզ, հայրք եւ եղ­բայրք, որ հան­դի­պիք սմայ կար­դա­լով կամ տե­սա­նե­լով, յոյժ խնամ տա­նիք սմայ, զի յոյժ պա­տուա­կան եւ գո­վե­լի է սայ, եւ որ սի­րով աշ­խա­տի այս ա­րուես­տ­ըս, բա­զում օգ­տու­թիւն գտա­նէ ի սմա­նէ եւ բա­զում հար­կիս կու ըն­դու­նի ի մարդ­կա­նէ` ե՛ւ ի մե­ծա­մե­ծաց, ե՛ւ ը­ռամ­կաց: Եւ Քրիս­տո­սի փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

344բ (տե՛ս):

2. 283բ (Կա­րա­պետ գր­չի. ա­նու­նը` 221ա Յի­շա­տա­կա­րա­նում)

Եւ զա­ն­ար­ժան ծա­ռ­այս յի­շեայ,

Յի­շեալ լի­ցիք ի գալ նմայ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. Պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նակ Աբ (նօ­տր­գիր) Թվին ՌՄԽԳ (1794) /// հօք մա­րան:

1ա (Նոյն ձեռ­քով) Թվին ՌՄԽԳ (1794) ///

2. 427ա (Նօ­տր­գիր, այլ) Յա­ւուրն ծն[ն]դ[եա]նն լուս­նի` յու­նի­սի Բ, օրն ուր­բաթ, Ե ժ[ ա­մուն] ա­րե­գա­կն խա­ւա­րե­ցաւ: Թվին ՌՄԹ (1760), որ տա­նու­տէր Խեց­գե­տի­նն /// իրն ԻԲ աս­տղ ե­րե­ւե­ցաւ:

3. 427բ (Նօ­տր­գիր, այլ) ԴՃԻԹ (429) գրած թուխդ է, թող զպա­հա­րա­նն:

Գր­չա­փորձ` 428բ (ԺԸ դ., նօ­տր­գիր) այ, եյ, էյ, ըյ, ոյ, օյ... /աբ, եբ, էբ, ըբ, իբ.../ ուդ, ուզ, ութ, ուժ... /աա, բ, գ,.../ Ի Աս­տուած ծա­ռայ տի­րա­ցու Վար­դա­նէս հաս­ցէ շատ կա­րօ­տիւ բ[ար]եւ սր­տէ սի­րել:

415

ԲԺՇ­ԿԱ­ՐԱՆ

(Բաղ­կա­ցած է 2 տար­բեր ձե­ռա­գ­րե­րից)

ԹԵՐԹ` 234: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ մուգ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի` դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` դրոշ­մա­զարդ կտաւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Ա ձե­ռա­գի­րը ԺԷ դ. նո­րո­գուած, թեր­թե­րը խառ­նուած. կար­դալ` 1-55, 139-58, 161-207, 159-60, 208-10, 56-138, 211-22: Բ ձե­ռա­գի­րը պա­կա­սա­ւոր, եր­կու ան­գամ նո­րո­գուած: Կազ­մի թի­կուն­քն ու դռ­նա­կը քայ­քա­յուած, փա­կան­ներն ըն­կած:

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Ա

Մի­ջի վա­նից Սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին     ԺԵ -XV

ԳՐԻՉ` Յա­կոբ ե­րէց: ՍՏԱ­ՑՈՂ` խո­ջայ Է­վաչ:

ԹԵՐԹ` 222 (1-222): ՊՐԱԿ` 1 1 (ԺԷդ.)+Ա-ԻԶ (=13, մէկ պրա­կի հա­մար զոյգ տա­ռա­նիշ` Ա/Բ, Գ/Դ եւ այ­լն) 8 (Ա/Բ, ԺԹ/Ի 6, Գ/Դ, ԻԳ/ԻԴ 4, Ե/Զ 5, Թ/Ժ 3, ԺԱ/ԺԲ, ԻԵ/ԻԶ 1, ԺԳ/ԺԴ, ԻԱ/ԻԲ չիք)+Ա-Թ 8+Ա-ԺԳ 8 (Ը 3, ԺԲ 10, ԺԳ 2): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25,5 17,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 56ա): ՏՈՂ` 24-25 (2ա-217բ), 24-27 (1473 թ. յա­ւե­լա­գ­րո­ղի` 218ա-22բ):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 56ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, սեւ (հա­ւա­նա­բար գր­չի գծա­գ­րու­թեամբ):

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

 

Ա. 2ա-55բ [ Ա­խ­րա­պա­տին]

1. ա. 2ա-9ա [Դուռն Ա, որ ի խուր­սերն է] -Ա. Խուռս մա­զա­րի­ոն, տե­րե­ւա­տն է, որ աւ­գ­տէ ու­ռե­ցո­րին...

բ. 9բ-11բ Դուռն Բ, որ ի հա­պերն է... -Հապ­պի սուալ, որ է ին­քն հա­զի հա­պեր տղա­յոց...

գ. 12աբ [Դուռն Գ, որ ի սֆուֆ­ներն է...] -Սֆուֆ մի այլ, որ չոր­ց­նէ զսեր­մն ու կտ­րէ զշա­հուա­թն...

դ. 12բ-8ա Դուռն Դ, [որ] ի մա­ճու­նին եւ մու­ֆա­ռե­հա­նին -Մա­ճուն, որ յա­ւել­ց­նէ յայր­կու­թիւ­նն...

ե. 18ա-22բ Դուռն Ե, որ է ի ճուա­րիշ­նին: Ա­նուա­նի վասն այն, զի մար­դոյն կուրծ­քն եւ ա­մե­նայն մար­մի­նն -Ճուա­րիշ երկթ­ի­աղ­տի, որ աւ­գ­տէ ստա­մո­քա­ցն վա­տու­ժու­թեան...

զ. 22բ-6ա Դուռն վե­ցեր­րորդ, որ ի լի­զե­լի­քն է -Լի­զե­լիք, որ աւ­գ­տէ խռ­չա­կին, որ չոր­չոր­ցել լի­նի...

է. 26ա-7բ Այս է դուռն է, որ է ի շար­պ­նին -Շա­րա­պն քա­տա­րին, որ աւ­գ­տէ քու­թէ­շին...

ը. 27բ-8բ Այս է դուռն Ը, որ ի մա­յա­ջու­նին, որ թարգ­մա­նի շաղ­ղայ­ծոյք -Մա­յա­ճուն վար­դուն. Առ տե­րեւ վար­դան Ա բա­ժին...

թ. 22բ Այս է դուռն Թ, որ ի մտ­պուխ­նին է -Ե­փե­լիք զու­ֆա­յի, որ ա­սի տա­պե­խի զու­ֆայ... ||... (Ժ-ԺԲ թա­փուած):

ժ. 29ա-35ա [ Այս է դուռն ԺԳ, որ ի ղի­մատ­նին է] -Ղի­մատ, որ է տլէ, որ կո­չի հա­յե­րէն սպե­ղա­նի...

ժա. 35ա-8բ Այս է դուռն ԺԴ, որ է հու­խ­նայ­նին... որ կո­չի հո­ռաւմ` ձէթ եւ դեղ, եւ պատ­րու­գ­նին ար­ձա­գե­լոյ եւ կա­պե­լու -Հու­խ­նայ կա­կղ­ց­նաւղ, որ ի գա­զան հի­ւան­դու­թե­ներն զու­գուի...

ժբ. 38բ-40բ Այս է դուռն ԺԵ, որ ի յու­տող դե­ղերն, որ ա­սեն ֆաւ­լի­ղոն -Փաւ­լի­ղոն, որ է դեղ ու­մող (= ու­տող), որ զու­գեն զին­քս ի յա­մառն...

ժգ. 40բ-1բ Այս է դուռն ԺԶ, որ ի գի­րայ դե­ղերն -Մա­ղար, քու­ս­գան­դում պեհ­ման, զրու­բատ, քիթ­րայ...

ժդ. 41բ-2ա Այս է դուռն ԺԷ, որ ի ղար­ղա­րայ­նին -Ի­սու­տաթ, որ է այն, որ ընդ քի­թն ի վեր խմէ...

ժե. 42ա-3ա Այս է դուռն ԺԸ, որ ի սուուտ­նին -Դեղ, որ կտ­րէ զա­րիւ­նն, որ գայ ընդ քի­թն...

ժզ. 43աբ Այս է դուռն ԺԹ, որ ի փո­խե­լու դե­ղերն -Դեղ, որ վե­րայ­բե­րու­թիւն առ­նէ եւ հա­նէ զսա­վ­տան...

ժէ. 43բ-4ա Այս է դուռն Ի, որ ի... քր­տ­նանց դե­ղերն -Դեղ, որ բե­րէ քր­տինք. Առ զբաւ­րա­կն...

2. 44ա-55բ Յա­ղա­կս կազ­մե­լոյ ա­ւագ թր­իա­խին, որ կո­չեն իւ­րե[ա]նս ֆա­րուխ, որ թարգ­մա­նի փր­կաւղ... -Իւր դե­ղերն են, որ ի յին­քս կու ձգուին եւ խառ­նին... Է­թ­խոս­տի, որ աւ­գ­տէ հո­վու­թեան ոս­կե­րա­ցն... եւ աղ[ւ]որ­ց­նէ զե­րե­սի գոյ­նն||... (շար. թա­փուած):

Բ. 56ա-217ա [Քն­նու­թիւն բնու­թեան մար­դոյս եւ նո­րին զա­նա­զան կրից եւ պատ­ճա­ռա­նաց հի­ւան­դու­թեան ցա­ւոց, զոր գրեալ էր հա­մայ­շի­րակ եղ­բայրն մեր Մար­գա­րէ վար­դայ­պե­տն` աշ­խա­տու­թեամբ թարգ­մա­նո­ղու­թեամբ ի Գրի­գո­րի­սի, յիշտ.]

1. 139ա [Սկիզ­բն ա­ռա­ջին գրո­ցս, որ ցու­ցա­նէ զար­տա­քին ան­դա­մո­ցն եւ զջեր­ման­ցն զնե­ղսն եւ զպատ­ճառսն եւ զն­շա­նսն նո­ցա, տպ.-...] -Իսկ թէ ու­ռի­ցն ի պա­ղու­թե­նէ լի­նի եւ պա­ղու­թիւն ի պլ­ղա­մէ...

ա. 139ա-41բ Դուռն վասն շար­ժո­ղա­կան ե­րա­կաց նշա­նի, որ ցու­ցա­նեն զնե­ղու­թիւն մար­մ­նոյն -Եւ յա­ռա­ջն յի­շենք զցա­վսն, որ ի յղուղն լի­նի...

բ. 141բ-4ա Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զԿե­րա­կսն եւ զկեր­պն վասն տա­քու­թեան շն­չո­ղա­կան ան­դա­մո­ցն -Եւ յա­ռա­ջն յի­շենք զշար­ժո­ղա­կան ե­րա­կսն...

գ. 144ա-5ա Դուռն վասն պատ­մու­թեան ջեր­ման­ցն, զոր ա­սա­ցին ա­ռա­ջին ի­մ­աս­տուն­քն եւ բժշ­կայ­պետ­քն -Որ են սեռք ջեր­մանց այս են` թվով ե­րեք...

դ. 145ա-9ա Դուռն, յո­րում յի­շենք զպատ­ճառ ջեր­ման­ցն եւ զնո­ցին նշա­նսն, զոր ճա­նա­չեն յի­մ­աս­տուն­քն -Եւ յի­շենք զա­ռա­ջի­նն զա­ւուր տա­քու­թիւն...

ե. 149ա-53բ Դուռն եր­կ­րորդ վասն ջեր­ման­ցն, որ ըն­ծա­յի ի բոր­բոս մաղ­ձե­րոյն եւ նշա­նաց նո­ցայ -Ե­թէ ջեր­մն ի չոր մաղ­ձի­ցն ի բոր­բոս­մա­նէն ըն­ծա­յի...

զ. 153բ-7ա Դուռ[ն], որ ցու­ցա­նէ զբոր­բոս ջեր­ման­ցն զն­շան[սն] եւ զբա­ժա­նու­մն սե­ռից նո­ցայ -Ե­թէ կա­միս, որ յի­մա­նաս զջեր­մն, թէ ի բոր­բո­սեալ մաղ­ցոյն է...

է. 157ա-8բ Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զն­շա­նս ջեր­մա­ցն զու­գա­ւո­րաց, որ ու­նին խառ­ն­վա­ծս -Եւ զու­գա­ւոր ջեր­մուն­քս ազ­գեր են...

ը. 158բ, 161ա -2բ Դուռն վասն այ­տո­ցա­ցն, նշա­նա­ցն եւ պատ­ճա­ռա­ցն - Ա­սեն ա­ռա­ջին ի­մ­աս­տուն­քն վասն այ­րեան այ­տո­ցին ա­նուն Ֆել­ղա­մու­նի...

թ. 162բ-4ա Այլ դուռն վասն այ­տո­ցա­ցն, որ ի պլ­ղա­մէ լի­նին, զոր ճա­նա­չեն բժ­կի­կշն (բժիշկ­քն) եւ գիտ[նա­կա­նին] -Ե­թէ ու­ռի­ցն ի մի­ջակ բլ­ղա­մէ լի­նի...

ժ. 164աբ Դուռն վասն սեւ մաղ­ձին ու­ռի­ցին եւ իւր նշա­նա­ցն -Ու­ռից, որ ի սեւ մաղ­ձէ լի­նի...

ժա. 164բ-6ա Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զար­տա­քոյ մար­մ­նոյն զազ­գի ազ­գի ե­լուն­դ­նին եւ զա­նուա­նս նո­ցա եւ զն­շա­նսն -Եւ են, որ լի­նին ար­տա­քոյ պա­տահ­մունք...

ժբ. 166ա-7բ Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զն­շա­նսն գո­դու­թեան եւ պատ­ճառն - Այս նե­ղս ցամ­քեց­նող է...

ժգ. 167բ-8ա Դուռն վասն պի­սա­կին, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նաց -Պի­սա­կին ազ­գերն այս են...

ժդ. 168ա-70ա Այս է դուռն վասն քո­սի եւ քե­րոյ... ոջ­լի... պա­լա­րի... վարդ ցա­ւո­ցն... մա­նր շտե­րու... կո­ծի եւ կան­գր եւ ա­պուր­մայ... -Իսկ քորն եւ քերն եւ կե­ղե­ւիլ մար­մ­նոյն...

ժե. 170բ-3ա Դուռն վասն նշա­նա­ցն, որ մի մի յան­դամ լի­նի ար­տա­քոյ մար­մ­նոյն ազգ եւ ազգ նե­ղեր -Են ի յայս նե­ղս, որ ի գլ­խուն լի­նին...

ժզ. 173ա-5ա Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զե­կա­մուտ նե­ղերն, որ են ար­տա­քուստ -Եւ յա­ռաջ քան զա­մե­նայն յի­շենք զկա­տա­ղած շան­ցն զխա­ծա­ծսն...

ժէ. 175ա-6ա Դուռն վասն աւ­ցից խայ­թե­լոյն նշա­նա­ցն -Ե­թէ իժ աւ­ցն խայ­թէ զմար­դն...

ժը. 176ա-7ա Դուռն վասն խայ­թող ժժ­մանց -Կո­րին թոյ[ն]քն պաղ է եւ զով...

2. 177բ Սկիս­բն եր­կ­րորդ գրո­ցս, որ ցու­ցա­նէ զներ­սի ան­դա­մո­ցն զնե­ղսն եւ զպատ­ճառսն եւ զն­շա­նս նո­ցայ

ա. 177բ-80բ [Դուռն վասն գլ­խոյն նե­ղե­րոյն եւ իւր պատ­ճառ­ցն] -Եւ յա­ռա­ջն յի­շենք զգլ­խուն եւ զիւր ցա­վոն...

բ. 181ա-2ա Դուռն վասն սար­սա­մին եւ իւր նշա­նա­ցն եւ վասն յղե­ղին ու­ռի­ցին -Եւ զոր ա­սա­ցաք սար­սամ նայ ըն­ծա­յի ի պիղծ ջրե­լեաց...

գ. 182ա-4բ Դուռն վասն նշա­նաց եւ պատ­ճա­ռաց ցա­ւուն, զոր նս­իան ա­սեն, որ է մո­ռա­ցու­թիւն, եւ այլ ա­սեն իւրն լիթ­րու­ղուզ -Եւ այս նե­ղս, որ ա­նուա­նի նս­իան...

դ. 184բ-7բ Դուռն վասն սք­թէ­ին եւ վասն սա­րա­յին եւ վասն քա­պու­սին -Սք­թէն, որ է խաղ­ղիլ, եւ սա­րայն, որ է դի­ւա­հար...

ե. 187բ-90ա Դուռն վասն մա­լայ­խու­րին եւ վասն խո­տ­րու­ֆին եւ վասն սի­րո­տ­րին -Մա­լայ­խուր­իան, որ ա­նուան[ի] խեւ...

զ. 190ա-3բ Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զն­շա­նս աւղ­նայ­շա­րին եւ ը­ղե­ղին -Իսկ այժմ յի­շեմք զող­նա­շա­րին ը­ղե­ղին պատ­ճառսն...

է. 193բ-4բ Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զթ­ը­շա­նայ­ճն, որ է կար­ճել ջլա­ցն -Եւ այս նե­ղս եր­կուք են. մէ­կն լի­նի ի շատ ու­տե­լոյ...

ը. 194բ-6ա Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զթ­շ­ը­ն­ը­ճն, որ ի լուծ­մա­նէ լի­նի. նշա­նն այս է -Զի այս նե­ղս, որ ի հետ լուծ­ման լի­նի...

թ. 196աբ Դուռն վասն ռա­շա­յին, որ ա­սի դո­ղալ մար­մ­նոյն... նշա­նն այս է - Ա­սեն ա­ռա­ջին ի­մ­աս­տուն­քն, թէ Ը­ռա­շայն...

ժ. 196բ-7բ Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զկ­զա­նա­լն եւ զիւր պատ­ճառն եւ զն­շա­նն -Կզա­նա­լն լի­նին ի յա­ռա­ջսն...

ժա. 197բ-207բ, 159ա Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զհինգ զս­գա­յա­րա­նաց զցա­ւսն (=Դուռն, որ ցու­ցա­նէ ա­չայ­ցա­ւե­րոյն պատ­ճառ­քն եւ նշան­քն) - Ա­սեն ա­ռա­ջին­քն, թէ ա­չիչ նե­ղերն այն են...

ժբ. 159ա-60բ, 208աբ Դուռն որ ցու­ցա­նէ զն­շա­նն ա­կան­ջ­նայ­ցա­ւին եւ զպատ­ճառն -Նեղ, որ զա­մէն ա­կան­ջն ու­նէ­նայ...

ժգ. 208բ-10բ Դուռն վասն հո­տո­տե­լեա­ցն նե­ղե­րոյն պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն -Զոր ա­սեն ա­ռա­ջին ի­մ­աս­տուն­քն, թէ այս են ցաւ­քն...

ժդ. 210բ, 56ա-7ա Դուռն լե­զուին եւ իւր նե­ղե­րոյն եւ բե­րա­նին եւ իւր նե­ղե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշան­ցն... -Եւ յա­ռա­ջն յի­շենք զնե­ղերն, որ ի լե­զուն լի­նի...

ժե. 57ա-9ա Վասն բե­րա­նին նե­ղե­րոյն պատ­ճառ­քն եւ նշա­նն -Եւ յայս նե­ղե­րոյս կան, որ լի­նին ի պռկ­ներն...

ժզ. 59ա-60բ Վասն շն­չո­ղա­կա­նին ան­դա­մո­ցն եւ իւր նե­ղե­րոյն պատ­ճառ­քն եւ նշա­նին -Եւ նե­ղեր շն­չա­կան ան­դա­մո­ցն այս են, որ լի­նին ի թո­քին...

ժէ. 61բ Վասն նշա­նա­ցն նե­ղե­րոյն, որ պա­տեալ է զխռ­չակ[ի]ն մաշ­կն եւ կամ զթո­քին ե­ղե­քան մաշ­կն, պատ­ճառ­քն եւ նշա­նն այս են -Եւ նեղ, որ ի խռ­չա­կին, ի յայն մաշ­կն լի­նի...

ժը. 61բ-70ա Վասն թո­քին նե­ղե­րոյն, պատ­ճառն եւ նշա­նն -Եւ թո­քին ցա­ւերն այս են. խիստ հազն...

ժթ. 70ա-2ա Վասն կր­ծո­ցն նե­ղե­րոյն, որ լի­նի ի տա­փակ ջլե­րոյն մաշ­կն, որ զկողն է պա­տեալ, պատ­ճառ­ցն եւ նշա­նա­ցն -Ու­ռի­ցն է եւ ազ­գի ազ­գի ե­լուն­դ­նին...

ի. 72ա-3ա Վասն սր­տին ա­ռա­գաս­տին ցա­ւե­րոյն, պատ­ճառ­ցն եւ նշա­նսն -Են ի յայս ցա­ւե­րոյս, զոր կա­միմք ա­սել...

իա. 73ա-5բ Վասն սր­տին նե­ղե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն -Իսկ սր­տին նե­ղերն եւ ցա­ւերն այս են...

իբ. 75բ-82բ Վասն կե­րա­կ­րո­ղա­կան ան­դա­մոց, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն, զոր ա­սենք -Եւ սկ­սա­նինք ի ստա­մոք բե­րա­նին նե­ղե­րոյն...

իգ. 82բ-6բ Վասն ստա­մո­քա­ցն ատ­կին ցա­ւե­րոյն, պատ­ճառ­քն եւ նշա­նն -Ցա­ւեր, որ պա­տա­հին ստա­մո­քա­ցն ատ­կին...

իդ. 87ա-8բ Վասն ա­ղեա­ցն նե­ղե­րոյն, պատ­ճառն եւ նշա­նին այս են -Եւ մի­նն ի ցա­ւո­ցն այն է, որ ա­նուա­նի սն­թե­րի...

իե. 88բ-90ա Յա­ղա­կս կո­լ­ըն­ջին նե­ղե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն, զոր ա­սենք -Եւ կո­լին­ջն այն է, որ շատ ցա­ւէ փորն...

իզ. 90ա-1ա Վասն ճի­ճին եւ խղ­թա­յին եւ դդ­մի կտին, պատ­ճառն եւ նշա­նն, որ ա­սենք -Եւ զոր յի­շե­ցաք ի յայս ժժմ­ման­ցս...

իէ. 91ա-92բ Վասն ո­րո­վայ­նին ցա­ւո­ցն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն, զոր ա­սենք այս են -Եւ ո­րո­վայ­նն յղորդ ա­ղեա­ցն վեր­ջն են...

իը. 93ա-4բ Վասն լեր­դին ցա­ւե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն, զոր ա­սենք -Լեր­դին ցա­ւերն է, որ լի­նի ի լեր­դն, եւ է, որ լի­նի իւր ցավն ի յայլ ան­դա­մոց...

իթ. 94բ-7բ Վասն ըս­տ­ըս­խա­յին եւ ար­ծ­ը­վեաց, պատ­ճառն եւ նշա­նն -Պարտ է քեզ ի­մա­նալ զը[ս]տըս­խա­յին նե­ղերն...

լ. 97բ-8բ Վասն փա­ծ­ղա­նն ցա­ւե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն -Եւ փա­ծա­ղա­նն նե­ղերն, զոր ա­ռա­ջի­նին ա­սա­ցին...

լա. 98բ-9բ Վասն լե­ղոյն ցա­ւե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն ա­սենք -Նե­ղեր, որ լե­ղոյն լի­նի, դեղ­նու­թիւ­նն է մար­մ­նոյն...

լբ. 99բ-103ա Վասն ե­րի­կա­մա­ցն նե­ղե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն -Եւ ե­րի­կա­մաց նե­ղերն այս են. ա­ւազն եւ քարն...

լգ. 103ա-4բ Վասն փա­ղայ­բշ­տին նե­ղե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն -Նե­ղեր, որ ի փա­ղա­բուշ­տն լի­նին, քարն է եւ ու­ռի­ցն...

լդ. 104բ-6ա Վասն փո­րոյն ներ­քի մաշ­կին նե­ղե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն, զոր ա­սենք -Ցաւ, որ փո­րոյն մաշ­կին հան­դի­պի ի ներք­սէ...

լե. 106ա-13ա Վասն ծն­ընդ­կա­նին ան­դա­մո­ցն ցա­ւո­ցն, պատ­ճառն եւ նշա­նա­ցն -Նե­ղեր, որ ի յայս ան­դա­մուն­քս ըն­ծա­յին... (112բ)... տաք յո­լով եւ կամ պաղ յո­լով|| [...] || (113ա) տղայն կա­մի ձգել...

լզ. 113ա-5ա Վասն պոճ­կո­ռաց ցա­ւե­րոյն եւ ծնկ­նե­րոյն եւ ոտ­նե­րոյն, պատ­ճա­ռա­ցն եւ նշա­նա­ցն - Այս ան­դա­մո­ցս ցա­ւե­րոյն ա­նուան­քն այս են. ա­սեն ա[ռա­ջին] նե­ղոյն ե­րակ կա­նանց...

3. 115ա [Սկիզ­բն եր­րորդ գրո­ցս...]: Վասն այն ցա­ւոց նշա­նա­ցն, որ դեռ լի­նե­լոց է, որ կայ ի յա­ջողն մարդ­կա­ցն ի մար­մի­նն եւ ոչ յի­մա­նայ -Զի կան, որ գու­շա­կեն զա­րող­ջու­թիւն...

ա. 115ա-8բ Ա­րող­ջին դուռն, զոր ճա­նա­չեն բժշկքն ի յա­րող­ջն -Զի մար­մի­նն, որ լց­վի ի շատ կե­րա­կ­րոյ...

բ. 118բ-23բ Վասն նշա­նա­ցն նե­ղե­րոյն, որ ցու­ցա­նէ զա­մե­նայն ցա­ւսն -Լի­նե­լոց նե­ղերն կան, որ ի բնու­թե­նէն լի­նին...

գ. 123բ-5բ Յա­ղա­կս ցու­ցա­նե­լոյ զա­մսն տկա­րու­թեան, զոր ա­սենք -Եւ այս նշան­քս ի յեր­կուք բա­ժա­նին, ա­ռա­ջի­նն` զ[ը]նթա­նուր նշա­նսն...

դ. 125բ-7ա Դուռն վասն սուր եւ յեր­կար նե­ղե­րոյն -Ճա­նա­չել զայս եր­կու նե­ղս պարտ է...

ե. 127աբ Դուռն, որ ճա­նա­չեն զբու[հ]րա­նն եւ զիւր պատ­ճառսն -Եւ բու­հ­րա­նովն լի­նի կեանք եւ մա­հն...

զ. 127բ-9ա Դուռն, որ յի­մա­նաս զայն իր­քն, որ բու­հ­րա­նն իւ­րով լի­նի -Զի ուժն երփ շատ­նայ ի վե­րայ նե­ղոյն...

է. 129ա-32բ Դուռն վասն ճա­նա­չե­լոյ զբու­հ­րա­նին ա­ւերն -Բու­հ­րա­նին ա­ւերն այս են...

ը. 132բ-5ա Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զկե­նաց նշա­նն եւ զմա­հոյն -Երբ տես­նուս զե­րեսն հի­ւան­դին, որ այ­լայ­լեալ է եւ ցամ­քեալ...

 

թ. 135ա-7ա Դուռն ճա­նա­չե­լոյ, զոր ի մար­մ­նոյն ել­նէ, այս են - Ա­սեն ա­ռա­ջին ի­մ­աս­տուն­քն, թէ Ա­մէն իրք, որ ի մար­մ­նոյն ե­լա­նէ` չորս տե­սակք են...

ժ. 137ա-8բ, 214ա-4ա Դուռն, որ ցու­ցա­նէ զվա­տն եւ զա­ղէ­կն, որ ի քթէն ի­ջա­նի -Ե­թէ ա­րիւ­նն, որ ի քթէն ի­ջա­նէ, սեւ լի­նի...

ժա. 214ա-7ա Դուռն վասն բա­րի նշա­նա­ցն, զոր տե­սա­նեն բժիշկ[ք]ն եւ ի­մա­նան զոր­պի­սու­թիւն հի­ւան­դին -Է­թէ հի­ւան­դին ե­րեսն նման է զերդ ի յիւր ա­րող­ջու­թեան... Մարդ որ հեծկ­տուկ կալ­նու յիւր տկա­րու­թեան աւ­րերն եւ փռ­ընք­տայ, նայ հեծկ­տուկ կտ­րի:

Տպ. Գրի­գո­րիս, Քն­նու­թիւն բնու­թեան մար­դոյ..., Ե­րե­ւան, 1962:

Գ. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք]

1. 218ա Այլ դեղ քամ[ոյ] -Առ դմակ եւ աբ­րաւ Ժ Ժ դրամ... (3 տող, ԺԵ դ., բո­լոր­գիր):

2. ա. 218ա-22բ [ Ամ­սա­ցոյց] -Ի Նա­ւա­ս­ար­դի թէ լու­սին խա­ւա­րի, շատ ձուն գայ... Ի հրո­տից թէ լու­սին խա­ւա­րի... ան­ձ­րեւ բա­զում: Եւ Քրիս­տո­սի փառք... ա­մէն:

բ. 222բ [Յա­ղա­գս դրից լուս­նի] -Ի լու­սին Ա, ԺԱ, ԻԱ` յա­րե­ւելք է... Է, ԺԷ, ԻԷ` ի մէջ հիւ­սի­սոյ եւ յա­րե­ւե­լից է (գրուած 1473-ին Պա­րաք գր­չի ձեռ­քով):

3. ա. 1ա [Յա­ղա­գս տպա­զի­ոն ա­կին] - Ա­կն տպա­զի­ոն յուժ ծան­տ­րայ­գին է եւ պատ­վա­կան...

բ. 1բ [Ցանկ գրեանց, սպա­սուց եւ զգես­տից] - Այս­մա­ւուրք` Դ, Տա­րե­գիրք` Բ, Գան­ձայ­տետ[ր]` Բ...

գ. 1բ [Բո­լո­րակ գու­շա­կու­թեան` Ա-Ք] - Այս բո­լորս ցու­ցա­նէ, թէ այս գիր­քս որ­չափ զօ­րու­թիւն ու­նի...

դ. 1բ [Դեղ շա­տա­խօ­սի] -Կալ զդաղ­ձն եւ խառ­նեա ընդ ճան­չի լե­ղին... (գրուած նօ­տր­գ­րով ԺԷդ. ա­ն­ա­նուն նո­րո­գո­ղի ձեռ­քով):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

98բ (Կար­մ­րա­գիր) Մե­ղայ Աս­տու­ծոյ:

210բ Ո՜վ ըն­թեր­ցողք` բժ[ի]շկք եւ յի­մաս­տ­ն­այ­սէրք, զի գի­տա­ցաք, որ յոյժ բժշ­կէ գիր­քս, եւ ով որ բժշ­կէք եւ բժշ­կիք, կեն­դա­նու­թիւն շնոր­հե­ցէք եւ խն­դ­րե­ցէք յԱս­տու­ծոյ խո­ջայ Է­վա­չին, որ ա­նուա­նեն բժ[ի]շկ Սամց­խու, եւ որ­դոյ իւ­րոյ` Մու­րատ­բախ­շին, եւ ինձ` սու­տ­ա­նուն Յա­կոբ ի­րի­ցիս, եւ կամ Ո­ղոր­մի Գ ան­գամ:

217ա Ա­ւր­հ­նու­թի՜ւն եւ փառք...

Զշա­հա­վէտ եւ զուժ (= զյոյժ) աւ­գ­տա­կար գիր­քս այս, որ է Քն­նու­թիւն բնու­թեան մար­դոյս եւ նո­րին զա­նա­զան կրից եւ պատ­ճա­ռա­նաց հի­ւան­դու­թեան ցա­ւոց, զոր գրեալ էր հա­մայ­շի­րակ || (217բ) եղ­բայրն մեր Մար­գա­րէ վար­դա­պե­տն` աշ­խա­տու­թեամբ թարգ­մա­նո­ղու­թեամբ ի Գրի­գո­րի­սի:

 Արդ, որք հան[դ]ի­պիք սմայ կար­դա­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լով, կեն­դա­նու­թիւն խն­դ­րե­ցէք ի Քրիս­տո­սէ խո­ջայ Է­վա­չին, որ է բժիշկ Սամց­խու եր­կ­րիս` կա­րո­ղու­թեամ­բն Աս­տու­ծոյ, եւ որ­դոյ իւ­րոյ` Մու­րատ­բախ­շին, զոր տէր Աս­տուած պա­հես­ցէ խա­ղա­ղու­թեամբ եւ ընդ եր­կայն ա­ւուրս ա­րաս­ցէ. ա­մէն:

 Արդ, գրե­ցաւ գիրք[ս] այս, որ է ա­նուամպ Մաղ­րայ­պա­տի­նս, որ թարգ­մա­նի ի հայ բառս Բժշ­կա­րան, ի դուռս Մի­ջի վա­նաց Սուրբ Աս­տուա­ծած­նիս, ի հայ­րա­պե­տու­թեան տէր Ը­ռ­ըս[տ] ա­քի­սի, ի թա­գա­ւո­րու­թեան Տէր Գրի­գո­րի, որ է ա­ռաջ­նորդ Ս[ա]մց­խու եր­կ­րիս, ի տա­նու­տէ­րու­թեան պա­րոն Ա­զ­ը­զին եւ պա­րոն Վար­ձե­լին: Այլ ես, տէր, գրե­ցի գիր­քս, Ծարպ­իա­նի որ­դիս` տէր Յա­կո­բս, որ յայսմ ա­մի ձեռ­նայ­դ­րե­ցայ: Աայլ թո­ղու­թիւն ա­րա­րէք սղա­լա­նաց գր­քիս, զի յա­ռա­ջի գիրն էր եւ դժա­րայ­դարձ, զի զա­մե­նայն մար­դոյ զօ­դուա­ծսն քն­նէ ի յա­րապ լե­զուէն ի հայսն: Եւ որք յիշ­ման ար­ժա­նի առ­նէք զմեզ, յի­շես­ցէ եւ զձեզ Քրիս­տոս յոր­ժամ գայ դա­տո­ղա­կան յա­թոռն իւր, եւ թո­ղու­թիւն շնոր­հե­ցէք մեր եւ ձեր նն­ջե­ցե­լո­ցն ի Քրիս­տո­սէ. ա­մէն:

 

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

 

1. 220բ (Պա­րաք գր­չի) Եւ ծե­րո­ղս յի­շեայ:

222բ Ի թվին Հա­յոց ՋԻԲ (1473), տրէի ԺԸ, մար­տի Ժ, ես մե­ղա­ւոր գր­չա­կս` Պա­րա­քս, որ գրե­ցի զայս Ամ­սա­ցուց Իս­պին հա­մար: Ով հան­դի­պիք կար­դա­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լով, Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք եւ թո­ղու­թիւն մե­ղաց խնդ[ր]ե­ցէք, եւ Աս­տուած ձեզ եւ մեզ ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

2. 114բ (ԺԷ դ., նօ­տր­գիր) Սո­րա կազ­մո­ղին ձեռն չո­րա­նայ, զի յե­տ՛ւ յա­ռա[ջ] (նման` 57ա, 60բ, 61բ, 70ա, 72ա, 73ա, 75բ, 86բ, 92բ):

3. 220բ (ԺԸ դ., շղա­գիր) Գր­քիս տէրն գրիս գրո­ղի մե­ղա­ցն տէր կե­նայ: Գր­չա­փորձ` 154բ, 155ա, 156ա, 217բ (վրա­ցե­րէն):

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

 Աղ­քր­մա՞ն    ԺԸ -XVIII

ԳՐԻՉ` Յա­կո՞բ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Սու[լթ]ան խա­թու՞ն:

ԹԵՐԹ` 12 (223-34): ՊՐԱԿ` 1 12: ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25 17 (նա­խա­պէս` 22 16. մկ­րա­տուած եւ հա­ւա­սա­րե­ցուած Ա ձե­ռա­գ­րի չա­փե­րին): ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 232ա): ՏՈՂ` 15-27 (խառն):

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

223ա-34բ [Ռա­մ­գիրք...] -Ա, Գ տուն` թաս­տիս, որ է կէս սի­րե­լի: Ա, Դ` թար­պեհ, որ է կէս յար­կամ: Ա, Ե թ` թաթ­լիթ, որ է կա­տա­րեալ սի­րե­լի... տես իմ կի­նն հետ ինձ լօ սէր է ||<... (շար. թա­փուած):

Պահ­պա­նուած թեր­թե­րը ի­րար շա­րու­նա­կու­թիւն չեն կազ­մում:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

233ա Ի Աղ­քր­ման, հա­յոց ա­րե­գի ամ­սին ԺԹ, օրն Բ-շաբ­թի է, հռո­մա­յէ­ցոց յու­նիս ամ­սին ԺԲ օրն Բ-շաբ­թի /// Լու­սին ԺԱ ա­ւուր էր, կեն­դա­նա­կեր­պն` Կա­րի­ճն էր:

-(Լու­սանց­քում) Յա­կոբ: Սու[լթ]ան խա­թուն:

Գր­չա­փորձ` 223ա (խո­շոր բո­լոր­գ­րով) Աս­պա­հան, Աս­տուած, Աս­տուա­ծօ:

416

ՄԽԻ­ԹԱՐ ՀԵ­ՐԱ­ՑԻ, ՋԵՐ­ՄԱՆՑ ՄԽԻ­ԹԱ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ

ՉԻԸ -1279

 

ԳՐԻՉ` Կոս­տան­դին: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Սի­մէ­ոն ե­պս.:

ԹԵՐԹ` 120 (= 116+2 պահ­պա­նակ +2 պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նակ): ՊՐԱԿ` Ա-ԺԵ 8 (Ա 6, Գ 10, ԺԴ 9, ԺԵ 3): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25,6 17,4: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 63ա: Նօ­տր­գիր` 11բ-9ա): ՏՈՂ` 22-23 /մի շարք թեր­թեր տար­բեր. 118բ` 16, 7բ, 8ա, 119ա` 17, 114աբ` 25, 119բ` 29: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ կար­մ­րա­ւուն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` սպի­տակ թուղթ (ԺԸ դ.): ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 2 (թեր­թա­կա­լուած`1-2)+2(Ա-Բ), թուղթ, մա­հի­կա­ն­շան լու­սա­դ­րոշ­մով, ԺԸ դ. յա­ւե­լում (1ա-2ա է­ջե­րում յա­ւե­լա­գիր դե­ղա­գ­րեր. տե՛ս Դ, ¢ բ):

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 8ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան (8ա): Զ ա ր դ ա գ ի ր` հան­գու­ցա­գիր (8ա, 119բ): Գ ո յ ն ե ր` բաց շա­գա­նա­կա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ -ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ -Մաշ­տոց: Ժ-ԺԱ դդ: 1+1 (թեր­թա­կա­լուած` 3, 120), ստա­ցուած 2 ա­ռան­ձին թեր­թե­րի ե­զ­րա­հա­տու­մից: Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` 4ա): Կար­դալ` 120աբ «Եւ է, որ մեծ է ի ձէնջ, ե­ղի­ցի ձեր սպա­սա­ւոր... ար­ժա­նի ա­րա զը­սա ի ձեռն տն­տե­սու­թեա­նս` ըն­դու­նել ի քէն գիր որ­դե­գ­րու­թեան ան­ձե­ռա­գործ եւ ա­ն­աշ­խա[տ]: 3ա «գոր­ծսն քո, քան­զի հո­գիդ քո լի­նի քեզ դա­տա­խազ... գայ ի մատ[նել] զխաչ­հա­նող[ ա­ցն] ըն­կա­լ­ցի: 3աբ «[Կա]նոն զար­մ­տիս, սերմ, կալ եւ հն­ձան ա­ւր[հնե­լոյ]: Ըն­թեր­ցուած Յո­վէ­լէ մար­գա­րէէ. [Քա]ջա­լե­րեաց, եր­կիր, [խ]նդա եւ ու­րախ լեր... եւ ոչ ա­մա­չես­ցէ ժո­ղո­վուրդ իմ յա­ւի­տեան (Բ, 21-27):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար. մի քա­նի տեղ թր­ջուած: Նախ­կի­նում 2 ան­գամ (1538թ., ԺԸ դ.) նո­րո­գուած, իսկ վեր­ջերս` մաս­նա­կի­օ­րէն (114-9):

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 4ա Բժշ­կա­րան. ա­նուամ­բն Աս­տու­ծոյ` միայն վասն ե­րեք ազգ ջեր­ման­ցն. ա­րա­րեալ Մխի­թա­րայ ի­մ­աս­տուն բժշ­կի, որ ի Հեր քա­ղա­քէ ծն­ըն­դեամբ, եւ վար­ժեալ ի­մ­աս­տու­թեամբ հե­լե­նաց­ւոց, հա­յոց, ա­րա­բա­ցոց եւ պար­սից

-4ա-5բ [ Ա­ռա­ջա­բան հե­ղի­նա­կի] -Ես` Մխի­թար Հե­րա­ցի, տրու­պս ի բժշ­կաց, որ ի ման­կու­թե­նէ սի­րող ե­ղէ ի­մ­աս­տու­թեան եւ բժշ­կա­կան ա­րուես­տից եւ վար­ժե­ցայ ի դպ­րու­թիւն ա­րա­բա­ցոց եւ պար­սից եւ հե­լե­նաց­ւոց, տե­սի յըն­թեր­ցու­մն, որ առ նո­սայ գրո­ցն, զի ու­նէ­ին զա­րուեստ բժշ­կու­թեան լի եւ կա­տա­րեալ ըստ ա­ռա­ջին ի­մաս­տ­նո­ցն, այ­սին­քն զնա­խա­գի­տու­թիւն, որ է ի­մաստ եւ վար­դա­պե­տու­թիւն բժշ­կա­կան ա­րուես­տից: Եւ ի Հայք բնաւ ոչ գտի զվար­դա­պե­տու­թիւն եւ զի­մաստ նա­խա­գի­տու­թեա­նն, այլ զս­տա­ծու­մն միայն, եւ այս ոչ ըստ կար­գի եւ լի, այլ հա­մա­ռաւտ եւ ծաղ­կա­քաղ աս­տի եւ ան­տի հա­ւա­քեալ` յայլ եւ յայլ գր­չաց եւ մտաց այ­լայ­լած: Կա­մե­ցայ ա­պայ ըստ ի­մոյ կա­րո­ղու­թեա­նս || (4բ) առ­նել զգիր­քս զայս միայն վասն ե­րեք ազգ ջեր­ման­ցն` հա­մա­ռաւտ նա­խա­գի­տու­թեամ­բն եւ ստած­մամ­բն: Զբա­ւան­դա­կն, որ վասն ա­րուես­տի բժշ­կու­թեա­նս ի­մ­աս­տու­թիւն, թո­ղի, եւ զե­րեք ազգ ջեր­ման­ցս միայն հա­ւա­քե­ցի եւ թարգ­մա­նե­ցի ի հայ բար­բառ: Պատ­ճառ ու­նե­լով այսմ աշ­խա­տու­թեան, զսէր եւ զյաւ­ժա­րու­թիւն սր­բոյ եւ աս­տուա­ծա­պա­տիւ կա­թ­ու­ղի­կո­սին Հա­յոց տառն Գրի­գո­րի, որ մա­կա­կո­չի Տղայ: Սա, որ էր յա­ջորդ յԱ­թոռ սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չին Հա­յոց, զոր տե­սի ա­մե­նայ­նիւ սի­րող ի­մ­աս­տու­թեան եւ հը­մուտ, եւ յա­ղա­գս այ­սո­րիկ յաւ­ժա­րե­ցի ի պէ­տ­ըս եւ ի յաւ­գուտ սո­րայ առ­նել զգիր­քս զայս ի հո­ռոմ եւ յա­րա­պիկ եւ ի պար­սիկ գրեանց, ըստ ի­մոյ կա­րո­ղու­թեա­նս եւ շնոր­հի, զոր ետ ինձ Տէր գի­տու­թիւն լե­զուաց եւ գրոց նո­ցայ:

Կար­գե­ցի եւ շա­րե­ցի ըստ չո­րից նիւ­թո­ցն կար­գի. զնա­խա­գի­տու­թիւն եւ զս­տա­ծու­մն բժշ­կու­թեան վասն ե­րեք ազգ ջեր­մե­րոյն միայն. || (5ա) զբոր­բո­սա­յի­նն եւ զան­բոր­բոսն, զսուրն եւ զեր­կա­րաւ­րեայն, զնու­պա­յովն եւ զան­նու­պայն, զսեռ նո­ցա եւ զտար­բե­րու­թիւն, զտե­սակ եւ զյա­տուկ եւ զպա­տա­հու­մն, որք զկ­նի հի­ւան­դու­թեան­ցն լի­նին:

Զի ա­ռին նախ բժ­ըշ­կա­կան վար­դա­պետ­քն զՀինկ նե­րա­ծու­թեան­ցն Պոր­փիւ­րի յառս Ա­րիս­տո­տէ­լի ի­մաս­տա­սի­րի, ե­դին հի­մն եւ կա­նոնք բժշ­կա­կան ա­րուես­տին, նոյն­պէս եւ մեք շա­րե­ցաք եւ հաս­տա­տե­ցաք ըստ կար­գի հին եւ նոր վար­դա­պե­տա­ցն եւ ա­րա­րաք զգիր­քս զայս եւ ա­նուա­նե­ցաք Ջեր­մանց մխի­թա­րու­թիւն, զի սա մխի­թա­րէ զբ­ժիշ­կն ուս­մամբ, իսկ զհի­ւան­դն` ա­ռող­ջու­թեամբ, ո­ղոր­մու­թեամբ եւ աւ­գ­նա­կա­նու­թեամբ ա­րար­չա­գոր­ծին Աս­տու­ծոյ: Եւ ա­րա­րի զսա գեղ­ջուկ եւ ար­ձակ բար­բա­ռով, զի դիւ­րա­հաս լի­ցի ա­մե­նայն ըն­թեր­ց­օ­ղաց առ ի յի­շա­տա­կել զմեզ եւ խն­դ­րել թո­ղու­թիւն մե­ղաց ի մար­դա­սի­րէն Աս­տու­ծոյ:

Թարգ­մա­նե­ցաւ եւ գրե­ցաւ գիր­քս այս յա­մի հա­զա­րե­րոր­դի հա­րիւ­րե­րոր­դի ութ­սու­նե­րոր­դի չոր­րոր­դի տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի գա­լս­տեա­նն, || (5բ) յո­րում էր եւ թուա­կա­նս Հա­յոց ՈԼԳ (1184), ի հայ­րա­պե­տու­թեան սր­բա­զան կա­թ­ու­ղի­կո­սիս Հա­յոց տեառն Գրի­գո­րի` որ­դոյ Վաս­լի բա­րե­պաշտ իշ­խա­նի Պալ­հա­ւու­նոյ, որ եւ պատ­ճառ է գրո­ցս:

-5բ-7բ Հա­ւա­քու­մն կար­ճա­ռաւտ եւ պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան եւ ստա­ծու­մն բժշ­կու­թեան վասն ե­րեք ազգ ջեր­ման­ցն միայն ա­սա­ցեալ (ցանկ` Ա-ԽԷ) -Ա. Վասն թէ զի՛նչ է ջեր­մն... ԽԷ. Խրատք բժշ­կաց:

-8ա-9ա Հա­ւա­քու­մն հա­մա­ռաւտ եւ պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան եւ ստա­ծու­մն բժշ­կու­թեան վասն ե­րեք ազգ ջեր­մե­րոյն միայն ա­սա­ցեալ (նա­խա­դ­րու­թիւն) -Ի բա­նից Մխի­թա­րայ Հե­րա­ցո ի­մ­աս­տուն եւ ճար­տար բժշ­կի... ան­ս­ղալ ստա­ծել եւ բժշ­կել:

Խո­րա­գ­րին յա­ջոր­դող «Ի բա­նից... ե­թէ հա­տուա­ծը օ­տա­րա­մուտ է,

գա­լիս է նա­խ­օ­րի­նա­կից եւ հե­ղի­նա­կի խօս­քին է հիւ­սած որ­պէս

ծա­նօ­թու­թիւն:

ա. 9ա-12ա Ա. Վասն թէ զի՛նչ է ջեր­մն եւ զի՛նչ է սահ­ման նո­րա, եւ որ­պէ՛ս լի­նի ջեր­մն եւ ուս­տի՛ց ըն­ծա­յի -Պարտ է գի­տե­նալ, որ ջեր­մն աւ­տար տա­քու­թիւն է...

բ. 12աբ Բ. Պատ­մու­թիւն եւ նա­խա­գի­տու­թիւն վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ կո­չի ա­փի­մե­ռա­ւս - Այն ջեր­մն, որ կո­չի ա­փի­մե­ռա­ւս...

գ. 12բ-3ա Գ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն ի տաք կե­րա­կ­րոց ըն­ծա­յի -Միաւ­րեայ ջեր­մն, որ պատ­ճառն ի տաք կե­րա­կ­րոց ըն­ծա­յի...

դ. 13ա-4ա Դ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն ի տաք ա­րե­ւէ լի­նի կամ սա­մում աւ­դէ եւ տաք տե­ղեաց -Իսկ ում այս ջեր­մս հան­դի­պի, գլուխն տա­քա­նայ...

ե. 14ա-5բ Ե. Վասն միաւ­րեայ [ջեր­մա­նն], որ պատ­ճառն ի ցր­տոյ լի­նի -Իսկ այս ջեր­մս, որ ըն­ծա­յի ի խիստ ցր­տոյ...

զ. 15բ-8ա Զ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն ի փո­թոթ ջրոյ լուա­նա­լոյն լի­նի - Այս ջեր­մս լի­նի, յոր­ժամ մար­դն լուան­վի ծծ­մի ջրով...

է. 18ա Է. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն ի յե­րեք հո­գոյն դատ­մա­նէն լի­նի -Որ է հո­գի բնու­թեան եւ հո­գի կեն­դա­նու­թեան եւ հո­գի զգա­յու­թեան...

ը. 18ա-9բ Ը. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն ի սիրտ ե­լա­նե­լոյն լի­նի -Իւր նշա­նն այն է, որ ե­րեսն կար­միր լի­նի...

թ. 19բ-21բ Թ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն հո­գսն եւ տրտ­մու­թիւ­նն լի­նի -Պարտ է գի­տե­նալ, որ հո­գսն եւ տրտ­մու­թիւ­նն...

ժ. 21բ-3ա Ժ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն ի տա­քու­թե­նէ լի­նի - Այս ջեր­մս ի զգա­յա­կան հո­գոյն հան­դի­պի...

ժա. 23ա-5ա ԺԱ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն յայ­տոյ­ցէ լի­նի, որ ի ցայ­լսն ե­լա­նէ կամ ի ցա­ւէ մի, որ յայլ ան­դա­մսն լի­նին -Ըն­ծա­յի այս ջեր­մս ի հոգ­ւոյ կեն­դա­նու­թե­նէն...

ժբ. 25բ-6բ ԺԲ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն ի շատ կե­րա­կ­րոյ լի­նի եւ ի թուխ­մա­յէ -Մահ­մա­տի Զա­քար­իայն ա­սէ, ե­թէ Այս ջեր­մա­նս պատ­ճառն ի շատ կե­րա­կ­րոյ լի­նի...

ժգ. 26բ-7բ Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն ի յա­նաւ­թի կե­նա­լոյն լի­նի - Ա­պու Ճե­րի­ճն ա­սէ, ե­թե Այս ջեր­մս...

ժդ. 27բ-8բ ԺԴ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն շատ դա­տե­լն լի­նի, ի ծա­նր եւ ի դժար բա­նէ -Դիաւ­ժէ­նն ա­սէ, թէ այս ջեր­մս...

ժե. 28բ-9բ ԺԵ. Վասն միաւ­րեայ ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն խոն­ճե­նա­լն լի­նի եւ մնա­լն ի ճա­նա­պար­հի ձի­ով կամ հե­տե­ւակ -Բա­գա­րատ ա­սէ, ե­թէ Շտա­պով շար­ժել զմար­մի­նն...

ժզ. 29բ-30բ ԺԶ. Վասն ջեր­մա­նն, որ պատ­ճառն զու­քա­մն եւ նզ­լայն եւ հազն լի­նի -Փաւ­լոս ա­սէ... թէ Զայս ջեր­մա­նս պատ­ճառ­քն եւ զն­շան­քն...

ժէ. 30բ-1ա ԺԷ. Վասն ջեր­մա­նն, որ զկ­նի փո­րան­ցու­թեա­նն լի­նի -Սի­նա­յի որ­դին ա­սէ, թէ Այս ջեր­մա­նս պատ­ճառն...

ժը. 31ա-2բ ԺԸ. Վասն ջեր­մա­նն, որ զկ­նի մահ տա­րա­ժամ ու­նի -Դաւ­ժէ­նն ա­սէ, ե­թէ Այս ջեր­մա­նս պատ­ճառն...

ժթ. 32բ-3բ ԺԹ. Վասն ջեր­մա­նն, ո­րը զկ­նի նուա­ղին եւ թա­լա­նան -Թեպթ Կու­ռայն (= Սա­պիթ Կու­ռան) ա­սէ, թէ Այս ջեր­մա­նս պատ­ճառն...

ի. 33բ-9ա Ի. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն Գ ցեղ հալ եւ մաշ ջեր­մե­րոյն, ե­թէ քա­նի՛ ազգ են եւ ընդ քա­նի՛ ցեղ բա­ժա­նին եւ զիւ­րեանց պատ­ճառն եւ զտե­ղի­քն, ե­թէ ու՛ր եւ որ­պէ՛ս լի­նի -Զայս ջեր­մս հո­ռոմ ա­նուա­նէ ըկ­տի­կաւն (տո­ղա­մ­էջ` լփճպճՋ) եւ տա­ճի­կն` դկ (տո­ղա­մ­էջ` ճգ)...

իա. 39ա-45բ [ԻԱ]. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան ա­ռա­ջին ցեղ հալ եւ մաշ ջեր­մա­նն, որ ի տա­քու­թե­նէ լի­նի -Եւ ին­քն ընդ ե­րեք ցեղ բա­ժա­նի...

ԻԱ գլ­խա­հա­մա­րը դրուած է Ի գլ­խի «Վասն ա­ռա­ջին ազգ ջեր­մա­նն,

զոր հալ եւ մաշ ա­սա­ցաք են­թա­գլ­խի մօտ (34բ): Նշա­նա­կել ենք ըստ

ցան­կի:

իբ. 45բ-51բ ԻԲ. Պատ­մու­թիւն եւ նա­խա­գի­տու­թիւն վասն սլին ջեր­մա­նն, որ է թո­քոյն խոց­նա­լն եւ մա­շի­լն -Հո­ռո­մն եփ­թէ­սի­սս ա­նուա­նէ...

իգ. 51բ-6բ ԻԳ. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն ա­մե­նայն ցեղ բոր­բո­սա­յին ջեր­մե­րոյն ո­րիշ ո­րիշ -Սկիզ­բն առ­նեմք եւ ա­սեմք զսի­նա­խա­ւս ջեր­մն...

իդ. 56բ-8ա ԻԴ. Պատ­մու­թիւն եւ նա­խա­գի­տու­թեան վասն ա­րեա­նն ջեր­մե­րոյն -Իսկ յա­ռաջ սկիզ­բն ի սի­նէ­խա­ւսն առ­նեմք...

իե. 58ա-64ա ԻԵ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան սի­նէ­հիս ջեր­մա­նն, որ ի յա­րե­նէ լի­նի, եւ ին­քն ե­րեք ցեղ բա­ժա­նի -Զայս ջեր­մս հո­ռո­մն սի­նէ­հիս ա­նուա­նէ...

իզ. 64ա-6բ ԻԶ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան այն ջեր­մա­նն, որ հետ այ­տոյ­ցին լի­նի, զոր մա­շա­րայ կո­չի, եւ հո­ռո­մն ռու­սա­պէլ ա­սէ - Ա­պա թէ այս ջեր­մս հետ այ­տո­ցին լի­նի...

իէ. 66բ-9բ ԻԷ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան այն ջեր­մա­նն, որ զկ­նի ծաղ­կին լի­նի -Իսկ այն ջեր­մն, որ զկ­նի ծաղ­կին լի­նի...

իը. 69բ-71ա ԻԸ. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն պլ­ղա­մին ջեր­մե­րոյն -Ըն­ծա­յի ջերմ եւ պլ­ղա­մէն, յոր­ժամ բոր­բոսն աւ­տար տա­քու­թիւն ըն­ծա­յեց­նէ...

իթ. 71բ-5ա ԻԹ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան ա­փի­մե­ռի­նոս ջեր­մա­նն, որ ի պլ­ղա­մէն լի­նի, որ թարգ­մա­նի ա­մե­նա­ւուր ջեր­մն - Այլ պա­տեհ է ի յայս ջեր­մա­նս սկիզ­բն զբ­նու­թիւ­նն կակ­ղա­ցու­ցա­նել...

լ. 75աբ Լ. Պատ­մու­թիւն եւ նա­խա­գի­տու­թիւն վասն այն եր­կու ջեր­ման­ցն, զոր ա­նուա­նեն ան­փիլ­իա­ւս եւ լի­պի­րայ - Այս եր­կու ջեր­մս ըն­ծա­յին հով եւ ի հաստ եւ յղոր­կուտ պլ­ղա­մէ...

լա. 75բ-6բ [ԼԱ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան եր­կու ջեր­մա­նն, որ ան­փիլ­իա­ւս եւ լի­պիր­իայ կո­չեն ցան­կից: Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան այն ջեր­մա­նն, որ ան­փիլ­իա­ւս կո­չի -Պա­տեհ է բժշ­կին, որ ի յայս ջեր­մս զիւր յոյզն...

լբ. 76բ-80բ ԼԲ. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն խար­տեշ մաղ­ձին ջեր­մոյն, որ է սփ­րայն, եւ հո­ռո­մն քսան­թին խաւ­լին ա­սէ -Յա­ռաջ պա­տեհ է ի­մա­նալ զմաղ­ձին ջեր­մերն...

լգ. 80բ-7ա ԼԳ. Վասն մտած­ման եւ բժշ­կու­թեան յիս­տակ տռիտ­էա­ւս ջեր­մա­նն, զոր հո­ռո­մն ա­կ­ռուա­ւս ա­նուա­նէ եւ տա­ճի­կն խաս­լայ, որ թարգ­մա­նի ա­նա­պակ եւ յիս­տակ մաղ­ձին ջեր­մ­նն - Այլ պա­տեհ է, որ ի քա­մէ եւ յան­գահ բժշ­կեն զայդ ջերմդ...

լդ. 87ա-9բ ԼԴ. Վասն ստած­ման եւ բժ­շու­թեան սուր եւ այ­րե­ցող ջեր­մա­նն -Զոր հո­ռո­մն ա­ւեք­սիս եւ դիակ­սիս ա­սէ...

լե. 89ա-91ա ԼԵ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան այն ջեր­մա­նն, զոր հո­ռո­մն եր­կու եւ կր­կ­նակ տռի­տեա­ւս կո­չէ եւ տա­ճի­կն ղպ­լա­զմայ, զոր ի յար[ ա­պն] տռի­տեա­ւս ա­նուա­նէ - Այս ջեր­մս ըն­ծա­յի, երբ մաղ­ձն մէն բոր­բո­սի...

լզ. 91ա-2բ ԼԶ. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն ջեր­մա­նն, զոր հո­ռո­մն ի­միտ­ռի­տեա­ւս ա­սէ եւ տա­ճի­կն ղա­տր ալ-ղբ, որ թարգ­մա­նի կէս ե­րե­քաւ­րեայ - Այս ջեր­մս յեր­կու նիւ­թէ ըն­ծա­յի եւ յեր­կու տե­ղեաց լի­նի...

լէ. 92բ-4ա ԼԷ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան ի­միտ­ռի­տեա­ւս ջեր­մա­նն -Պա­տեհ է բժշ­կին, որ զայս ջեր­մա­նս զս­տա­ծու­մն ըստ յաղ­թող նիւ­թն այր­նէ...

լը. 94ա-6ա ԼԸ. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն սաւ­դա­յին ջեր­մե­րոյն, որ է սեւ մաղ­ձն -Յա­ռաջ զտե­տա­ռի­տի­ոսն յի­շենք...

լթ. 96ա-101բ ԼԹ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան տե­տառ­տէ­ոս ջեր­մա­նն -Տա­ճի­կն րղբ ա­սէ, որ թարգ­մա­նի չո­րե­քաւ­րեայ...

խ. 101բ-4բ Խ. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն բնա­կան սաւ­տա­յին ջեր­մա­նն -Բնա­կան սաւ­տա­յին նշան­նին ջեր­մա­նն այս են...

խա. 104բ ԽԱ. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն հին­կաւ­րեայ եւ վե­ցաւ­րեայ ջեր­մա­նն -Վասն այն եր­կու ջեր­մե­րոյն, զոր հին­կաւ­րեայ եւ վե­ցաւ­րեայ ա­նուա­նեն...

խբ. 104բ-5բ ԽԲ. Վասն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան հին­կաւ­րեայ եւ վե­ցաւ­րեայ ջեր­մա­նն -Պա­տեհ է ստա­ծել զայս ջեր­մս բնա­կան...

խգ. 105բ-7ա ԽԳ. Պատ­մու­թիւն վասն տաս­նու­մե­կաւ­րեայ ջեր­մա­նն [եւ վասն մե­տա­սա­նաւ­րեայ ջեր­մա­նն ստած­ման եւ բժշ­կու­թեան] -Իսկ այս ջեր­մս յա­մե­նայն տաս­նու­մէկ ա­ւր ա­պա բե­րէ զիւր նու­պայն...

 Այս ջեր­մի «Պատ­մու­թեան եւ «Բժշ­կու­թեան գլուխ­նե­րը եւ՛

ցան­կում, եւ՛ բնա­գ­րում, ի տար­բե­րու­թիւն տպա­գ­րի, միա­կ­ցուած են եւ

նշուած ԽԳ գլ­խա­նի­շով:

խդ. 107ա-10բ ԽԴ. Պատ­մու­թիւն նա­խա­գի­տու­թեան վասն Դ ժա­մա­նա­կա­ցն, ո­րով յա­ռա­ջա­գէտ լի­նի բժիշ­կն զմա­հուն եւ զկե­նա­ցն յա­մե­նայն ցեղ հի­ւան­դու­թիւնք -Զի ա­մե­նայն ցեղ հի­ւան­դու­թիւն թէ սուր լի­նի, թէ յեր­կա­րաւ­րեայ...

Ըստ տպա­գիր օ­րի­նա­կի` յա­ջորդ ԽԵ-ԽԷ գլուխ­ներն այս գլ­խի

են­թա­մա­սերն են: Փա­կա­գ­ծուած խո­րա­գ­րե­րը` ըստ ցան­կի:

խե. 110բ-1ա ԽԵ. [Գի­տու­թիւն նշա­նա­ցն, որ զա­ռող­ջու­թիւն գու­շա­կեն] -Եւ այլ տե­սա­նէ զջեր­մա­նն նու­պայն...

խզ. 111ա-3ա ԽԶ. [Գի­տու­թիւն նշա­նաց, որ զմա­հն գու­շա­կեն] - Այլ ա­սէ Գաղ­իա­նոս, ե­թէ նշան­նին, որ ցու­ցա­նեն զսուր հի­ւան­դու­թիւն­քն...

խէ. 113աբ ԽԷ. Վասն ե­թէ դի­մաւք մար­թի բժշ­կին զհի­ւան­դն ստա­ծել եւ բժշ­կել -Պարտ է բժշ­կին, որ զհի­ւան­դն ծա­ռա­յէ, որ զդէ­մսն ի Ժ իրք այր­նէ... տաս­նե­րորդ` զուժն եւ զզաւ­րու­թիւն հի­ւան­դին:

Տե՛ս «Մխի­թա­րայ բժշ­կա­պե­տի Հե­րաց­ւոյ Ջեր­մանց մխի­թա­րու­թիւն,

Վե­նե­տիկ, 1832:

Բ. 113բ-8բ [Նուս­խայք զան­զան ցեղ հի­ւան­դու­թեանց դե­ղե­րոյն]

ա. 113բ Հապ իա­րեճ, որ աւ­գ­տէ գլ­խոյն եւ ա­չա­ցն եւ ոս­կե­րա­ցն եւ հա­նէ զյա­ւե­լուա­ծն եւ զգի­ճու­թե­ներն ի գլ­խոյն եւ յա­մեն մար­մ­նոյն -Առ Ե ազգ հլե­լիճ...

բ. 115ա Գաղ­իա­նո­սի հա­պն խիստ ա­ղեկ, որ իբ­րեւ զա­ռա­ջի­նս գոր­ծէ -Առ սա­պռ, սա­կա­մու­նի, շահ­ման­դալ...

գ. 115ա Հապտ հապ, որ կո­չի ոս­կի, որ հա­նէ զսաֆ­րայն ի գլ­խոյն եւ ի մար­մ­նոյն եւ տա­նի զդեղ­նու­թիւ­նն -Առ սա­պռ Ա դրամ, դե­ղին հա­լի­լա կէս դրամ...

դ. 115ա Հապ­գլ­խա­ցա­ւի, երբ ի հո­վէ լի­նի եւ ա­ւուրք ցա­ւէ եւ ա­չաց եւ ա­կան­ջաց -Առ սա­պռ Ա դրամ, շա­հմ հան­դալ...

ե. 115ա Այլ գլ­խա­ցա­ւու­թիւն, թէ ի հո­վէ լի­նի, թէ ի շո­ղոյ -Առ սա­պռ Բ դրամ, աւ­շին­դր...

զ. 115ա Ո­րոյ բնու­թիւ­նն հով է եւ ցա­ւէ ոս­կեր­քն եւ գլուխն. խուրս աւ­կ­տա­կար է եւ գո­ված -Առ սպի­տակ թր­պութ...

է. 115աբ Սո­ր­ըն­ջա­նին հա­պն, որ աւ­գ­տէ ոս­կ­րա­ցա­ւի խիստ ա­ղէկ -Առ սո­ր­ըն­ջան ու պու­զի­տան...

ը. 115բ Հապ, որ հա­լէ զմեծ ու զպինդ փայ­ծաղն -Առ սա­պռ ու քա­րե­նոյ տա­կի կե­ղեւ...

թ. 115բ Լու­քին խուրսն, որ աւկտ լեր­դին... եւ յոր­դէ ջր­հեղն -Առ լուք ըն­տ­րած...

ժ. 115բ Ղա­ւե­թի խուրսն, որ աւ­գ­տէ ի հին տա­քու­թե­նէն ու լեր­դին ցա­ւե­լոյն ու ի կա­լուա­ծո­ցն -Առ ղա­ւե­թի քա­մուք...

ժա. 115բ-6ա Կթ­խա, որ տան ու­ժով մար­դոյ... -Առ թա­ռան­կոյն Ժ դրամ...

ժբ 116աբ Կթ­խա, որ տան վա­տուժ մար­դոյ -Առ թա­ռան­կոյն Ժ դրամ...

ժգ. 116բ-7բ [Խրատ դեղ առ­նե­լոյ] - Այլ ա­մե­նայն ոք, որ դեղ կա­մե­նայ առ­նուլ...

ժդ. 117բ Շա­րապ եւ մաղձ­դեղ, որ քա­ղէ զսաֆ­րայն ու զդեղ­նու­թիւ­նն -Առ Գ դ[րամ] դար­սե­նի...

ժե. 117բ-8ա Նշանք լուծ­ման մա­ճու­նի այս է... -Առ սեր­կե­ւիլ կամ խն­ծոր...

ժզ. 118աբ Վասն մա­ճու­նի, որ լու­ծու­մն առ­նէ... եւ ի պլ­ղա­մէ սր­բէ -Առ ամ­բ­րաւ Կ դրամ...

ժէ. 118բ Սփուփ վասն ա­րեան եւ խիստ լուծ­ման -Առ քար­հապ եւ յա­տ­պէ... թէ չաւ­գ­տէ, դու այլ մի մնար հի­ւան­դին:

Տե՛ս «Ջեր­մանց մխի­թա­րու­թիւն, 1832, էջ 140-150:

Գ. 114աբ [Բժշ­կա­րան]

Մասն ԺԳ դ. մէկ այլ բժշ­կա­րա­նի: Նա­խա­պէս ե­ղել է 5 թերթ, ո­րոն­ցից

4-ը կտ­րուած հա­նուած. ե­րե­ւում են հետ­քե­րը: Ստո­րին լու­սանց­քում 2

 ան­գամ նշուած. « Այս թուղ­թս ա­ւե­լորդ է:

ա. 114ա [ Այս նշանք հի­ւան­դաց` ճա­նա­չել զա­ղէ­կն եւ զվա­տն -... Հան]կարծ հեղ­ձուկ բռ­նէ եր­կեղ մա­հու... (խո­րա­գի­րը` ըստ վեր­ջ­նա­տո­ղի):

բ. 114աբ Վասն ե­թէ քա­նի դի­մաւք [մար­թի բժ]շկին զհի­ւան­դն ստա­ծել եւ բժշ­կել -Պարտ է բժշ­կին, երբ զհի­ւան­դն ծա­ռա­յէ, որ զդէ­մսն Ժ իրք այ­նէ... (Հմմտ. Ա, ¢ խէ):

գ. 114բ Վասն ձեռ­նա­լուա­յի նշա­նաց` ի­մա­նալ զհի­ւան­դին զկե­նա­ցն եւ զմա­հուն -Յոր­ժամ զհի­ւան­դին զգոզն տե­սա­նես ա­ռաւ­տուն... ի շաֆ­րա­յին շա­տու­թե­նէն լի­նի, որ շատ ||... (շար. թա­փուած):

Դ. [Յա­ւե­լա­գ­րու­թիւնք]

ա. 119բ Ա­նուանք եւ խաս­իաթք դե­ղեր[ոց ի հայ] ի յա­րապ եւ ի լա­տին լե­զու - Ա­նի­ոսն. յա­րա­պն` ա­նի­սուն, լա­տի­նն` ա­նի­զը... Ա­ւշ­նէ, որ է կաղ­նի ծա­ռին ղօզն. յար[ ա­պն...]:

Գրուած ԺԴ-ԺԵ դդ., ա­զատ է­ջի վրայ եւ շա­րու­նա­կուած: Շար. այժմ

թա­փուած: Պահ­պա­նուել է միայն 16 բառ:

բ. 1ա-2ա [Դեղք զա­նա­զան ցա­ւոց]:

Գրուած ԺԸ դ. 2 տար­բեր ձեռ­քով` նօ­տր­գիր եւ շղա­գիր` Ա­չա­ցա­ւի,

Գո­դի, Կեր ցա­ւի, Հին ցա­ւի, Ձի­ու խո­ցի, Փայ­ծա­ղի, 0ձա­հա­րի եւ

կար­ճա­հա­րի:

գ. 48ա, 48բ, 50ա, 51ա, 60բ, 63ա, 90ա, 93բ, 102ա, 118բ, 119բ է­ջե­րում նո­րո­գող Յո­վա­սա­փի ձեռ­քով մի շարք դե­ղ­ա­նուն­ներ ու բա­ռեր:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

119ա Փա՜ռք... Ի յեւ­թն հա­րիւ­րե­րոր­դի քսա­նե­րոր­դի ու­թե­րոր­դի (1279) թուա­կա­նի Հա­յոց գրե­ցաւ գիր­քս այս, որ է Ջեր­ման բժշ­կա­րան, հրա­մա­նաւ աս­տուա­ծա­զար­դեալ ե­պիս­կո­պո­սին Սի­մէ­ո­նի, ի վա­յե­լու­մն ան­ձին իւր եւ ի պէ­տս եղ­բայ­րա­կան միա­բա­նեալ ան­ձանց, եւ յետ ե­լից իւր` յի­շա­տակ հոգ­ւոյ: Եւ գրե­ցաւ սա ձե­ռամբ մե­ղա­պարտ ծա­ռա­յիս Աս­տու­ծոյ Կոստ[ ան­դ­նի], եւ կա­տա­րե­ցաւ սա ի թուա[կա­նիս] ՉԻԸ (1279), յամ­սեա­նս աւ­գա­ւս­տո­սի, որ ա­ւր Թ է: Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք հան­դի­պիք սմայ, թո­ղու­թիւն մե­ղաց հայ­ցե­ցէք յԱս­տու­ծոյ մեզ եւ ծնո­ղաց մե­րոց եւ զար­մից, եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ եւ յի­շե­ցե­լո­ցս ո­ղոր­մես­ցի, ո­րում փա՜ռք յա­ւի­տեա­նս: Գրե­ցաւ հաս­տա­տու­թեամբ ի կա­մս Աս­տու­ծոյ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

119ա (Նօ­տր­գիր) Դար­ձեալ յի­շե­ցէք զՅո­վա­սափ սար­կա­ւագ, որ կր­կին կազ­մե­ցի զգիր­քս եւ ոս­լա­իւ եւ նշա­նա­գի­րով փո­քր ի շա­տէ ըստ ան­գի­տու­թեան մե­րում: Եւ որ յի­շէ զմեզ, յիշ[ե]ալ լի­ցի ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մեր­մէ. ա­մէն: Ի թվին ՋՁԷ (1538):

119բ (Նոյն ձեռ­քով, հա­յա­տառ-թուր­քե­րէն).

Սա­լամ օ­լ­սուն սան­ղայ, այ­նում չրա­ղի,

Ու­նու­տուր­լա­րի­միշ կո­զ­տան ի­րա­ղի.

Ել տի­լին­տան եա­րայ ղար­տա­շում, տե­րում:

417

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

ԺԶ -ԺԷ –XVI-XVIII

ԳՐԻՉ` Բա­սիլ:

ԹԵՐԹ` 170. չգ­րուած` 169բ, 170ա: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԵ 12 (Ա, Բ, Ե 11, ԺԲ 10, ԺԵ 7): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25 17,3: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 82ա): ՏՈՂ` 31: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ կտաւ, որ այժմ հա­նուած:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ -ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ - Ա­ւե­տա­րան Մատ­թէ­ո­սի: ԺԱ-ԺԲ դդ.: 1 (Ա)+1 (Բ): Մա­գա­ղաթ, երկ­սիւն, ուղ­ղա­գիծ եր­կա­թա­գիր (նմուշ` Աբ): Ու­նի լու­սան­ցա­զարդ: Կար­դալ Աա, Աբ, Բա, Բբ. «քեզ, Սի­մովն, որ­դի Յով­նա­նու... ա­սաց ցնո­սա: Եւ իբ­րեւ ե­կին ի ժո[ղո­վուր­դն] (ԺԶ, 17-ԺԷ, 14):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նակ­նե­րը, 1-12, 112-25, 158-70 ցե­ցա­կեր: Կազ­մի թի­կուն­քի վե­րին եւ ստո­րին մա­սի կա­շին եւ փա­կան­ներն ըն­կած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1ա-79ա Գրի­գո­րի ե­պիս­կո­պո­սի Նիւ­սաց­ւոյ (=Նե­մե­սի­ո­սի) Յա­ղա­գս բնու­թեան մար­դոյ

Տե՛ս Լ0 470, 2ա-115ա: Ցանկ/չիք: ¢ա-խբ/2ա-79ա (թե­րի` լա, լբ:

 Ա­ռանց գլ­խա­նի­շի` դ-ե, թ-ժա, իզ, իթ, լա, լթ: լգ նշուած` լզ):

Յի­շա­տա­կա­րան թարգ­մա­նու­թեան /143բ:

Բ. 79ա-143բ Գրի­գո­րի ե­պիս­կո­պո­սի եղ­բ­օր Բար­ս­ղի Տե­սու­թիւն ի մար­դոյն կազ­մու­թիւն

Տե՛ս Լ0 470, 116բ-213ա Ցանկ /չիք: ¢ա-լբ/79ա-243բ ( ա­ռանց

գլ­խա­նի­շե­րի` ա, բ, զ, ը, ժ, ժգ, իե, լ):

Գ. ա. 144ա-բ Լու­ծու­մն Բնու­թեան գրո­ցն -Որ­պէս ոչ հնար, այլ ազգ լի­նել...

բ. 144բ-9ա Ի Հոգ­ւոյն ճառն -Գն­դա­տե­սակ ձեւք ան­հա­տից...

գ. 149ա-բ Վասն միա­ւո­րու­թեան հո­գոյ եւ մար­մ­նոյ -Քան­զի միա­ւո­րեալք տա­րեր­քս այլ ինչ ե­ղեն...

դ. 149բ-50ա Վասն մար­մ­նոյ -Իսկ ա­նա­րեան­ցն յայլ...

ե. 150ա-2ա Վասն տա­րերց -Տա­րրն աշ­խար­հա­կան է...

զ. 152ա-բ Վասն տե­սո­ղա­կա­նին -Կիրք ան­բա­նու­թեան ան­ձին ի տե­սա­կա­նէ...

է. 152բ-3ա Վասն ե­րե­սաց -Կո­նոս պատ­կեր, Պղա­տոն ճա­ճան­չա­կ­ցու­թիւն...

ը. 153ա Շօ­շա­փե­լեաց -Եր­կու լե­զու ա­մե­նայն կեն­դա­նեաց...

թ. 153ա Ճա­շա­կե­լեաց -Ճա­շա­կե­լի­քն ուր հպին...

Չու­նի բնա­գ­րի Ժ գլ­խի «Յա­ղա­գս լսե­լեաց լուծ­մուն­քը:

ժ. 153ա Հո­տո­տե­լեաց - Ա­նու­շա­հո­տու­թիւն ի մար­մին յոր եւ...

ժա. 153ա-բ Ի­մա­ցո­ղա­կա­նին - Այս է, որ ի ձեռն ե­րա­զոց նշա­նա­կէ...

ժբ. 153բ-4ա Յի­շո­ղա­կա­նին -Իսկ յի­շո­ղա­կա­նն է յիշ­ման...

ժգ. 154ա-6ա Վասն ներ­տ­րա­մա­դ­րե­ցե­լոյ եւ յա­ռաջ­բե­րե­լոյ -Մկուն­քն նօ­սր է...

Չու­նի բնա­գ­րի ԺԵ գլ­խի «Յա­ղա­գս ան­բա­նին մա­սին... լուծ­մուն­քը:

ժդ. 156ա Վասն ցան­կա­կա­նին -Կամ զար­դար եւ էսն կամ զկար­ծե­ցեա­լն...

ժե. 156ա-7ա Հեշ­տու­թեանց -Որք ինչ ուս­ման­ցն են եւ տե­սու­թեան...

ժզ. 157ա-բ Տրտ­մու­թեան -Քան­զի փու­թա­ցողն տըրտ­մես­ցի եր­բէք...

ժէ. 157բ Սրտ­մ­տու­թեան -Ի վերծ­խու­թե­նէ մաղ­ձոյ...

ժը. 157բ-8ա Եր­կե­ղի -Քան­զի եր­կու­ցեալք ի վրի­պա­նաց...

Չու­նի բնա­գ­րի ԻԱ գլ­խի «Յա­ղա­գս ան­բան եւ ան­հ­նա­զան­դին բա­նի

լուծ­մուն­քը:

ժթ. 158ա-բ Կե­րա­կ­րա­կա­նին -Ըստ ո­րում ի խո­րու­թե­նէ է...

ի. 158բ Շն­չե­րա­կաց -Շն­չե­րա­կն զսիր­տն ու­նի իւր սկիզ­բն...

իա. 158բ-9ա Սեր­մ­նա­կա­նին -Քան­զի եւ ի ձեռն գոր­ծա­րա­նա­ցն...

իբ. 159ա Տա­ր­ո­րո­շու­մն զօ­րու­թեանց կեն­դա­նեաց - Ան­ձ­նա­կան է, որ ըստ մեր յօ­ժա­րու­թեան...

իգ. 159ա-բ Ըստ յար­ձակ­ման կամ ըստ յօ­ժա­րու­թեան շար­ժու­թեան, որ է հար­կա­ւոր ցան­կա­կա­նին -Լծ. Մի եւ նոյն է ըստ յար­ձակ­մա­նն...

իդ. 159բ-60բ Շն­չոյ -Եւ շունչ ան­ձ­նա­կա­նաց գոր­ծոց է...

իե. 160բ-1ա Կա­մա­ւո­րի եւ ա­կա­մա­յի -Գործ է ներ­գոր­ծու­թիւն բա­նա­կան...

իզ. 161ա Ա­կա­մա­յի -Ո­չինչ նպաստ ե­ղեալ ըստ իւ­րու­մն յար­ձակ­ման...

իէ. 161ա-բ Ան­գի­տու­թեան եւ ա­կա­մա­յին -Դար­ձեալ այլ է վասն ան­գի­տու­թեան...

իը. 161բ-2ա Կա­մա­ւո­րի -Իսկ ոչ ան­գի­տու­թեամբ, ե­թէ ոչ յո­րոց...

իթ. 162ա-բ Նա­խա­յօ­ժար[ու­թեան] -Քան­զի ա­սեմք ա­խոր­ժել զողջ գո­լն...

լ. 162բ-3բ Վասն ո­րոյ խոր­հիմք -Քան­զի խըն­դ­րեմք, թէ մեծ է քան զեր­կիր ա­րե­գա­կն...

լա. 163բ-4բ Ճա­կա­տա­գ­րին -Ոչ միայն ընդ հա­սա­րա­կաց...

լբ. 164բ Աս­տե­ղա­ցն ճա­կա­տա­գ­րին -Քան­զի գոլ ո­մանք...

լգ. 164բ-5ա Վասն որ ա­սեն զյօ­ժա­րու­թիւն գոր­ծո­ցն ի մեզ գոլ -Իսկ ճա­կա­տա­գիր յար­մա­րու­մն ի­մն գո­լով...

լդ. 165ա-բ Պղա­տոն ի ճա­կա­տա­գիրն -Ըստ է­ու­թեան զա­մե­նե­ցունց ան­ձն...

լե. 165բ Վասն որ ի մեզ է առ­նե­լն, որ է ան­ձ­ն­իշ­խա­նա­կա­նին -Ին­ք­նա­մա­տոյ­ցն ան­շ­ըն­չի­ցն եւ բան...

լզ. 165բ-6ա Թէ են ինչ, որ ի մեզ է առ­նե­լն - Ա­մե­նայն ար­հեստ, թէ՛ դար­բ­նու­թիւն, թէ՛ հիւ­ս­նու­թիւն...

լէ. 166ա-բ Վասն զինչ պատ­ճա­ռի ե­ղաք ան­ձ­ն­իշ­խանք -Եւ ա­մե­նայն, որ խոր­հի որ­պէս ի վե­րայ նո­րին...

լը. 166բ Նա­խա­խ­նա­մու­թեան -Քան­զի ա­մե­նայն մա­սին մար­մ­նոյ ե­րե­ւի...

լթ. 167ա-9ա Ոյց է նա­խա­խ­նա­մու­թիւն -Նախ տե­սու­թեան­ցն եւ ա­պա ա­մե­նայ­նի... բայց դա­հի­ճն յար­ձա­կե­ցաւ եւ սպան ժլա­տի­ցն, ա­գա­հա­ցն (հմմտ. Լ0 55):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԹԱՐԳ­ՄԱՆ­ՉԻ

Տե՛ս Լ0 470, 115ա:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

143բ Ընդ նո­սին եւ զյետ­նեա­լս ի բո­լոր բա­րեաց գոր­ծառ­նու­թեանց զսո­րին գծող զԲա­սիլ, որ բա­զում ա­մօք ծա­ռա­յե­ցի գրոյն եւ ի հո­գին ոչ ժա­մա­նե­ցի, ա­ղա­չեմ յի­շել ի Տէր, ո՜ բա­րե­միտ պա­տա­հողք սմին, նա­եւ զա­շա­կեր­տն իմ զԳ­րի­գոր, եւ որ ա­ռա­տն է յա­մե­նայ­նի, յի­շո­ղացդ եւ յի­շե­լո­ցս ո­ղոր­մես­ցի: Ե­ւս եւ զծ­նո­ղսն իմ եւ զեղ­բարսն ըստ հոգ­ւո եւ ըստ մար­մ­նոյ ա­ղա­չեմ յի­շել ի մաք­րա­փայլ յա­ղաւ­թս, զի եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք յո­ղոր­մու­թիւն Աս­տու­ծոյ, որ է ա­ւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ա­մէն:

Գր­չա­փորձ` 170բ (նօ­տ­րա­խառն շղա­գիր) Ա, Էա, ա: Այս է, որ սուրբ մատ­նե­լոյ, Այս է, որ ա­մե­նայն բա­նն [հրե]շտա­կաց բա­զա­նա­նել եւ շուն­ճ­ըն քա­շե­լոյ ա­մե­նայն զօ­րու­թիւն քա­շե­լոյ բա­նին ա­թո­ռոյ սե­րօ­փէք քա­շե­լոյ եւ զօ­րու­թիւն հա­նե­լոյ:

418

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս   ՌՄ­ԿԷ -1818

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր հօ­ճա:

ԹԵՐԹ` 131+1 (կրկ. 1). չգ­րուած` 1ա-բ, 130գ-դ: ՊՐԱԿ` 1-17 8 (ԺԷ 4): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 23,3 16,8: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 78ա): ՏՈՂ` 21-29 (խառն): ԿԱԶՄ` շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, ոս­կե­գոյն եզ­րա­գ­ծե­րով, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` ծաղ­կա­թուղթ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1ա-74բ Գրի­գո­րի ե­պիս­կո­պո­սի Նիւ­սաց­ւոյ (=Նե­մե­սի­ո­սի) Յա­ղա­գս բնու­թեան մար­դոյն

Տե՛ս Լ0 470, 2ա-115ա: Ցանկ /129ա-բ: ¢ա-խբ/1գ-74բ (¢ իգ-ն իդ-ից

յե­տոյ): Յի­շա­տա­կա­րան թարգ­մա­նու­թեան/74բ: Լու­սանցք­նե­րում նոյն

գր­չով Լու­ծում-ներ:

Բ. 75ա-130բ Գրի­գո­րի ե­պիս­կո­պո­սի եղ­բ­օր Բար­ս­ղի Տե­սու­թիւն ի մար­դոյն կազ­մու­թիւն

Տե՛ս Լ0 470, 116բ-213ա: Ցանկ /129բ: ¢ա-լբ/75ա-128ա:

Լու­սանցք­նե­րում նոյն գր­չով Լու­ծում-ներ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

128ա Յի­շա­տա­կա­րան այ­նմ, յոր­մէ գա­ղա­փա­րե­ցաւ եւ սա: Փա՜ռք հօրն ա­նս­կզ­բ­նա­կա­նի եւ բա­րէ­խ­նամ Որդ­ւոյն միած­նի եւ կեանք եւ կեն­դա­նա­րար Հոգ­ւոյն ճշ­մար­տի, ե­ռա­կի եւ ե­զա­կի, ան­բա­ժա­նե­լի եւ ան­շ­փոթ մի­ու­թեա­նն այժմ եւ միշտ եւ յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից, որ ար­ժա­նի ա­րար զի­մս ան­պի­տա­նու­թիւ­նս եւ զօ­րա­ցոյց զի­մս տկա­րու­թիւն լի­նել գր­օղ եւ ստա­ց­օղ այսմ աս­տուա­ծա­յին ի­մ­աս­տու­թեան խառ­նա­րա­նիս եր­կուց տա­ռի­ցս: Ա­ռա­ջի­նն, որ է Բնու­թիւն մար­դոյն, եւ եր­կ­րոր­դն` Կազ­մու­թեան, ի վար­ժու­մն ի­մ­աս­տու­թեան ման­կանց նո­րոյ Սի­օ­նի:

 Արդ, ես` ա­ն­ար­ժան եւ մեղ­սա­մա­կարդ ո­գիս, սոսկ ա­նուամբ սպա­սա­ւոր բա­նի Յա­կոբ Թա­գոր­ցիս, փա­փա­գ­օղ ե­ղէ աս­տուա­ծա­յին գան­ձու­ցս առ ի վար­ժու­մն ան­ձին ի­մոյ եւ յետ աս­տեա­ցս յի­շա­տակ հոգ­ւոյ ի­մոյ եւ ծնո­ղաց: Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք պա­տա­հիք սմա, ան­մե­ղա­դիր լի­նիք խո­շո­րու­թեան գրոյս, զի կա­րիք բաղ­ձա­նաց ի­մոց ստի­պէր զիս, յոր­մէ կա­պեալ ի սէր բա­նից սո­րին, մո­ռա­ցայ զի­մս տկա­րու­թիւն եւ ա­պա­ւի­նե­ցայ ի Հո­գին Սուրբ եւ յա­ղօ­թս սր­բո­ցն եւ գտի օգ­նա­կա­նու­թիւն իմ տկա­րու­թեա­նս, ի ձեռն ա­ռի ծրել եւ հա­սի յա­ւարտ: Եւ ե­ղեւ կա­տա­րու­մն այսմ տա­ռի­ցս ի թուա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց ԷՃ­ԿԷ (1318), յաշ­խար­հս Ա­րե­ւե­լից, ի գա­ւա­ռիս Սիւ­նեաց, ի հրեշ­տա­կա­բ­նակ մե­նաս­տա­նիս, որ կո­չի Գլա­ձոր, զոր հա­մար­ձա­կիմ զսա կո­չել եր­կ­րորդ Ա­թէ­նս եւ մայ­րա­քա­ղաք ա­մե­նայն ի­մաս­տից, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Ստե­փան­նո­սի եւ կեն­սա­կիր աս­տուա­ծա­բաղձ Սուրբ Նշա­նից, որ է ճշ­մա­րիտ ի կե­նաց փայ­տէն եւ դամ­բա­րա­նի սուրբ վար­դա­պե­տին Ներ­սէ­սի, ի վար­ժա­պե­տու­թեա­նս քաջ հռե­տո­րի եւ ա­մե­ն­ի­մաստ փի­լի­սօ­փա­յի ե­ռա­մե­ծին Ե­սա­յեայ` ճշ­մա­րիտ պատ­կե­րի Աս­տու­ծոյ եւ || (128բ) Հոգ­ւոյն նե­ր­ըն­դու­նո­ղի, խո­հեմ, հեզ եւ ա­րի հոգ­ւոյն, յո­րում կամք դե­գե­րեալ ի դրու­նս ի­մաս­տից սո­րա բա­զումք` ա­շա­կեր­տեալ բա­նին ճշ­մար­տու­թեան, զոր լու­սա­ւո­րեալ բա­ցա­յայ­տէ զբա­զում խր­թին եւ դժուա­րա­լու­ծա­նե­լի եւ ան­յայտ ի­մաս­տս ծած­կեալ, զոր ի գիրս Հին եւ Նոր Կտա­կա­րա­նաց եւ վար­դա­պե­տա­կան տա­ռից, որ ի բա­զում ժա­մա­նա­կաց խցեալ ի հա­րանց նախ­նա­կա­նաց: Զոր մաղ­թեմ Աս­տու­ծոյ, զի տա­ցէ զսա պա­րա­գայց ա­մօք եւ խա­ղա­ղա­կան կե­նօք ընդ եր­կայն ա­ւուրս լու­սա­տու եւ հա­մա­ռօ­տիչ բա­նին նուա­ղեա­լս սե­ռի հայ­կեան եւ տա­նս Թոր­գո­մայ եւ յետ ե­լից աս­տեա­ցս մաս­նա­կից ա­րաս­ցէ սր­բոց լու­սա­ւոր­չա­ցն եւ աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տա­ցն Բար­ս­ղի, Աս­տուա­ծա­բա­նին Նիւ­սեայ եւ սր­բոյն Մես­րօ­պայ:

 Արդ, ա­ղա­չեմ զա­մե­նե­սեան, որք հան­դի­պիք այսմ տա­ռի, յի­շել յո­ղոր­մու­թեա­նն Քրիս­տո­սի զվե­րո­յի­շեալ սուրբ վար­դա­պե­տն, որ զա­մե­նե­սեան սի­րով ժո­ղո­վէ եւ ծն­օ­ղա­բար խնա­մէ, մա­նա­ւանդ զի­մս ա­ն­ար­ժա­նու­թիւն յայսմ օ­տար եւ նժ­դեհ վայ­րիս եւ զմար­մ­նոյ ծնո­ղա­ցն զգութ եւ զխ­նամ յա­ւէտ յիս ցու­ցա­նէ, ոչ միայն բա­նիւ սփո­փէ, այ­լեւ գոր­ծով կա­տա­րէ, որ ի վե­րայ ա­մե­նայ­նի եւ զեն­թա­կ­այս շնոր­հեաց հան­դերձ ծնո­ղօք իւ­րովք ի մե­ղաց թո­ղու­թիւն ե­ւս եւ զհո­գե­ւոր եր­կամբ ծնեալ որ­դեա­կն իւր զՏի­րա­ցուն` զբազ­մե­րախ­տի եղ­բայրն իմ ըստ հոգ­ւոյ հան­դերձ ծնո­ղօք յի­շել ի Տէր: Նա­եւ զնա­խա­սա­ցեալ ծր­օղ եւ ստա­ց­օ­ղս զՅա­կոբ հան­դերձ ծնո­ղօ­քն եւ ա­մե­նայն զար­միւք ա­ղա­չեմ յի­շել ի մե­ղաց թո­ղու­թիւն, եւ Աս­տուած յի­շո­ղացդ եւ յի­շե­լոց ո­ղոր­մես­ցի. ա­մէն:

 Արդ, գրե­ցաւ ի հայ­րա­պե­տու­թեա­նն տեառն Կոս­տան­դեա Կե­սա­րաց­ւոյ եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեա­նն Հա­յոց 0շնի եւ նո­ր­ըն­ծայ թա­գա­ւա­րի` հա­րա­զատ որդ­ւոյ իւ­րոյ Լէ­օ­նի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

74բ Եւ ի վե­րոյ գրե­լոյ օ­րի­նա­կե օ­րի­նա­կե­ցաւ այս գիրս ձե­ռամբ Գրի­գոր հօ­ճա­յէ, թուին ՌՄ­ԿԷ (1818), ի Պօ­լիս:

419

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

ՌՄԻԶ -1777

 

ԳՐԻՉ` Գրի­գոր դպիր: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Յա­կոբ: ԾԱՂ­ԿՈՂ` Յով­հան­նէս Ծաղ­կա­րար:

ԹԵՐԹ` 105. չգ­րուած` 1ա-5բ, 11բ, 103բ-5բ: ՊՐԱԿ` 1 -9 12(Ա 11, Թ 10): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 23,5 16,8: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (նմուշ` 47ա): ՏՈՂ` 32: ԿԱԶՄ` բաց շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, սեւ բծե­րով, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` ձե­ռա­գ­րի թղ­թից:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Զ ա ր դ ա գ ի ր` 12ա, 66բ (թռ­չ­նա­գիր): Գ ո յ ն ե ր` ոս­կի (բրո՞­նզ):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թա­նա­քի ազ­դե­ցու­թիւ­նից թուղ­թը գու­նա­փո­խուած 104-5 եւ Բ փեղ­կի աս­տա­ռը մա­սամբ ցե­ցա­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 6ա-11ա Յա­ղա­գս բնու­թեան մար­դոյ -Ի չո­րից գո­յա­ցեալ ա­սի մար­դն... ին­քն ա­ն­կա­րօտ է եւ ան­մար­մին. այս­պէս եւ ի ցան­կու­թիւն եւ ի հեշ­տու­թիւ­նս մար­մ­նոյ:

 

Բ. 12ա-65բ Ե­րա­նե­լոյն Գրի­գո­րի Նիւ­սաց­ւոյ ա­սա­ցեալ Վասն բնու­թեան մար­դոյ

Տե՛ս Լ0470, 2ա-115ա: Ցանկ/չիք: ¢ա-խբ/ 12ա-65բ (ո­րոշ գլուխ­ներ

հա­մա­րա­կա­լուած չեն): Յի­շա­տա­կա­րան թարգ­մա­նու­թեան/ չիք:

Գ. 66ա-99բ Գրի­գո­րի ե­պիս­կո­պո­սի եղ­բ­օր Բար­ս­ղի Տե­սու­թիւն ի մար­դոյ կազ­մու­թիւն

Տե՛ս Լ0470, 116բ-213ա: Ցանկ/65բ-6ա: ¢ա-լբ/66ա-99բ (չու­նի ¢ իե-լա):

Դ. 99բ-102բ Հերմ[ե]ա Ե­ռա­մե­ծի Առ Ասկ­ղե­պի­ոս Սահ­մանք - Աս­տուած ի­մա­նա­լի աշ­խարհ... յի­մա­նա­լի աշ­խար­հի իս­կս մնայ սէր գո­յա­ցու­թիւն:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 99բ Զբազ[մա]մեղ նուաստ գրի­չս` զԳ­րի­գոր չն­չին դպիրս յի­շես­ջիք ի Տէր, որ ծրե­ցի զգիր­քս թվին Հա­յոց ՌՄԻԶ (1777):

2. 102բ (ծաղ­կո­ղի, ծայ­րա­կապ` «Տէր Յո­հան­նէս Ծաղ­կա­րա­րէ սոյն գր­քո ա­սա­ցեալ է)

Տեառն Յի­սու­սի պաշ­տօ­նէ­իս,

Է՜ ըն­թեր­ց­օղ, միտ դիր բա­նիս,

Րամք սո­փես­տից յայս­միկ հո­վուիս

Յոյժ պի­տա­նի գրե­ցին զգիրս,

Ոչ ու­նայն բա­նս ան­գո­ս­նե­լիս,

Հոգ­ւոյն շնոր­հաց իբ­րեւ հե­ռիս,

 Այլ շա­հա­ւէ­տս եւ պի­տա­նիս,

Նա­նիր գոր­ծոց պա­հեն զան­ձի­նս,

Նա­յեաց մտօք զբա­նս տա­ռիս:

Է ար­դէ­օք բան, որ հա­ճիս,

Սի­րով սո­րին յայ­ն­ժամ վա­ռիս,

Ծօմ յի­մաս­տի­ցն մեզ լու­ղես­ցիս,

 Ա­հա ա­ծեմ վկա բա­նիս,

Ղամ­բար ան­շ­էջ հա­յոց ազ­գիս,

Կա­րի Ան­յաղ­թն Դա­ւիթ ի գիրս

 Ա­րար Լուծ­մու­նս, զի կր­կի­ցիս

Րա­խ­ճա­նու­թեան սոյն սուրբ տա­ռիս:

 Ա­ռա­ւել սէր եդ սի­րե­լիս,

Րա­բու­նա­բար փե­թակ մեղ­րիս,

Է­ին շնոր­հիւ կազ­մեաց կեր­լիս,

Սո­րա ե­թէ ուն­կն­դ­րի­ցիս,

Ոչ դուզ­նա­քեա զբա­նս շա­հիս,

Յա­ւէտ բաղձ­մամբ թէ ու­սա­նիս,||

(103ա)Նուրբ ի­մաս­տիւք վե­րալ­նա­նիս,

Գտեալ Յա­կոբ բա­նա­սի­րիս,

Րա­մից գիտ­նոց զայս բաղ­ձա­լիս,

Քան զբ­նա­ւս ու­նայն բա­րիս,

Ու­ղիղ վար­կաւ զբան տա­ռիս,

 Այ­նու առ­թիւ ստա­ցաւ զայս գիրս,

Սա­կս կր­թե­լոյ իւ­րոյ զմի­տս

 Ա­րար, որ­քան ու­նէր կա­րիս,

Ցյանկ ե­լա­նու­մն տը­րա­կիս

Ետ նկա­րեալ ինձ` անհ­մ­տիս

 Ա­խորժ ծաղ­կու­նս եւ ոս­կէ գիրս.

Լե­րուք յի­շողք ծնո­օղ­քս ընդ իս,

Էն մաք­րես­ցէ զձեր հո­գիս:

420

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

Է­ջմ­իա­ծին     ԺԸ -XVIII

ԳՐԻՉ` Մար­գա­րէ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Ղա­զար վրդ.:

ԹԵՐԹ` 125+1 (կրկ. 12). չգ­րուած` 27բ, 84բ, 99ա, 112բ-3բ, 125բ: ՊՐԱԿ` 12 12 (Գ 4, Ը 9, Թ 13, Ժ-ԺԱ 8): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 21 16: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն (28ա-84ա, 98ա-125ա), երկ­սիւն (1ա-27ա, 85ա-97բ): ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (1ա-84ա: Նմուշ` 63ա): ՏՈՂ` 38(1ա-27ա), 29(28ա-84ա), 37-39(85ա-97բ), 25(98ա-112ա), 37(114ա-125ա): ԿԱԶՄ` կա­շի, աս­տա­ռը` թուղթ: Պահ­պա­նակ` թուղթ 1+1:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Զար­դա­գիր` կեն­դա­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, սեւ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 1-22 մա­սամբ ցե­ցա­կեր: 27-28 եւ 84-85 թեր­թե­րի մի­ջեւ կտ­րուած հա­նուած մի շարք չգ­րուած թղ­թեր: Նո­րո­գու­թեան ժա­մա­նակ թեր­թերն խառ­նուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 1ա-27ա Գրի­գո­րի Նիւ­սաց­ւոյ Յա­ղա­գս կու­սու­թեան, ե­թէ սեպ­հա­կա­նէ աս­տուա­ծայ­նոյ եւ ան­մար­մին բնու­թեա­նն կու­սու­թիւն

Տե՛ս Լ0470, 216ա-87ա: Չու­նի ԻԲ գլ­խից բաց թող­նուած «Եւ յայտ է...

հա­տուա­ծը: Ը գլ­խա­նի­շը դրուած է Թ գլ­խի մօտ (11ա), իսկ Թ գլ­խա­նի­շը`

նոյն գլ­խի «Քան­զի որ­քան ինչ... հա­տուա­ծի (12ա) մօտ: Ժա գլու­խը

 ա­ռանց գլ­խա­նի­շի, սկ. « Աս­տուա­ծա­յին եւ ա­նա­րատ... (13բ):

Բ. 28ա-39բ, 64ա-75բ, 40ա-63բ, 76ա-97բ Բանք ոսկ­իա­կանք... շա­րա­դ­րե­ցեալ... եղ­բայր Յա­կո­բէ Յօ­ռա­ճի­ոյ, ի կար­գէն քա­րո­զո­ղաց, յու­մեմ­նէ ե­պիս­կո­պո­սէ Եան­վէն­սի­ոյ

Տե՛ս Լ0404, 1ա-286. Ու­նի միայն Առջ­բն., ¢ ա-բ, դ-ժբ, ժէ-ժը, իգ-իը,

լ-լբ, լդ, լե, խա, խգ, խէ-խը, ծ, ծգ, ծը, կգ, հա, ձե, ձը, ղա, ղթ, ճա-ճբ, ճդ,

ճզ, ճժ, ճժբ, ճժը, ճիա, ճիէ, ճլգ, ճլզ, ճլթ, ճխա, ճխե, ճծա, ճծե, Ցանկ

մա­տե­նիս: Գլուխ­ներն այս­տեղ ա­ւե­լի հա­մա­ռօտ են, իսկ մի քա­նի

գլուխ­ներ (օր. դ, ժե, իգ եւ այ­լն) ու­նեն այլ խմ­բա­գ­րու­թիւն: Յա­ւե­լեալ

ու­նի.

ա. 56ա-բ Ի ժո­ղո­վր­դոց իւ­րեանց հա­նի­ցեն զձեզ, այլ ե­կե... -Ի նոյն ժա­մա­նա­կն ծա­նր էր ա­ռա­քե­լոց...

բ. 56բ-7ա Հայր զա­մե­նայն, զոր ինչ կա­մի, եւ կա­րէ -Զա­մե­նայն, զոր ինչ կա­մե­ցաւ եւ ա­րար...

գ. 57ա-8ա Նի­կո­տի­մոս ի գի­շե­րի գնաց -Զխոր­հուր­դն ի­մաս­տ­նոց յոյժ խո­րին է...

Գ. 98ա Յա­ղա­գս քե­րա­կա­նու­թեան հա­մա­ռօտ լուծ­մունք ա­րա­րեալ ի տէր Ա­ռա­քե­լոյ Սիւ­նեաց` ա­շա­կեր­տի ե­ռա­մե­ծի Գրի­գո­րի քաջ հռե­տո­րի, ի խն­դ­րոյ եր­կուց ո­մանց քաջ վար­դա­պե­տաց Ե­զե­կի­էլ Կա­պա­նաց­ւոյ եւ եր­կ­րորդ մե­ծա­հան­ճար գրոց ա­շա­կեր­տեալ ան­ձին Շմա­ւո­նի քա­հա­նա­յին: Ա­րա­րաք լու­ծու­մն վասն դիւ­րա­լուր հաս­կա­նա­լոյ զխո­րու­թիւն բա­նից քե­րա­կա­նին

ա. 98ա-101ա Յա­ղա­գս նա­խե­րորդ քե­րա­կա­նու­թեան: Ա­ռա­ջին, որ ա­սէ յա­ղա­գս քե­րա­կա­նու­թեան -Նախ պարտ է գի­տել, զի ա­մե­նայն խո­րա­գիր...

բ. 101ա-4բ Յա­ղա­գս քե­րա­կա­նու­թեան -Քե­րա­կա­նու­թիւն է ներհ­մ­տու­թիւն...

գ. 104բ-7բ Յա­ղա­գս վեր­ծա­նու­թեան քեր­թո­ղաց -Քեր­թո­ղաց ա­սէ բազ­մու­թիւն...

դ. 107բ-11բ Յա­ղա­գս հագ­ներ­գու­թեան հար­ցեալ -Զինչ է հագ­ներ­գու­թիւն...

ե. 111բ-2ա Իսկ այժմ յա­ղա­գս վան­կից -Հարց. Զի՞նչ է վան­քն եւ հե­քն...

զ. 112ա Յա­ղա­գս փա­ղա­ռու­թեան -Իսկ փա­ղա­ռու­թիւն այն է... Մո­րեխն թան­ձր է եւ բար­ձր կու թռ­չի կամ... (ընդ­հա­տուած):

Դ. 114ա-25ա Քա­րոզ Մե­ծի ուր­բա­թին սգոյ, ի բան ա­ռա­քե­լոյն, որ ա­սէ. Ե­թէ տէր Յի­սուս ի գի­շե­րի յիւ­րում մատ­նիւր... Կտակ տեառն Ղա­զա­րու սր­բա­զան կա­թո­ղի­կո­սի Ա­մե­նայն Հա­յոց ա­սա­ցեալ -Կան­խա­ճա­ռու­թիւնք մար­գա­րէ­ի­ցն, որ վասն կա­մա­ւոր... թա­ղե­ցե­լոյն եւ յա­րու­ցե­լոյն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ ընդ Հօր:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

27ա Վերջ ե­ղեւ Գրի­գո­րի Նիւ­սաց­ւոյ Կու­սու­թեան գր­քոյս ձե­ռամբ մեղ­սա­մեծ եւ յետ­նեալ, ա­մե­նա­թ­շուառ Մար­գա­րէ սե­ւա­ւո­րէ, առ գա­հն մե­ծի Ա­թո­ռոյն Է­ջմ­իած­նի:

28ա 0գնեայ, Սուրբ Հո­գիդ Աս­տուած, ըստ մե­ծի ո­ղոր­մու­թեան քում, բա­րե­խօ­սու­թեամբ սր­բոյն Գէ­որ­գայ Վկա­յին:

97բ Ո՜վ ըն­թեր­ց­օղ եղ­բայր, զԲանք ոսկ­իա­կան գրո­ցս ե­ղեւ ա­ւարտ, վասն զի է յոյժ պի­տա­նի եւ քաղ­ց­րա­ճա­շակ եւ լի ա­կամբ եւ պա­տուա­կան մար­գար­տօք, զի յոր­ժամ ըն­թեռ­նուս եւ կամ օ­րի­նա­կես, յի­շես­ջիր զմե­ղօք զմե­ղօք մա­ծեալ, տա­ռա­պեալ գե­րիս, ո­րոյ ոչ եմ ար­ժա­նի յի­շել­ւոյ եւ կամ ի ար­ծա­նա­գ­րի, վասն ո­րոյ ա­ղա­չեմ եւ դար­ձեալ ա­ղա­չեմ մի­ով Հայր մե­ղայ-իւ յի­շել ի սուրբ եւ մաք­րա[փա]յլ ա­ղօ­թս ձեր, եւ դուք յի­շեալ լի­ջիք ի միւ­սան­գամ գա­լս­տեա­նն. ա­մէն:

Կն­քա­դ­րոշմ` 1ա, 124բ Քրիս­տո­սի ծա­ռայ Ղա­զար վար­դա­պետ. 1203 (1754):

421

ԺՈ­ՂՈ­ՎԱ­ԾՈՅ

ԺԸ-XVIII

 

ԹԵՐԹ` 151-1 (թռիչք` 46). չգ­րուած` 1ա-2բ, 49աբ, 85բ-7բ, 106ա-15բ, 129բ, 150ա-1բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԴ (հա­մա­րա­նի­շով` Ա-Թ) 12(Զ, Ժ 10, Ը 4, ԺԱ 6): ՆԻՒԹ` թուղթ, լու­սա­դ­րոշ­մով («Ի՞ Նըլկչ Յ Ժը­ըլ­բլ): ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25,5 19: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` նօ­տր­գիր (Նմուշ` 73ա): ՏՈՂ` 35: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ սեւ կա­շի, մի­ջու­կը` տպա­գիր օ­րա­ցոյց, աս­տա­ռը` թուղթ: ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ` 1+1, թուղթ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Ճ ա կ ա տ ա զ ա ր դ` 3ա, 50ա (ո­ճն այլ), 117ա, 123ա, 130ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, կեն­դա­նա­կան: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` ոս­կի, կար­միր, դե­ղին, կա­նաչ, նարն­ջա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Թա­նա­քից գրա­դաշ­տը գու­նա­փո­խուած: Կազ­մի կա­շին ցե­ցա­կեր եւ մկն­կեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 3ա-48բ Գրի­գո­րի ե­պիս­կո­պո­սի Նիւ­սեա Յա­ղա­գս մար­դոյն բնու­թեան

Տե՛ս Լ0 470, 2ա-115ա: Ցանկ/չիք: ¢ա-խբ/3ա-48բ: Յի­շա­տա­կա­րան

թարգ­մա­նու­թեան/85ա: Լու­սանցք­նե­րում լրա­ցում­ներ բուն գր­չի

ձեռ­քով:

Բ. 50ա-85ա Գրի­գո­րի ե­պիս­կո­պո­սի եղ­բ­օր Բար­ս­ղի Տե­սու­թիւն ի մար­դոյն կազ­մու­թիւն

Տե՛ս Լ0 470, 116բ-213ա: Ցանկ/չիք: ¢ա-լբ/50ա-85ա: Լու­սանցք­նե­րում

լրա­ցում­ներ բուն գր­չի ձեռ­քով:

Գ. 88ա-105բ Յոր­դո­րու­մն ման­կանց ի կու­սու­թիւն նո­րին Գրի­գո­րի Նիւ­սաց­ւոյ

Տե՛ս Լ0 470, 216ա-87ա: ¢ա-ժզ/88ա-105բ (¢¢ ժէ-իբ չեն

ըն­դ­օ­րի­նա­կուած)

Դ. 116ա-բ Սա­կաւ ինչ բան ի վե­րայ եր­կ­նի -Ջուրն ի վե­րայ հո­ղին, օ­դն ի վե­րայ ջրին... որ­պէս զա­րուես­տա­պետ փա­ռա­ւո­րեմք զա­րա­րի­չն նո­րա:

Ե. 117ա-22բ Յա­ղա­գս եր­կ­նա­յին շարժ­մա­նն նուաստ Յո­հան­նի­սի Եզն­կաց­ւոյ շա­րա­դ­րեալ... ի խն­դ­րոյ... պա­րոն Վաղ­թան­կայ

Տե՛ս Լ0 529, 149ա-66բ Նխ./117աբ: ¢ա/117բ-8ա: բ/118ա: գ/118աբ: դ/118բ:

ե/118բ-9ա: զ/119ա: է/119բ: ը/119բ-20ա: թ/120ա: ժ/120ա-1ա: ժա/121ա:

ժբ/121ա: ժգ/121աբ: ժդ/121բ: ժե/121բ: ժզ/121բ: ժէ/ 121բ: ժը/121բ-2ա:

ժթ/122ա: ի/122ա: իա/122ա: իբ/122աբ: իգ/ 122բ:

Զ. [Խրատք]

1. 123ա-5ա Խրատք ո­գէ­շահ, զոր ա­սա­ցեալ է ճգ­ն­ազ­գեաց միայ­նա­ւո­րին հօրն Յո­վա­նի­սի Գառ­նեց­ւոյ -Ծա­ռա­յա­կի­ցս ձեր ի Քրիս­տոս Յի­սուս Յո­վան­նէս Գառ­նե­ցի... ողջ լեր ի սէրն Աս­տու­ծոյ եւ ի համ­բե­րու­թիւ­նն Քրիս­տո­սի. ա­մէն:

2. 125ա-7բ Խրատ հո­գե­ւոր Յո­հան­նէս Պլուզ վար­դա­պե­տի ա­սա­ցեալ - Ա­րար Աս­տուած զմար­դն հո­գի եւ մար­մին... այլ զայն, որ լաւ հաց լի­նի:

3. 127բ-8ա [Յով­հան­նու Գառ­նեց­ւոյ] Խրատ վասն կիւ­րա­կէի -Միա­շա­բա­թն, որ է կիւ­րա­կէ... եւ լի­նի­ցիս մաս­նա­կից եւ պսա­կա­կից սուրբ հար­ցն ի Քրիս­տոս... ա­մէն:

4. 128բ-9ա Խրատ վասն ա­ղօ­թից - Ա­մե­նայն վա­րուց ա­ռա­քի­նու­թեանց... ոչ գի­տե­լով զզ­օ­րու­թիւն ձայ­նին լի­նի­ցիմք ա­սող­քս խուժ եւ լսող­քն դուժ:

Է. 130ա-2ա Սր­բոյն Գրի­գո­րի Տա­թե­ւա­ցոյ տի­ե­զե­րա­լոյս վար­դա­պե­տի Ընդ­դէմ կո­րու­սեալ ազ­գին տաճ­կաց... -Նախ զի ու­րա­նան զեր­րոր­դու­թիւն ան­ձանց... եւ բան առ բան պա­տաս­խա­նե­ցէք եւ մի յաղ­թի­ցէք: Այս­քան առ այս:

Տե՛ս Լ0 402, 258բ-60բ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

3ա (1821 թ., նօ­տր­գիր) Ի թուին ՌՄՀ (1821)-ին ի վա­յե­լու­մն Վան­ցի Յա­րու­թիւն վար­դա­պե­տին:

Գր­չա­փորձ` 152բ (ԺԸ-ԺԹ դդ., նօ­տր­գիր) ա բ գ դ ե ց. գրի­չս փոր­ձե­ցի:

422

ՄԵԿ­ՆՈՒ­ԹԻՒՆ ԲՆՈՒ­ԹԵԱՆ ԳՐՈ­ՑՆ ՆԵ­ՄԵ­ՍԻ­Ո­ՍԻ

ԺԳ -XVIII

ԹԵՐԹ` 44+1 (կրկ. 1): ՊՐԱԿ` 6(ԻԹ-ԼԴ) 8(ԻԹ 6, ԼԴ 7): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 23 17: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` միա­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 34ա): ՏՈՂ` 35: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ կա­շի, մի­ջու­կը`չիք, աս­տա­ռը` թուղթ, մասն ԻԹ եւ ԼԴ պրակ­նե­րի (թերթ` 1, 44):

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Պա­կա­սա­ւոր, ո­րոշ թեր­թեր կի­սա­մաշ, ցե­ցա­կեր, խու­նա­ցած, ե­զ­րա­հա­տու­մից բնա­գի­րը վնա­սուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1բ-44ա [Մեկ­նու­թիւն Բնու­թեան գրո­ցն Նե­մե­սի­ո­սի]

Տե՛ս Լ0 55, 162ա-303բ. Պատ­ճառ/ չիք: ¢ա/չիք: ¢բ-լբ/1բ-33ա (սկ.

«[բայց մեր յի]շմուն­քն ո­գոյն է..., վրջ. «... եւ չա­րու­թեան կա­րեն

լի[նել]): ¢լգ-խբ/չիք:

423

ԳԱՆ­ՁԱ­ՐԱՆ

Կե­սար­իա     ՌՃ­ՂԱ -1742

ԳՐԻՉ` Աս­տուա­ծա­տուր ե­րէց եւ որ­դին` Յեւ­քառ­ցի Յով­հան­նէս դպիր: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Թա­լաս­ցի մահ­տե­սի տէր Ե­սա­յի, կու­սա­կ­րօն մահ­տե­սի Մէյ­րէմ եւ այլք:

ԹԵՐԹ` 261+1 (կրկ. 147). չգ­րուած` 1աբ, 258բ-61բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԲ 12 (Ա 10): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 30,5 21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 134ա): ՏՈՂ` 26: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կար­միր կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ -Խաչ եւ փող­հա­րու­թիւն` 3բ, Նի­կո­ղա­յոս հայ­րա­պետ` 17ա, Ստե­փա­նոս Նա­խավ­կայ` 40բ, Պե­տ­րոս հայ­րա­պետ` 81բ, Յով­նան մար­գա­րէ` 97ա, Սար­գիս Զօ­րա­վար` 100ա, Մես­րոպ Մաշ­տոց` 109ա, Ե­պի­փան Կիպ­րա­ցի` 130ա, Գրի­գոր Լու­սա­ւո­րիչ` 137բ, Մուտք յԵ­րու­սա­ղէմ` 143ա, Յա­րու­թիւն` 161ա, Խա­չե­լու­թիւն` 178բ, Կոս­տանդ­իա­նոս թա­գա­ւոր` 200ա, Ներ­սէս Մեծ` 201բ, Աս­տուա­ծա­ծին` 216ա, Յով­հան­նէս Մկր­տիչ` 224ա, Գէ­որգ Զօ­րա­վար` 232ա: Կ ի ս ա խ ո ր ա ն` 4ա, 161ա, 224ա: Լ ո ւ ս ա ն ց ա զ ա ր դ` բու­սա­կան, թռ­չ­նա­յին: Զ ա ր դ ա գ ի ր` թռ­չ­նա­գիր: Գ ո յ ն ե ր` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ ցե­ցա­կեր: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

-2ա-3ա Կա­մաւն Աս­տու­ծոյ եւ շը­նոր­հօք ո­ղոր­մու­թեան իւ­րոյ այս ինչ կայ ի տուփ գր­քոյս -Ա. Սր­բոց հրեշ­տա­կա­պե­տա­ցն... ՃԻԴ, [ՃԻԵ]. Ա­պ­աշ­խա­րու­թեան ա­սա­ցէք (3ա «Ժ. Զայս Ա տու­նս հա­մա­րից մո­ռա­ցեր էնք. պե­րաք յետ­քն դրանք, գիտ եւ ա­սա):

1. 4ա-5բ [Ա.] Գանձ սր­բոց հրեշ­տա­կա­պե­տա­ցն («Մկ­ըր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ խոր­հուրդ հրա­շա­զան... ա. 5բ-6ա Մե­ղե­դիկ ա­նոյշ ա­սա («Գրի­գոր) -Գո­վեստ բեր­կ­րա­նաց քաղ­ց­րա­ձայ­նեալ եր­գեմք... բ. 6ա Յոր­դո­րակ ազ­նիւ եւ հա­մեղ («Զաւ­րա­վար) -Զօրք եր­կ­նա­յին զը­ւար­թ­նոց...

2. 6ա-7բ Բ. Գանձ Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե[րոյ] («Խա­չա­տուր) -Խոր­հուրդ հրա­ւիր­ման կա­մաց ա­րար­չիդ... ա. 7բ Մե­ղե­դի Յա­րու­թեան -Յա­րեաւ հաւն այն ար­թուն բնու­թիւն... բ. 7բ-8ա Տաղ ա­նուշ եւ պի­տա­նի -Ցըն­ծան այ­ս­օր եր­կինք...

3. 8ա-9բ Գ. Գանձ սր­բոց մար­տի­րո­սա­ցն («Խա­չա­տուր) -Խո­նար­հեալ յեր­կ­նից բա­նին Աս­տու­ծոյ... ա. 9բ («Ա-Ը) - Ա­րե­գա­կն ար­դար... ըզ­հուր սի­րոյ ծա­գեալ... բ. 9բ-10ա («Թ-Ղ) -Թա­գա­ւորն ան­մահ... ի յաշ­խար­հէ մա­հու...

4. 10ա-2ա Դ. Գանձ Յով­հան­նու Յոս­կէ­բե­րա­նին (« Այս Յո­հա­նո Հոս­կէ­բե­րա­նին) - Ա­ւր­հ­նեալ ՛ւ ընտ­րեալ գուն­դն եր­կո­տա­սան... /՛Ւ Ա­ռա­քե­լին` եր­գ­օ­ղի սո­րին... ա. 12ա Տաղ ա­նուշ, ազ­նիւ -Ի յո­րո­վայ­նէ ընտ­րեալ... բ. 12աբ Յոր­դո­րակ է այս -Խոր­հ­ըր­դո­ցն աս­տուա­ծա­յին...

5. 12բ-4ա Ե. Գանձ սր­բոց ա­ռա­քե­լոց («Խա­չա­տուր) -Խոր­հր­դ­ազ­գեաց քո մար­դե­ղու­թեանդ... ա. 14ա Տաղ տեառն Ներ­սէ­սի («Ա-Ժ) - Ա­ռա­քեալք Աս­տուա­ծորդ­ւոյն... բ. 14աբ Փո­խէ զձայն («Ի-Ղ) -Ի Սա­ղիմ քա­ղաք վէ­հին... գ. 14բ Փո­խէ զձայն («Ճ-Ք) -Ճըշ­մա­րիտ որ­թոյն ստե­ղունք...

6. 14բ-6բ Զ. Գանձ ծնն­դեան սուրբ Կու­սին եւ ծն­օ­ղաց սուրբ Աս­տուա­ծած­նին Յո­վա­կի­մայ եւ Ան­նա­յի («Գրի­գո­րի է սա) -Գո­յին ա­նե­ղի... ա. 16բ Տաղ ա­զի­նւ - Այ­ս­օր լը­րիւ եր­կիր հըն­չէր... բ. 16բ-7ա Փո­խէ՛ զձայ­նն -Կա­նանց ա­նէծ­քն լու­ծա­նի...

7. 17ա-8ա Է. Գանձ Նի­կո­ղա­յո­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր) -Գա­ւա­զան ծաղ­կեալ... ա. 18աբ Տաղ - Աս­տուած ան­ճառ, սուրբ թա­գա­ւոր... բ. 18բ Փո­խէ զձայն -Ե­րեւ­մամբ սուրբ հրեշ­տա­կա­ցն...

8. 18բ-20բ Ը. Գանձ սուրբ կու­սա­նաց («Ի փաա­ռա­սա) -Ի սկզ­բան Է­իդ... ա. 20բ Մե­ղե­դիք ա­նոյշ («Կ-Ղ) -Կեն­դա­նի վը­կայք, կոյսք ի­մ­աս­տունք եւ սուրբ... բ. 20բ Տաղ ա­զի­նւ -Ի կե­նա­րար փայ­տէն... ծաղ­կեալ...

9. 20բ-3ա Թ. Հայ­րա­պե­տաց սր­բոց («Վէշտ­աա­սանք է) -Վա­յել է քո­յին... ա. 23աբ Մե­ղե­դիկ յա­նոյշ («Նվագ բա­նիս Ներ­սե­իս ե) -Նոր դրախ­տի քո, Տէր... բ. 23բ-4ա Յոր­դո­րակ («Ա-Ք) - Այ­ս­օր մայր Սի­ոն բա­նայ զա­ռա­գաստ... գ. 24ա - Այ­ս­օր դըշ­խոյ պան­ծա­լի...

10. 24ա-6ա Ժ. Գանձ ճը­գ­նա­ւո­րաց սուրբ հա­րանց («Ճգ­նա­ւորք) -Ճը­գ­նա­ւորք ընտ­րեալ... ա. 26ա Տաղ ճգ­նա­ւո­րաց - Աս­տուած բար­ձ­րեալ... Տէրդ եր­կ­նա­յին... բ. 26ա Փո­խէ զձայ­նն -Որք ա­ղօ­թից ըզ­շ­նոր­հս ա­ռին...

11. 26բ-8ա ԺԱ. Գանձ ա­ռա­քե­լոց Թա­թէ­ո­սի եւ Բար[դու­ղի­մէ­ո­սի] («Գրի­գո­րի է) -Գե­րար­փի պայ­ծառ... /Գան­ձիս ա­սո­ղի/ Եւ սր­բա­գ­րո­ղի`/ Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 28աբ Տաղ ազ­նիւ («Բար­դող) -Բա­նն, որ ի Հօ­րէ ծա­գեալ... բ. 28բ («Ի­մէ­ոս) -Ի լը­ծա­կ­ցու­թիւն գոր­ծոյ... գ. 28բ-9ա Յոր­դո­րա­կն է (« Ա­ռա­քե­լոյն եր­գս) - Ա­րե­գա­կն ար­դար, որ ի Հօ­րէ ծա­գեալ...

12. 29ա-30բ ԺԲ. Գանձ սր­բոյն Մի­նա­սայ, Յեր­մո­գի­նեայ Գրա­բո­սի («Յո­վա­նէս) -Յի­սուս գո­վե­լի... ա. 30բ-1ա Տաղ սր­բոյն Մի­նա­սայ -Տէր բա­րե­րար Հօր միա­ծին... բ. 31ա Փո­խէ -Եր­մո­գի­նեայ եւ Գրա­բու­սին...

13. 31ա-2բ ԺԳ. Գանձ սր­բոց Ե­ւս­տ­րա­տի­ո­սեանց («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռօք զար­դա­րեալ... ա. 32բ Մե­ղե­դիք Ե­ւս­տա­ռի­ո­սեանց -Առ քեզ պա­ղա­տիմք մաղ­թո­ղա­կան ձա­յի­նւ... բ. 32բ-3ա Տաղ Ե­ւս­տա­ռի[ո­սեանց] -Սուրբ Ե­ւս­տ­րա­տի­ոս, 0քսէն­տի­ոս եւ Ով­րէս­տէս վը­կայք...

14. 33ա-4ա ԺԴ. Գանձ Յա­կով­բայ Մըծ­բ­նայ հայ­րա­պե­տին («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­համ­բաւ ա­նուն գո­վե­լի... ա. 34աբ («Մա­թեոս) -Մե­ծի հան­դի­սի ա­ւուրս... բ. 34բ («Վար­դա­պետ) -Վար­ժից հա­նուրց ե­կե­ղե­ցեաց...

15. 34բ-5բ ԺԵ. Գանձ Յա­րու­թեա­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ («Գրի­գոր) -Գո­յից ա­րար­չին... ա. 35բ-6ա («Մա­թեոս) -Մե­ծի հան­դի­սի ա­ւուրս...

16. 36ա-7ա ԺԶ. Գանձ Ի­գ­նա­տի­ո­սի եւ Պօ­ղի­կար­պօ­սի («Գրի­գո­րի ո­սա) -Գո­հա­բա­նա­կան... ա. 37ա Տաղ ա­նոյշ -Ի սուրբ սեր­մանց ա­ռա­քե­լոց... բ. 37բ Փո­խէ -Ի­գ­նա­տի­ոս, մա­նուկ բա­րի...

17. 37բ-9ա ԺԷ. Գանձ Դաւ­թի մար­գա­րէ­ին եւ Յա­կո­բայ ա­ռա­քե­լոյն («Խա­չա­տուր) -Խորք ան­ք­նին, ան­ճառ ան­հա­սին... ա. 39աբ Տաղ է («Յո­հա­նէս) -Յի­սուս լոյս ծա­գեալ յաշ­խար­հս... բ. 39բ Յոր­դո­րակ («Յո­հա­նե­սի ե) -Յա­կո­բոս, ընտ­րեալ վը­կայ, որ­դի Յով­սէ­փայ... գ. 39բ-40բ Այլ տաղ, փո­խէ -Յի­սուս Քրիս­տոս Հօր միա­ծին...

18. 40բ-2ա ԺԸ. Գանձ սր­բոյն Ստե­փան­նո­սի Նա­խավ­կա­յին («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ հը­զ­օր ան­մահ թա­գա­ւո­րին... ա. 42աբ Տաղ տեառն Ներ­սէ­սի («Ի Ստե­փա) -Ի խա­չին տըն­կեալ որ­թոյն... բ. 42բ Փո­խէ ձայ­նն («ննոս) -Նըս­տեա­լն առ­ներ ցու­ցա­նել... գ. 42բ-3ա («Ի Ներ­սի­սէ) -Ի գա­ւա­զա­նէն Յես­սեայ ստեղ­նեալ Ստե­փան­նոս... դ. 43ա («Կա­թո­ղի­կո­սէ) -Կեն­դա­նի վը­կայ մա­հուամբ կեն­դա­նոյն...

19. 43բ-6ա ԺԹ. Գանձ Պե­տ­րո­սի եւ Պօ­ղո­սի ա­ռա­քե­լոց («Սար­գիս գրիչ) -Սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 46ա Մե­ղե­դիկ ա­նոյշ -Գլուխ ե­կե­ղեց­ւոյ եւ վէմ հի­մն ան­շար­ժե­լի... բ. 46աբ Տաղ Պե­տ­րո­սի եւ Պօ­ղո­սի (« Ա­ռա­քե­լոյն) - Այ­ս­օր ցըն­ծա­ցէք, եղ­բարք... գ. 46բ Փո­խէ զձայ­նն («Պե­տ­րո­սի) -Պա­ղա­տիմ առ ձեզ, ընտ­րեալք...

20. 46բ-9ա Ի. Գանձ Որ­դո­ցն յո­րոտ­մանց` Յա­կո­բայ ար­դա­րոյն եւ Յով­հան­նու ա­ւե­տա­րան­չին («Գրի­գո­րի է սա) -Գը­թա­ցեալ քո­յին... /Գան­ձիս ա­սո­ղի/ Եւ սըր­բա­գ­րիչ` / Աղ­քատ Գրի­գո­րի... ա. 49աբ Տաղ ի տէր Ներ­սէ­սէ ա­սա­ցեալ, զա­նա­զան -Որ­դի­քն ո­րոտ­ման, որք ի վե­րուստ ո­րո­տա­ցին... բ. 49բ-50ա Փո­խէ -Բա­նն, որ էր Աս­տուած ի սկ­ըզ­բան­նէ առ Աս­տուած բա­նն... գ. 50ա Յոր­դո­րա­կն է («Ներ­սե­սի երգ) -Նոր լոյս ար­փեն­ւոյն վա­ռեալ Որ­դի­քն ո­րոտ­ման...

21. 50ա-1բ ԻԱ. Գանձ հա­սա­րա­կաց կի­րա­կէ­ին («Գրի­գոր) -Գո­յա­ցու­ցիչ բա­ն­ըդ հայ­րա­կան... ա. 51բ-2ա Տաղ Յա­րու­թեան ի Սը­րիկ Կոս­դան­դէ («Կոս­տան­դին) -Կա­նան­ց­ըն կան­խեալ ե­կին ի գե­րեզ­մա­նն... բ. 52ա Տաղ Յա­րու­թեան - Այ­ս­օր լոյս ծա­գեաց յա­ւուր կի­րա­կիս...

22. 52ա-4ա ԻԲ. Գանձ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին («Ի Գրի­ո­րի է նե­տիս) -Ի հո­ղոյ ա­ռեալ... ա. 54աբ Տաղ ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ Արձ­կոյ -Տէր բա­րե­րար Հօր միա­ծին... բ. 54բ Փո­խէ - Ար­քայդ Աբ­գար յՈւր­հա­յե­ցի...

23. 54բ-6ա ԻԳ. Գանձ Բար­ս­ղի հայ­րա­պե­տին («Խա­չա­տուր) -Խա­չա­բարձ ար­հի պան­ծա­լի... ա. 56բ Տաղ («Խա­չա­տուր) -Խո­նար­հիմք հո­գով մաղ­թո­ղա­կան ձայ­նիւ... բ. 56բ-7ա Յոր­դո­րակ («Վար­դա­պե­տի) -Վա­նիչ ներ­հա­կին Յուլ­իա­նեայ չա­րին...

24. 57ա-8ա ԻԴ. Կի­րա­կի Յա­րու­թեան տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի («Գրի­գո­րէ) -Գե­րա­կայ գո­յին... ա. 58աբ Մե­ղե­դիկ («Ներ­սես) -Նոր ձայն ա­ւե­տեաց հրեշ­տա­կա­պե­տն այ­ս­օր... բ. 58բ Յոր­դո­րակ է («Կա­թո­ղի­կոս) -Կա­նայ­քն ար­տա­սուօք լա­յին զբար­ձ­օղն ար­տա­սուաց... գ. 58բ-9ա («Ի Հա­յոց) -Ի գե­րեզ­մա­նէն զմար­մի­նն, ո՜վ պար­տիզ­պան...

25. 59ա-60բ ԻԵ. Ե­ռա­մե­ծի եւ բա­նի­բուն վար­դա­պե­տի` տէր Մխի­թա­րայ Այ­րի­վա­նե­ցոյ ա­սա­ցեալ Աս­տուա­ծա­յայ­տ­նու­թեան ճ[րա­գա­լու­ցի] («Տէր-Մխի) -Տար­փու­մն յըղ­ձա­կան... ա. 60բ-1ա Տաղ ի Ներ­սե­սէ ա­սա­ցեալ («Ներ­սի­սի է այս եր­գս) -Նոր ծա­ղիկ բըղ­խէ այ­ս­օր յար­մա­տոյն Յես­սեայ... բ. 61ա Տաղ ազ­նիւ («Ա-Ը) - Ան­մա­հից ար­քայն եւ սը­րո­բէ­ի­ցն ան­տեսն... գ. 61աբ («Թ-Չ) -Թա­գա­ւորն եր­կ­նի եւ եր­կ­րի ե­րե­ւես­ցի...

26. 61բ-3ա ԻԶ. Ա­ռա­ջի ա­ւուր ծն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ («Թա­րա) -Թա­գ­ըդ պար­ծա­նաց... ա. 63ա Մե­ղե­դիկ մու­ղալ -Կոյս ա­նա­պա­կա­նն եւ ան­խախտ ծը­ն­օ­ղու­թիւն... բ. 63ա-4ա Տաղն է -Հըրճ­ւիմք այ­ս­օր մեք հո­գէ­պէս...

27. 64ա-5ա ԻԷ. Եր­կ­րորդ ա­ւուրն ծը­ն­ըն­դեան («Մկր­տիչ) -Մա­քուր եւ ան­բիծ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 65աբ Տաղ Ներ­սե[ի] («Տր Ներ­սե­սի է սա) -Տէր փա­ռաց ան­ճառ... բ. 65բ-6ա Յոս­տան­ցի Գրի­գո­րի վար­դա­պե­տի - Այ­ս­օր նոր խառ­նու­մն ե­ղեալ...

28. 66ա-7ա ԻԸ. Եր­րորդ ա­ւուրն քա­րոզ քաղ­ցր եւ ա­նոյշ («Յո­հա­նի­սի րգ) -Յա­մե­նայն ժամ օր­հ­նեմք... ա. 67աբ Տաղ ի Սրիկ Կոս­դան­դեայ -Քրիս­տոս, Բանդ Հօր, ծը­նունդ ան­ժա­մա­նակ... բ. 67բ Յոր­դո­րակ է -Ո՜վ զար­մա­նա­լի խոր­հուրդ այս մեծ յայ­տ­նեալ... գ. 67բ-8ա Այլ տաղ եր­րորդ ա­ւուրն («Երգ Ներ­սի­սի այս է) -Երգ նոր յա­ւե­տեաց բար­բառ այ­ս­օր մեզ հըն­չեաց...

29. 68ա-70ա ԻԹ. Չոր­րորդ ա­ւուր Ա­ւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին («Խա­չա­տուր) -Խըն­դու­թեամբ ձայն, բար­բառ յա­ւե­տեաց... ա.70ա Մե­ղե­դիկ յա­նուշ («Ներ­սես) -Նոր Է­դէմ բա­նա­ւոր տըն­կոյն... բ. 70աբ Տաղ ազ­նիւ («Ա-Ք) - Այ­ս­օր ե­րե­ւի ան­տե­սսն ի բար­ձանց...

30. 70բ-2ա Լ. Հին­գեր­րորդ ա­ւուրն ծը­ն­ըն­դեան տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի («Խա­չա­տուր) -Խըն­դայ խո­րան Աս­տու­ծոյ բա­նին... ա. 72ա Մե­ղե­դիկ ա­նոյշ, ի Նա­րե­կա­ցոյ -Է­ին ա­ջոյ ա­ջոյ ձե­ռին... բ. 72ա-3ա Տաղ բազ­մա­կին[ի] -Կայր կոյսն ի յայ­րին...

31. 73ա-4ա ԼԱ. Վե­ցեր­րորդ ա­ւուրն («Յո­վա­նէս) -Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն խո­նար­հեալ... ա. 74ա Մե­ղե­դիկ -Պա­րա­գիծ ան­պա­րա­գ­րե­լի... բ. 74աբ Ի սր­բոյն Գրի­գո­րի - Ա­ւե­տիս մեծ խոր­հ­ըր­դոյ... գ. 74բ Փո­խէ ձայ­նն -Սրովբ­էա­ն­ման, քրովբ­է­ա­թոռ... դ. 74բ Փո­խէ - Ա­ւե­տիս քեզ, Տի­րա­մայր... ե. 74բ Բող­ջո­ջա­խիտ, [խիտ] ա­սա­րարթ... զ. 74բ Փո­խէ - Ա­ւե­տիս, եր­կր­պա­գէր... է. 74բ Յորդ աղ­բե­րաց, հոյլք վը­տա­կաց... ը. 74բ-5ա Փո­խէ - Ա­ւե­տիս քեզ, Յոր­դա­նան... թ. 75ա Լե­րի­նա­կինթ խոր վեհ ի վեր... ժ. 75ա Ա­ւե­տիս տի­ե­զե­րաց...

32. 75ա-6ա ԼԲ. Կա­նոն եօ­թն ա­ւուրն է («Խա­չա­տուր) -Խո­րան փա­ռաց Աս­տու­ծոյն բա­նի... ա. 76աբ Մե­ղե­դիկ -Երգ, ը՜, զար­մա­նա­լի, երգ շար­ժ­ը­վ­ար­ժե­նի... բ. 76բ Նո­րին ի նոյն խոր­հուրդ - Աչ­ք­ըն ծով ի ծով ծի­ծա­ղա­խիտ... գ. 76բ-7ա Մե­ղե­դիկ -Ս[ե]աւ եմ, գե­ղե­ցիկ...

33. 77ա-8ա ԼԳ. Ու­թն յա­ւու­ր­ըն («Գրի­գոր) -Գո­չու­մն ըղ­ձա­գին... ա. 78աբ Տաղ ազ­նիւ - Ա­ն­ըս­կիզ­բ­ըն բա­ն­ըն Հօր... բ. 78բ -Ստեղ­ծո­ղին ման­կանց մա­նուկ ցու­ցաւ...

34. 78բ-80բ ԼԴ. Գանձ Յո­վան­նու ծն­ըն­դեա­նն («Գրի­գո­րի է) -Գե­րա­գոյն բա­րի... /Եր­գոյս եր­գո­ղին/ Եւ սր­բա­գր­չին` /Րա­բուն Գրի­գո­րին... ա. 80բ Մե­ղե­դիկ ա­նոյշ -Ի դա­ս­ըս հրե­ղի­նաց... բ. 80բ-1բ Տաղ ի Ներ­սէ­սէ հայ­րա­պե­տէ («Ա-Ք) - Ան­մար­մ­նո­ց­ըն հրե­ղի­նաց...

35. 81բ-3բ ԼԵ. Պե­տ­րո­սի հայ­րա­պե­տին եւ յԱ­բի­սո­ղո­մայ («Վար­դայ­պե­տի) -Վե­ր­օր­հ­նեալ գո­վեալ... ա. 83բ Մե­ղե­դի ա­նոյշ -Ի հան­դէս տօ­նի քո րա­խա­ցեալ պա­րեմք... բ. 83բ Փո­խէ զձայն -Ո՜վ սուրբ հայ­րա­պետ...

36. 83բ-6բ ԼԶ. Սր­բոյն Ան­տո­նի ա­նա­պա­տա­կան ճգ­նա­ւո­րին («Բա­յիւ ե­ե­զր­գել) -Բար­ձ­րեալ ա­հա­ւոր... ա. 86բ Մե­ղե­դիք - Ան­տո՛ն, Ան­տո՛ն, ոստ ա­նա­պա­տի... բ. 86բ-7ա Յոր­դո­րակ - Ան­ձամբ խո­նար­հիմք ի ճը­գ­նու­թիւ­ն­ըս քոյ...

37. 87ա-8ա ԼԷ. Գանձ թա­գա­ւո­րա­ցն է («Տաան) -Տէր տըն­տե­սա­կան... ա. 88ա Տաղ ա­նոյշ -Թա­գա­ւո­րին եր­կ­նա­ւո­րի... բ. 88աբ Փո­խէ զձայն - Այ­ս­օր տօ­նէ յե­կե­ղե­ցի...

38. 88բ-9բ ԼԸ. Գանձ Կի­րա­կո­սի եւ Յու­ղի­տայ («Գրի­գո­րի է) -Գե­րա­պայ­ծառ ար­փիտ եր­կ­նա­յին... ա. 89բ-90ա Տաղ ա­սա­ցեալ ի Սի­մէ­ո­նէ -Սուրբ Յու­ղի­տայ, դուս­տ­ըր մե­ծաց... բ. 90ա Փո­խէ՛ զձայն -Տե­սեալ ծն­օ­ղին զա­ղէ­տս ի­րա­ցն...

39. 90ա-1բ ԼԹ. Գանձ Վա­հա­նայ Գող­թ­նաց­ւոյն («Գրի­գոր) -Գթա­ցեալ քո­յին... ա. 91բ Տաղ ա­նոյշ («Յով­հա­նէ­սի) -Յաղ­թող զօ­րու­թեամբ վեր­նա­կա­նաւ լը­ցեալ... բ. 91բ-2ա Յոր­դո­րակ -Շնոր­հաց Հոգ­ւոյն ըն­դու­նա­րան...

40. 92ա-3բ Խ. Գանձ սր­բոյն Գրի­գո­րի Աս­տուա­ծա­բա­նին («Գեոր­գեա բան) -Գո­լով սքան­չե­լի լոյս քում հան­ճա­րոյ... ա. 93բ-4ա Տաղ Գրի­գո­րի Աս­տուա­ծա­բա­նին («Գրի­գոր) -Գետ հո­սեալ աս­տուա­ծա­յին... բ. 94ա Յոր­դո­րակ («Բան խ) -Բար­բա­ռող բա­նին լե­զու...

41. 94ա-5ա ԽԱ. Գանձ Տեառ­ն­ընդ­յա­ռա­ջին («Գրի­գոր) -Գո­վեալ եւ օր­հ­նեալ... ա. 95աբ Տաղ Տեառ­ն­ըն­դա­ռա­ջին -Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւորն...

42. 95բ-6բ ԽԲ. Նոյն գանձ ա­ռա­ւօ­տեան («Մկր­տիչ) -Միա­ս­նա­կան սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 96բ Մե­ղե­դի յա­նոյշ -Մը­տեալ ի տա­ճարն այ­ս­օր յօ­ծեալ Աս­տուած... բ. 96բ-7ա Տաղն է - Այ­ս­օր յԵ­րու­սա­ղէմ ցըն­ծայ...

43. 97ա-8բ ԽԳ. Ա­ռա­ջա­ւո­րաց յուր­բա­թին («Գրի­գո­րի է) -Գո­յիդ կա­տա­րեալ... /Գան­ձիս ա­սո­ղի/ Եւ սր­բա­գ­րո­ղի` /Րա­բուն Գրի­գո­րի... ա. 98բ-9ա Մե­ղե­դի -Պատ­ճառ պար­ծա­նաց մար­գա­րէ­ից գըն­դին... բ. 99աբ Տաղ ի յԱ­ռա­քել[է] -Յու­նան, քա­րո­զ­ըն Նի­նուէ­ին... գ. 99բ-100ա Փո­խէ զձայն -լը­ւան զբար­բառ մար­գա­րէ­ին...

44. 100ա-1ա ԽԴ. Գանձ սր­բոյն Սարգ­սի Զօ­րա­վա­րին («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռօք զար­դա­րեալ... ա. 101ա Տաղ սր­բոյն Սարգ­սի («Յա­կո­բայ է եր­գս) -Յա­ռաջ յա­նեղ տե­սո­ղէ... բ. 101ա-1բ Փո­խէ զձայ­նն («Եւ գո­վեստ) -Եր­ջա­նիկ մեծ զօ­րա­կան... գ. 101բ-2ա Փո­խէ զձայ­նն («Բա­նի­ցս այս մե­ծի վկա­յիսն) -Բայց ը­զ­տիպ Աս­տուա­ծոր­դոյն ե­դեալ... /Նա­յեւ եր­գոյս եր­գե­ցո­ղի/ Ինձ` Յա­կո­բայ ա­ն­ար­ժա­նի... դ. 102աբ Յոր­դո­րակ -Վը­կա­յից հան­դի­սից հրա­շա­լի...

45. 102բ-3բ ԽԵ. Գանձ կի­րա­կի Յա­րու­թեան («Կի­րա­կեի) -Կեն­դա­նա­րար Որ­դի Աս­տու­ծոյ... ա. 103բ Տաղ ի Ներ­սի­սէ («Ներ­սե­սի երգ) -Նըս­տեալ կա­նայ­քն ող­բա­յին... բ. 103բ-4ա Տաղ Յա­րու­թեան -Յա­րեաւ փա­ռաց թա­գա­ւորն, ա­ւե­տիս...

46. 104ա-5ա ԽԶ. Գանձ սր­բոյ Ա­տո­մեան­ցն («Գրի­գո­րի) -Գե­ղա­պանծ լու­սով... ա. 105ա Տաղ սր­բոց Ա­տո­մեանց -Սուրբ նա­հա­տակ, Ա­տոմ գո­վեալ... բ. 105աբ Փո­խէ՛ - Ա­պա եւ զօրք բո­լոր գըն­դին...

47. 105բ-7ա ԽԷ. Գանձ սր­բոց Սուք­իա­սանց («Գրի­գո­րի ե սա) -Գանձ սի­րոյ քո­յին... /Զեր­գո­ղ­ըս բա­նի/ Գան­ձիս եւ տա­ղի` /զԳ­րի­գոր նա­զե­լի... ա. 107ա Տաղ ազ­նիւ -Եր­ջա­նիկ հոգ­իա­հ­րաշ ե­րա­նե­լին սուրբ Սուք­իաս... բ. 107աբ - Ան­տի փո­խեալ ի Սու­կա­ւէտ...

48. 107բ-8բ ԽԸ. Գանձ սր­բոց Ոս­կեանց քա­հա­նա­յից /«Խա­չա­տուր) -Խոս­տո­վա­նիմք ըզ­քեզ, Միա­ծին... ա. 108բ-9ա Տաղ Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ Ար­ձա­կոյ -Սուրբ ոս­կի, քա­հա­նայդ նա­զե­լի...

49. 109ա-12ա ԽԹ. Գանձ սր­բոց թարք­ման­չա­ցն Սա­հա­կայ եւ Մես­րո­պայ («Բան Քա­րո­զից) -Բար­ձ­րեալ ան­ք­ըն­նին... ա. 112ա Տաղ ի Ներ­սի­սէ հայ­րա­պե­տէ («Եր­գս այս ե) -Ե­կայք զը­ւար­ճա­ցեալ պայ­ծա­ռաս­ցուք տօ­նիւս... բ. 112ա -Սուրբ վար­դա­պե­տ­ըն մեր ընտ­րեալ... գ. 112աբ Փո­խէ զձայն - Այ­ս­ըմ շը­նոր­հի սո­վաւ տը­ւեալ...

50. 112բ-3բ Ծ. Գանձ Ղե­ւոն­դեանց քա­հա­նա­յի­ցն («Խա­չա­տուր) -Խը­րա­մա­տեալ կա­նոն յօ­րի­նի... ա. 113բ-4ա Տաղ սուրբ քա­հա­նա­յից -Ի հան­դէս տօ­նի ձեր րա­խա­ցեալ տօ­նեմք... բ. 114ա -Քա­հա­նայք պա­տուեալք, օծ­մամբ Հոգ­ւոյն շնոր­հաց...

51. 114ա-5ա ԾԱ. Գանձ սր­բոց Վար­դա­նան­ցն («Գրի­գո­րի է) -Գո­հա­բա­նեալ Տէրդ յա­մե­նայ­նի... ա. 115աբ Տաղ («Մա­թէ) -Մա­քուր հո­գով, ա­րիք մար­մ­նով... բ. 115բ («Վար­դա­նայ է) -Վար­դան քաջ, վա­նող չա­րին մեծ պա­տ­ե­րազ­մին...

52. 115բ-7ա ԾԲ. Գանձ սըր­բոց հայ­րա­պե­տա­ցն («Տյ­րի­վա) -Տէր կեն­դա­նի... / Ա­նի­մա­նա­լի... ա. 117աբ Տաղ դա­ւա­նու­թեան տեառն Ներ­սէ­սի -Խոս­տո­վա­նիմ Աս­տուած ըզ­Հայր...

53. 117բ-9բ ԾԳ. Զա­մէն տան յե­տի բա­նն կր­կ­նեա, որ լաւ գայ բուն Բա­րե­կեն­դա­նին («Ե­րե­ւա­նե­ցին) -Եր­գս յա­ւե­ժա­կան... ա. 119բ-20ա Տաղ ա­ւե­տա­րա­նեն է -Ճրագ ճըշ­մա­րիտ Հօր միա­ծին... բ. 120ա-Չհա­ւա­տա­ցի խոստ­ման բա­նին...

54. 120ա-2ա ԾԴ. Գանձ սր­բոյն Թէ­ո­դո­րո­սի Զի­նա­ւո­րին («Ի յԱ­ռա­քե­լե խն­դ­րեալ ե վար­դա­պե­տն) -Ի քէն հայ­ցեմ, աղ­բեր բա­րու­թեան... /Նա­եւ ան­միտ, ան­գէտ Գրի­գո­րին,/Որ նա խընտ­րող ե­ղեւ այս գան­ձիս... /՛Ւ Ա­ռա­քե­լի` եր­գ­օ­ղի սո­րին... ա. 122բ Տաղ սր­բոյն Թէ­ո­դո­րո­սի -Խա­ղա­ղա­րար նոր թա­գա­ւոր...

55. 122բ-4ա ԾԵ. Գանձ եր­կ­րորդ կի­րա­կէ­ին ա­սայ («Գրի­գո­րի է) -Գը­թու­թեամբ ի­ջեր, Տէր... ա. 124ա-5ա Տաղ ա­նոշ («Գրի­գո­րի է բա­նս այս) -Գո­յիդ ա­նեղ ա­ն­ը­սկզ­բան... բ. 125ա -Նոյն այս խոր­հուրդ յոյժ խո­րա­գոյն...

56. 125ա-6բ ԾԶ. Ե­րե­կո­յին աս[ա] (« Աղ­ցից է) - Ան­ճա­ռե­լի լոյ­ս­ըն հայ­րա­կան...

57. 126բ-8ա ԾԷ. Գանձ Կիւր­ղի եւ մօրն նո­րա Ան­նա­յի (« Այս բան յԱ­ռա­քե­լէս) - Ա­նեղ, ան­մահ ծը­նունդ հայ­րա­կան... ա. 128ա Տաղ ի Գրի­գոր վար­դա­պետ[է] -Քրիս­տոս, փա­ռաց լոյսդ ան­ք­ըն­նին... բ. 128աբ Փո­խէ - Այ­ս­օր եւ մեք ցըն­ծամք տօ­նիւս...

58. 128բ-9բ ԾԸ. Գանձ եր­րորդ կի­րա­կէ­ին ա­սա («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ ա­հեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան, / Ան­հաս... ա. 129բ-30ա Ողբ վասն ա­նա­ռա­կին (« Այս բա­նս) -Առ Հայրդ ա­ղա­ղա­կեմ... բ. 130ա -Ըն­կալ զիս, Տէր, Հայրդ եր­կ­նա­յին...

59. 130ա-1բ ԾԹ. Գանձ սր­բոց հայ­րա­պե­տա­ցն Յո­հան­նու եւ Յե­պի­փա­նու («Գրի­գո­րի) -Գը­թու­թեամբ քո­յին... ա. 131բ Տաղ Ե­պի­փա[նու] («Գրի­գո­րի է) -Գե­րա­գոյն Հոգ­ւոյն շնոր­հաց... բ. 131բ-2ա Փո­խէ զձայ­նն -Մեծ Ե­պի­փա­ն­ըն Կիպ­րա­ցին... գ. 132ա Շր­ջա­նն է -Նըս­տաւ յա­թոռ Կիպ­րոս կը­ղ­զի...

60. 132ա-3ա Կ. Գանձ հին­կե­րորդ կի­րա­կին, դա­տա­ւո­րի («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ ա­հեղ խոր­հուրդ ա­հա­գին... ա. 133աբ Տաղ ա­նոյշ ա­սայ -Է իմ քա­ղաք մար­մ­նոյս դը­նի... բ. 133բ Փո­խէ՛ զձայն - Այլ դա­տա­ւոր իմ եր­կ­նա­յին... գ. 133բ-4ա Այլ տաղ Գրի­գո­րի վար­դա­պե­տէ Արծ­կէ («Գրի­գո­րի ե ա) -Գան­գատ յու­նիմ ա­սել քեզ... դ. 134ա Յոր­դո­րա­կն է -Տէր իմ գը­թած եւ բա­րե­րար...

61. 134ա-5բ ԿԱ. Գանձ չոր­րորդ կի­րա­կի («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ խոր­հուրդ սոս­կա­կան, /Որ նո­րո­գեաց... ա. 135բ Տաղն ա­սա -Ըստ մե­ծա­տան փափ­կա­սի­րին... բ. 135բ Այլ ողբ ազ­նիւ -Լը­սէ զմե­ծա­տան յա­ռակ... գ. 135բ-6ա Յոր­դո­րա­կն է -Տըն­տես չե­ղէ հա­ւա­տա­րիմ...

62. 136ա-7ա ԿԲ. Սր­բոց Քա­ռա­ս­նից («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ հը­զ­օր ան­մա­հից ար­քայ... ա. 137աբ Տաղն ա­սա - Ա­ղա­չա­նօք սըր­բոց ման­կան­ցն... բ. 137բ Յոր­դո­րակ («Քա­ռա­սու­նսն) -Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր...

63. 137բ-9ա ԿԳ. Գանձ սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չին («Մկ­կր­տիչ) -Մեծ եւ հզ­օր ան­մա­հից ար­քայ... ա. 139ա Տաղ -Ի յե­լս ա­րե­ւու ա­րեւ... բ. 139աբ Յոր­դո­րակ -Բար­ձ­րա­ցիր, դըշ­խոյ փա­ռօք օրս յի­շա­տա­կի... /Նա­հա­տա­կե­ցան ընդ­դէմ ար­քա­յին (139բ « Անդ ի հան­դե­սէն` թղ­թին վեր­ջն է գրած, անդ գիտ):

64. 139բ-40բ ԿԴ. Գանձ վե­ցե­րորդ կի­րա­կէի («Գրի­գոր­րի­գոր) -Գո­յիդ կա­տա­րեալ... / Այ­լեւ եր­գ­օ­ղի/ Գան­ձիս եւ տա­ղի`/Րա­բուն Գրի­գո­րի... ա. 140բ-1ա Տաղ («Պե­տին է) -Պայ­ծառ զար­դա­րին լու­սով...

65. 141ա-2բ ԿԵ. Գանձ յա­րու­թեան Ղա­զա­րու («Գրի­գո­րի է սա) -Գո­չու­մն յըղ­ձա­կան... ա. 142բ Տաղ Ստե­փան­նո­սէ ա­սա­ցեալ («Ստե­փան­նո­սի) -Սըր­բոց հրեշ­տա­կաց զար­մա­նս հրա­շից տե­սեալ... բ. 142բ-3ա Ի տէր Ներ­սի­սէ ա­սա­ցեալ («Ներ­սի­սի երգ) -Նոր յա­ւե­տեաց լուր այ­ս­օր մեզ հըն­չեաց... գ. 143ա Փո­խէ՛ -Փոյթ ընդ փոյթ ա­րեկ ար­տա­քս... (143ա «յետ­քն գրած է տօ­ն­ըն):

66. 143ա-4ա ԿԶ. Գանձ ծաղ­կա­զ­ար­դին («Հայ­ցէ ս) -Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 144աբ Տաղ ազ­նիւ - Աստ եբ­րա­յե­ցոց մա­ն­կուն­քն... բ. 144բ -Ոստ յար­մա­ւե­նեաց ա­ռեալ...

67. 144բ-6բ ԿԷ. Ա­ւագ եր­կու­շաբ­թին աս[ա] («Գրի­գո­րի ե սաա) -Գե­րա­գոյն Է­ից... ա. 146բ-7ա Տաղ Ա­դա­մայ - Ա­դա­մայ ստեղ­ծ­օղն ե­կեալ իւր պատ­կերն ի տես...

68. 147ադ ԿԸ. Ա­ւագ ե­րեք­շա­բա­թին ա­սայ («Գրի­գոր) -Գործ ա­րար­չա­կան... ա. 147դ Տաղ -Վա՜յ իմ մե­ղու­ցեալ ան­ձի­նս...

69. 137դ-8բ ԿԹ. Գանձ յԱ­ւագ չո­րեք­շա­բա­թին («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ ան­ճառ խոր­հուր­դն յա­հա­գին... ա. 148բ-9ա Տաղ պատ­շա­ճա­ւոր -Յի­սուս փըր­կիչ կե­նա­րար... բ. 149ա Լցան բան­քն այ­ս­օ­րին ձայ­նն է, ա­սա­ցեալ ի Ա­ռա­քել[է] («Մե­ծի չո­րեք­շա­բա­թի) -Մեծ խոր­հուրդ յեր­կ­րի այ­ս­օր յայ­տ­նե­ցաւ... գ. 149աբ Տաղ ի Ներ­սի­սէ -Մեր­ձեալ զատ­կին հր­էա­կա­նի...

70. 149բ-50բ Ժ. Գանձ Ա­ւագ հին­գ­շա­բա­թին («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ խոր­հուր­դն ա­հա­գին... ա. 150բ Ով զար­մա­նա­լոյն գոյ­նն է -Հար­ցա­նել Փըրկ­չին... բ. 150բ-1ա Փո­խէ -Րա­բու­նին վեր­նոց եւ ա­րա­րիչ սըր­բոց...

71. 151ա-3ա Հ. Ա­ւագ հին­գ­շա­բա­թի ո­տն[ ա­լուա­յի] («Զպա­կա­սոր­դս) -Զա­հեղ զան­ք­ըն­նին... ա. 153աբ Տաղն -Յե­րե­կո­յին հին­գ­շա­բա­թին...

72. 153բ-4բ ՀԱ. Գանձ Ա­ւագ յուր­բա­թին («Ի Մմա­թէ) -Ի ան­մար­մ­նա­կան... ա. 154բ Տաղ ա­նուշ - Ա­րագ հա­սա­նէր ակ­նար­կե­լով նը­մա...

73. 154բ-6ա ՀԲ. Ուր­բա­թու ցե­րե­կի («Ո­ոս­սէ խն­դ­րեաց Գրի­գորն) -Որ եւ կա­տա­րեալ... /նո­րին յեր­գո­ղին`/ Տէր Մա­թէ­ո­սին/ Խըն­դ­րող Գրի­գո­րին... ա. 156ա Ողբ սուրբ Աս­տուա­ծած­նին - Աս­տուա­ծա­ծին սըր­բու­հին... բ. 156աբ Փո­խէ՛ ձայն -Ո՜վ Սի­մէ­ոն ծե­րու­նի...

74. 156բ-7բ ՀԳ. Ե­րե­կո­յին ժա­մուն («Զտւր) -Զա­նե­ղա­կան յա­մե­նի­ցն Աս­տուած... ա. 157բ-8բ Տաղ Խա­չե­լու­թեան - Աս­տուա­ծա­ծին կոյ­ս­ըն Մար­իամ...

75. 159ա-60ա ՀԴ. Ա­ւագ շա­բա­թին («Խա­չա­տուր) -Խոր­հուրդ հան­գս­տեան ի յեօթ­ներ­րոր­դին... ա. 160աբ Տաղ թաղ­ման տեառն մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի, աս­տու­ծոյ մե­րոյ -Որ ե­ղե­լոց կեա­ն­ըս շնոր­հէ... բ. 160բ Փո­խէ զձայ­նն - Ան­քուն է­ի­ց­ըս պա­հա­պան...

76. 161ա-2ա ՀԵ. Գանձ սուրբ Զատ­կին կի­րա­կի («Մկր­տիչ) -Մար­դա­սի­րու­թեամբ Որ­դիդ միա­ծին... ա. 162ա Մե­ղե­դիկ ա­նուշ ա­սա -Սէր յա­ռա­ւօ­տէն... բ. 162ա Տաղ Յա­րու­թեան -Յա­րեաւ փա­ռաց թա­գա­ւորն, ա­ւե­տիս...

77. 162ա-3բ ՀԶ. Գանձ եր­կ­րորդ ա­ւուրն («Տէ­րուն) -Տէր տե­րու­նա­կան... ա. 163բ Մե­ղե­դի ա­նուշ -Ես ձայն զա­ռիւ­ծուն ա­սեմ... բ. 164ա Յոր­դո­րակ -Զա­մուրս իմ քա­կել կա­մի... գ. 164ա Մե­ռե­լոց - Այ­ս­օր ա­ւե­տիս ձեզ, նըն­ջե­լոցդ...

78. 164ա-5ա ՀԷ. Եր­րորդ ա­ւուր (« Ա­կան) - Արդ լու­սա­ւո­րեա՛յ... ա. 165աբ Փառ յա­ւե­տա­րա­նին ա­ռա­ւօ­տուն -Ի սմին ա­ւուր յայ­լում դի­մաց... բ. 165բ Մե­ղե­դի ա­նուշ -Հա­ւուն հա­ւուն ար­թ­ը­նա­ցեալ... գ. 165բ-6ա Տաղ («Յ-Ք) -Յա­րու­ցեալ եր­րորդ ա­ւուրն...

79. 166ա-7ա ՀԸ. Գանձ չոր­րորդ ա­ւուր («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ ձայ­նիւ ցըն­ծա­լի... ա. 167ա Տաղ Յա­րու­թեան -Յա­րեաւ յա­ւուր եր­րոր­դին...

80. 167ա-8ա ՀԹ. Հին­գե­րորդ ա­ւուր գան­ձն ա­սայ («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ աղ­հեղ խոր­հուրդ սոս­կա­լի... ա. 168աբ Ա­ւե­տա­րա­նին -Յի­սուս թա­գա­ւո­ր­ըն փա­ռաց... բ. 168բ Տաղն է -Յայ­ն­ժամ սի­րով տի­րա­կան...

81. 168բ-9բ Ձ. Գանձ վե­ցե­րորդ ա­ւուր («Յարն) -Յեր­կ­նից խո­նար­հեալ... ա. 169բ-70ա Տաղ Յա­րու­թեան -Ե­կեալ Մար­իամ Մա­գ­դա­ղե­նա­ցին... բ. 170ա Այլ տաղ -Միա­շա­բաթ օր հան­գս­տեան...

82. 170ա-1բ ՁԱ. Գանձ գլ­խատ­ման Յո­վա­նու («Գրի­գոր) -Գո­յա­կն էա­կան... /Եր­գոյս եր­գո­ղին` /Րա­բուն Գրի­գո­րին... ա. 171բ Մե­ղե­դի - Ա­հա ի տիպ տի­րա­կա­նին... բ. 171բ-2ա Տաղ ի Մա­գիս­տ­րո­սէ («Կա­րա­պե­տին տաղ) -Կա­րա­պետ սուրբ հա­ւա­տոյ...

83. 172ա-3բ ՁԲ. Գանձ Նոր կի­րա­կի («Գրի­գո­րի ե) -Գաղ­տ­նի խոր­հ­ըր­դին... /Եր­գոյս եր­գո­ղին/ Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի` /Րա­բուն Գրի­գո­րի... ա. 173բ-4ա Տաղն է այս - Այ­ս­օր նոր ա­րեւ հա­րեալ ի նո­րա­հ­րաշ ա­րե­գակ­նէն... բ.174ա Յոր­դո­րա­կն է -Յետ ութ ա­ւուր դար­ձեալ գո­լով... գ. 174աբ Փո­խէ ձայ­նն -Դաս­ք­ըն հր­էա­կան...

84. 174բ-6ա ՁԳ. Աշ­խար­հա­մար­տեան կի­րա­կին («Մկր­տիչ) -Մաք­րեալ տա­ճար սուրբ տէ­րու­նա­կան... ա. 176ա Մե­ղե­դիկ ա­նուշ ա­սա -Քրիս­տոս ե­կեալ, քա­հա­նա­յա­պե­տ­ըն սուրբ ի քեզ մը­տա­նէ... բ. 176բ Տաղ ա­նուշ ա­սայ -Ու­րա՛խ լեր, հարսն ի յեր­կ­րէ...

85. 176բ-8ա ՁԴ. Կի­րակ­մ­ը­տի ա­սա­ցէք («Գրի­գո­րր) -Գե­րամ­բարձ Աս­տուած... /Սի­րով հայ­ցո­ղի /Գան­ձիս ՛ւ ա­սո­ղի` / Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 178աբ Տաղ Յա­րու­թեան («Կոս­տան­դին) -Կա­նան­ց­ըն կան­խեալ ե­կին ի գե­րեզ­մա­նն... բ. 178բ Տաղն է - Այ­ս­օր լոյս ծա­գեաց...

86. 178բ-80բ ՁԵ. Ե­րեւ­ման սուրբ Խա­չին Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ («Ի Մա­թեո­սէ խն­դ­րեաց Գրի­գորն) -Իս­կա­կից Որ­դի... ա. 180բ-1ա Այլ տաղ ե­րեւ­ման («Ա-Ն) - Ար­մատ ան­մա­հու­թեան...

87. 181ա-2բ ՁԶ. Գանձ Համ­բարձ­մա­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ տո­նիւս յղ­ձա­լի... ա. 182բ Տաղ ի տեառն Ներ­սե­սէ - Աս­տուա­ծ­ըն բան Հօր միա­ծին... բ. 182բ-3ա Փո­խէ զձայ­նն -Եւ ի լը­նուլ քա­ռա­ս­նե­կին...

88. 183ա-4ա ՁԷ. Մե­ծա­հ­րա­շի յա­ւու­ր­ըն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ («Մա­թէ­ո­սի է, խն­դ­րեաց Գրի­գոր) -Միակդ ա­հա­ւոր... ա. 184աբ Տաղ ազ­նիւ (« Ան­դր­իաս) - Այ­ս­օր ան­դ­րա­նիկ Հօր միա­ծին Որ­դին... բ. 184բ Յոր­դո­րակ («Վար­դա­պետ) -Վա­հից թա­գա­ւորն այ­ս­օր առ Հայր մը­տա­նէր...

89. 184բ-5բ ՁԸ. Հոգ­ւոյ գա­լ­ըս­տեան («Վա­նիկ ա­սա) -Վե­ր­օր­հ­նեալ եւ գո­վեալ... ա. 185բ Մե­ղե­դիկ յա­նոյշ («Նվագ) -Նը­ւա­գեմք Հոգ­ւոյն նը­ւա­գս վա­յել­ւու­չս... բ. 185բ-6ա Տաղ ազ­նիւ ա­սայ -Ի մե­ծի ա­ւուր տօ­նիւս...

90. 186ա-7ա ՁԹ. Մե­ծի Պեն­տա­կոս­տէ­ին եր­կ­րորդ յա­ւու­ր­ըն («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ հը­զ­օր Հո­գի Աս­տու­ծոյ... ա. 187ա Տաղ ա­նուշ - Աս­տա­ն­օր ծա­գեաց լոյսն ա­ւե­տեաց կե­նաց... բ. 187աբ Տաղ հրա­շա­բան («Նվա­գե Հոգ­ւոյն տը­վո­ղին ի­մաստ բա­նի ընդ ձայ­նի) -Ներ­հիւ­սես­ցուք քաղ­ցր ե­ղա­նակ...

91. 187բ-8ա Ղ. Գանձ եր­րորդ յա­ւուրն («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ լոյսն ար­տա­փայ­լեալ... ա. 188աբ Տաղն է - Այ­ս­օր Սուրբ Հո­գին Աս­տուած ե­կեալ յաշ­խար­հս... բ. 188բ Փո­խէ զձայ­նն -Հո­գին Սուրբ հըն­չեաց բազ­մա­պա­տիկ մի ձայն...

92. 188բ-90ա ՂԱ. Գանձ չոր­րորդ ա­ւուրն («Յո­վան­նէս) -Յա­ւէտ իս­կա­պէս... ա. 190ա Տաղ ազ­նիւ -Ի մե­ծի ա­ւուր տօ­նիս... բ. 190ա Փո­խէ ձայ­նն -Գո­հու­թիւն Հոգ­ւոյն Սըր­բոյ...

93. 190ա-2ա ՂԲ. Հո­գի Աս­տու­ծոյ հինգ ա­ւուր («Հո­գոյն Սր­բոյ) -Հո­գի յԱս­տու­ծոյ բըղ­խու­մն յան­ք­ըն­նին...

94. 192ա-4բ ՂԳ. Սր­բոց Հռեփ­սի­մեանց («Վկա­յա­կա­նաց) -Վա­յել­չա­կա­նաց... ա. 194բ-5բ Տաղն է -Եր­ջա­նիկ հոգ­իա­հ­րաշ կոյ­ս­ըն մա­քուր սուրբ Հը­ռեփ­սի­մէ...

95. 195բ-6բ ՂԴ. Գլա­կայ վա­նաց Սուրբ Կա­րա­պե­տին («Գրի­գոր) -Գո­յիդ հը­զ­օ­րի... ա. 196բ Տաղ գե­ղե­ցիկ -Հա­մար­ձակ սա ձեռ­նա­դ­րէ...

96. 197ա-8ա ՂԵ. Կա­թ­ու­ղի­կէ յե­կե­ղեց­ւոյ («Տա­ւեց ս) -Տա­ճար եր­կ­նա­յին... ա. 198աբ Տաղ սուրբ տա­ճա­րին -Սուրբ է տա­ճար տէ­րու­նա­կան... բ. 198բ Փո­խէ՜ զձայ­նն -Նախ միա­ծին Աս­տուա­ծ­ըն բան...

97. 198բ-9բ ՂԶ. Ման­կանց Բեթ­ղա­հէ­մի («Խա­չա­տուր) -Խան­դա­ղա­կանթ սըր­տիւ տեն­չա­լի... ա. 199բ-200ա Տաղ ման­կան­ցն Բեթ­ղա­հե­մին («Ա-Ք) - Ար­թունք զը­ւար­թունք...

98. 200ա-1բ ՂԷ. Կոս­դանդ­իա­նո­սի թա­գա­ւո­րին («Գրի­գո­րի է) -Գե­րար­փիդ վե­րին... ա. 201բ Տաղ -Բար­ձ­ըր պատ­ւար սուրբ Սի­ով­նի...

99. 201բ-3ա ՂԸ. Ներ­սե­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր) -Գոյ մեզ ցըն­ծա­լի... ա. 203աբ Տաղ ի Կոս­տան­դ­նէ թա­գա­ւո­րին -Հընչ­մամբ ձայ­նիւ բեր­կ­րա­նաց...

100. 203բ-4բ ՂԹ. Տր­դա­տայ թա­գա­ւո­րին («Հգ­սա) -Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 204բ-5ա Տաղն է -Եւ Տըր­դատ գո­ռոզ ար­քայն եւ ամ­բար­տա­ւա­նն...

101. 205ա-6ա Ճ. Որ­դոց եւ թո­ռանց սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սաւ[որ­չի] («Նից ալ) -Նոր թագ պե­տա­կան... ա. 206աբ Տաղ յոր­դո­ց­ըն եւ թո­ռան­ցն («Գո­վե­մս) -Գրի­գոր, պը[ս]ակ ազ­գի մարդ­կան...

102. 206բ-8բ ՃԱ. Գանձ սուրբ մար­գա­րէ­ի­ց­ըն Աս­տու­ծոյ («Խոր­հ­ըր­դո­ցն) -Խոր­հուրդ յան­ք­ըն­նին... /Գան­ձիս ա­սո­ղի`/ Տէր Մը­խի­թա­րի... ա. 208բ-9բ Տաղ ի Ներ­սի­սէ («Ա-Ք) - Աս­տուա­ծա­յին խո­րո­ցն ան­ճառ...

103. 209բ-11ա ՃԲ. Գանձ սուրբ Տա­պա­նա­կին Աս­տու­ծոյ («Ի խն­դ­րոյ վար­դա­պե­տին Գրի­գո­րին) -Ի­մ­աս­տու­թիւն ան­ճառ ա­նե­ղին... /Գրի­գոր ա­նուն սուրբ վար­դա­պե­տին,/ Որ նա խն­դ­րեաց զգանձ Տա­պա­նա­կին... /՛Ւ Ա­ռա­քե­լի` եր­գո­ղի սո­րին... ա. 211ա - Այ­ս­օր զտա­պա­նա­կ­ըն սուրբ... բ. 211աբ Յոր­դո­րա­կն է -Մայր հա­ւա­տոյ սուրբ հար­ս­նա­րան...

104. 211բ-2բ ՃԳ. Գանձ Վար­դա­վա­ռին («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ ա­հեղ խոր­հուրդ մեզ յայ­տ­նեալ... ա. 212բ Տաղ Պայ­ծա­ռա­կեր­պու­թեան Քրիս­տո­սի («Գրի­գո) -Գե­րա­հ­րաշ Աս­տուած գո­լով... բ. 212բ-3ա Տաղ է -Գու­հար վար­դ­ըն վա­ռեալ...

105. 213ա-4ա ՃԴ. Գանձ Ե­փե­սո­սի սուրբ ժո­ղո­վոյն ԲՃ սուրբ հայ­րա­պե­տա­ցն ա­սաց[եալ] («Նե­ցի) -Նես­տոր նաս­րա­նին... ա. 214ա Տաղ դա­ւա­նու­թեան -Նոյն բա­նն, որ էր ծնունդ նա Հօր... բ. 214աբ Փո­խէ զձայն -Րամք հան­դի­սի Հա­յոց ազ­գի...

106. 214բ-5բ ՃԵ. Փոխ­ման սուրբ Աս­տուա­ծած­նին («Մկր­տիչ) -Մեծ եւ պայ­ծառ հրա­շա­կերտ վե­հին... ա. 215բ Տաղ ի Ներ­սի­սէ - Այ­ս­օր Գաբ­րի­էլ հրեշ­տա­կա­պե­տն ե­կեալ... բ. 215բ-6ա Փո­խէ ձայ­նն - Ա­նա­րատ տա­ճար եւ ա­ռա­գաստ լու­սոյ...

107. 216ա-8ա ՃԶ. Եր­կ­րորդ ա­ւուր գանձ ա­սայ («Ստե­փան­նո­սի) -Սուրբ մայ­ր­ըդ լու­սոյ... ա. 218աբ Տաղն է -Ծա­ղիկ պայ­ծառ ծո­վա­յին...

108. 218բ-20ա ՃԷ. Եր­րորդ ա­ւուր գանձ ա­սայ («Գրի­գո­րի է) -Գո­վա­բա­նեալ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 220ա Տաղ ի Սրիկ Կոս­դան­դ­նէ - Աս­տուա­ծա­ծին, կոյս ե­րա­նեալ...

109. 220ա-1ա ՃԸ. Չոր­րորդ յա­ւու­ր­ըն ա­սա­ցէք («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ արփ­իա­ն­ը­ման... ա. 221աբ Տաղ ի Սրիկ Կոս­տան­դ­նէ («Ա-Ի) - Աս­տուա­ծա­ծին, մայր լու­սոյ... բ. 221բ Փո­խէ զձայ­նն («Մե­ծին Թո­րո­սի է) -Մայր կեն­դա­նեա­ց­ըն հոգ­ւոց... գ. 221բ-3ա Պը­լուզ վար­դա­պե­տի ա­սա­ցեալ («Ա-Ք) - Ա­ռաջ­նա­ճա­շակ պը­տ­ղոյն... դ. 223ա Մե­ղե­դիկ ա­նուշ ա­սա­ցէք («Յո) -Յա­նե­ղա­կան, ը՜, լու­սոյն ա­ն­ը­ժա­մա­նա­կեա... ե. 223ա («Գո­վեստ ի սուրբ) -Գո­վեստ բեր­կ­րա­նաց հըրճ­ւո­ղա­կան հընչ­մամբ... զ. 223աբ («Կոյսն Մար­իամ է) -Կե­նաց տա­պա­նակ աս­տուա­ծա­գինծ տախ­տակ... է. 223բ Տաղ սուրբ Աս­տուա­ծած­նին -Սուրբ Աս­տուա­ծած­նին տօ­նին...

110. 224ա-5ա ՃԹ. Կա­նովն Յով­հան­նու Կա­րա­պե­տին եւ Յո­բայ ար­դա­րոյն («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռօք պան­ծա­լի... ա. 225ա Ի տէր Ներ­սէ­սէ ա­սա­ցեալ -Զ[Յ]ոբ յի­շես­ցուք զե­րա­նե­լին... բ. 225աբ Փո­խէ ձայ­նն -Դար­ձեալ վա­ռեալ առ նա չա­րին... գ. 225բ-6ա Յով­հան­նու եւ Յօ­բայ -Յո­վան­նէս, մեծ մար­գա­րէ...

111. 226ա-7ա ՃԺ. Նա­ւա­կա­տեաց Խա­չի («Մկր­տիչ) -Մե­ծա­պայ­ծառ փայլ­մամբ ի­բր ըզ­բոց... ա. 227աբ Տաղ ի տէր Ներ­սե­սէ ա­սա­ցեալ («Բան ի վկ­այսն) -Բա­նիւ յա­ւե­տա­ւոր բար­բառ­նա­բար բար­բա­ռես­ցուք... բ. 227բ Փո­խէ ձայ­նն («Ի Ներ­սի­սէ) -Ի մի յար­մա­րու­թիւն զո­գիս ընտ­րեալ քոց ընտ­րե­լոց...

112. 227բ-9ա ՃԺԱ. Կա­նովն սուրբ Խա­չին է Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի («Յո­վան­նես) -Յայն ե­դե­ման­կան... ա. 229աբ Տաղ ի տէր Ներ­սե­սին («Ներ­սի­սի ե) -Նոր դը­րախ­տին ե­կե­ղեց­ւոյ... բ. 22րբ Յոր­դո­րա­կն է («Կա­թո­ղի) -Կե­նաց փայտ տըն­կեալ... գ. 229բ-30ա Փո­խէ («Կո­սի Հա­յոց) -Կեն­դա­նոյն մա­հուամբ մար­մ­ը­նով...

113. 230ա-1ա ՃԺԲ. Սր­բոյ Տա­պա­նա­կին («Գրի­գո­րէ) -Գե­րա­գոյն բա­րի... ա. 231աբ Մե­ղե­դիկ («Նե) -Նո­րա­զ­ը­ւարճ խըն­դու­թեամբ բեր­կ­րեալ ցըն­ծա­լով... բ. 231բ-2ա Յոր­դո­րակ («Տեր Ա­ռա­քեալ Սիւ­նեաց) -Տա­ճար լու­սոյ ար­քա­յին...

114. 232ա-3բ ՃԺԳ. Գէ­որ­գեայ Զօ­րա­ւա­րին Աս­տու­ծոյ («Խա­չա­տուր) -Խըն­դա­հ­րա­ւէր մա­ն­կունք Սի­ով­նի... ա. 233բ Մե­ղե­դիկ ի Սրիկ Կոս­տան­դ­նէ -Ի հան­դի­սա­կան տօ­նիս... բ. 233բ Փո­խէ -Րա­մեալ զկի­ր­ըս տան­ջա­նաց...

115. 233բ-5բ ՃԺԴ. Վա­րա­գայ Սուրբ Նը­շա­նին («Գրի­գո­րի ե սա) -Գը­լուխն ե­կե­ղեց­ւոյ... ա. 235բ Տաղ - Այ­ս­օր մեծ զար­մանք հը­րա­շից... բ. 235բ-6ա Փ - Այ­ս­օր ի ձե­ռ­ըն խա­չին...

116. 236ա-7բ ՃԺԵ. Եօ­թա­նաս­նի­ցն («Գրի­գո­րի է) -Գե­րա­գոյն գո­յէ... /Եր­գոյս եր­գո­ղին/ Եւ սըր­բա­գ­րո­ղին` /Րա­բուն Գրի­գո­րին... ա. 237բ Տաղ - Ա­ղա­չա­նօք մա­քուր դա­սին...

117. 237բ-9ա ՃԺԶ. Կա­նոն գանձ Գիւտ Խա­չին ա­սայ («Խա­չա­տուր) -Խա­չի քոյ, Քրիս­տոս, եր­կիր պա­գա­նեմք... ա. 239աբ Տաղ սր­բոյ Խա­չին - Այ­ս­օր ե­ղեւ գալ դըշ­խո­յին... բ. 239բ Փո­խէ զձայ­նն -Ի գը­տա­նել խա­չա­փայ­տին... գ. 239բ Փո­խէ -Յայ­ն­ժամ մե­ռեալ մի տա­նէ­ին...

118. 239բ-41բ ՃԺԷ. Գանձ ա­ռա­քե­լո­ցն է («Յոհ­աա­նն­նէս) -Յեր­կ­նից խո­նար­հեալ... ա. 241բ-2ա Տաղ սուրբ ա­ռա­քե­լո­ցն -Էա­կ­ցին Հօր սպա­սա­ւոր... բ. 242ա Տաղ սր­բոց ա­ռա­քե­լոց. փո­խէ - Ա­ղա­չա­նօք մա­քուր դա­սին...

119. 242ա-3բ ՃԺԸ. Գանձ ա­մե­նայն մար­տի­րո­սաց («Տի­եա­հն) -Տէր Աս­տուած բար­ձ­րեալ... ա. 243բ ի տէր Ներ­սէ­սի, ո­լո­րեալ գու­նով («Ճ-Շ) -Ճըշ­մա­րիտ վը­կայք Աս­տուա­ծորդ­ւոյն ե­ղեալ... բ. 243բ-4ա Փոխ («Ո-Ք) -Ո­տից ձեր հատ­մամբ մեզ ուղ­ղե­ցէք շա­ւի­ղ­ըս...

120. 244ա-5բ ՃԺԹ. Կա­նոն յա­մե­նայն սըր­բոց ա­սա («Դա­հի­թէ) -Դա­ւա­նե­ցէք, որ­դիք օ­րի­նաց... ա. 245բ Գրի­գո­րի վար­դա­պե­տի Արծ­կէ -Պա­ղա­տա­նօք սուրբ նա­խա­հարց... բ. 245բ-6ա Փո­խէ ձայ­նն -ԶՄով­սէս ա­սէմ ը­զս­քան­չե­լին... /Եր­գ­օղ բա­նիս ես ան­պի­տան` /Գրի­գոր թըմբ­րեալ ան­ձն ա­ն­ար­ժան... գ. 246աբ Ի Ներ­սե­սի - Ա­ղա­չա­նօք ընտ­րեալ դա­սին...

-246բ Ա­ռա­ջի­կայ գան­ձիս է կա­ֆ­այս («Սի­մէ­ո­նն աս­սա­ցեալ) -Սի­րով հոգ­ւոյն գան­ձս գրե­ցաւ...

121. 246բ-9բ ՃԻ. Գանձ հը­նոց եւ նո­րոց («Սի­մէ­ոն) -Սուր­բ­ըդ սըր­բոց, Աս­տուած էա­կան...

122. 249բ-50բ ՃԻԱ. Ձեռ­նա­դ­րու­թեան է, ա­սա­ցէք («Գրի­գոր­րի է) -Գը­թայ ի մեզ, Տէր ա­մե­նա­կալ... ա. 250բ-1ա Տաղն ա­սայ («Տեր Ա­ռա­քեալ ա­սե է) -Տար­փա­ցեալ ըղ­ձա­նամք... բ. 251աբ («Ի տէր Ա­ռա­քել) -Ի մե­ծի հը­րա­շա­փառ հան­դի­սիս...

123. 251բ-3բ ՃԻԲ. Տ տէր Մա­նուէ­լէ ա­սա­ցեալ («Ման­վե­լզ) -Մինդ ի յե­րից, բանդ, որ ի Հօ­րէ... ա. 253բ-4ա Եւ ա­պա կար­դան զա­ղօ­թսն Աս­տուած հո­գոց եւ յետ թաղ­մա­նն ա­սեն ող­բս -Ո՜վ քա­հա­նայք եւ վար­դա­պետք աս­տուա­ծա­բան...

124. 254ա-5բ ՃԻԳ. Գանձ գի­շե­րա­պաշտ­մանց պա­հոց եւ Զատ­կի (« Ա­ռա­քել) - Ան­տա­նե­լիդ եր­կ­նի եւ եր­կ­րի... ա. 255բ-6ա Տաղն է («Երգ Ա­րիս­տա­կե­սի) -Ե­կայք այ­ս­օր, եղ­բարք ա­մէն...

125. 256ա-7բ ՃԻԴ. Գանձ ա­պ­աշ­խա­րու­թեան («Մեր զան) -Մե­ղայ Տէր, մե­ղայ...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

4ա (խո­րա­գ­րին կից) Եւ գը­ծո­ղս Ո­վան­նէսն, զծ­ն­օ­ղս եւ վար­ժա­պե­տն ի[մ]` Աս­վա­ծա­տուր քա­հա­նայ:

16ա Ստա||(16բ)ցօղ տա­ղի` տէր Յե­սա­յիի, եւ որդ­ւոց նո­րին եւ գծա­գ­րո­ղի` նուաստ Աս­տուա­ծա­տ­րի, զի Տէրն ո­ղոր­մես­ցի, ո­ղոր­մեա:

77ա Քրիս­տոս Աս­տուած, ո­ղոր­մեա զստա­ցո­ղի գրոյս` մահ­տե­սի տէր Յե­սա­յին, եւ կու­սա­կ­րօն մահ­տե­սի Մէյ­րէ­մին, եւ գր­չիս` Ո­վան­նէս դպ­րիս ով որ յի­շէ, յի­շեալ:

158բ Ինձ ո­ղոր­մեա եր­գո­ղի բա­նիս` տէր Յե­սա­յի­իս, եւ մահ­տե­սի կու­սա­կ­րօն Մէ­րէ­միս եւ ան­ցա­ւո­րիս` Ո­վան­նէս դպ­րիս. ա­մէն:

232ա Եւ զըս­տա­ցող գըր­գոյս` Թա­լաս­ցի տէր Յե­սա­յին եւ կու­սա­կ­րօն մահ­տե­սի Մէյ­րէ­մն, որ ըս­տա­ցան, եւ գը­ծա­գ­րող սո­րին` Յեւ­քառ­ցի Ո­վան­նէս տրուպ դպ­րէս, զծ­ը­նո­ղս իմ եւ վար­ժա­պե­տն իմ` Աս­վա­ծա­տոր քա­հա­նայն մի Հայր:

253բԵւ եղ­կե­լի գրի­չս յի­շե­ցէք,

Սը­ղա­լա­նա­ց­ըս մի մե­ղա­դ­րէք,

Զի կա­րիս մեր այս է:

Ստա­ցող Ե­սա­յու եւ Մար­իա­մի ա­նուն­նե­րը հան­դի­պում են նա­եւ` 28ա,

33ա, 37ա, 43ա, 54ա, 66ա, 72ա, 98բ, 105ա, 140բ, 156բ: Յով­հան­նէս գր­չի

 ա­նու­նը ստա­ցող­նե­րի ա­նուն­նե­րի հետ` 49ա, 158բ, 176բ, 178բ, 203բ, 223բ:

257բ Փա՜ռք... Արդ, գրե­ցաւ աս­տուա­ծա­բու­ղխ մա­տե­նիս, որ կո­չի Գան­ձ­գիրք, ձե­ռամբ մե­ղա­պարտ եւ ա­ն­ար­ժան Աս­տուա­ծա­տուր ե­րէ­ցս եւ իմ որ­դի եւ ա­շա­կերտ Յով­հան­նէս դպիրս եւ զծ­ն­օղ եւ վար­ժա­պե­տն իմ` Յա­րու­թիւն քա­հա­նայն, որ միայն ա­նուամ­բս եմ քա­հա­նայ, ոչ բա­նիւ եւ ոչ գոր­ծով, որ յետ կա­րո­ղու­թիւն տկար ոգ­ւոյ ի­մոյ ի հա­սա­նել ա­ւարտ գրիս, ի թվա­կա­նիս Հա­յոց ՌՃ­ՂԱ (1742), յամ­սեա­նն յու­լի­սի, ի հով­ւա­պե­տու­թեան Սուրբ Է­ջմ­իած­նա տեառն սր­բա­զան Ղա­զար կա­թո­ղի­կո­սի, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Ստե­փան­նո­սի, Սուրբ Աս­տուա­ծած­նի, Սուրբ Կիւր­ղի եւ այլ բազ­մա­հոյլ սր­բոց, որք աստ կան, ի յեր­կիրն Կե­սար­իայ Կա­պա­դով­կաց­ւոց, որ կո­չի Մա­ժակ: Վասն ո­րոյ ա­ղա­չեմ զհան­դի­պո­ղսդ ա­ռա­ջի­կայ հո­գե­ւոր բու­րաս­տա­նիս, յի­շես­ջիք ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր զըս­տա­ց­օղ սուրբ գր­քիս Սար­գիսն, Մա­րի­նոսն, Խա­չա­տուրն, տէր Յո­հա­նն, տէր Սի­մա­ւո­նն, Ղութ­լուն, տէր Յե­սա­յին, Ե­ղի­սա­բե­թն, մեր վար­պետ 0ճու­րէնց տէր Գրի­գորն եւ կո­ղա­կի­ցն, մահ­տե­սի Պե­տ­րոսն, մահ­տե­սի Խա­թու­նն, մահ­տե­սի Եու­սուֆն, մահ­տե­սի Լէ­ջի­էնց, մահ­տես­սի Յա­րու­թիւն, հօրն, մօրն, զկո­ղա­կի­ցն, մահ­տե­սի Ա­րու­թիւն, Մի­նասն, Մուշ­կին, մահ­տե­սի Ղա­րա­ման, մահ­տե­սի Ղա­նի­պա­լին, մահ­տե­սի Կա­րա­պետ, մահ­տե­սի Մար­տի­րոս, մահ­տե­սի Տօվ­լէթ, Յո­վան­նէս, Եղ­իա­զար, մահ­տե­սի Էյ­վազ, Ա­ղեք­սան­դր, Շա­րիս­տէն, Սէ­ֆեր, Բար­սեղ, Մա­նուկ, մահ­տե­սի Աս­լան, Սէ­ֆեր, Խտիր­պա­լի, Եու­սուֆ, մահ­տե­սի Կա­րա­պետ, մահ­տե­սի Յա­կոբ, մահ­տե­սի Ո­վան­նէս, Աբ­րա­համ, տէր Կա­րա­պետ, մահ­տե­սի Մի­նաս, ||(258ա) մահ­տե­սի Սէ­ֆեր, Ո­հան, տէր Դա­ւիթ, Մի­սա­յէլ, Ան­նայ, Սէդ դըշ­խոյ, Ըս­տե­փան վար­դա­պետ, Կա­րա­պետ վար­դա­պետ, մահ­տե­սի Պե­տ­րոս, Մի­քա­յէլ, Պե­տ­րոս, մահ­տե­սի Սա­ռայ, մահ­տե­սի Մի­նաս-Մի­սիր, մահ­տե­սի Պօ­ղոս, վար­պետ Սար­գիս, տի­րա­ցու Յա­կոբ, Սէ­ֆեր, Յա­յեան, մահ­տե­սի Մար­տի­րոս, Կա­րա­պետ, Սուլ­թան, Ա­ռա­քել, մահ­տե­սի Յա­կոբ, Սէ­ֆեր, Նազ­լու, Ղա­զա­րո­սին, Մար­տի­րո­սին, մահ­տե­սի Ղա­յեայ­պա­լիրն ու Րու­սա­մին, Պաղ­տա­տին, տէր Յա­կոբ, տէր Յո­հան, տէր Կա­րա­պետ, Աբ­րա­համ, Ներ­սէս, Մար­տի­րոս, մահ­տե­սի Աս­լան, Նար­խա­թուն, մահ­տե­սի Սէ­ֆեր, Սա­լի­րենց Կա­րա­պետ, մահ­տե­սի Ջրախ, մահ­տե­սի Նի­կո­ղոս, մահ­տե­սի Բար­սեղ, Յա­րու­թիւն, Աբ­րա­համ, տե­տէ Նը­շան, Ալ­թուն, Ու­սեփ, մահ­տե­սի Ա­յեան, Կա­րա­պետ, մահ­տե­սի Ո­հան, Աբ­րա­համ, Կա­րա­պետ, Ա­բէլ, Սէ­ֆեր, Կա­րա­պետ, Վա­հան, Սի­մա­ւոն, Սէ­ֆեր, մահ­տե­սի Ղա­րա­ման, տէր Ան­տոն, տէր Գրի­գոր, Տէվ­րուշ, մահ­տե­սի Է­տի­շէ, Յա­կոբ, Գէ­որգ, մահ­տե­սի Սո­ղո­մոն, տէր Յո­հան, մահ­տե­սի Սա­հակ, տէր Մար­տի­րոս, Յով­հան­նէս կա­թո­ղի­կոս, Մար­տի­րոս, Կա­րա­պետ, մահ­տե­սի Աբ­րա­համ, Գրի­գոր, Շա­մի, Պաղ­տատ, Շա­հ­պազ, Մէյ­րէմ, Ան­նայ, մահ­տե­սի Սա­հակ, զկո­ղա­կի­ցն Իս­պէնճ, Յա­րու­թիւն, Գէ­որգ, Կա­րա­պետ, տէր Բար­սեղ, Ե­ղի­սա­բեթ, տէր Մկր­տիչ, Ան­նա, Ղա­զա­րոս, որ ջեր­մե­ռանդ սի­րով ե­տուն գրել հո­գէք­նար Գան­ձա­րա­նս եւ ե­տուն յի­շա­տակ ի աս­տուա­ծա­էջ քրիս­տո­սա­հի­մն, ի դուռն Սուրբ Է­ջմ­իա­ծին: Տէր Աս­տուա­ծն ա­մե­նայ­նի ըն­կա­լ­ցի եւ ըն­դու­նե­լի ա­րաս­ցէ ա­մե­նայն: Ա­ղա­չեմ զձեզ, ով դասք լոյ­սե­րա­մից, յոր­ժամ պա­տա­հիք սմայ կար­դա­լով կամ յօ­րի­նա­կե[լով], յի­շե­ցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր եւ Աս­տուած ո­ղոր­մի ա­սա­ցէք ստա­ց­օ­ղի եւ ծրո­ղի սո­րա, եւ ին­քն վար­ձա­տ­րողն ձեր յի­շո­ղացդ եւ մեր յի­շե­լո­ցս ո­ղոր­մես­ցի իւր միւ­սան­գամ գա­լս­տեա­նն. ա­մէն: Հայր:

424

ԳԱՆ­ՁԱ­ՐԱՆ

ԺԷ - XVII

ԳՐԻՉ` Նի­կո­ղա­յոս: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Մահ­տե­սի Յով­հան­նէս:

ԹԵՐԹ` 380. չգ­րուած` 1աբ, 9ա-10բ, 377բ, 379ա-80բ: ՊՐԱԿ` 1x10+Ա - ԼԲ (Զ-ԼԲ պրա­կա­նիշ չիք) x12 (Է 9, ԺԵ, ԺԹ, ԻԹ, 10, ԻԴ 11, ԼԲ 8): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 30,6x21,5: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 134ա: 2աբ` նօ­տր­գիր): ՏՈՂ` 29: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` կա­պոյտ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Կի­սա­խո­րան` 11ա, 125ա, 251բ: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, թռ­չ­նա­յին: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: 1-5 մկն­կեր, լու­սան­ցա­յին մա­սե­րում` պատ­ռուածք­ներ: Կազ­մի կա­շին տեղ-տեղ քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, դռ­նա­կի աս­տա­ռը` մկն­կեր, փա­կա­նա­զերծ:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. [Գան­ձա­րան]

ա. 2աբ [Տաղ Ծը­ն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի Հմր 9053, 10ա] - Կայր կոյսն ի յայ­րին...

- 3ա-5բ Ցանկ է գլ­խա­ւոր գրո­ցս, զոր ինչ իրի կար լի­նի քեզ, խու­զեա եւ փոյթ գտա­նես - Ա. Նախ եւ առա­ջին` Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին, առա­ւաւ­տին... ՃԾԸ. Եւ այլ տա­ղեր կար­գաւ ի վե­րա...

1. 5բ-6բ Քա­րոզ Ջրա­ւրհ[ն]էից ասա[ց]եալ, ի Յով­հան­նէս [վար­դա]պե­տի ասա­ցեալ («Յո­հան­նի­սի [ե]րկ») - Յա­մե­նայն ժամ աւր­հ­նեմք... ա. 6բ-7ա Տաղ Մկր­տու­թեան Քրիս­տո­սի ի վե­րա ջրին ասա - Ո՜վ զար­մա­նա­լի խոր­հուր­դս այս մեծ յայ­տ­նեալ... բ. 7աբ Այլ տաղ Մկր­տու­թեան - Աւե­տիս մեծ խոր­հր­դոյ... գ. 7բ-8ա Տաղ Ծն­ըն­դեան առա­ջի աւուրն ի հետ գան­ձին ասա, ի Կոս­տան­դին կա­թո­ղի­կո­սէ - Հըրճ­ւիմք այ­սա­ւր մեք հո­գէ­պէս... դ. 8ա Մե­ղե­դի Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին երե­կո­յին գան­ձին - Աւր է աւե­տեաց ու­րա­խու­թեան հըն­չու­մն... ե. 8աբ Տաղ Հո­գոյ գա­լ­ըս­տեան առա­ջի աւուր գան­ձին հետ ասա - Հո­գիդ Սուրբ Աս­տուած, որ շըր­ջէ­իր ի ջուրն...

- 8բ Խրատք գանձ ասո­ղաց - Թէ ձայն ու­նիս քաղ­ցր ու բա­րակ...

- 8բ Գո­վա­սա­նու­թիւն գան­ձից եւ տա­ղից («Գրի­գո­րի ե եր­գս») - Գո­վեմ ըզ­քեզ, ով Գան­ձա­րան...

2. 11ա-2բ [Ա.] Գանձ Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին առա­ւաւ­տեան ժա­մին ասա, ո՜վ պա­տուա­կան եղ­բայր նա­զե­լի («Խա­չա­տուր») - Խըն­դու­թեան ձայն, բար­բառ աւե­տեաց... ա. 12բ-3ա Տաղ Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին («Ա-Ք») - Ամ­սեա­ն­ըն վե­ցե­րոր­դի Կա­րա­պե­տին... (19բ «Աս­տուած անեղ, ան­պա­րա­գիծ եւ.... գոյն»):

3. 13ա-5ա Բ. Գանձ Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին երե­կո­յին ասա («Աւե­տեաց») - Այ­սա­ւր իջեալ պե­տ­ըն վեր­նա­կան... ա. 15ա Մե­ղե­դի Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին («Ա-Գ, Ժ-Ղ») - Այ­սա­ւր երե­ւի ան­տեսն ի բար­ձանց... (15ա «Ի յե­լս արե­ւու արեւ գոյն»): բ. 15աբ Ան­մա­հից ար­քայն եւ սը­րով­բէ­ի­ց­ըն տէրն... (15ա «Ո՜վ զար­մա­նա­լի» գոյն): գ. 15բ Այլ տաղ Աւե­տեաց («Բան Ներ­սի­սի ե») - Բար­բառ աւե­տեաց ձայ­նիւ... (15բ «Ի յո­րո­վայ­նէ ընտ­րեալ» գոյն):

4. 15բ-7ա Գ. Գանձ Ծը­ն­ըն­դեան ճը­րա­գա­լու­ցին («Տէր Մխի») - Տար­փու­մն ըղ­ձա­կան... ա. 17աբ Մե­ղե­դի եւ տաղ ճրա­գա­լու­ցին ասայ («Ա-Լ») - Ան­մա­հից ար­քայն եւ սը­րով­բէ­ի­ցն ան­տեսն... (17ա «Այ­սա­ւր Գաբ­րի­էլ հրեշ­տա­կա­պե­տն, թէ կա­միս Ո՜վ զար­մա­նա­լոյն գոյն ասայ»):

5. 17բ-8բ Դ. Գանձ Ծը­ն­ըն­դեան առա­ջի աւուրն, որ է Ջու­րա­ւրհ[նեաց] - Մա­քուր եւ ամ­բիծ սուրբ Աս­տու­ծա­ծին... ա. 18բ Տաղ Ծը­ն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի («Ներ­սի­սի է այս երգ») - Նոր ծա­ղիկ բըղ­խէ այ­սա­ւր յար­մա­տոյն Յես­սեա... (18բ «Յա­րե­ւե­լից յա­րեւ­մու­տս» գոյն): բ. 18բ-9ա Այլ տաղ Ծնն­դեան - Այ­սա­ւր ի սուրբ ի յայ­րին... (18բ «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»):

6. 19ա-20ա Ե. Գանձ Ծը­ն­ըն­դեան եր­կ­րորդ աւուրն («Թա­րէ») - Թագդ պար­ծա­նաց... ա. 20ա Տաղ եւ երգ ի Ներ­սէ­սէ («Երգ Ներ­սի­սի այս է» - Երգ նոր աւե­տեաց բար­բառ այ­սա­ւր մեզ հըն­չեաց... (20ա «Յա­րե­ւա­գա­լին գոյն»):

7. 20ա-1ա Զ. Գանձ եր­րորդ աւուր Ծն­ըն­դեան Քրիս­տո­սի («Յո­գէտ») - Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն խո­նար­հեալ... ա. 21ա Տաղ Ծն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի («Ներ­սէ­սի է») - Նո­րա­հ­րաշ ծն­ըն­դեան քո, Տէր... (21ա «Ի յե­լս արե­ւու արեւ» գոյն): բ. 21ա Այլ տաղ Ծնն­դեա­նն Քրիս­տո­սի («Կոս­տան­դին») - Կոյսն ի յայրն ի Բեդ­ղա­հէմ մա­նուկ ծը­նա­նէր... (21ա «Յա­րե­ւե­լից յա­րեւ­մու­տս մա­ն­կունք» գոյն):

8. 21ա-2ա Է. Գանձ չոր­րորդ աւուր Ծը­ն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ («Առա­քել») - Այ­սա­ւր ծը­նեա­լն Որ­դին հայ­րա­կան... ա. 22ա Մե­ղե­դի Ծն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի («Ներ­սի­սի երգ») - Նոր թա­գա­ւո­րին ան­ժա­մա­նակ Հա­ւր մի­ած­նին... (22ա «Այ­սա­ւր նո­րա­հ­րաշ տաւ­նիւս» գոյն): բ. 22աբ Այլ տաղ Ծնն­դեա­նն Քրիս­տո­սի - Աւր­հ­նեալ ես, սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին, դուս­տ­ըր լու­սոյ... (22բ «Ամ­սեա­ն­ըն վե­ցե­րոր­դի գոյն»):

9. 22բ-3բ Ը. Գանձ հի­գեր­րորդ աւուր Ծնն­դեան («Խա­չա­տուր») - Խըն­դայ, խո­րան Աս­տու­ծոյ բա­նին... ա. 23բ-4ա Տաղ Ծն­ըն­դեան, Առա­քել - Աւր­հ­նեալ շըր­թամբք համ­բու­րե­ցեր զԱս­տուա­ծոր­դին... (23բ «Աս­տուած անեղ, ան­պա­րա­գիծ գոյն»): բ. 24աբ Այլ տաղ Առա­քել վար­դա­պե­տէ - Աս­տուա­ծա­ծին, բա­րեաց պատ­ճառ...

10. 24բ-5բ Թ. Գանձ Ը-աւ­րեա Թլ­փա­տու­թեան Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ («Գրի­գոր») - Գո­չու­մն ըղ­ձա­գին... /Գան­ձիս եր­գաւ­ղին/ Եւ աշ­խա­տաւ­ղին` /Ծե­րենց Գրի­գո­րին... ա. 25բ-6ա Տաղ Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ («Ներ­սե­սի ե այս բան») - Նոյն ին­քն ան­դ­րա­նի­կ­ըն Հա­ւր յա­ռաջ քան զա­րեւ... (25բ «Յա­րե­ւե­լից յա­րեւ­մու­տս գոյն»): բ. 26ա Տաղ Թլ­փա­տու­թեան Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ - Ստեղ­ծաւղ ման­կանց մա­նուկ ցու­ցաւ... (26ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ յԵ­րու­սա­ղէմ գոյն»): գ. 26աբ Այլ տաղ Ծնն­դեան - Յայն­ժամ գայ ի Յոր­դա­նան... (26ա «Յի­սուս Որ­դու գոյն փո­խէ»):

11. 26բ-8բ Ժ. Գանձ ծնն­դեան Յո­վան­նու Կա­րա­պե­տին («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րա­գոյն բա­րի... /Եր­գոյս եր­գաւ­ղին/ Եւ սըր­բա­գ­րաւ­ղին`/ Ծե­րենց Գրի­գո­րին... ա. 28բ Տաղ Ներ­սէս կա­թո­ղի­կո­սէ («Ա-Ղ») - Ան­մար­մ­նո­ց­ըն հրե­ղի­նաց... (28բ «Յի­սուս Որ­դու գոյն»): բ. 28բ-9ա («Ճ-Ք») - Ճրագ աւ­րի­նա­ց­ըն Մով­սէ­սի... (28 «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»):

12. 29ա-30ա ԺԱ. Գանձ Պե­տ­րո­սի հայ­րա­պե­տին եւ Աբի­սո­ղո­մայ սար­կա­ւա­գին («Պես[ի]») - Պե­տ­րոս պան­ծա­լի, /Պե­տ­րոս բաղ­ձա­լի... ա. 30աբ Տաղ Պե­տ­րո­սի հայ­րա­պե­տին - Ի հան­դէս տաւ­նի քո րա­խա­ցեալ ցն­ծամք... (30ա «Ով զար­մա­նա­լի» գոյն):

13. 30բ-2բ ԺԲ. Գանձ Ան­տո­նի անա­պա­տա­կա­նի («Բա­յիւ [ե]րել») - Բար­ձ­րեալ ահա­ւոր... ա. 33ա Տաղ Ան­տո­նի Ճգ­նա­ւո­րին եւ այլ մի­ան­ձանց - Ան­ձամբ խո­նար­հիմք ի ճը­գ­նու­թիւ­ն­ըս քո... (33ա «Ով զար­մա­նա­լի գոյն»):

14. 33ա-5բ ԺԳ. Գանձ հա­մաւ­րէն թա­գա­ւո­րաց («Հի­գո­տա­սան») - Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 35բ Տաղ Տր­դա­տայ թա­գա­ւո­րին («Ներ­սի­սի է») - Նո­րա­հ­րաշ տե­սիլ եւ գե­րա­գոյն քան ըզ­բ­նու­թիւն... բ. 35բ-6ա Այլ տաղ Տըր­դա­տայ - Եւ Տըր­դատ գո­ռոզ ար­քայն եւ ամ­բար­տա­ւա­նն... գ. 36աբ Տաղ Կոս­տան­դի­ա­նո­սի, Թէ­ո­դո­սի եւ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին - Թա­գա­ւո­րին եր­կ­նա­ւո­րի... (36ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ յԵ­րու­սա­ղէմ գոյն»): դ. 36բ Այ­սա­ւր տաւ­նէ եկե­ղե­ցի...

- 36բ-7ա Կա­ֆա Կի­րա­կո­սի («Գրի­գոր») - Գան­ձ­ըս գրե­ցայ Կի­րա­կո­սի եւ Յու­ղի­տայ...

15. 37ա-8ա ԺԴ. Գանձ Կի­րա­կո­սի եւ Յու­ղի­տա­յի («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­պայ­ծառ ար­փիդ եր­կ­նա­յին... ա. 38ա Տաղ Կի­րա­կո­սի եւ Յու­ղի­տայ - Սուրբ Յու­ղի­տայ, դուս­տ­ըր մե­ծաց... բ. 38բ Տե­սեալ ծնաւ­ղին զա­ղէ­տս իրա­ցն...

- 38բ-9ա Կա­ֆայ սուրբ Վա­հա­նայ Գող­թ­նա­ցոյն («Գրի­գոր») - Գանձ ինչ ասեմ ես քեզ կա­ֆա...

16. 39ա-40ա ԺԵ. Գանձ Վա­հա­նայ Գող­թ­նա­ցոյն («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­յին.. ա. 40աբ Տաղ Վա­հա­նա Գող­թ­նա­ցոյն, Յո­վա­նի­սէ («Յո­վա­նէ­սի») - Յաղ­թող զաւ­րու­թեամբ վեր­նա­կա­նաւ լը­ցեալ... (40ա «Ով զար­մա­նա­լի գոյն»): բ. 40բ Այլ տաղ Վա­հա­նայ - Շնոր­հաց Հո­գոյն ըն­դու­նա­րան...

17. 40բ-2ա ԺԶ. Գանձ Տեառ­ն­ըն­դա­ռա­ջին ասա («Մկր­տիչ») - Մի­ա­ս­նա­կան սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 42աբ Տաղ Քա­ռա­ս­նաւ­րեա գա­լս­տեան - Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ...

18. 42բ-3բ ԺԷ. Գանձ Քա­ռա­ս­նաւ­րեայ գա­լս­տեա­նն («Գրի­գոր») - Գո­վեալ եւ աւր­հ­նեալ... ա. 43բ-4ա Տաղ Քա­ռա­ս­նաւ­րեայ գա­լս­տեա­նն - Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւորն...

19. 44ա-5բ ԺԸ. Գանձ Առա­ջա­ւո­րաց ուր­բա­թին ասայ («Գրի­գո­րի է») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ... ա. 45բ-6ա Մե­ղե­դի Յու­նան մար­գա­րէ­ին - Պատ­ճառ պար­ծա­նաց մար­գա­րէ­ից գըն­դին... (46ա «Ով զար­մա­նա­լի գոյն»): բ. 46ա Այլ ողբ եւ տաղ Նին­ւ­է­ա­ցո­ցն - Յու­նան, քա­րո­զ­ըն Նին­ւէի... (46ա «Յի­սուս Որ­դու գոյն»): գ. 46աբ Ով որ սըր­տով բո­լո­րո­վին... դ. 46բ-7ա Լը­ւան զբար­բառ մար­գա­րէ­ին...

20.47բ-8բ ԺԹ. Գանձ սր­բոյն Սարգ­սի Զաւ­րա­վա­րին եւ որ­դոյ նո­րա Մար­տի­րո­սին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ... ա. 48բ-50ա Տաղ եւ գո­վա­սա­նու­թիւն սր­բոյն Սարգ­սի Զաւ­րա­վա­րի («Եւ գո­վեստ բա­նի­ցս այս մե­ծի վկա­յին սհ») - Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան... /Նա­եւ եր­գոյս եր­գե­ցո­ղի`/Ինձ, Յա­կո­բոս ան­ար­ժա­նի... բ. 50ա Տաղ եւ մե­ղե­դի սր­բոյն Սարգ[սի] («Յա­կո­բայ է եր­գս») - Յա­ռաջ տե­սո­ղէն ան­մա­հի բա­նէն ընտ­րեալ, սուրբ Սար­գիս... (50ա «Ի յե­լս արե­ւու արեւ գոյն»): գ. 50աբ Այլ տաղ սր­բոյն Սարգ­սի - Վը­կա­յից հան­դի­սից հրա­շա­լի... (50ա «Սուրբ Ոս­կի, քա­հա­նայդ գոյն»): դ. 50բ-1ա Այլ տաղ սր­բոյն Սարգ­սի («Զայս եր­գս») - Զաւ­րա­կան զաւ­րեղ փա­ռաւք եւ սքան­չե­լա­գործ... (50բ «Յա­րե­ւա­գա­լին գոյ­նն»):

21. 51ա-2ա Ի. Գանձ սր­բոց Ատո­մեան­ցն ասայ («Գրի­գո­րի») - Գե­րա­պանծ լու­սով... ա. 52աբ Տաղ սուրբ Ատո­մեան­ցն ասայ - Սուրբ նա­հա­տակ, Ատոմ գո­վեալ... (52ա «Յի­սուս որ­դի գոյն»):

22. 52բ-4ա ԻԱ. Գանձ սր­բոց Սու­քի­ա­սանց («Գրի­գո­րի ե սո») - Գանձ սի­րոյ քո­յին... /Զեր­գաւ­ղ­ըս բա­նի/ Գան­ձիս եւ տա­ղի` / Գրի­գոր րա­բու­նի... ա. 54ա Մե­ղե­դի Սու­քի­ա­սանց - Եր­ջա­նիկ հո­գի­ա­հ­րաշ երա­նե­լին սուրբ Սու­քի­աս... (54ա «Սուրբ Յու­ղի­տա­յին ձայ­նէն ասայ»): բ. 54ա Սուրբ Ոս­կեան­քն ան­դէն նա­հա­տա­կեալ... (54ա «Յի­սուս Որ­դու գոյ­նն փո­խէ»): գ. 54աբ Յայն­ժամ եղեւ գալ Բառ­լա­հայ... (54ա «Այ­ս­օր ցն­ծայ գոյն»):

23. 54բ-6ա ԻԲ. Գանձ սր­բոց Ոս­կեանց քա­հա­նա­յի­ցն ասայ («Առա­քել») - Ան­ճա­ռե­լի բա­ն­ըդ հայ­րա­կան... ա. 56աբ Մե­ղե­դի Ոս­կեան­ցն - Սուրբ Ոս­կի, քա­հա­նայդ նա­զե­լի... /Որ ետ բան ան­ար­ժան Գրի­գո­րի/ Տաղ ասել սուրբ քաւ­շի­ցն երա­մի... (56ա. Վը­կա­յից հան­դի­սից հրա­շա­լի գոյն»):

24. 56բ-9բ ԻԳ. Գանձ սր­բոց թարք­մանց­չա­ց­ըն Սա­հա­կայ եւ Մես­րով­պայ («Բան Աա­րո­զի[ց]») - Բար­ձ­րեալ ան­ք­ըն­նին... ա. 59բ Մե­ղե­դի Թարգ­ման­չա­ցն ասայ - Սուրբ վար­դա­պե­տ­ըն մեր ընտ­րեալ... (59բ «Սուրբ Յու­ղի­տա­յին ձայ­նն»): բ. 59բ-60ա Այ­ս­ըմ շնո­րիւ սո­րայ տը­ւեալ... (59բ «Յի­սուս որ­դու գոյ­նն փո­խէ»):

25. 60ա-1ա ԻԴ. Գանձ սըր­բոց Ղե­ւոն­դեանց քա­հա­նա­յի­ցն («Խա­չա­տուր») - Խը­րա­մա­տեալ կա­նոն աւ­րի­նի... ա. 61աբ Տաղ Ղե­ւոն­դեանց քա­հա­նա­յի­ցն եւ Վար­դա­նանց զօ­րա­կա­նաց ասայ - Ի հան­դէս տաւ­նի ձեր րա­խա­ցեալ ցըն­ծամք... (61ա «Ան­մա­հից ար­քայն գոյն»): բ. 61բ-2ա («Ի Յա­կո­բե») - Ի հան­դի­սի աւուր տաւ­նի սըր­բոց վը­կա­յի­ցս... (61բ «Յա­րե­ւա­գա­լին գոյ­նն»): գ. 62ա Աս­տուա­ծա­յին հո­գով լը­ցեալ...

26. 62ա-4բ ԻԵ. Գանձ երեք ժո­ղով հայ­րա­պե­տաց («Աա­րի­ա­ա­նո­ցի») - Աս­տուած կեն­դա­նի... ա. 64բ Տա­ղեր հայ­րա­պե­տա­ցն, ի Ներ­սէս կա­թ­ու­ղի­կո­սին - Խոս­տո­վա­նիմ աս­տուած ըզ­Հայր... բ. 65ա Նոյն բա­նն, որ էր ծը­նունդ նա Հա­ւր... (65ա «Խա­ղա­ղա­րար գոյն»): գ. 65աբ Ի Նի­կի­այ ժո­ղով դար­ձեալ... (65ա «Հըր­ճուիմք այ­սա­ւր գոյն»): դ. 65բ Այլ մեք ի Հայր հա­ւա­տա­ցեալ...

27. 65բ-8ա ԻԶ. Գանձ բուն Բա­րե­կեն­դա­նին, Մխի­թար վար­դա­պե­տէ («Երէւ­ւա­նե­ցին») - Եր­գս յա­ւէ­ժա­կան... ա. 68ա Ճրագ ճըշ­մա­րիտ եւ եր­կ­նա­յին... (68ա «Յի­սուս որ­դի գոյն»): բ. 68աբ Պա­տուի­րե­ցեր չհո­գալ զվա­ղիւն... (68ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ գոյն»):

28. 68բ-70ա ԻԷ. Գանձ սր­բոյն Թէ­ո­դո­րո­սի Զին[աւո­րին] («Գրի­գոր») - Գո­հա­բա­նեալ Աս­տուած Սուրբ Հո­գի... ա. 70ա («Ստե­փա­նո­սե») - Սի­րով վա­ռե­ցար ի սէր ան­մահ ար­քա­յին... (70ա «Յա­րե­ւա­գա­լին գոյ­նն»): բ. 70աբ Այլ տաղ Թէ­ո­դո­րո­սին - Խա­ղա­ղա­րար նոր թա­գա­ւոր... (70ա «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան գոյն»):

29. 70բ-2ա ԻԸ. Գանձ Աղու­հա­ցից եր­կ­րորդ կի­րա­կէ­ին («Գրի­գո­րի ի») - Գը­թու­թեամբ իջեր, Տէր... ա. 72աբ («Գրի­գո­րի է») - Գո­յիդ անեղ ան­ըս­կ­ըզ­բան... (72ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ գոյն»):

30. 72բ-4ա ԻԹ. Գանձ եր­կ­րորդ [կի­րակ]էի երե­կո­յին ասայ («Աղ­ցիբ է») - Ան­ճա­ռե­լի լոյ­ս­ըն հայ­րա­կան... ա. 74ա («Բա­նս ա») - Բա­նիւ ասաց առ Պե­տ­րո­սին... (74ա «Յի­սուս Որ­դու գոյ­նն»): բ. 74ա («Յս սի­տն») - Յայն­ժամ առեալ զգոր­ծին ձգէ­ին... (74ա «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան եւ Քրիս­տո­սի գոյն»):

31. 74բ-5բ Լ. Գանձ Կիւր­ղի հայ­րա­պե­տին եւ մա­ւրն նո­րա Ան­նա­յի («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­ին... ա. 75բ-6ա Տաղ Կիւր­ղի եւ Ան­նա­յի - Աս­տուած փա­ռաց Հա­ւր մի­ա­ծին... (75բ «Յի­սուս որ­դու գոյն ասայ՛»): բ. 76ա Հայ­րա­պե­տաց դա­սուց վե­հին...

32. 76ա-7ա ԼԱ. Գանձ եր­րորդ կի­րա­կէի առաւ[աւ­տեան] («Մկրտ[ի]չ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան, /Ան­ճառ... ա. 77աբ («Այս բա­նս») - Առ Հայրդ աղա­ղա­կեմ... (77ա «Գա­ն­կատ ու­նիմ ասել գոյն»): բ. 77բ-8ա Հե­տե­ւե­ցա անա­ռա­կին... (77բ «Յի­սուս Որ­դու ձայ­ն­նէն ասայ»):

33. 78ա-9բ ԼԲ. Գանձ երե­կո­յին եւ պաշտ­ման պա­հոց («Մեր զան») - Մե­ղայ, Տէր, մե­ղայ... ա. 79բ-80ա Մե­ղե­դի խիստ ազ­նիւ - Մե­ղայ քեզ, Քրիս­տոս Աս­տուած... բ. 80աբ Քան­քար­թա­գոյց եմ ան­ար­ժան...

34. 80բ-1բ ԼԳ. Գանձ Յո­հան­նու Երու­սա­ղէ­մայ ար­ծա­թա­սէր հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր») - Գը­թու­թեամբ քո­յին... ա. 81բ-2ա Հան­դէս գու­մա­րեալ եկե­ղե­ցոյ ժո­ղովք... բ. 82ա Այ­սա­ւր դըշ­խոյ պան­ծա­լի...

35. 82ա-3բ ԼԴ. Գանձ չոր­րորդ կի­րա­կէ­ին մե­ծա­տա­նն («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կա­նն, /Որ նո­րո­գեաց... ա. 83բ Տըն­տես էի հա­ւա­տե­րիմ... (83բ «Յի­սուս Որ­դու ձայն»): բ. 83բ-4ա Ով որ աս­տե­նս կե­նա յոր­դոր... (83բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ գոյն»): գ. 84ա Է՞ր կա­րաւ­տէր կա­թիլ մի ջրին...

36. 84ա-5բ ԼԵ. Գանձ երե­կո­յին եւ այլ պա­հոց աւ­րե­րու ալ գանձ կա­մե­նաս ասե­լու, զայս ասա («Պնա­մ­գի») - Պահ­քն առա­ջին է սուրբ պա­տուի­րան... ա. 85բ-6ա Տաղ եւ գո­վա­սանք աղաւ­թից եւ ողոր­մու­թեանց - Վը­կայ­քն ամե­նե­քեան ի յա­տեան կա­ցին... (85բ «Յո­վա­սա­փին գոյ­նն է»): բ. 86ա-7ա («Ի Յո­վա­սա­փե բա­նս») - Ի սկ­ըզ­բա­նէ Քրիս­տոս Աւե­տա­րա­նին... /Սու­տ­ա­նուն Յո­վա­սափ մե­ռեալ ի հո­գի... (86ա «Յո­վա­սա­փին ձայ­նն ասա՛»):

37. 87ա-8ա ԼԶ. Գանձ սր­բոց Քա­ռա­ս­նի­ցն («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր ան­մա­հից ար­քայ... ա. 88ա Աղա­չա­նաւք սըր­բոց ման­կան­ցն... (88ա «Գետ հո­սեալ աս­տուա­ծա­յին գոյն»): բ. 88ա Ընդ բազ­մահ­նար տանջ­ման նո­ցին... գ. 88աբ («Քա­ռա­սու­նսն») - Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր...

38. 88բ-9բ ԼԷ. Գանձ Ե-երորդ կի­րա­կի առաւ[աւ­տուն] («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ ան­ք­ըն­նին... ա. 89բ («Գրի­գո­րի է ի ա») - Գան­գատ ու­նիմ ասել քեզ... բ. 89բ-90ա Քան­քար­թա­գոյց եմ ան­ար­ժան...

39. 90ա-1ա ԼԸ. Գանձ երե­կո­յին եւ այլ պա­հոց աւ­րե­րուն («Պա­հոց ը») - Պայ­ծառ պատ­ւի­րան... ա. 91ա Գո­վա­սանք աղօ­թից, Առա­քել վար­դա­պե­տէ («Այս Առա­քել») - Աւր­հ­նեալ անուն ան­մահ սուրբ թա­գա­ւո­րին... բ. 91աբ Տաղ աղաւ­թից եւ ողոր­մու­թեան, Առա­քել վար­դա­պե­տէ - Քան զա­մե­նայն գոր­ծ­ըս բա­րեաց... /Ես, Առա­քել, զձեզ աղա­չեմ...

40. 92ա-3բ ԼԹ. Գանձ սըր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չի մու­տն ի վի­րապ («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր ան­մա­հից ար­քայ... ա. 93բ Տա­ղերս ի Գրի­գո­րիս կա­թո­ղի­կո­սէ, տեառն Ներ­սէ­սի - Ի յե­լս արե­ւու արեւ... բ. 93բ-4ա Բար­ձ­րա­ցիր, դըշ­խոյ, փա­ռաւք յա­ւրս յի­շա­տա­կի... (93բ «Արե­ւա­գա­լին գոյն է»):

41. 94ա-5բ Խ. Գանձ վե­ցե­րորդ կի­րա­կէ­ին խիստ ազ­նիւ («Գրի­գոր-րի­գոր») - Գո­յից կա­տա­րեալ... /Այ­լեւ եր­գո­ղի/ Գան­ձիս ասո­ղի`/ Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 95բ-6ա Տաղ վե­ցե­րորդ կի­րա[կեի] - Յայն­ժամ թա­գա­ւորն ահեղ մեծ փա­ռաւք յեր­կիր խո­նար­հի... բ. 96աբ Այլ տաղ նոյն աւուրն - Վա՜յ իմ մե­ղու­ցեալ ան­ձի­նս...

42. 96բ-7բ ԽԱ. Գան­ձս վե­ցե­րորդ կի[ր]ակէ­ին ասայ («Ա[ղ]ցից է») - Ան­տա­նե­լի Հա­ւր անեղ Որ­դին... ա. 97բ-8ա Մե­ղե­դի ազ­նիւ - Քեզ, ո՜վ տէր Յի­սուս, ձայ­նեմ... բ. 98աբ («Յա­կոբ մե­ղա­ւորն աս­ցել է») - Յա­ւուր յա­րու­թեան յոր­ժամ որո­տան... (98ա «Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան գոյն»):

43. 98բ-100ա ԽԲ. Գանձ յա­րու­թեան Ղա­զա­րու («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­չու­մ­ըն ըղ­ձա­կան... ա. 100ա Ձայն, որ զաշ­խար­հս արար... բ. 100աբ Դար­ձեալ նո­րո­գեմ ըզ­քեզ... գ. 100բ Ընդ Ղա­զա­րու բա­րե­կա­մին... (100բ «Յի­սուս Որ­դի գոյն»): դ. 100բ-1ա Առա­քել վար­դա­պե­տէ («Այս յԱ­ռա­քե­լէ») - Աս­տուա­ծն ամե­նի, լոյսն ան­ճա­ռե­լի... (100բ «Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան գոյն»):

44. 101ա-2բ ԽԳ. Գան­ձս Ծաղ­կա­զ­ար­դին ասայ... առա­ւաւ­տեան ժա­մին («Հայ­ցէ ս») - Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 102բ Տա­ղերս ի Ներ­սէս կա­թո­ղի­կո­սէ ասա­ցեալ - Աւր­հ­նեալ, որ եկիր եւ գաս... բ. 102բ («Տր Ներ­սե­սի ե») - Տի­րա­կան տա­ւիւ­նս այ­ս­օր եկայք ցըն­ծաս­ցուք...

45. 102բ-4ա ԽԴ. Գանձ Ծաղ­կա­զ­ար­դին երե­կո­յին դըռ­նա­բա­ցին ասայ... («Իր­նով») - Ի տաւ­ն­ըս տաւ­նից... ա. 104ա Աս­տուա­ծոր­դին, Տէ­ր­ըն փա­ռաց... (104ա «Յի­սուս Որ­դի գոյ­նն»): բ. 104ա Ոս­տս ի ծա­ռոց բե­րեալ ծե­րոց...

46. 104ա-6բ ԽԵ. Գանձ Մե­ծի եր­կու­շա­բա­բա[թի] («Գրի­գո­րի ե սա բան») - Գե­րա­գուն Էից... ա. 106բ Տաղ Յով­հան­նէս Պը­լուզ վար­դա­պե­տի ասա­ցեալ - Անդ ի մէջ դրախ­տին երեք ան­ձինք կա­յին... (106բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լի խոր­հուրդ գոյն»): բ. 106բ-7ա Ադա­մայ ստեղ­ծաւղն եկեալ յիւր պատ­կերն ի տես...

47. 107ա-8բ ԽԶ. Գանձ Մե­ծի Գ շա­բա[թին] («Գրի­գոր») - Գործ արար­չա­կան... ա. 108բ-9ա Տաղ մե­ծի ԳՇ-ի աւուրն - Որք ըն­կա­լայք ի գործ քան­քարն տէ­րու­նա­կան... բ. 109աբ Այլ տաղ ի նոյն աւու[րն] («Ապե­տին է ող­բս») - Ամե­նայն ծա­ծուկ գոր­ծոց անդ հրա­պա­րա­կին...

48. 109բ-10բ ԽԷ. Գանձ Մե­ծի ԴՇ-ի շա­բա[թին] («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ անե­ղին... ա. 110բ Ի մե­ծի ԴՇ-ի շաբ[աթ] աւու[րն] - Տէր մեր Յի­սուս, որ­դին Դաւ­թի... (110բ «Յի­սուս որ­դի Հա­ւր մի­ա­ծին գոյն»): բ. 110բ-1ա Ի նմին աւուր - Յի­սուս փըր­կիչ կե­նա­րար... (110բ «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»): գ. 111աբ Ի նմին աւուր ԴՇ-ի շա­բաթ[ին] («Մե­ծի չո­րեք­շա­բա­թի») - Մեծ խոր­հուրդ յերկ[ր]ի այ­սա­ւր յայ­տ­նե­ցաւ... (111ա «Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան գոյն»):

49. 111բ-2բ ԽԸ. Գանձ Մե­ծի հինգ­շաբ­թի աւուրն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ խոր­հուր­դն ահա­գին... ա. 112բ Ի մե­ծի հինգ­շա­բա[թի] աւուրն - Որ վասն մեր յեր­կ­նից յեր­կիր խո­նար­հե­ցար... բ. 112բ-3ա Ի նմին աւուր հինգ­շա­բաթ[ի] - Սէ­ր­ըն կա­տա­րիչ հի­նն աւ­րի­նաց ուխ­տի... (112բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»):

50. 113ա-4բ ԽԹ. Գանձ ի նմին աւուրն ցե­րե­կին («Զպա­կասք») - Զա­հեղ զան­քն­նին... ա. 114բ Ի նմին աւուր ցե­րե­կին - Յե­րե­կո­յի հինգ­շա­բա­թին... բ. 114բ Պե­տ­րոս լը­ւեալ եւ զար­հու­րէր...

51. 114բ-5բ Ծ. Գանձ Ոտ­նայ­լ­ը­ւա­յին («Որդք») - Որք որ փա­փա­քին... ա. 115բ-6ա Ասա­ցեալ տեառն Ներս[էսի] - Յե­րե­կո­յի հինգ­շա­բա­թի... (115բ «Յի­սուս որ­դի Հա­ւր գո՛յ­նն ասա»):

52. 116ա-7ա ԾԱ. Գանձ Աւագ շա­բա­թուն, Մե­ծի ուր­բա­թի աւ[ուրն] («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ սոս­կա­լի, անի­մա­նա­լի... ա. 117աբ Ողբ Խա­չե­լու­թեան Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մեր[ոյ] - Լը­ցան բան­քն այ­սա­ւր սուրբ մար­գա­րէ­ին... (117ա «Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան գոյն»):

53. 117բ-8բ ԾԲ. Գանձ աւագ ուր­բա­թին ցե­րե­կին («Զտւր») - [Զ]անե­ղա­կան ամե­նի­ցն Աս­տուած... ա. 118բ-9ա Ողբ Աս­տուա­ծած­նին - Աս­տուա­ծա­ծին սըր­բու­հին... (119ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»): բ. 119աբ Ո՜վ Սի­մէ­ոն ծե­րու­նի...

54. 119բ-21բ ԾԳ. Գանձ ուր­բա­թի երե­կո­յին ասայ («Ի Մա­թէ­ո­սէ խն­դ­րեաց Գր[ի]գորն») - Ի յան­մար­մ­նա­կան... /Նո­րին եր­գո­ղին,/ Խն­դ­րող Գրի­գո­րին, /Տէր Մա­թէ­ո­սին... ա. 121բ-2բ Ողբ Աս­տուա­ծած­նին ի դէմ խա­չին Քրիս­տո­սի ասա­ցեալ - Աս­տուա­ծա­ծին կոյ­ս­ըն Մա­րի­ամ...

55. 122բ-4ա ԾԴ. Գանձ Մե­ծի շա­բա­թի Թաղ­մա­նն Տեառն («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ հան­գ­ըս­տեան ի յեւթ­նե­րոր­դին... ա. 124ա Ասա­ցեալ վասն Թաղ­մա­նն Քրիս­տո­սի - Որ եղե­լո­ց­ըս շնորհ բաշ­խէ... (124ա «Սուրբ Յու­ղի­տայ, դուս­տր գոյն»): բ. 124ա Խունկ եւ զը­մուռ նը­շան թաղ­ման... (124ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ գոյն»):

56. 125ա-5բ ԾԵ. Գանձ Յա­րու­թեան սըր­բոյ Զատ­կին («Մկր­տիչ») - Մար­դա­սի­րու­թեամբ Որ­դիդ մի­ա­ծին... ա. 125բ-6ա Տաղ Յա­րու­թեան, տեառն Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ - Ոչ ար­գե­լեաց վէ­մն եր­կ­րա­ւոր... (125բ «Հըրճ­ւիմք այ­սա­ւր գոյն»): բ. 126աբ Այլ տաղ Յա­րու­թեան - Այ­լո­ցն եր­թեալ վաղ­վա­ղա­կի... (126ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ գոյն»):

57. 126բ-8բ ԾԶ. Գանձ Զատ­կին Բ շա­բա­թին մե­ռե­լո­ցին («[Տ]էրու­նա­կան») - [Տէր] տէ­րու­նա­կան... ա. 128բ Մե­ղե­դի Գրի­գո­րի Նա­րե­կա­ցո - Ես ձայն զա­ռիւ­ծոյն ասեմ... (128բ «Ի յո­րո­վայ­նէ ընտ­րեալ գոյն»): բ. 128բ-9ա Տաղ Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ - Յոր­ժամ Ադամ մե­ղաւք մե­ռաւ... (128բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծա Երու­սա­ղէմ գոյն»):

58. 129ա-30ա ԾԷ. Գանձ եր­րորդ աւուր Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի («Մկր­տիչ») - Մեծ աւե­տեաց ձայն ու­րա­խա­լի... ա. 130աբ Տաղ Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի - Ի սմին աւուր այ­լում դի­մաց... բ. 130բ Այլ տաղ Յա­րու­թեան - Ի սմին աւուր կի­րա­կէ­ին... (130բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծա Երու­սա­ղէմ գոյն»):

59. 130բ-2ա ԾԸ. Գանձ չոր­րորդ աւուր Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ հրա­ւիր­ման կա­մաց արար­չի... ա. 132ա Տաղ Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի - Յայն­ժամ սի­րով տի­րա­կան... (132ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»): բ. 132աբ Այլ տաղ Յա­րու­թեան - Որ յա­րու­թեան յե­րե­կո­յին... (132ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծա Երու­սա­ղէմ գոյն»):

60. 132բ-3բ ԾԹ. Գանձ հի­գե­րորդ աւուր Յա­րու­թեան («Մկր[տ]իչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ սոս­կա­լի... ա. 133բ Տաղ Յա­րու­թեան Տեառն մեր[ոյ] - Ելեալ ի լեառն դէմ տա­ճա­րին... (133բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծա գոյն»): բ. 133բ-4ա Տաղ Յա­րու­թեան - Դար­ձեալ յայ­տ­նի այլ այ­լան­ն­ը­ման... գ. 134ա Այլ տաղ Յա­րու­թեան - Յա­րեաւ յա­ւուր երոր­դին...

61. 134ա-5բ Կ. Գանձ գլ­խատ­մա­նն Յա­վան­նու Կա­րա­պե­տին («Գրի­գոր») - Գո­յա­կն էա­կան... ա. 135բ Յո­վան­նու Մը­կրտ­չին - Դու, սուրբ Յով­հան­նէս, եր­կ­ըր­պա­գող Փըրկ­չին... (135բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»): բ.135բ-6ա Տաղ Յո­վան­նու Մը­կրտ­չին - Զճ­րագ աւ­րի­նա­ց­ըն Յո­վան­նէս... (135բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ գոյն»):

62. 136ա-7բ ԿԱ. Գանձ Նոր կի­րա­կէ­ին ասայ («Գրի­գո­րի է») - Գաղ­տ­նի խոր­հ­ըր­դին... /Գան­ձիս ասո­ղի/ Եւ փո­խար­կո­ղի` /Ծե­րենց Գրի­գո­րի... ա. 137բ-8ա Մե­ղե­դի նոր կի­րա­կէի - Այ­սա­ւր նոր արեւ հա­րեալ ի նո­րա­հ­րաշ արե­գակ­նէն... (137բ «Ընտ­րեա­լ­ըդ Աս­տու­ծոյ գոյն»): բ. 138ա Այլ տաղ Նոր կի­րա­կէի - Յետ ութ աւուր դար­ձեալ գո­լով...

63. 138ա-9բ ԿԲ. Գանձ Աշ­խար­հա­մար­տին կի­րակ[ին] («Մկր­տիչ») - Մաք­րա­փայլ սուրբ տա­ճար տի­րա­կան... ա. 139բ-40ա Տաղ Աշ­խար­հա­մա­տ­րան - Ու­րա՛խ լեր, հարսն ի յեր­կ­րէ...

64. 140ա-1բ ԿԳ. Գանձ երեւ­ման Սուրբ Խա­չին, ի Մատ­թէ­ոս վար­դա­պե­տէ («Ի Մա­թեո­սե խն­դ­րեաց Գրի­գորն») - Իս­կա­կից Որ­դի... ա. 141բ-2ա Գո­վա­սա­նու­թիւն Խաչ[ի] - Խա­չն ի նախ­նու­մն երե­ւե­ցաւ... բ. 142աբ Այլ գո­վա­սանք Խաչ[ի] - Աւր­հ­նեալ ես, փայտ Քրիս­տո­սա­կան... (142ա «Այ­սա­ւր եկե­ղե­ցի ցն­ծա գոյն»):

65. 142բ-3բ ԿԴ. Գանձ Համ­բարձ­ման ԵՇ-ին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ տաւ­նիւս ահա­գին... ա. 144ա Ասա­ցեալ վասն Համ­բարձ­ման - Տէր մեր, Որ­դին Մա­րի­ա­մուն...

66. 144ա-5ա ԿԵ. Գանձ Համ­բարձ­ման եր­կ­րորդ աւուրն («Առա­քել վար­դա­պե­տին») - Այ­սա­ւր ան­ճառ բան ի սկ­ըզ­բա­նէ... /Առա­քե­լի` եր­գո­ղի սո­րին... ա. 145աբ Մե­ղե­դի Համ­բարձ­ման («Ստե­փա­նո­սի է») - Սոս­կա­լի ահիւ պա­կեան... բ. 145բ Տեառն Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ - Որ ի լր­ման քա­ռա­ս­նե­կին...

67. 145բ-7ա ԿԶ. Գանձ Մե­ծա­հ­րա­շին կի­րա­կին ասա («[Մ]աթ­տո­սի է խն­դ­րեաց Գրի­գորն») - [Մ]իակդ ահա­ւոր... ա. 147ա Տաղ Ան­դ­ր­է­աս վար­դա­պե­տէ («Ան­դ­րի­աս») - Այ­սա­ւր ան­դ­րա­նիկ Հա­ւր մի­ա­ծին Որ­դին... (147ա «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»): բ. 147ա («Վար­դա­պետ») - Վե­հից թա­գա­ւորն այ­սա­ւր առ Հայր մը­տա­նէր... (147ա «Յո­վա­սա­փին գոյ­նն»): գ. 147աբ Տաղ Առա­քել վար­դա­պե­տի ասա­ցեալ - Յոր­ժամ ըզ­Գ­րի­գոր Խոր Վի­րա­պն ար­կին... (147ա «Յա­րե­ւե­լից գոյն»):

68. 147բ-9ա ԿԷ. Գանձ Հո­գոյն Սր­բոյ գա­լ­ըս­տեան առա­ջի աւ[ուրն] («Հո­գո[յ]ն») - Հո­գի Աս­տուած, բըղ­խու­մն ան­ք­ըն­նին... ա. 149ա Մե­ղե­դի Սուրբ Հո­գոյն իջ­ման - Գո­հու­թիւն Հո­գոյն Սըր­բոյ... (149ա «Ի խա­չին տըն­կեալ գոյն»):

69. 149բ-50ա ԿԸ. Գանձ Հո­գոյն Սըր­բոյ եր­կ­րորդ աւուրն («Սր­բոյ») - Սըր­բոյ Հո­գոյն ծագ­մա­նն ի Հաւ­րէ... ա. 150աբ Տեառն Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ - Որ յի­ս­նե­րեա­կ­ըն յո­բե­լին... (150ա «Յի­սուս որ­դի Հա­ւր մի­ա­ծին գոյն»):

70. 150բ-1բ ԿԹ. Գանձ Սր­բոյ Հո­գոյն եր­րորդ աւուրն («Յո­վա­նէս») - Յա­ւէտ իս­կա­պէս... ա. 151բ-2ա Տաղ Սր­բոյ Հ[ոգ]ոյն - Աս­տա­նա­ւր ծա­գեաց լոյս աւե­տեաց կե­նաց... (151բ «Գոյ­նն թէ չի գի­տես,նա Ո՜վ զար­մա­նա­լի­ին գո՛յ­նն ասա»):

71. 152ա-3ա Հ. Գանձ Հո­գոյ գա­լ­ըս­տեան չոր­րորդ աւ[ուր] («Վա­ա­սե») - Վե­րա­ւր­հ­նեալ, գո­վեալ... ա. 153ա («Վվա­գե Հոգ­ւո­ոն տվո­ղին իմաստ բա­նի այն­ձի») - Վեր­հիւ­սես­ցուք քաղ­ցր եղա­նակ...

72. 153ա-5ա ՀԱ. Գանձ հի­գե­րորդ աւու[ր] («Մկ­կր­տի­իչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր Հո­գի Աս­տու­ծոյ... ա. 155ա («Կեր­սես») - Կեր­պա­րու­նա­կեալ ին­նեակ դա­սուց կայք... բ. 155ա («Նվագ Հո­գոյն Սր­բոյյ») - Նը­ւա­գեմք Հո­գոյն նը­ւա­գ­ըս վա­յե­լու­չս... (155ա «Թէ կա­միս, Ո՜վ զար­մա­նա­լի­ին գո՛յ­նն ասայ...»):

73. 155բ-6բ ՀԲ. Գանձ հա­մաւ­րէն հա­սա­րա­կաց կի­րակ­մ­տից («Գրի­գոր») - Գե­րամ­բարձ Աս­տուած... /Գան­ձիս ասո­ղի` /Ծե­րենց Գրի­գո­րի... ա. 156բ Որ ի դա­սուց հո­գե­ղի­նաց... (156բ «Յի­սուս Որ­դու գոյ­նն ասայ»): բ. 156բ-7ա Մի­ա­շա­բաթ աւր հան­գ­ըս­տեան... (156բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ յԵ­րու­սա­ղէմ գոյն»):

74. 157ա-8ա ՀԳ. Գանձ հա­սա­րակ հա­մաւ­րէն կի­րակ­մը[տից] («Առա­քել») - Ան­ճա­ռե­լի լոյ­ս­ըդ հայ­րա­կան... ա. 158ա Ի նոր եւ կոյս գե­րեզ­մա­նէն... բ. 158բ Որ յա­րու­թեան յե­րե­կո­յին...

75. 158բ-9ա ՀԴ. Գանձ Յա­րու­թեան հա­սա­րա­կաց կի­րա­կէ­ից, կար­գաւ ասայ («Յար­նս») - Յեր­կ­նից խո­նար­հեալ... ա. 159աբ («Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սին») - Հա­ւր կա­մաւ իջեալ Որ­դին մար­մին ըզ­գե­ցեալ... (159ա «Յա­րե­ւե­լից յա­րեւ­մու­տս գոյն»): բ. 159բ-60ա Ցըն­ծան այ­սա­ւր եր­կինք... (159բ «Մի­ա­շա­բաթ աւր հան­գս­տեան գոյն»):

76. 160ա-1ա ՀԵ. Գանձ Յա­րու­թեան կի­րա­կէ­ից («Գրի­գո­րէ») - Գե­րա­կայ գո­յին... ա. 161ա («Ներ­սե­սի երգ») - Նըս­տեալ կա­նայ­քն ող­բա­յին... (161ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւորն գոյն»): բ. 161աբ («Կա­թո­ղի­կո­սի Հա­յոց») - Կա­նայ­քն ար­տաս­ւաւք լա­յին զբար­ձաւղն ար­տա­սուաց... (161ա «Մի­ա­շա­բաթ աւր հան­գ­ըս­տեան գոյն»):

77. 161բ-2բ ՀԶ. Գանձ Յա­րու­թեան հա­սա­րա­կաց կի­րա­կէ­ից եւ թէ Յի­նան­ցն կամ յայլ կի­րա­կէ­ի­ցն գի­շե­րա­պաշ­տօն լի­նի, նա դու զայս գան­ձս ասայ («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րան­ճառ ար­փի... ա. 162բ-3ա («Մկր­տի­չե») - Մեծ հա­ռա­չա­նաւք եկին յայն առա­ւաւ­տին... (162բ «Յա­րե­ւե­լից յա­րեւ­մու­տս գոյն»): բ. 163ա Իւ­ղա­բեր­քն եկին, խուն­կս անու­շս բե­րին... (163ա «Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան գոյն»):

78. 163ա-4ա ՀԷ. Գանձ Յա­րու­թեան հա­սա­րա­կաց կի­րա­կէ­ից («Յա­րու») - Յա­րեաւ Աս­տ­ը­ւած, /Մար­գա­րէն գո­չեաց... ա. 164աբ Տաղ Յա­րու­թեան («Կա­թո­ղի­կո­սի Հա­յոց») - Կեան­ք­ըդ Հա­ւր ան­մահ մար­մ­նով մեր... (164ա «Ես ձայն զա­ռիւ­ծոյն ասեմ գոյն»): բ. 164բ («Ներ­սե­սի ե») - Նոր իմն աւե­տեաց բար­բառ նո­րա­զուարճ ձայ­նիւ...

79. 164բ-5բ ՀԸ. Գանձ Յա­րու­թեան հա­սա­րա­կաց կի­րա­կէ­ից («Թեան») - Թա­գա­ւոր ան­մահ, /Նըս­տեալդ իսկ ի գահ... ա. 165բ-6ա Տաղ Յա­րու­թեան - Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան... (165բ «Ան­ճառ մի­ա­ծին գոյն»):

80. 166ա-7բ ՀԹ. Գանձ Յա­րու­թեան հա­սա­րակ կի­րա­կին («Առա­քել») - Ան­ժա­մա­նակ լոյսն ար­փի­ա­կան... ա. 167բ Տաղ Յա­րու­թեան («Առա­քե­լի») - Այ­սա­ւր յա­րեաւ ի մե­ռե­լոց Աս­տուա­ծոր­դին... բ. 167բ Տա­ս­ըն վը­կայք այ­սա­ւր յայ­տ­նեաց... գ. 167բ-8ա Նախ իւ­ղա­բեր­քն ըզ­նա տե­սին...

81. 168աբ Ձ. Տաղ Առա­քել վար­դա­պե­տէ, գան­ձի տեղ ասա («Տեր Առա­քեալ Սիւ­նեաց») - Տէր մեր փա­ռաւք այ­ս­օր յա­րեաւ.. ա. 168բ-9ա Նո­րին Առա­քել վար­դա­պե­տէ («Տեր Առա­քեալ Սիւ­նեաց») - Տե­սեալ Մա­րի­ամ ըզ­Տէրն ի վե­րա խա­չին...

82. 169ա-70ա ՁԱ. Գանձ սուրբ կա­նան­ցն Հռիփ­սի­մեանց («Վկո­յաա») - Վա­յել­չա­կա­նաց... ա. 170աբ Մե­ղե­դի («Առ Հռիփ­սի­մե») - Առա­ւաւտ լու­սոյ յա­րե­ւե­լեան ազանց... բ. 170բ Եր­ջա­նի­կն ի յար­գան­դէ...

83. 170բ-1բ ՁԲ. Գանձ սր­բոց Կա­յի­ա­նեան­ցն ասայ («Կա­նաց») - Կայ խոր­հուրդ խո­րին, /Կազ­մեալ ի սը­մին... ա. 171բ-2ա Ծո­վա­յին շու­շան ծա­ղիկ... (171բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ եկե­ղե­ցի գոյն»): բ. 172աբ Յայն­ժամ սըր­բո­ց­ըն Հռիփ­սի­մեանց... (172ա «Յի­սուս որ­դու գոյ­նն»):

84. 172բ-3ա ՁԳ. Գանձ Յո­վան­նու Կա­րա­պե­տին եւ Աթա­գի­նեա հայ­րա­պե­տին եւ Ան­տո­նի եւ Կրաւ­նի­դայ եւ Է խո­տա­ճա­րա­կա­ցն, որ յԻ­նն­կան վա­նս («Գրի­գոր») - Գը­թու­թեամբ քո­յին... ա. 173աբ Յո­վան­նէս, մեծ մար­գա­րէ...

85. 173բ-5բ ՁԴ. Գանձ սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չին ելն ի վի­րա­պէն եւ գիւտ նըշ­խա­րա­ցն զայս ասայ («Առա­քե­լի ի աա ի խն­դ­րեալ է Յո­վա­նէս ո ծաղ­կաւղն») - Այ­սա­ւր ծա­գեաց լոյսն ար­փի­ա­կան... ա. 175բ («Առա­քել վար­դա­պե­տէ») - Առա­քել[է] մը­տաւք տըխ­մար... (175բ «Յի­սուս որ­դու գոյն է»): բ. 175բ-6բ Տաղ գիւտ նշ­խա­րաց սուրբ Գրի­գո­րի Լու­սա[ւոր­չի] - Լու­սա­ւո­րի­չն որ­ժամ ի լեա­ռ­ըն գը­նաց... /Ես, Առա­քել, մե­ղաւք լը­ցեալ բազ­մա­գոյն, /Որ գո­վե­ցի զհո­գոց մարդ­կան լու­սա­տուն... (175բ «Յո­վա­սա­փու ձայ­նէն»): գ. 176բ-7ա Սուրբ է տա­ճար տէ­րու­նա­կան... (176բ «Յայս կի­րա­կին եկե­ղե­ցոյ տաւն է, զի Լու­սա­ւո­րի­չն ելեալ ի վի­րա­պէն շի­նեաց Էջ­մի­ա­ծի­նն եւ զդիրս Հռիփ­սի­մեան­ցն: Գանձ զԱս­տուա­ծած­նին նա­ւա­կա­տեա­ցն գիտ «Տա­ճարդ եր­կ­նա­յի­նն» եւ տաղ զայս ասա՛յ»):

86. 177ա-8ա ՁԵ. Գանձ սր­բոց ման­կան­ցն Բեդ­ղա­հէ­մի («Խա­չա­տուր») - Խան­դա­ղա­կաթ սըր­տիւ տեն­չա­լի... ա. 178աբ Տաղ ման­կան­ցն Բեդ­ղա­հէ­մի («Ա-Ղ, Յ-Ք») - Ար­թունք զը­ւար­թունք... բ. 178բ Սար­սեալ Հե­րով­դէս դո­ղայր ընդ լուր ար­քա­յին...

87. 178բ-80ա ՁԶ. Գանձ Կոս­տան­դի­ա­նո­սի թա­գա­ւո­րին եւ մօրն նո­րա Հե­ղի[նէ­ին] («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րար­փիդ վե­րին... /Եր­գոյն եր­գո­ղին`/ Ծե­րենց Գրի­գո­րին... ա. 180աբ Մե­ղե­դի եւ տաղ Կոս­տան­դի­ա­նո­սի թա­գա­ւո­րին - Այ­սա­ւր նո­րա­հ­րաշ տաւ­նիւս... բ. 180բ Թա­գա­ւորդ աս­տուա­ծա­րեալ...

88. 180բ-1բ ՁԷ. Գանձ Ներ­սէ­սի հայ­րա­պե­տին եւ Խա­դա եպիս­կո­պո­սին /«Գրի­գոր») - [Գ]ոյ մեզ ցըն­ծա­լի... /Գան­ձիս ասո­ղին` /Ծե­րենց Գրի­գո­րին... ա. 181բ Տաղ Ներ­սէ­սի հայ­րա­պե­տին... («Նը­վագ») - Նոր մե­ծա­հան­դէս տաւ­նիս սուրբ հայ­րա­պե­տին... (181բ «Յա­րե­ւե­լից գոյն»): բ. 181բ-2ա («Հո­հ­ն­նս») - Հընչ­մամբ ձայ­նիւ բեր­կ­րա­նաց... (181բ «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»):

89. 182ա-4ա ՁԸ. Գանձ թարք­ման­չա­ցն Սա­հա­կայ եւ Մես­րաւ­պա («Առա­քե­լի է վար­դա­պե­տա­ցն ասա­ցեալ») - Աւր­հ­նեալ ես, սուրբ Հայր քըն­նա­կան... (184ա «Գան­ձիս տաղն Սա­հա­կայ Պար­թե­ւին գան­ձին յե­տե­ւ­ըն գիտ ի ԻԵ հա­մարն եւ ասա «Սուրբ վար­դա­պե­տն մեր ընտ­րեալ»):

90. 184ա-5ա ՁԹ. Գանձ Տա­պա­նա­կին Աս­տու­ծոյ, որ ի Կա­յի­ա­թա­րիմ («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն բա­րի... /Եր­գոյս եր­գո­ղին/ Եւ աշ­խա­տո­ղին` /Ծե­րենց Գրի­գո­րին... ա. 185ա Մե­ղե­դի սուրբ Տա­պա­նա­կին - Այ­սա­ւր զտա­պա­նակ ուխ­տին... բ. 185բ Մայր հա­ւա­տոյ սուրբ հար­ս­նա­րան... գ. 185բ («Սի­մէ­ո­նն») - Սուրբ ես, տա­ճար եր­կ­նա­ն­ը­ման...

91. 186ա-6բ Ղ. Գանձ Վար­դա­վա­ռին առա­ջի աւուրն («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ մեզ յայ­տ­նեալ... ա. 187ա Մե­ղե­դի Վար­դա­վա­ռին - Գո­հար վար­դ­ըն վա­ռեալ... բ. 187աբ Այլ եւ մե­ղե­դի Վար­դա­վա­ռին - Այ­սա­ւր ցըն­ծայ լեա­ռ­ըն Թա­բա­ւր... գ. 187բ-8ա Նոր իմն ահա­ւոր խոր­հուրդ նոր էն աւե­տիք... (187բ «Յա­րե­ւա­գա­լին գոյ­նն»):

92. 188ա-9ա ՂԱ. Գանձ Վար­դա­վա­ռին եր­կ­րորդ աւուրն («Առա­քել») - Այ­սա­ւր ան­ճառ լոյսն ար­փի­ա­կան... ա. 189ա Տաղ Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («Այս յԱ­ռա­քե­լէ ե») - Ան­ճառ բա­ն­ըն հայ­րա­կան... (189ա «Տա­պա­նակ [կ]ազ­մեալ ան­փուտ գոյն»): բ. 189աբ Տեառն Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ - Ի յայս խոր­հուրդ զե­րիս մի­այն... (189ա «Յի­սուս որ­դու գոյ­ն­ըն ասա»):

93. 189բ-91բ ՂԲ. Գանձ Վար­դա­վա­ռին եր­րորդ աւուրն ասայ («Նփե­իրս­հէ­դ­սզ») - Ներ­գոր­ծա­կան Աս­տուած բա­րե­րար... ա. 191բ Տեառն Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ - Խաւ­սէր բա­նիւ նա հար­ցա­կան... (191բ «Յի­սուս որ­դու գոյ­նն ասայ»): բ. 191բ-2ա Վարդ վա­յե­լուչք խուռ­նե­րամք... (191բ «Հըր­ճուիմք այ­սա­ւր մեք հո­գէ­պէս գոյն»: Շա­բաթ աւրն Թա­դէ­ո­սի առա­քե­լոյն եւ Սան­դ­ըխ­տոյ կու­սին է, դու զգան­ձն զա­ռա­քե­լոց կար­գին ասայ եւ տաղն զայս ասայ»): գ. 192ա Քեզ բա­րե­խա­ւս անդ լե­րուք... (192ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւորն գոյն»):

94. 192ա-3բ ՂԳ. Գանձ նա­խա­հար­ցն Ադա­մայ, Աբե­լի, Սե­թա, Ենովք[այ] «Մք­դա­ի­ն­ս­վսթ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր անուն հրա­շա­լի /Հայր հա­մայ­նից, Աս­տուած կեն­դա­նի... (8-րդ տնից յե­տոյ (193ա) կա նշում` «այս յե­տի Բ տու­նն առա­ջի Գ տու­նովն եր­կո­տա­սան մար­գա­րէ­ի­ցն ասա եւ յե­տի «Թագ ան­թա­ռամ» տուն եր­կու­քին ալ ասայ»): ա. 193բ-4ա Տաղ սր­բոց նա­խա­հար­ցն Ադա­մայ - Որ­պէս Ադա­մն այն առա­ջին... (193բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ գոյն»): բ. 194աբ Տաղ եր­կո­տա­սան մար­գա­րէ­ից - Հայց­մամբ մա­քուր յո­րո­վայ­նից...

95. 194բ-5բ ՂԴ. Եփե­սո­սի սուրբ ժո­ղո­վոյն գանձ գիտ ի կար­գն բուն Բա­րե­կեն­դա­նին քով եւ ասա գանձ Շող­կա­թին տես­լեան սր­բոյն Գրի­գո­րի Էջ­մի­ած­նա («Տա­ա­ա­ւեց») - Տա­ճարդ եր­կ­նա­յին... ա. 195բ-7ա Տաղ եւ գո­վա­սանք սուրբ տա­ճա­րին Էջ­մի­ած­նայ, յԱ­ռա­քել վար­դա­պե­տէ - Ահա ասեմ բան գո­վես­տի... /Առա­քել է մը­տաւք տը­կար, /Այս­քան բա­ներս ան­կեալ ի շար... (195բ «Յի­սուս որ­դու ձայ­նե­րու՛ն ասայ»):

96. 197ա-9ա ՂԵ. [Գ]անձ Վե­րա­փոխ­ման ամէ­նա­ւր­հ­նեալ սըր­բու­հոյ Աս­տուա­ծած­նին, ի Մը­կ­ըր­տիչ վր­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («Մկր­տիմչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ հրա­կերպ վե­հա­գին... ա. 199աբ Մե­ղե­դի ծն­ըն­դեան եւ Վե­րա­փոխ­ման սուրբ Աս­տուա­ծած­նին - Գո­հար վար­դն ին­ք­նա­գոյն սի­րա­մարգ ոս­կէ­գոյն... բ. 199բ-200ա Յոր­դո­րա­կն է («Ա-Ք») - Արեւ լու­սա­տու, տա­ճար Աս­տու­ծոյ Մա­րի­ամ... (199բ «Աս­տուած քա­րո­զեաց եւ խը­րատ ետուր գոյն»): գ. 200ա Տաղ Առա­քել վար­դա­պե­տէ («Տեր Առա­քեա») - Տունկ ան­մա­հու­թեան բող­բո­ջե­ցար, սուրբ Կոյս...

97. 200ա-1բ ՂԶ. Գանձ Վե­րա­փոխ­ման Աս­տուա­ծած­նին եր­կ­րորդ աւուրն («Գրի­գո­րի ե») - Գո­հա­բա­նեալ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 201բ-2ա Մե­ղե­դի սուրբ Աս­տուա­ծած­նին - Մե­ծա­ցիր այ­սա­ւր, սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... (201բ «Այ­սա­ւր երե­ւի ան­տեսն ի բար­ձանց գոյն»): բ. 202աբ Յոր­դո­րակ սուրբ Աս­տուա­ծած­նին («Ա-Ք») - Աւե­տիս քեզ, Մա­րի­ամ... գ. 202բ-3բ Տաղ տեառն Ներ­սէ­սի - Անա­րատ տա­ճար եւ առա­գաստ լու­սոյ... (202բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լի խոր­հուր­դս գոյն»):

98. 203բ-5ա ՂԷ. Գանձ Վե­րա­փոխ­ման սուրբ Աս­տուա­ծած­նին, եր­րորդ («Ստե­փան­նո­սի») - Սուրբ մայ­ր­ըդ լու­սոյ... ա. 205աբ Խըն­կի ծա­ռի նը­ման ես... (205ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»): բ. 205բ-6ա Տեառն­Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ - Այ­սա­ւր Գաբ­րի­էլ հրեշ­տա­կա­պե­տն եկեալ... (205բ «Ով զար­մա­նա­լի գոյն»):

99. 206ա-7բ ՂԸ. Գանձ Յո­վա­կի­մայ եւ Ան­նա­յի` ծն­օ­ղաց սուրբ Աս­տուա­ծած­նին: Եւ թէ ծն­ըն­դեան սուրբ Աս­տուա­ծած­նին տաւ­նես, նա զայս ասա («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­յին անե­ղի... ա. 207բ-8բ Տաղ եւ ոտա­նա­ւոր ասա­ցեալ Առա­քել վար­դա­պե­տի վասն Ծն­ըն­դեան եւ մար­մ­նա­նա­լոյն Քրիս­տո­սի - Աւր­հ­նեալ Հայր եր­կ­նա­ւոր, ծը­նաւղ Մի­ած­նին... (207բ «Յո­վա­սա­փին գոյ­նն ասա»): բ. 208բ-9ա Վասն Յո­վա­կի­մայ եւ Ան­նա­յի աւե­տեաց - Եղեւ այր մի ար­դար որդ­ւո­ց­ըն Յու­դայ... (208բ «Յո­վա­սա­փին գո՛յ­նն ասա»):

100. 209ա-10ա ՂԹ. Գանձ Յո­վան­նու Կա­րա­պե­տին եւ Յո­բայ ար­դա­րոյն («Մկ­րիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք պան­ծա­լի... ա. 210ա-1ա Տաղ տեառն Ներ­սէ­սի է - Զ[Յ]ոբ յի­շես­ցուք զե­րա­նե­լին... (210ա «Յի­սուս որ­դու գո՛յ­նն ասայ»):

211ա Գան­ձեր կար­գաւ հա­մաւ­րէն մար­գա­րէ­ի­ցն եւ առա­քե­լո­ցն եւ հայ­րա­պե­տա­ցն եւ մար­տի­րո­սա­ցն եւ ճգ­նա­ւո­րա­ցն եւ կու­սա­նա­ցն կար­գաւ մի ըստ մի­ո­ջէ գրեմ մին­չեւ ի նա­ւա­կա­տեաց Խա­չին շա­բա­թի աւրն. որին որ իւ­րեա­նն զատ գանձ ու­նի, գիտ եւ ասա, եւ որն որ չու­նի, այս կար­գս գիտ եւ ասա զիւր տա­ղովն, զորն կա­միս...

101. 211ա-2ա Ճ. Գանձ հա­մաւ­րէն հա­ւա­սար մար­գա­րէ­ի­ցն ասա («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ անուն հրա­շա­լի... (211ա «Նի­կի­ա­յի սուրբ ժո­ղո­վոյն գան­ձն գիտ ի Բուն բա­րե­կեն­դա­նին քով եւ ասա»): ա. 212աբ Տաղ հա­մաւ­րէն մար­գա­րէ­ի­ցն ի Ներ­սի­սէ («Ա-Ք») - Աս­տուա­ծա­յին խո­րո­ցն ան­ճառ... (212ա «Յի­սուս որ­դու գու­նե­րուն»):

102. 213ա-5ա ՃԱ. Գանձ հա­մաւ­րէն մար­գա­րէ­ի­ցն: Զոր մար­գա­րէ որ տաւ­նես, զնո­րա տաղ գրած է, կար­գաւ գիտ եւ ասայ, զի խոր­հր­դա­ւոր է («Խորհ­հ­ըր­դո­ցն») - Խոր­հուրդ ան­ք­ըն­նին... /Գան­ձիս ասո­ղի`/Տէր Մը­խի­թա­րի/ Այ­րի­վա­նե­ցի... ա. 215աբ Յոր­ժամ Դա­նի­է­լի եւ երից ման­կան­ցն որ տաւ­նես, նա զգան­ձն կար­գէն ասայ եւ տաղն զայս - Պա­ղա­տա­նաւք մար­գա­րէ­ին... (215ա «Յի­սուս որ­դու գո՛յ­նն ասա»): բ. 215բ-6ա Յոր­ժամ Զա­քա­րի­այ մար­գա­րէ­ին եւ Ոնոփ­րի­ո­սի սուրբ հա­ւրն տաւ­նես, նա զայս ասայ - Զա­քա­րի­այ մար­գա­րէ­ին... գ. 216աբ Յոր­ժամ Եղի­ա­յի եւ Եղի­սէի տաւ­նես, նա զա՛յս ասայ - Յա­ղերս բա­նի քեզ ընդ բազ­մին... (216ա «Այ­սա­ւր եկե­ղե­ցի ցըն­ծայ գոյն»): դ. 216բ-7ա Յոր­ժամ Եսա­յեայ կայ­ծա­կ­նա­մա­քու­րին տաւ­նես, նա զա՛յս ասայ - Ըզ­մար­գա­րէ­քն յի­շեմք ի յայսմ ի կար­գին... (216բ «Յո­վա­սա­փու գոյ­նն ասա»): ե. 217աբ Ձայ­նիւ գո­չեմ Մա­նա­սէ­ին... (217ա «Որ Յա­րու­թեան յե­րե­կո­յին գոյն»): զ. 217բ-8ա Յոր­ժամ Եզե­կի­է­լի, Եզ­րի եւ Զա­քա­րի­ա­յի` հա­ւրն Յո­վան­նու եւ Ամ­բա­կու­մայ որ տաւ­նես, նա զայս ասայ - Եզե­կի­էլ ետես ըզ­Տէրն եր­կ­նա­յին... (217բ «Յո­վա­սա­փի ձայ­նէ՛ն ասա»): է. 218ա-9ա Յոր­ժամ Երե­մի­այ մար­գա­րէ­ին եւ աշա­կեր­տա­ցն` Բա­րու­քայ եւ Աբի­մե­լե­քայ տաւ­նես, նա զա՛յս ա[սա] - Ըզ­կոյսն Երե­մի­այ յի­շեմ իւր տաւ­նին... (218ա «Յո­վա­սա­փին գոյն ասա»):

103. 219ա-20բ ՃԲ. Գանձ հա­մաւ­րէն առա­քե­լո­ցն: Կար­գաւ ասայ («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ ազգաց քո մար­դե­ղու­թեան... ա. 220բ-1ա («Ա-Ղ») - Առա­քեալք Աս­տուա­ծոր­դոյն... (220բ «Յի­սուս որ­դու գո՛յ­նն ասա»): բ. 221ա («Ճ-Ք») - Ճըշ­մա­րիտ որ­թոյն ստե­ղունք... (221ա «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան գոյն»):

104. 221ա-2ա ՃԳ. Գանձ հա­մաւ­րէն առա­քե­լո­ցն («Սարգ») - Սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 222աբ Աղա­չա­նաւք մա­քուր դա­սին... (222ա «Յի­սուս որ­դու ձայ­նէն»):

105. 222բ-3բ ՃԴ. Գանձ հա­մաւ­րէն առա­քե­լո­ցն («վար­դայ») - Վեր եր­գեմք հընչ­մամբ... ա. 223բ-4բ Տաղ Առա­քել վար­դա­պե­տէ («Ա-Ղ») - Այ­գի տըն­կեալ էք վա­յե­լուչ... (223բ «Այ­սա­ւր եկե­ղե­ցի ցըն­ծայ գոյն»): բ. 224բ-5ա («Ճ-Ք») - Ճա­ռա­գայ­թիք ճա­ճան­չա­ն­ման... (224բ «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան գոյն»):

106. 225ա-Յբ ՃԵ. Գանձ հա­մաւ­րէն հա­ւա­սար հայ­րա­պե­տա­ցն («վէշ­տա­ա­սանք է») - Վա­յել է քո­յին... ա. 227բ-8ա Մե­ղե­դի հայ­րա­պե­տաց («Ա-Թ») - Այ­սա­ւր մայր Սի­ոն ցըն­ծայ տաւ­նե­լով... (227բ «Յի­սուս որ­դու ձայ­նէն»): բ. 228ա («Ներ­սե­սի երգ») - Նոր գի­նոյն իմ­աս­տու­թեան...

107. 228ա-30բ ՃԶ. Գանձ հա­մաւ­րէն սր­բոց հայ­րա­պե­տաց եւ վար­դա­պե­տաց («Վար­դա­պե­տաց») - Վար­դա­պե­տաց քա­նոն եւ սահ­ման... ա. 230բ Տաղ հայ­րա­պե­տաց եւ վար­դա­պե­տաց - Հան­դէս գու­մա­րեալ եկե­ղե­ցոյ ժո­ղովք... (230բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լոյն գոյ­նն»): բ. 231ա Այ­սա­ւր դըշ­խոյ պան­ծա­լի... գ. 231ա Որ­դոց եւ թո­ռան­ցն որ տաւ­նես, զգան­ձն հայ­րա­պե­տաց ասա եւ տաղն զա՛յս ասայ («Գրի­գո­րի է») - Գո­վես[տ] քեզ, բա­րեաց պատ­ճառ, Քրիս­տոս կեն­դա­նի... (231ա «Յա­րե­ւա­գա­լին գոյ­նն»): դ. 231աբ («Գով­տ­մս») - Գրի­գոր, պը­սա­կն ազ­գի մարդ­կան... (231ա «Այ­սա­ւր եկե­ղե­ցի ցըն­ծա»): ե. 231բ Գրի­գո­րի Աս­տուած­բա­նին եւ Գրի­գո­րի Սքան­չե­լա­գոր­ծին թէ տաւ­նես, զգանձ հայ­րա­պե­տաց ասա եւ տաղն զայս ասա («Գրի­գոր») - Գետ հո­սեալ աս­տուա­ծա­յին... զ. 231բ-2ա Հայ­րա­պե­տաց հա­նուրց ազ­գին... (231բ «Յի­սուս որ­դու գոյն»): է. 232ա-3ա Մա­րու­թա­յի հայ­րա­պե­տին որ տաւ­նես, նա զգան­ձն հայ­րա­պե­տա­ցն ասա եւ տաղն զայս ասա - Ի քսա­նու­մէկ աւուր հա­յոց մա­րե­րի... (232ա «Յո­վա­սա­փու գոյն»):

108. 233ա-4բ ՃԷ. Գանձ հա­մաւ­րէն հա­ւա­սար ճը­գ­նա­ւո­րա­ցն ասա... («Ճգ­նա­ւորք») - Ճը­գ­նա­ւորք ընտ­րեալ... ա. 234բ Տաղ ճը­գ­նա­ւո­րաց - Աս­տուած բար­ձ­րեալ, Տէրդ եր­կ­նա­յին... (234բ «Յի­սուս որ­դու ձայ­նէն»):

109. 234բ-6ա ՃԸ. Գանձ հա­մաւ­րէն կու­սա­նա­ցն («Ի փառս») - Ի սկ­ըզ­բան Էիդ... ա. 236ա Տաղ սր­բոց կու­սա­նաց - Ի կե­նա­րար փայ­տէն ծաղ­կեալ... (236ա «Խա­ղա­ղա­րար գոյն»): բ. 236ա Լապ­տերք կու­սից պայ­ծառ վա­ռին... գ. 236աբ Այլ տաղ կու­սա­նաց («Կ-Յ») - Կոյսք իմ­աս­տու­թեամբ զլապ­տերս հո­գոց վա­ռեալք... (236ա «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»):

110. 236բ-7բ ՃԹ. Գանձ հա­մաւ­րէն հա­մաւ­րէն մար­տի­րո­սա­ցն («Տեառն») - [Տ]ինայ առե­լեալ... ա. 237բ-8ա Տաղ մար­տի­րո­սաց, Տեառն Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ («Ա-Ծ») - Արե­գա­կն ար­դար ըզ­հուր սի­րոյ ծա­գեալ... (237բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»):

111. 238ա-9բ ՃԺ. Գանձ հա­մաւ­րէն մար­տի­րո­սաց եւ նա­հա­տա­կաց («Յո­վա­նէս») - Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն զար­դա­րեալ... ա. 239բ-40ա Տաղ մար­տի­րո­սաց, ի Ներ­սի­սէ («Ճ-Ք») - Ճըշ­մա­րիտ Վը­կայք Աս­տուա­ծոր­դոյն եղէք... (239բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»):

112. 240ա-1ա ՃԺԱ. Գանձ հա­մաւ­րէն մար­տի[ր]ոսա­ցն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ... ա. 241ա Տաղ մար­տի­րո­սաց, ի Ներ­սի­սէ - Տէր բա­րե­րար Հա­ւր մի­ա­ծին... (241ա «Յի­սուս որ­դու գու­նե­րու՛ն ասա»): բ. 241աբ Հա­տեալ լե­զուաւք սըր­բա­բա­նի­ցն... գ. 241բ-2ա Ընդ բազ­մահ­նար տանջ­ման նո­ցին... (241բ «Այ­սա­ւր եկե­ղե­ցի ցըն­ծայ գոյն»):

113. 242ա-3բ ՃԺԲ. Գանձ հա­մաւ­րէն մար­տի­րո­սաց եւ նա­հա­տա­կաց («Առա­քել») - Աս­տուա­ծա­զարդ գուն­դն երա­նա­կան... ա. 243բ-4բ Տաղ մար­տի­րո­սաց - Անդ մար­տի­րոս­ք­ըն պը­սա­կին... (243բ «Յի­սուս որ­դու գոյ­նն»):

114. 244բ-5բ ՃԺԳ. Այլ գանձ մար­տի­րո­սաց («Սզիզ­մո») - Սուր­բ­ըդ սըր­բոց, Աս­տուած էա­կան... ա. 245բ-6ա Տաղ մար­տի­րո­սաց, ի Ներ­սի­սէ - Բայց դուք, որ­դիք իմ սի­րե­լիք... (245բ «Հըր­ճուիմք այ­սա­ւր գոյն»): բ. 246ա Յոր­ժամ կե­նաց ցաւ­ղոյն արբ­ջիք...

115. 246ա-8ա ՃԺԴ. Այլ գանձ մար­տի­րո­սաց («Ենոզ­նզ») - Երե­ւե­ցար Աս­տուած յայ­տ­նա­պէս... ա. 248ա Տաղ Մար­տի­րո­սաց է ասա­ցեալ - Որ չար­չա­րեա­ցն ըզ­ձեզ, լա­ց­ցէ... (248ա «Յի­սուս որ­դու ձայ­նէն»): բ. 248աբ Զայս նե­ղու­թիւ­նս անդ ոչ յի­շէք... (248ա «Այ­սա­ւր եկե­ղե­ցի ցըն­ծայ գոյն»):

116. 248բ-9բ ՃԺԵ. Գանձ հա­մաւ­րէն մար­տի­րո­սա­ցն եւ այլ ամե­նայն սըր­բոց հնոց եւ նո­րոց, յայ­տից եւ ան­յայտ[ից] («Դա­ւի­թէ») - Դա­ւա­նե­ցէք, որ­դիք աւ­րի­նաց... ա. 249բ-50ա Տաղ մար­տի­րո­սաց - Պա­ղա­տա­նաւք Աս­տուա­ծած­նին... (249բ «Հըր­ճուիմք այ­սա­ւր գոյն»): բ. 250ա Հայ­րա­պե­տաց հա­նուրց ազ­գին... (250ա «Յի­սուս որ­դի Հա­ւր մի­ա­ծին գոյն»): գ. 250աբ Յոր­ժամ Գու­րի­ա­սանց որ տաւ­նես, զգան­ձն մար­տի­րո­սաց ասա եւ տաղն զայս ասա, զի խոր­հ­ըր­դա­ւոր է - Սուրբ Գու­րի­աս, վը­կայդ արի... (250ա «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան գոյն»): դ. 250բ-1բ Ի սոյն քա­ղա­քն Եդե­սիի... (250բ «Խա­ղա­ղա­րար գոյն»):

117. 251բ-2բ ՃԺԶ. Գանձ նա­ւա­կա­տեաց Խա­չին շա­բա­թին («Առա­քել») - Ան­մահ ար­քա­յին... ա. 252բ-3ա Տաղ եկե­ղե­ցոյ, Առա­քել վար­դա­պետ («Տեր Առա­քեալ») - Տա­ճար լու­սոյ, տուն ար­քա­յին... (252բ «Հըր­ճուիմք այ­սա­ւր գոյն»): բ. 253ա («Սիւ­նեաց») - Սիւն հա­ւա­տոյ, սե­ղան Փըրկ­չին... (253ա «Այ­սա­ւր եկե­ղե­ցի ցըն­ծա գոյն»):

118. 253ա-4բ ՃԺԷ. Գանձ Սր­բոյ Խա­չին առա­ջի աւուրն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ ակ­ըն պա­տուա­կան... ա. 254բ Տաղ Խաչ­վե­րա­ցին, ի Ներ­սէս Լամբ­րաւ­նա­ցո - Բար­ձ­րա­ցու­ցէք ըզ­տէր Աս­տուած մեր մի­ա­բան... (254բ «Ինձ ու­մէտ կայր եւ կու[ման] գոյն»): բ. 254բ-5ա Տաղ Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ («Կա­թո­ղի­կո­սի Հա­յոց») - Կե­նաց փայտ տըն­կեալ... (254բ «Յա­րե­ւա­գա­լին գոյն»):

119. 255ա-6բ ՃԺԸ. Գանձ Խաչ­վե­րա­ցին եր­կ­րորդ աւուրն («Յո­վա­նես») - [Յ]այն եդե­մա­կան... ա. 256բ-7ա Մե­ղե­դի Նա­րե­կա­ցոյն - Ես ձայն զա­ռիւ­ծոյն ասեմ... (256բ «Ի յե­լս արե­ւու արեւ գոյն»): բ. 257ա Սեպ­հա­կան սիւն պա­տուա­կան... (257ա «Յի­սուս որ­դու ձայ­նէն»): գ. 257աբ Խա­չ­ըն սե­ղան է պա­տուա­կան... (257ա «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան գոյն»):

120. 257բ-8բ ՃԺԹ. Գանձ Խաչ­վե­րա­ցին եր­րորդ աւուր («Առա­քե­լի») - Աւր­հ­նեալ ես փայտ, կան­գ­նեալ ի յեր­կ­րի... /Գան­ձիս եր­գող` տէր Առա­քե­լի... ա. 258բ-9ա Տաղ Առա­քել վար­դա­պե­տէ - Չո­րեք­կեր­պեան թեւք սուրբ խա­չին... (258բ «Հըր­ճուիմք այ­սա­ւր գոյն»): բ. 259ա Այլ եւ չորս ազգ էր փայտ խա­չին... (259ա Յի­սուս որ­դու ձայ­նէն»):

121. 259ա-62ա ՃԻ. Գանձ Խաչ­վե­րա­ցին չոր­րորդ աւուրն, Ապա­րա­նից Սուրբ Նը­շա­նին, ի Քե­րով­բենց Յով­հան­նի­սէ ասա­ցեալ («Յո­վան­նէս») - Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն խո­նար­հեալ... /Զեր­գող գան­ձիս զխո­ցեա­լս ի հո­գի, /Որ Յո­վան­նէս Քե­րով­բենց ասի... ա. 262ա-3ա Տաղ սր­բոյ Խա­չին («Յո­վան­նէս») - Յա­նե­ղա­կան լոյսն ի Հաւ­րէ մեզ յայ­տ­նե­ցաւ... (262բ «Աս­տուած անեղ, ան­պա­րա­գ­րե­լի գոյն»): բ. 263աբ Կազ­մեն տա­պան ան­փուտ փայ­տեաց... /Ես` Յո­վա­նէս, մե­ղաւք յար­բած...

122. 263բ-4բ ՃԻԱ. Գանձ Խաչ­վե­րա­ցին հին­գե­րորդ աւուրն, ասա­ցեալ Յա­կոբ եպիս­կո­պո­սէ Նեն­տ­րա­րենց, վասն սքան­չե­լա­գործ սուրբ նը­շա­նին, Արծ­կոյ քա­ղա­քէ («Յա­կոբ») - Յի­սուս Քրիս­տոս, ար­քայդ հա­մայ­նից... ա. 264բ-5ա Տաղ ի նոյն Յա­կոբ եպիս­կո­պո­սէ - Սքան­չե­լի սուրբ նը­շա­ն­ըդ պա­տուեալ... /Ան­ի­մաստ եւ տը­գէտ եր­գո­ղի` /Նե­տ­րա­րենց սու­տ­ա­նուն Յա­կո­բի, /Եւ եղ­բա­ւրս` Ղա­զա­րին` խըն­դ­րո­ղի... (264բ «Վը­կա­յից հան­դի­սից հրա­շա­լի գոյն»): բ. 265աբ Խա­չն եղի­ցի մեզ պա­հա­պան... (265ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ եկե­ղե­ցի գոյն»):

123. 265բ-7ա ՃԻԲ. Գանձ Գէ­որ­գեայ բազ­մա­չար­չար զի­նա­ւո­րին («Առա­քել») - Աւր­հ­նեալ է Հայր, ծը­նաւղ Մի­ած­նին... ա. 267աբ («Յա­կոբ») - ՅԱս­տու­ծոյ ընտ­րե­ցար դու բա­րի... (267ա «Սուրբ Ոս­կի, քա­հա­նայդ նա­զե­լի գոյն»): բ. 267բ-8ա («Եպիս­կո­պոս») - Են մար­դիկ խեղճ, ողորմ ու լա­լի... /Սխա­լա­միտ եւ տը­գէտ եր­գո­ղի` /Նե­տ­րա­րենց սու­տ­ա­նուն Յա­կո­բի, /Մով­սէ­սի` այս բա­նիս խըն­դ­րո­ղի... գ. 268աբ Նախ զսուրբ Գէ­որգ քե­րու­մն ածեն կա­ղա­խա­նին... (268ա «Իմ եղա­կան գոլ եւ բնու­թիւն գոյն»):

124. 268բ-70ա ՃԻԳ. Գանձ Վա­րա­գայ Սուրբ Խա­չին («Գ[ր]իգո­րի ե ա») - Գլուխն եկե­ղե­ցոյ... ա. 270ա Մե­ղե­դի ի Վա­րա­գա Սուրբ Խաչ[ին] - Այ­սա­ւր մեծ զար­մանք հրա­շից... (270ա «Ի Խա­չին տըն­կեալ գոյն»): բ. 270աբ Ամ­փո­փեալ զն­ը­շան խա­չին... (270ա «Վա՜յ իմ մե­ղու­ցեալ գոյն»): գ. 270բ-1ա Այլ տաղ Խաչ[ի] - ԶՎա­րագ ասեմ ըզբաղ­ձա­լին... (270բ «Յի­սուս որ­դու ձայ­նէն»): դ. 271ա Քա­րինք տե­ղոյս են պա­տուա­կան... (271ա «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան գոյն»):

125. 271ա-2բ ՃԻԴ. Ողբ իշ­խա­նա­ցն Հա­յոց` Սա­հա­կայ եւ Հա­մա­զաս[պայ] - Յայս ահա­գին աւուրս, որ հա­սաք... ա. 272ա-3ա Տաղ իշ­խա­նաց - Սուտ եւ ան­ցա­ւոր աշ­խարհ... (272բ «Երազ է ու սուտ, եղ­բայր գոյն»):

Ծնթ. Ցան­կում ՃԻԴ-ի փո­խա­րէն սխալ­մամբ գրուած է ՃԼ, ըստ այ­դմ

էլ յե­տա­գայ թուա­հա­մար­նե­րը մին­չեւ ՃԾԱ չեն հա­մա­պա­տաս­խա­նում:

126. 273ա-4բ ՃԻԵ. Գանձ եւ­թա­նա­սուն եւ եր­կու առա­քե[լոց] («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն գո­յէ... ա. 274բ Տաղ եւ­թա­նաս­նի­ցն աս[ա] - Եւ քում ընտ­րեալ եւ­թա­նաս­նին... (274բ «Հրճ­ւիմք այ­սա­ւր գոյն»): բ. 274բ-5ա Որ նախ բո­րոտ եւ սըր­բե­ցար... (274բ «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան գոյն»):

127. 275ա-6ա ՃԻԶ. Գանձ սր­բոց կու­սա­նա­ցն Թեկ­ղի եւ Վառ­վա­ռեա («Առա­քել վար­դա­պետ») - Անախտ, ան­բիծ փե­սայն եր­կ­նա­ւոր... ա. 276աբ Տաղ Թեկ­ղի եւ Վառ­վա­ռե[ա] - Աւր­հ­նեալ ան­ճառ Հայ­ր­ըն գը­թած... (276ա «Մի­ա­շա­բաթ աւր հան­գս­տեան գոյն»): բ. 276բ-7ա Արդ, պա­ղա­տիմք առ քեզ յու­սով...

128. 277ա-9ա ՃԻԷ. Գանձ սուրբ աւե­տա­րան­չա­ցն Քրիս­տո­սի («Մքի­րոս») - Մե­ծաս­քանչ անուն... ա. 279աբ Մե­ղե­դի աւե­տա­րան­չա­ցն - Մա­թէ­ոս մարդ անուա­նե­ցաւ... (279ա «Մի­ա­շա­բաթ աւր գոյն»): բ. 279բ («Գրի­գոր») - Գո­վեստ ար­ժան փա­ռաց քո­յին...

129. 279բ-81ա ՃԻԸ. Գանձ Գիւտ խա­չին («Խա­չա­տուր») - Խա­չի քո, Քրիս­տոս, եր­կ­ըր­պա­գա­նեմք... ա. 281աբ Մե­ղե­դի Գիւտ խա­չին - Այ­սա­ւր զխա­չա­փայ­տ­ըն սուրբ... բ. 281բ Մե­ղե­դի - Այ­սա­ւր եղեւ գալ դըշ­խո­յին... (281բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ եկե­ղե­ցի գոյն»): գ. 281բ-2ա Ի գը­տա­նել կե­նաց փայ­տին... (281բ «Մի­ա­շա­բաթ աւր հան­գս­տեան գոյն»): դ. 282ա Յայն­ժամ մե­ռեալ մի տա­նէ­ին... (282ա «Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան գոյն»):

130. 282ա-3բ ՃԻԹ. Գանձ հրեշ­տա­կա­պե­տա­ցն, առա­ւաւ­տուն («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ հրա­շա­կան... ա. 283բ-5ա Բանք մաղ­թա­նաց, Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ առ եր­կ­նա­յին զա­ւրսն («Ա-Ք») - Անեղ, ան­մահ թա­գա­ւո­րին սուրբ զի­նա­ւորք... (283բ «Իմ եղա­կան: Արա­րիչ Տէր գոյն»):

131. 285ա-6բ ՃԼ. Գանձ հրեշ­տա­կա­պե­տա­ցն, երեկ[ոյին] («Յ[ո]վա­նես») - Յոյժ փա­ռա­տ­րե­լի... ա. 286բ-7ա Տեառն Ներ­սէ­սի ասա­ցեալ («Ներ­սէ­սի է այս բա­նս») - Նոր տաւ­նիս զուար­թ­նոց հրեշ­տա­կա­կան դա­սուց... բ. 287աբ Քեզ ձայ­նա­կից զը­ւար­թունք... (287ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»):

132. 287բ-9բ ՃԼԱ. Գանձ Յո­հան Ոս­կի­բե­րա­նին («Այս Յո­հա­նո [Հ]ոսէ­բե­րա­նին») - Աւր­հ­նեմք ըզ­քեզ, Տէրդ ամե­նայ­նի... /Առա­քե­լի` եր­գաւ­ղի սո­րին... ա. 289բ-90ա Մե­ղե­դի եւ տաղ Ոս­կի­բեր[անին] - Ի յո­րո­վայ­նէ ընտ­րեալ... (290ա «Ի յե­լս արե­ւու արեւ գոյն»): բ. 290աբ Տաղ Յո­հա­նու Ոս­կի­բե­րա­նին, ի Ատոմ երից­ւէ ասա­ցեալ («Ի Ատոմ իրի­ցուն է») - Ի հան­դէս քո մեծ տաւ­նի... (290ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»): գ. 290բ-1բ Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («Վար­դա­պե­տին Յո­հան») - Վար­դա­պե­տաց թագ եւ պա[ր]ծանք... (290բ «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ գոյն»):

- 291բ («Գրգ­գոր») - Գանձ եմ հա­մեղ եւ գո­վե­լի... /Գ Գրի­գո­րէ յա­ռաջ եկի...

133. 291բ-3ա ՃԼԲ. Գանձ Նի­կո­ղա­յո­սի հայ­րա­պե­տի («Գրի­գոր») - Գա­ւա­զան ծաղ­կեալ... ա. 293ա Տաղ Նի­կո­ղա­յոս հայ­րա­պե­տի - Աս­տուած ան­մահ, սուրբ թա­գա­ւոր... (293ա «Ի յե­լս արե­ւու արեւ գոյն»): բ. 293աբ Եր[եւ]մամբ սուրբ հրեշ­տա­կաց... (293ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ յԵ­րու­սա­ղէմ գոյն»):

134. 293բ-5ա ՃԼԳ. Գանձ սր­բոյն Մի­նա­սայ, առա­ւօտ[ուն] («[Ի] Բա­ղի­շե­ցոա») - [Ի] յեր­կ­նա­յին լու­սոյն հայ­րա­կան... /Եւ մե­ղու­ցեալ եր­գո­ղի սո­րա` /Առա­քե­լի եւ ծնո­ղաց նո­րա... ա. 295ա Տաղ սր­բոյն Մի­նա­սայ - Աս­տուած բա­րե­րար Հա­ւր մի­ա­ծին... բ. 295բ-6ա Եր­մո­գի­նեայ եւ Գրա­բո­սին... (295բ «Մի­ա­շա­բաթ երե­կո­յին գոյն»):

135. 296ա-9ա ՃԼԴ. Գանձ սըր­բոյն Մի­նա­սայ, երե­կո­յին ասայ («Ան­դ­ր­է­ա­ասն խն­դ­րեց») - Ան­պա­րա­գիր բա­ն­ըն հայ­րա­կան... ա. 299ա Տաղ սըր­բոյն Մի­նա­սայ - Այ­սա­ւր նո­րա­հ­րաշ տաւ­նիւս ցըն­ծամք...

136. 299ա-300բ ՃԼԵ. Գանձ սր­բոց Եւստ­ռա­տի­ո­սեանց... («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ... ա. 300բ-1ա Մե­ղե­դի Եւս­տ­րա­տի­ո­սի - Առ քեզ պա­ղա­տիմք մաղ­թո­ղա­կան ձայ­նիւ... (300բ «Թէ խա­զով չես գի­տեր, նա Ո՜վ զար­մա­նա­լոյն գո՛յ­նն ասայ»):

137. 301ա-3ա ՃԼԶ. Գանձ սր­բոց առա­քե­լո­ցն Թա­դէ­ո­սի եւ Բար­դ­ու­ղի­մէ[ոսի] (Գրի­գէ­րի է») - Գե­րար­փի պայ­ծառ... /նա­եւ եր­գո­ղի` /Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 303ա Մե­ղե­դի եւ տաղ առա­քե­լո­ցն («Իմէ­ոս») - Ի լը­ծա­կ­ցու­թիւն գոր­ծոյ... (303ա «Ի խա­չին տըն­կեալ գոյն»): բ. 303աբ («Առա­քե­լոյն եր­գս») - Արե­գա­կն ար­դար, որ ի ի Հաւ­րէ ծա­գեալ... (303ա «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»):

138. 303բ-5ա ՃԼԷ. Գանձ Յա­կո­բայ Մըծ­բ­նայ հայ­րա­պե­տին ասա («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­համ­բաւ անուն գո­վե­լի... ա. 305ա Տաղ սր­բոյն Յա­կոբ[այ] («Վար­դա­պետ») - Վար­ժից հա­նուրց եկե­ղե­ցեայց... (305ա «Յի­սուս որ­դու ձայ­նէ՛ն ասա»): բ. 305աբ Այլ տաղ սր­բոյն Յա­կոբ[այ] («Առա­քել») - Ան­ճառ մի­ա­ծին Հա­ւրն եր­կ­նա­ւո­րին... (305ա «Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան գոյն»): գ. 305բ («Վար­դա­պե­տի») - Վէմ ան­խախ­տե­լի յա­լեաց աշ­խար­հի...

139. 305բ-7ա ՃԼԸ. Գանձ Իգ­նա­տի­ո­սի հայ­րա­պե­տին եւ Պաւ­ղի­կար­պո­սի («Գրի­գո­րի ո է ա») - Գո­հա­բա­նա­նա­կան... ա. 307աբ Տաղ Իգ­նա­տի­ո­սի հայ­րա­պե­տի - Ի սուրբ սեր­մանց առա­քե­լոց...

140. 307բ-8բ ՃԼԹ. Գանձ Ադ­դէի հայ­րա­պե­տին եւ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին ասա («Նե­տի աս») - Նոյն քեզ վա­յել է... ա. 308բ-9ա Տաղ Աբ­գա­րու - Տէր բա­րե­րար Հա­ւր մի­ա­ծին... բ. 309ա Այլ տաղ - Տէրն ըն­կա­լաւ սի­րով զնո­սին...

141. 309ա-11ա ՃԽ. Գանձ Դաւ­թի մար­գա­րէ­ին եւ Յա­կո­բայ` եղ­բա­ւր Տեառն («Խ[ա]չա­տուր») - Խորք ան­ք­ըն­նին, ան­ճառ ան­հա­սին... ա. 311ա-2ա Տաղ Դաւ­թայ մար­գա­րէ­ին եւ Յա­կո­բայ առա­քե­լոյն - Յի­սուս Քրիս­տոս Հա­ւր մի­ա­ծին...

142. 312ա-3բ ՃԽԱ. Գանձ սր­բոյն Ստե­փա­նո­սի, առա­ջի մար­տի­րո­սա­ցն («Մկր­տիչ») - Մեծ [եւ] հզա­ւր ան­մահ թա­գա­ւոր... ա. 313բ Մե­ղե­դի սուրբ Ստե­փա­նո­սի («Ի Ս») - Ի խա­չին տըն­կեալ որ­թոյն... (313բ «Մե­ղե­դի Ձայն, որ զաշ­խար­հս արար գոյն»): բ. 313բ-4ա Տաղ սր­բոյն Ստե­փա­նո­սի - Ամե­նե­քեան ի մի բե­րան... (313բ «Յի­սուս որ­դու գոյ­նն ասա»): գ. 314աբ Տաղ սր­բոյն Ստե­փա­նո[սի] («Ի Ներ­սի­սէ») - Ի գա­ւա­զա­նէն Յես­սեա ստեղ­նեալ Ստե­փա­նոս... (314ա «Յա­րե­ւե­լից յա­րեւ­մու­տս գոյն»): դ. 314բ-5ա («կա­թո­ղի­կո­սե») - Կեն­դա­նի վը­կայ մա­հուամբ կեն­դա­նոյն...

143. 315ա-6ա ՃԽԲ. Գանձ սուրբ առա­քե­լո­ցն Պե­տ­րո­սի եւ Պաւ­ղո­սի ասայ («Իպ գրի[չ]») - Ի սպա­րա­պե­տին, /Ի ձեռս երե­սին... ա. 316աբ Մե­ղե­դի Պե­տ­րո­սի եւ Պաւ[ղո­սի] («Պե­տ­րո­սի») - Պա­ղա­տիմք առ ձեզ, ընտ­րեալք... (316ա «Ձայն, որ զաշ­խար­հս արար գոյն»): բ. 316բ-7ա Տաղ առա­քե­լոց ասայ - Պե­տ­րոս եւ Պաւ­ղոս, քրիս­տո­նէ­ից պար­ծանք... (316բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լի խոր­հուրդ գոյն»):

144. 317ա-9բ ՃԽԳ. Գանձ Որ­դոց որոտ­մանց` Յո­հան­նու եւ Յա­կո­բայ («Գրիգ­գո­րի­ո­սի») - Գե­ղա­պանծ լու­սով... /Գան­ձիս ասո­ղի /Եւ աշ­խա­տո­ղի` /Ծե­րենց Գրի­գո­րի... ա. 319բ-20ա Տաղ Որ­դոց որոտ­ման­ցն - Այն, որ եկեալ տենչ­մամբ սըր­տին... (319բ «Որ ի դա­սուց եր­կ­նա­ւո­րաց գոյն»): բ. 320աբ Ապա գնա­ցեալ Յո­հան­նի­սին... (320ա «Այ­սա­ւր ցըն­ծայ յԵ­րու­սա­ղէմ գոյն»): գ. 320բ-1ա Ասա­ցեալ ի Ներ­սի­սէ («Ներ­սէ­սի երգ») - Նոր լոյս ար­փե­նոյն վա­ռեալ Որ­դի­քն որոտ­ման...

145. 321ա-2բ ՃԽԴ. Գանձ Բար­սե­ղի Կե­սա­րու հայ­րա­պե­տին («Խա­չա­տուր») - Խա­չա­բարձ սուրբ ար­հի պան­ծա­լի... ա. 322բ-3ա Տաղ Բա­սի­լի­ո­սի - Այր մի ըն­տիր եւ ան­ւա­նի... բ. 323ա Ի Նի­կի­այ մեծ քա­ղա­քին... գ. 323աբ Բա­սի­լի­ոս, դու ես տե­ղի...

146. 323բ-4բ ՃԽԵ. Գանձ Թա­բաւ­րի եւ ան­դաս­տա­նի («Գանձ Թա­բաւ­րի») - Գան­ձ­ըդ կե­նաց` Որ­դիտ մի­ա­ծին... ա. 324բ-5ա Աւր­հ­նու­թիւն հա­սա­րա­կաց - Աւր­հ­նե­ցէք զՀայրն Աս­տուած դուք ի սկ­ըզ­բա­նէ...

147. 325ա-6բ ՃԽԶ. Գանձ ձեռ­նա­դ­րու­թեան քա­հա­նա­յից («Գրի­գո­րի է») - Գը­թայ ի մեզ, Տէր ամե­նա­կալ... ա. 326բ-7ա Տաղ ձեռ­նա­դ­րու­թեան («Ի տէր Առա­քե») - Ի մե­ծի հրա­շա­վառ հան­դի­սի... բ. 327ա Ո՜վ ան­մահ հաց կե­նաց, մեզ տը­ւար, տէր Յի­սուս...

148. 327ա-9ա ՃԽԷ. Գանձ քա­հա­նա­յա­թա­ղին («Առա­քել վար­դա­պե­տի եր­գս ե») - Այ­սա­ւր եհաս ինձ աւր վաղ­ճա­նի... ա. 329աբ Ողբ քա­հա­նա­յա­թա­ղի - Որ­դիք լու­սոյ Հաւ­ր­ըն մե­ծի... (329ա «Մի­ա­շա­բաթ գոյն»):

149. 329բ-32ա ՃԽԸ. Գանձ քա­հա­նայ­թա­ղի («Մա­վի­լի ե») - Մեծ եւ հը­զա­ւր անուն հրա­շա­լի... ա. 332աբ Տաղ քա­հա­նայ­թա­ղի - Բայց ես հո­գով գոլ բա­ցա­կայ... բ. 332բ Քան­զի ճրա­գի նը­մա­նե­ցայ...

150. 332բ-3բ ՃԽԹ. Գանձ պաշտ­ման եւ հըսկ­ման ասայ («Առա­քել») - Ան­տա­նե­լիդ եր­կ­նի եր­կ­րի... ա. 333բ-4բ Ողբ վասն մե­ռե­լի - Լը­ւա­րուք ըզ­բար­բառ բե­րա­նոյս... 333բ «Վը­կա­յից հան­դի­սից գոյն»):

151. 334բ-6բ ՃԾ. Գանձ աշ­խա­րա­թա­ղի («Ման­վե­կս») - Մինդ ի յԷ­էն, բանդ ի սկ­ըզ­բա­նէ... ա. 336բ-7ա Ողբ մե­ռել­թա­ղի ասայ - Ո՜վ քա­հա­նայք եւ վար­դա­պետք աս­տուա­ծա­բան...

152. 337ա-8ա ՃԾԱ. Գանձ աշ­խար­հա­թա­ղի եւ հան­գ­ըս­տեան («Առա­քել վար­դա­պե­տի») - Այ­սա­ւր եհաս հրա­ման արար­չէն... ա. 338ա-9ա Ողբ մե­ռել­թա­ղի ասա - Ես գի­տէի զաշ­խարհ, թ[է] ինձ մուլք էր տը­ւած... /Մա­հ­ըն ղա­ֆիլ կու­գայ, դուք պատ­րաստ կա­ցիք (338բ «Թէ մա­նուկ լի­նի վաղ­ճա­նեա­լն, նա մինչ ի յայս տե­ղս ասա եւ թէ երի­տա­սարդ` նա զայ­լս ալ ասա») /Դեռ եմ հա­սեր իմ հաւ­ր­ըս ես գա­ւա­զան... բ. 339ա-40ա ՃԾԲ. Ողբ ի բե­րա­նոյ մե­ռե­լոց ասա... - Յե­րէկ հող վե­րօք ան­ցի... գ. 340աբ ՃԾԳ. Ողբ աւ­տար եր­կ­րի մե­ռա­ծի ասայ - Ինձ ու­մէտ կայր եւ կու­ման վանց քո գա­լուդ... դ. 340բ-1բ ՃԾԴ. Ողբ վասն մե­ռե­լի ասա­ցեալ է («Գեորգ վար­դա­պե­տի բա­նն ի բե­րա­նո մե­ռե­լոց») - Գո­չեմ առ ձեզ ող­բեր[գ]ական... ե. 342ա-3ա ՃԾԵ. Ողբ աղի­ո­ղորմ ող­բա­լի եւ կըս­կ­ը­ծա­լի, ասա­ցեալ ի Նա­խաշ եպիս­կո­պո­սի: Վասն նո­րա­հաս ման­կանց մե­ռե­լի ասա - Արա­րի­չն արա­րա­ծոց մեզ բար­կա­ցաւ...

Բ. [Տաղք]

- 343աբ Ցանկ է ապ­աշ­խա­րու­թեան տա­ղե­րուս, որ դիւ­րաւ գտա­նես եւ է զմե­ղա­պարտ - Ա. Նախ եւ առա­ջին` Յոր­ժամ գը­րեալ­ք­ըն կատ[արին]... Լ. Յի­շէ ըզ­բան Աւե­տա­րա­նին իմ­աս­տուն... (343ա «Ո՜վ եղ­բայր պատ­ւե­լի, յոր­ժամ Աղու­հա­ցից պահ­քն հա­սա­նիս, նա զայս տա­ղերս կար­գաւ ամէն աւր զմէ­կն ասայ ի լուր ժո­ղո­վ­ըր­դեա­նն, մին­չեւ ի Ծաղ­կա­զար­դն ասայ եւ այլ մի­ջի կի­րա­կէ­ի­ցն եւ շա­բա­թի աւուր­ցն զիւր գան­ձն ի կար­գն եւ ասա կար­գաւ, որ վը­ճա­րի»):

1. 344ա-6ա Ա. Յոր­ժամ գը­րեալ­ք­ըն կա­տա­րին...

2. 346ա-8ա Բ. Վասն ան­կե­լոյն Ադա­մայ ի դրախ­տէն եւ սգա­լոյն եւ ար­տա­սուե­լոյն եւ վասն հո­գէ­վա­րին եւ ճա­նա­պար­հի հո­գո­ցն եւ պա­տ­ե­րազ­մի դի­ւա­ցն եւ կա­յա­նի հո­գո­ցն, Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ - Վա՜յ այն աւուրն, որ ես ստեղ­ծայ...

3. 348ա-9բ Գ. Վասն ահեղ դա­տաս­տա­նի քն­նու­թեանց եւ յա­րու­թեան մե­ռե­լո­ցն, Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ - Յոր­ժամ դը­րունք եր­կ­նից բաց­ւին...

4. 349բ-50բ Դ. Վասն բա­ժա­ն­ման ար­դա­րո­ցն ի մե­ղա­ւո­րա­ցն եւ տան­ջա­նա­ցն, Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ - Յետ քըն­նու­թեանց դա­տաս­տա­նին...

5. 350բ-1բ Ե. Ողբ եւ կշ­տամ­բանք ան­ձին, Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («Ա-Ք») - Ան­թիւ չա­րեաւք յան­ցեայ ես...

6. 351բ-2բ Զ. Ողբ եւ խրատ ամե­նե­ցուն, Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («Ի յԱ­ռա­քե­լէ խն­դ­րեաց Ստե­փա­նոսն») - Ի միտ առէք զող­բ­ըս բա­նիս... /Ով Առա­քել մե­ղաւք խա­ւար, /Որ վար­դա­պետ ան­ւա­նե­ցար...

7. 352բ-3ա Է. Ոտա­նա­ւոր եւ ողբ, Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («ՅԱ­ռա­քել վար­դա­պե­տէ այս») - Յի­շե­լով զա­ւր մա­հուն, սիրտ իմ սա­սա­նի... ա. 353աբ Յոր­ժամ Գաբ­րի­էլ գո­չէ եւ յառ­նեն մե­ռեալ­քն ի հո­ղոյն...

8. 353բ-4բ Ը. Ոտա­նա­ւոր Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ վասն հո­գե­վա­րի եւ յեր­կ­նա­յին ճա­նա­պար­հին եւ յաւ­դա­յին դի­ւա­ցն հան­դիպ­ման­ցն եւ հո­գոց կա­յա­նին եւ յա­ւուր դա­տաս­տա­նին եւ դժո­խոց տան­ջա­նա­ցն («Ա-Ք», «Տեր Առա­քեալ») - Աչք իմ ծո­վա­ցեալ, գետք յի­նէն հո­սեալ... /Թիւ Հա­յոց ութ հա­րիւր տա­րի /Եւ յի­սուն ՛ւ երեք (1404) էր մը­տեալ, որ զբա­նս ասա­ցի:

9. 355ա-6ա Թ. Գո­վա­սա­նու­թիւն եւ խրատ խոս­տո­վա­նու­թեան եւ ապ­աշ­խա­րու­թեան, Առա­քել - Եղ­բա՛յր, ինձ միտ դիր եւ լսէ... /Եւ զԱ­ռա­քել եր­գո­ղս յի­շէ...

10. 356ա-7բ Ժ. Խրա­տա­կան բա­ներս լաւ եւ ըն­տիր, ի Գը­րի­գոր վար­դա­պե­տէ («Ա-Ք») - Աւր­հ­նեալ է Հայ­ր­ըն լու­սոյ...

11. 357բ-8բ ԺԱ. Բանք վասն ահա­գին եւ սոս­կա­լի գա­լ­ըս­տեա­նն Քրիս­տո­սի եւ դա­տաս­տա­նի աւուրն եւ յան­դի­մա­նու­թիւն ան­ձին եղ­կե[լի] - Յոր­ժամ յի­շեմ զա­ւրն ահա­գին...

12. 359աբ ԺԲ. Խոս­տո­վա­նու­թիւն գաղ­տ­նեաց եւ խայ­տա­ռա­կու­թիւն ան­ձին - Մե­ղայ, Տէ՜ր, ինձ ողոր­մեա, Տէ՜ր...

13. 359բ-60բ ԺԳ. Խրատ խռով չի կե­նա­լու եւ ոխ ոչ պա­հե­լոյ, Նա­խաշ վար­դա­պե­տի ասա­ցեալ - Ան­ձն իմ, վա՜յ քեզ հա­զար բե­րան...

14. 360բ-2ա ԺԴ. Խրա­տա­կան բա­ներս ագա­հու­թեան եւ ան­ըն­չու­թեան, Նա­խաշ վար­դա­պե­տէ - Սո­ղո­մոն, մայրն իմ­աս­տու­թեան...

15. 362ա ԺԵ. Խրատ հպարտ եւ ամ­բար­տա­ւան մարդ­կանց - Քան զա­մե­նայն գոր­ծ­ըս չա­րի... /Ո՜վ յԱ­ռա­քել ան­միտ ՛ւ [յ]իմար...

16. 362ա-3ա ԺԶ. Խրատ եւ կը­շտամ­բանք ան­ձին, Նա­խա­շա («Ա-Ք») - Ան­ձն իմ, արի աղաւ­թէ դէմ արա­րաւ­ղին...

17. 363ա-4ա ԺԷ. Ողբ ի վե­րա մե­ղաց եւ նա­խա­տինք ան­ձին եւ պա­ղա­տանք առ Աս­տուած («Ա-Ն») - Աս­տուած իմ, Յի­սուս Քրիս­տոս...

18. 364աբ ԺԸ. Այլ ողբ ապ­աշ­խա­րու­թեան - Ող­բս աղի­ո­ղորմ, եղ­բարք...

19. 364բ-5ա ԺԹ. Այլ ողբ ապ­աշ­խա­րու­թեան, յոյժ պի­տա­նի - Ան­ձն իմ, ըն­դէ՞ր ես ծու­լա­ցեր...

20. 365աբ Ի. Այլ ողբ ապ­աշ­խա­րու­թեան - Կամ առա­ջի քո ամաւ­թով...

21. 365բ-7բ ԻԱ. Ողբ դա­տաս­տա­նի աւուրն եւ դժո­խո­ցն եւ ան­քուն որ­դան­ցն, յոյժ պիտ[անի] - Յոր­ժամ տա­րեր­ք­ըն դը­ղ­ըր­դին...

22. 367բ-8բ ԻԲ. Ողբ եւ նա­խա­տինք եւ պար­սա­ւանք ան­ձինք եւ դժոխ[ոց] («Ա-Ք») - Ան­հուն գե­տոց առեալ եմ... (367բ «Քրիս­տոս փա­ռաց թա­գա­ւոր գոյն»):

23. 368բ-9բ ԻԳ. Խրա­տա­կան բա­ներս Առա­քել վար­դա­պե­տէ - Արեգ ասեմ բան հրա­շա­կան...

24. 369բ-70բ ԻԴ. Խրատ եւ նա­խա­տինք ան­ձին - Աղ­տե­ղե­ցա խա­ւար մե­ղաւք...

25. 370բ-1ա ԻԵ. Խոս­տո­վա­նու­թեան ապ[աշ­խա­րան­քի] - Հա­ւա­տամք ի Քրիս­տոս, Որ­դին մի­ա­ծին... /Յո­վա­սափ մե­ղա­պարտ Սե­բաս­տի­ա­ցի...

26. 371ա-2բ ԻԶ. Վասն յա­րու­թեան հո­ղա­ցեալ մար­մ­նոյս եւ գա­լ­ըս­տեա­նն Քրիս­տո­սի եւ դա­տաս­տա­նի եւ հա­տուց­ման գոր­ծոց մարդ­կանց («Այս Յո­վա­սա­բի է») - Արար­չա­գոր­ծն Աս­տուած, ստեղ­ծաւղ հա­մայ­նին...

27. 372բ-3բ ԻԷ. Խրա­տա­կան բա­ներս Առա­քել վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («Ա-Ք») - Ամե­նայն փառք մար­դոյ դա­տարկ եւ ու­նայն...

- 373. Ըստ ան­ւան եր­գաւ­ղի է, սա («Առա­քե­լի ե») - Ան­ի­մաստ Առա­քել, քեզ ճա­րակ արա...

28. 373բ-4բ ԻԸ. Խրա­տա­կան բա­ներս ի Նա­խաշ վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («Ա-Ք») - Ան­ցա­նէ մե­ծու­թիւն եւ փառք աշ­խար­հի... /Ա՜յ Նա­խաշ, դու լը­սէ, զինչ որ քա­րո­զես...

29. 374բ ԻԹ. Տաղ վասն համ­բե­րու­թեան - Սուրբ հայր­ք­ըն հո­գե­ւոր մեզ աւան­դե­ցին... /Մե­ղաւք մո­լո­րե­լոյս` Յո­վա­սափ ան­ւան... ա. 374բ-5բ Յոյս եւ ապա­ւէն եւ կեանք... /Նա­յեա՛ յա­ղա­չանք գե­րոյս` /Յո­վա­սափ բա­նիս հար­ցա­կան...

30. 375բ-6բ Լ. Տաղ ապ­աշ­խա­րու­թեան - Յի­շէ զբան Աւե­տա­րա­նին... ա. 376բ-7ա Խա­չա­տուր Կե­չա­ռե­ցո («Ա-Ք») - Այս կեան­քս է յե­րազ նը­ման...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

5բ Եւ այլ տա­ղեր կար­գաւ ի վե­րայ մե­ռե­լոց` թէ՛ ծե­րոց, եւ թէ՛ տղա­յոց, թէ՛ երի­տա­սար­դաց, եւ թէ՛­ման­կանց մե­ռե­լոց, զա­մէ­նն կար­գաւ գրեր եմ, զորն որ կա­միս, նա զայն ասա եւ զմե­ղա­պարտ եւ ան­ար­ժան գծող սո­րա զՆի­կո­ղա­յոսն յի­շեա ի տէր Յի­սուս, եւ դուք յի­շեալ լի­ցիք ի Քրիս­տո­սէ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ, որ է աւր­հ­նեալ յա­ւի­տեա­նս. ամէն:

378ա Փառք Հա­ւրն անեղ եւ ան­վա­խ­ճան,

Ան­ժա­մա­նակ եւ ան­սահ­ման,

Ստեղծ­չին Էից եւ մար­մ­նա­կան,

Որ ըս­տեղ­ծեաց կա­մս ապաս­տան,

Եդ ի դրախ­տին վա­յել­չա­կան,

Ետ պա­տուի­րան չու­տել մի­այն,

Իսկ բան­սար­կուն ըս­կ­ըզ­բ­նա­կան,

Յոյժ քաղ­ց­րա­ցոյց կերն ախոր­ժեան,

Եդ ի մը­տի ան­պա­տեհ բան`

Զի­ա՞րդ ար­կ­ցէ ի իւր կըլ­ման,

Մը­տեալ ի պոր­տ­ըն թիւ­նա­կան

Պատ­ճառ աւ­ձոյն լի­ցի խաբ­ման:

Դի­մեաց յԵ­ւայ մեր նախ­նեան,

Ասէ. Զի­ա՞րդ ձեր պա­տուի­րան

Ոչ վա­յե­լէք աստ ճո­խա­կան,

Մինչ ոչ ու­տել յԱ­դին ծառն այն,

Թէ` Է՞ր ստեղ­ծաւղն ձեր բա­րե­կամ

Ձեզ ոչ յան­ձ­նէր մի պը­տուղն այն

Չու­տել եւեթ առիթ խաբ­ման,

Ծնա­նիլ յոր­դիս աս­տուա­ծա­կան:

Կե­րեալ ան­դէն ար­տա­քս ան­կան,

Կո­րու­սին զփառս վա­յել­չա­կան,

Իջին խո­ռո­ջս յան­դ­ըն­դա­կան,

Սփա­ծան սա­ղար­թս յոյժ լա­լա­կան,

Մինչ ժա­մա­նակ ինչ բազ­մա­զան

Կա­ցեալ ան­դէն խա­ւա­րա­կան,

Ոչ շա­տա­նայր այ­նու չարն այն,

Մինչ զի էառ տի­պն ըղ­ձա­կան:

Իսկ ան­ըս­կիզ­բն եւ ան­սահ­ման

Հա­ւր մի­ա­կամ անան­ջատ­ման

Եկեալ զգե­ցաւ մար­մ­նոյն առն այն,

Կան­գ­նեաց եր­կ­րի ըզ­մահ ար­ձան:

Պըն­դեալ զմա­ծաւ պատ­րաւղ փայ­տն այն,

Իսկ նա եղեւ առիթ զե­ն­ման,

Կա­խեալ ի նա մար­դոյն փո­խան

Եւ ճա­շա­կեալ լե­ղի զմ­ըռ­սեան:

Բե­ւե­ռե­լով քա­ռա­թեւն այն`

Եհեղ զա­րիւ­նն ի փըր­կու­թեան,

Ազա­տե­լով սեռս բա­նա­կան,

Մեզ ամ­րու­թեան եղեւ վա­հան:

Իսկ մեզ` որ­դո­ցս ողոր­մա­կան,

Ոչ ու­նե­լով իմ­աս­տու­թեան,

Մինչ ժա­մա­նա­կ­ըս բա­ժա­ն­ման

Լեզ­ւաց յեր­կուց յիւ­թա­նաս­նեան:

Յան­կար­ծա­կի սաս­տիկ հընչ­ման,

Հող­մով հո­գոյն յոյժ մաք­րա­կան,

Հըր­դե­հե­լով բի­ծս ախ­տա­կան,

Ծո­րեալ յի­մաս­տս Հո­գոյն բղխ­ման:

Փառս առա­քեմք Հա­ւր ան­սահ­ման,

Որդ­ւոյն պա­տիւ տամք մի­ա­բան,

Հո­գոյն` ներ­բո­ղս անզ­րա­ւա­կան,

Այժմ եւ ապա եւ յա­ւի­տեան:

378բ Աւր­հ­նեալ հա­մա­գոյ ամե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թեան` Հօր եւ Որդ­ւոյ եւ Հոգ­ւոյն Սր­բոյ, այժմ եւ միշտ եւ յա­ւի­տեա­նս:

Բաշ­խաւղ առատ Սուրբ Հո­գին շար­ժէ զբա­նա­կան հա­ւա­տա­ցեա­լսն իւր, զո­մն ի սէր սուրբ սր­տէ, զո­մն ի խո­նարհ հո­գով հե­զու­թեան, զո­մն ի գութ ողոր­մու­թիւն առ աղ­քա­տսն, զո­մն ի կա­մա­ւոր աղ­քա­տու­թիւն, զո­մն ի խա­ղա­ղա­րա­րու­թիւն ընդ­դէմ խռո­վու­թեանց, զո­մն ի համ­բե­րու­թիւն բազ­մա­դէմ վշ­տաց հա­լա­ծա­նաց, զո­մն ի յի­շա­տակ առ­նե­լոյ ի հո­գե­ւո­րա­կան կողմ ի մէջ եկե­ղե­ցոյ:

Արդ, ցան­կա­ցող եղեալ այսմ հո­գե­ւոր գան­ձոյս մահ­տե­սի Յո­վա­նէ­ս­ըն եւ ետ գրել զսա յի­շա­տակ իւր եւ ծնո­ղա­ցն եւ կե­նա­կ­ցա­ցն իւ­րոյ եւ զա­ւա­կա­ցն, դս­տերն` Մար­գար­տին, փե­սին` Աւգ­սէն­դին, որ­դուն` Մս­ըր սար­կա­ւա­գին, եւ Աւագ պա­րո­նին, եւ իւր ծնո­ղա­ցն, հօրն` Յա­կո­բին, եւ մօրն` Մա­նու­շա­կին, եղ­բա­ւրն` Շա­հի­նին, որ­դուն` Խա­չե­րե­սին, եւ ամե­նայն արեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն, կեն­դա­նեաց եւ նն­ջե­ցե­լո­ցն. ամէն:

(Այլ ձե­ռա­գ­րով) Այ­լեւ յի­շես­ջիք ար­ժա­նին յի­շա­տա­կի եկե­ղե­ցոյս, տէր Հա­րա­պետ քա­հա­նայն, որ բա­զում ջանք դը­նե­լով որ­դո­րեաց մահ­տե­սի Յո­վան­նէսն ի սէր Գան­ձա­րա­նիս, ի պայ­ծա­ռու­թիւն սուրբ եկե­ղե­ցոյս: Եւ է սայ յի­շա­տակ ի դու­ռ­ըն Սուրբ Աս­տուա­ծած­նին, ոչ ոք չու­նի իշ­խա­նու­թիւն ծա­խե­լոյ կամ գը­րա­ւե­լոյ, եւ թէ ոք ան­տ­ըք­նի եւ ձեռ­նայ­մուխ լի­նի, պատ­ժի ի տեառ­նէ Յի­սու­սէ Քրիս­տո­սէ. ամէն:

Հայր մեր, որ յեր­կի­նսդ:

ԿԱ­ՖԱՅ - ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆՔ

11ա Գանձ Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին, /Ի Տի­րա­մայր սըր­բոյ կու­սին /Եր­գեաց ըզ­սայ Կե­չա­ռե­ցին /Տէր Մը­կ­ըր­տիչ վար­դա­պե­տին: /Եր­գեաց ըզ­սայ ի յա­տե­նին, /Քաղ­ցր եւ անոյշ եւ մեղ­մա­գին, /Հանց որ ժո­ղով­ք­ըն հա­ւա­նին /Եւ փա­ռ­ըս տան քո ստեղ­ծաւ­ղին:

13ա Գանձ Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին /Ասայ ըզ­սայ յէ­րէ­կո­յին, /Եր­գեաց ըզ­սայ քաջ րա­բու­նին /Տէր Առա­քել Բա­ղե­շե­ցին: /Ասա, թէ ձայն ու­նիս յո­ճին, /Հանց որ ժո­ղով­ք­ըն հա­ւա­նին, /Եր­կու ըն­կերք բառք քաղ­ց­րա­գին /Աւար­տե­ցէք զգան­ձս ընդ տա­ղին:

17բ Գանձ Ծը­ն­ըն­դեան Ջը­րա­ւր­հ­նէ­ին, /Երգ Մը­կ­ըր­տիչ վար­դա­պե­տին /Ասա ձայ­նիւ ողոր­մա­գին, /Ու­րա­խա­ցո՛յ զժո­ղո­վ­ըր­դ­նին:

20ա ԹԷ չես ար­բեր դու ան­յար­մար, /Խը­մեր ագահ եւ վայ­րա­պար, /Նա դու ասա զգան­ձերս ի շար /Անուշ ձայ­նիւ քաղ­ց­րա­յար­մար: /Տը­նա­ւր­հ­նեք­նին շատ մի՛ խը­մեր, /Որ չի մը­նա գան­ձերս ի տեղ, /Թէ չէ յե­տոյ աւուրն ահեղ /Դու կու լի­նիս հո­գո­վ­ըդ խեղ:

21բ Ով քաջ ու­սած սի­րուն եղ­բայր, /Զըն­կերտ աղէկ տես ՛ւ ի հետ տար, /Ապա ըզ­գան­ձս ասա ճար­տար, /Որ ձայ­նն եւ բա­նն լի­նի յար­մար:

54բ Գանձ Սուրբ Ոս­կեանց ճը­գ­նա­ւո­րաց, /Եր­գեայ ըզ­սայ փա­ռա­ւո­րած /Եւ մի՛ ասեր դու քո մը­տաց, /Թէ Չեմ ասեր, սիր­տս է տը­խ­րած: /Ես ի գը­րե­լն ոչ նե­ղե­ցած, /Դու ի յա­սե­լն է՞ր յու­լա­ցած, /Զի գը­րեալ է զգան­ձս յա­տո­ղաց, /Յու­լից ծու­լից դուռն է փա­կած:

56բ Գան­ձս պա­տուա­կան է քան զոս­կի /Եւ քան զա­կա­նս պա­տուա­կա­նի: /Եր­գեաց ըզ­սայ քաջ րա­բու­նին` /Տէր Մը­խի­թար Երե­վան­ցին: /Ասայ ըզ­սայ ի յա­տե­նի, /Առա­ջին մեծ սիւն­հո­դո­սին, /Հանց որ ժո­ղով­ք­ըն հա­ւա­նին/ Եւ փա­ռ­ըս տան քո ստեղ­ծաւ­ղին:

72բ Թէ գանձ գի­տես, մա՛ւտ եկ յա­ռաջ, /Թէ չէ` ի զատ կաց ու ամաչ, /Դուն նի՛ստ ի վայր սըր­տա­հա­ռաչ, /Գը­նա՛, գիտ­նուց ու­սի՛ր դու քաջ:

74բ Ըզ­գան­ձս ասա մը­տաւք ճար­տար, /Քաղ­ցր եւ անոյշ շըն­չով յեր­կար, /Տե­ղս ան­ճա­րակ է եւ դը­ժար, /Բա­զում գի­տունք նըս­տեալ են շար:

76 Ի ժա­մա­տու­նն կա­նուխ գը­նա՛, /Որ գան­ձս ի տե­ղին չի մը­նայ, /Ոմանք ասեն, թէ Կու լուս­նա, /Եւ շատք այ­նեն զայդ մա­հա­նայ: /Դու զգան­ձս եւ զտա­ղս անոյշ ասայ /Եւ զայլ ըզ­հո­գս ի Տէր ըն­կեա՛յ, /Զի հա­նա­պազ նա զմեզ հո­գայ, /Եւ ըզ­կա­րի­ս­ըն նա մեզ տայ:

78ա Գան­ձս ասա­ցեալ Մը­խի­թա­րի, /Այ­րի­վա­նից առաջ­նոր­դի, /Աս­տուա­ծա­բան վար­դա­պե­տի, /Որ մա­կան­ւամ­բ­ըն Կոշ կո­չի: /Ասա ըզ­սայ ի յա­տե­նի, /Լա­լոտ աչաւք եւ ող­բա­լի, /Զի շատ խըն­դիրք կայ ի մի­ջի, /Մի­թէ Աս­տուած լը­սող լի­նի:

80բ Գան­ձ­ըս գրե­ցայ ի քար­տի­սի, /Րա­մեալ բա­նիւ ու­րա­խա­լի, /Ի Գրի­գո­րէ յոյժ եղ­կե­լի, /Գը­րեալ եղէ ըստ պատ­շա­ճի: /Որ եւ ասեմ յե­կե­ղե­ցի, /Րա­մեալ ձայ­նիւ բա­նս ի կար­գի, /Յի­շա­տակ Յո­հան­նի­սի, /Երա­նե­լի հայ­րա­պե­տին: /Եպի­փա­ն­ըն Կիպ­րա­ցի /Արար ըզ­սա այր գո­վե­լի:

200ա Գանձ եմ ախորժ եւ գո­վե­լի, /Րա­մեալ բա­նիւ յոյժ պի­տա­նի, /Ի Գրի­գո­րէ յա­ռաջ եկի, /Գրեալ ի դաշ­տ­ըս քար­տի­սի: /Ո՜ վեր­ծա­նեմ ի հան­դի­սի, /Րա­մեալ ձայ­նիւ ու­րա­խա­լի, /Ի տաւ­ն­ըս սուրբ Փոխ­ման մե­ծի, /Էին ծնաւ­ղի տեառն Յի­սու­սի:

206ա Գանձ եմ հա­մով եւ գո­վե­լի, /Րա­մեալ ձայ­նիւ ախոր­ժե­լի, /Ի Գրի­գո­րէ յա­ռաջ եկի, /Գը­ծեալ մա­տամբ ի քար­տի­սի. /Ո վյեր­ծա­նիմ յե­կե­ղե­ցի, /Րա­մից դա­սուց պաշ­տաւ­նէի, /Ի տաւ­ն­ըս սուրբ յի­շա­տա­կի, /Էին ծը­նաւղ մա­ւրն Ան­նա­յի:

268բ Գան­ձ­ըս գրե­ցայ ՛ւ ստու­գե­ցայ, /Րա­մեալ բա­նիւ շա­րա­դ­րե­ցայ /Ի Գրի­գո­րէ առն անի­մայ, /Գը­րեալ Խա­չին Սուրբ Վա­րա­գայ: /Որ զիս ասեն ի տաւն սո­րա /Րա­մեալ մա­ն­կուն­ք­ըն գե­րա­կայ, /Ի յա­տե­նի ձայ­նիւ եր­գեա՛, /Եթէ ու­նիս գոր­ծիք սո­րա:

425

ԳԱՆ­ՁԱ­ՐԱՆ

(բաղ­կա­ցած է 2 տար­բեր ձե­ռա­գ­րից)

ԹԵՐԹ` 354: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, դռ­նա­կով, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` շա­գա­նա­կա­գոյն թա­ւիշ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր:

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Ա

Արծ­կէ                                               ՋԺԵ - 1466

ԳՐԻՉ` Ատոմ քհյ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` խո­ջայ Յո­վա­նէս:

ԹԵՐԹ` 348 (1-346, 353-4). չգ­րուած` 4բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԻԹx12(Ա, Ժ 11)+1x2: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 26,5x18: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն (մի­ա­սիւն` 1բ-5ա): ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 158ա): ՏՈՂ` 25:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Կի­սա­խո­րան` 5ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան (5ա): Զար­դա­գիր` հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­նաչ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ-տեղ կեղ­տո­տուած, թեր­թե­րը խառ­նուած: Նո­րո­գուած: Լրա­ցուած` 1բ: Կազ­մի կա­շին քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած, դռ­նա­կը վնա­սուած, աս­տա­ռը հնա­ցած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

- 1բ-4ա Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն գրո­ցս, որ կո­չի ցանկ: Կա­մաւն Աս­տու­ծոյ ամե­նա­կա­լին այս ինչ կայ ի գիր­քս եդեալ կար­գաւ - Ա. Նախ` հրեշ­տա­կա­պե­տա­ցն... ՃԼԱ. Ծա­ղիկ պայ­ծառն:

1. 5ա-7ա [Ա.] Գանձ հրեշ­տա­կա­պե­տաց («Մկ­րր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ հրա­ւիր­ման... ա. 7աբ («Գրի­գոր») - Գո­վեստ բեր­կ­րա­նաց քաղ­ց­րա­ձայ­նեալ եր­գեմք... բ. 7բ-8ա Յոր­դո­րակ («Զաւ­րա­վար») - Զա­ւրք եր­կ­նա­ւոր զը­ւար­թ­նո­ցն...

2. 8ա-9բ Բ. Գանձ կի­րա­կէի Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ («Գրի­գոր») - Գո­յից արար­չին... /Գը­ծո­ղ­ըս Գրի­գոր... ա. 9բ Տաղ ազ­նիւ է («Գրի­գոր») - Գո­չէր հրեշ­տա­կն առ վի­մին... բ. 9բ-10ա - Մի­ա­շա­բաթ աւր հան­գ­ըս­տեան...

3. 10ա-2ա Գ. Յո­հա­նու Ոս­կի­բե­րա­նի, յԱ­ռա­քել վար­դա­պե­տէ («Աո­հա­նո Հոս­կե­բե­րա­նին») - Աա­նե­ղա­կան լու­սոյն զար­դա­րեալ... /՛Ւ Առա­քե­լին` եր­գաւ­ղի սո­րին... ա. 12աբ Տաղ սըր­բոյն Յո­հան­նու Ոս­կի­բե­րա­նին - Ի յո­րո­վայ­նէ ընտ­րեալ... բ. 12բ Շըր­ջա­նակ է, փո­խէ - Ի Կոս­տան­դի­նու քա­ղաք...

4. 12բ-4բ Դ. Գանձ սըր­բոց առա­քե­լո­ցն («Խա­չա­տուր») - Խոր­հր­դ­ա­զգաց քո մար­դե­ղու­թեանդ... ա. 14բ-5բ Տաղ ազ­նիւ («Ա-Պ») - Առա­քեալք Աս­տուա­ծոր­դոյն... բ. 15բ Փո­խէ («Ջ-Ք») - Ջուր կեն­դա­նի բըխ­մամբ Հո­գոյն...

5. 15բ-8ա Ե. Գանձ ծն­ըն­դեան սուրբ Աս­տու­ծած­նին եւ ծը­նաւ­ղաց նո­րին («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­յին անե­ղին... (Գան­ձի վեր­ջին եր­կու տնե­րը` «սա» ծայ­րա­կա­պով, ան­ջա­տուած են ամ­բող­ջից հե­տե­ւեալ նշու­մով (17բ) «Աստ աւար­տեայ ծը­ն­ըն­դեան տաւ­նին եւ ծը­նաւ­ղաց նո­րին եւ ի տա­ճարն տա­նե­լոյ տաւն զա­մէ­նն ասայ»): ա. 18ա Տաղ ի Գրի­գո­րէ - Այ­սա­ւր պար­զո­ղին զեր­կի­նս... բ. 18աբ [Ի] Նը­ւի­րե­լն հըրճ­ւէ­ին...

6. 18բ-20բ Զ. Գանձ Նի­կո­ղա­յո­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր») - Գա­ւա­զան ծաղ­կեալ... ա. 20բ Տաղ Նի­կաւ­ղա­յո­սի - Աս­տուած ան­ճառ, սուրբ թա­գա­ւոր... բ. 20բ-1ա Յոր­դո­րակ եւ շր­ջան[ա]կ - Էրեւ­մամբ սուրբ հրեշ­տա­կաց...

7. 21ա-3ա Է. Սըր­բոց կու­սա­նա­ցն գանձ եւ տաղ («Ի փա­ռը Տ») - Ի սկ­ըզ­բան Էիդ... ա. 23աբ Մե­ղի­դի սուրբ կու­սա­նա­ցն («Կ-Ղ») - Կոյսք իմ­աս­տու­թեամբ զլապ­տերս հո­գոց լու­ցեալք... բ. 23բ-4ա Յոր­դո­րակ - Ի կե­նա­րար փայ­տէն ծաղ­կեալ...

8. 24ա-7բ Ը. Գանձ սըր­բոց հայ­րայ­պե­տա­ցն աս­տուա­ծա­բա­նի­ցն գլ­խա­ւո­րաց («Վէշտ­սա­սանք») - Վա­յել է քո­յին... ա. 27բ Տաղ հայ­րա­պե­տա­ցն - Այ­սա­ւր դըշ­խոյ պան­ձա­լի... բ. 27բ-8ա Յոր­դոր («Ա-Ղ») - Այ­սա­ւր մայր Սի­ոն ցըն­ծայ տաւ­նե­լով... գ. 28աբ Փո­խէ զձայ­նն («Ճ-Ք») - Ճա­ռա­գայթ լու­սո յեր­կիր ծա­գե­ցան...

9. 28բ-31ա Թ. Գանձ ճը­գ­նա­ւո­րաց («Ճգ­նա­ւորք») - Ճը­գ­նա­ւորք ընտ­րեալ... ա. 31աբ Տաղ ճգ­նա­ւո­րա­ցն - Աս­տուած բար­ձ­րեալ, Տէրդ եր­կ­նա­յին... բ. 31բ-2ա Յոր­դո­րակ - Որք զա­ղաւ­թից ըզ­շ­ը­նոր­հս առին...

10. 32ա-4բ Ժ. Սըր­բոց առա­քե­լո­ցն Թա­դէ­ո­սի եւ Բար­դո­ղի­մէ­ո­սի («Գրի­գո­րի է») - Գե­րար­փի պայ­ծառ... /Այ­լեւ եր­գաւ­ղի /Բա­նիս աղ­քա­տի` /Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 34բ-5ա Տաղ ազ­նիւ, Թա­դէ­ո­սի («Բար­դող») - Բա­նն, որ ի Հաւ­րէ ծա­գեալ... բ. 35աբ Յոր­դո­րակ («Իմէ­ոս») - Ի լը­ծա­կ­ցու­թիւն գոր­ծոց... գ. 35բ-6ա Փո­խէ («Առա­քե­լոյն եր­գս») - Արե­գա­կն ար­դար, որ ի Հաւ­րէ ծա­գեալ...

11. 36ա-8ա ԺԱ. Գանձ Յա­րու­թեան կի­րա­կէի («Առա­քել») - Աժա­մա­նակ լոյսն ար­փի­ա­կան... ա. 38աբ Տաղ Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի («Ներ­սե­սի») - Նոր ծա­ղիկ պայ­ծառ ցու­ցաւ... բ. 38բ Յոր­դո­րա­կն է («Ե բա­նս») - Եկայք տե­սէք ըզ­գե­րեզ­մա­նն...

12. 38բ-40բ ԺԲ. Սըր­բոյն Մի­նա­սայ եւ ըն­կե­րեաց նո­րա` Եր­մո­գի­նեայ եւ Գրա­բո­սի («Բա­րի­շե­ցոյ») - Բա­նն ի Հաւ­րէ մար­դա­ցեա­լն Աս­տուած... ա. 40բ-1ա Տաղ գե­ղե­ցիկ - Այ­սա­ւր նո­րա­հ­րաշ տաւ­նիւս ցըն­ծամք... բ. 41աբ Փո­խէ զձայն - Տէր բա­րե­րար Հա­ւր մի­ա­ծին... գ. 41բ-2ա Փո­խէ - Եր­մո­գի­նեա եւ Գը­րա­բո­սի...

13. 42ա-3բ ԺԳ. Գանձ սըր­բոց Սը­տ­րա­տի­ո­սեան­ցն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռօք զար­դա­րեալ... ա. 44ա Տաղ ազ­նիւ է - Առ քեզ պա­ղա­տիմք մաղ­թո­ղա­կան ձայ­նիւ... բ. 44աբ Փո­խէ - Սուրբ Եւս­տ­րա­տի­ոս, Աւք­սեն­տի­ոս եւ Ով­րես­տէս վը­կայք...

14. 44բ-6ա ԺԴ. Սըր­բոյն Յա­կո­բայ հայ­րա­պե­տին եւ Մա­րու­գէի («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­համ­բաւ անուն գո­վե­լի... ա. 46աբ Տաղ ազ­նիւ, ի Մա­թէ­ոս վար­դա­պե­տէ («Մա­թեոս») - Մե­ծի հան­դի­սի աւուրս... բ. 46բ-7ա Փոխ («վար­դա­պետ») - Վար­ժիչ հա­նուր եկե­ղե­ցեաց...

15. 47ա-9ա ԺԵ. Գանձ Յա­րու­թեան («Կի­րա­կեի») - Կեն­դա­նա­րար Որ­դի Աս­տու­ծոյ... ա. 49ա Մե­ղե­դի Յա­րու­թեան - Ես ձայն զա­ռիւ­ծուն ասեմ... բ. 49աբ Փո­խէ - Զա­մուրս իմ քա­կել կա­մի...

16. 49բ-51ա ԺԶ. Գանձ Իգ­նա­տի­ո­սի եւ Պաւ­ղի­կար­պո­սի հայ­րա­պե­տի («Գ[րի­գո]րի ո սա») - Գո­հա­բա­նա­կան... ա. 51աբ Տաղ ազ­նիւ, ի տէր Գրի­գոր կա­թո­ղի­կո­սէ - Ի սուրբ սեր­մանց առա­քե­լո­ցն... բ. 51բ Իգ­նա­տի­ոս, մա­նուկ բա­րի...

17. 51բ-4ա ԺԷ. Գանձ Թէ­ո­պոմ­պո­սի եպիս­կո­պո­սին եւ Թէ­ով­նա կա­խ­ար­դին («Յո­վա­նէս») - Յոյժ զար­մա­նա­լի... ա. 54աբ Տաղ ազ­նիւ եւ գե­ղե­ցիկ - Փա՜ռք Հա­ւր անե­ղին...

18. 54բ-7ա ԺԸ. Դաւ­թի մար­գա­րէ­ին եւ Յա­կո­բայ առա­քե­լոյն («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ ան­քն­նին, ան­ճառ ան­հա­սին... ա. 57աբ Տաղ յԱ­ռա­քել վար­դա­պե­տէ - Յի­սուս Քրիս­տոս Հա­ւր մի­ա­ծին... բ. 57բ-8բ Փո­խէ - Դա­ւիթ ար­քայն Իս­րա­յէ­լին...

19. 58բ-60բ ԺԹ. Գանձ սըր­բոյն Ստե­փա­նո­սի Նա­խավ­կա­յին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր ան­մահ թա­գա­ւոր... /Եւ ըզ­տե­սուչ բա­նա­ւոր հօ­տի` /Ըզ­տէր Գրի­գոր ար­հին պան­ծա­լի... ա. 60բ-1բ Տար ազ­նիւ («Ի Ստե­փան­նոս») - Ի խա­չին տըն­կեալ որ­թոյն... բ. 61բ-2ա Փո­խէ («Ի Ներ­սի­սե կա­թո­ղի­կո­սե») - Ի գա­ւա­զա­նէն Յես­սեայ ստեղ­նեալ Ստե­փա­նոս...

20. 62ա-6ա Ի. Գանձ Պե­տ­րո­սի եւ Պօ­ղո­սի («Սար­գիս գրիչ») - Սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 66աբ Տաղ ազ­նիւ («Առա­քե­լոյն») - Այ­սա­ւր ցըն­ծա­ցէ՛ք, եղ­բարք... բ. 66բ-7ա Յոր­դո­րակ, փո­խէ («Պե­տ­րո­սի») - Պա­ղա­տիմք առ ձեզ, ընտ­րեալք...

21. 67ա-9բ ԻԱ. Գանձ Որ­դո­ցն որոտ­ման` Յա­կո­բայ եւ Յո­հան­նու («Գրի­գո­րի ո սա») - Գա­ռ­ըդ եր­կ­նա­յին... /Գան­ձիս ասո­ղի` /Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 70ա Տաղ անոյշ եւ գեղ[եցիկ] - Որ­դի­քն որոտ­ման, որք ի վե­րուստ որո­տա­ցին... բ. 70աբ Յոր­դո­րակ («Ներ­սէ­սի երգ») - Նոր լոյս յար­փե­նոյն վա­ռեալ Որ­դի­քն որոտ­ման...

22. 70բ-2ա ԻԲ. Գանձ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին («Նզե­տիս») - Նոյն քեզ վա­յել է... ա. 72ա-3ա Տաղ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին - Տէր բա­րե­րար Հա­ւր մի­ա­ծին...

23. 73ա-5ա ԻԳ. Կա­նոն Բար­ս­ղի հայ­րայ­պե­տին («Խա­չա­տուր») - Խա­չա­բարձ ար­հի պան­ծա­լի... ա. 75աբ Տաղ նո­րին («Խա­չա­տուր») - Խո­նար­հիմք հո­գով, մաղ­թո­ղա­կան ձայ­նիւ... բ. 75բ Յոր­դոր («Վար­դա­պե­տի») - Վա­նիչ ներ­հա­կին Յու­լի­ա­նեայ չա­րին...

24. 75բ-8ա ԻԴ. Կա­նոն ճը­րա­գա­լու­ցի Ծը­ն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի («Տէր Մխի») - Տար­փու­մն ըղ­ձա­կան... ա. 78աբ Տաղ ի Ներ­սի­սէ («Ներ­սիս այս եր­գս») - Նոր ծա­ղիկ այ­սա­ւր բըղ­խէ յար­մա­տոյն Յես­սեայ... բ. 78բ Փո­խէ («Ա-Ժ») - Ան­մա­հից ար­քայն եւ սրով­բէ­ի­ցն ան­տեսն....

25. 79ա-80բ ԻԵ. Գանձ Ծը­ն­ըն­դեան առա­ջին աւուրն կի­րա­կի ասայ («Թա­րա») - Թա­գ­ըդ պար­ծա­նաց... ա. 80բ Մե­ղե­դի - Կոյս անա­պա­կան եւ անախտ ծնաւ­ղու­թիւն... բ. 80բ-1բ Տաղ գե­ղե­ցիկ - Հըրճ[ւ]իմք այ­սա­ւր մեք հո­գէ­պէս...

26. 81բ-3բ ԻԶ. Եր­կ­րորդ աւուր Ծը­ն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի («Մկր­տիչ») - Մա­քուր եւ ամ­բիծ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 83բ Տաղ գե­ղե­ցիկ ի Ներ­սի­սէ («Տր Ներս») - Տէր փա­ռաց ան­ճառ... բ. 83բ-4ա Յոր­դոր («Եսի ե սա») - Եկեալ հուրն Աս­տուած...

27. 84ա-5ա ԻԷ. Եր­րորդ աւու[ր]ն Ծն­ընդ[եան] («Յո­հան­նի­սի») [եր]գ - Յա­մե­նայն ժամ աւր­հ­նեմք... ա. 85ա-6ա Մե­ղե­դի ի Սրիկ Կոս­տանդ[է]-Քրիս­տոս, Բա­ն­ըդ Հա­ւր, ծը­նունդ ան­ժա­մա­նակ... բ. 86աբ Յոր­դոր­¬Ո՜վ զար­մա­նալ խոր­հուրդ այս մեծ յայ­տ­նեալ...

28. 86բ-8բ ԻԸ. Չոր­րորդ աւուր Ծն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի («Խա­չա­տուր») - Խըն­դու­թեան ձայն, բար­բառ աւե­տեաց... ա. 88բ-9ա Մե­ղի­դի ի Ներ­սի­սէ («Ներ­սես») - Նոր Եդեմ բա­նա­ւոր տըն­կոյն... բ. 89աբ Տաղ ազ­նիւ («Ա-Ղ») - Այ­սա­ւր երե­ւի ան­տեսն ի բար­ձանց... գ. 89բ Փո­խէ («Ճ-Ք») - Ճե­մէր հի­աց­մամբ սա­փո­րովն յաղ­բերն...

29. 89բ-91ա ԻԹ. Կա­նոն հին­կե­րորդ աւուր Ծնունդ[եան] («Խա­չա­տուր») - Խըն­դա՛, խո­րան Աս­տու­ծոյ Բա­նին... ա. 91բ-2բ Յոր­դոր - Կայր կոյսն ի յայ­րին...

30. 92բ-4ա Լ. Գանձ Ծը­ն­ըն­դեան վե­ցե­րորդ աւու­ր­ըն («Յո­վա­նէս») - Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն խո­նար­հեալ... ա. 94ա Մե­ղե­դի Ծը­ն­ըն­դեան - Անե­ղա­կան լու­սոյն ան­ժա­մա­նեա­կեա... (3 տող է): բ. 94ա-5բ Տաղ ազ­նիւ ի Նա­րե­կա­ցոյ - Աւե­տիս մեծ խոր­հր­դոյ...

31. 95բ -7ա ԼԱ. Կա­նոն եւթ­նե­րորդ աւուր Ծն­ըն­դեա­նն («Խա­չա­տե­ւր») - Խո­րան փա­ռաց Աս­տու­ծոյն բա­նի... ա. 97աբ Մե­ղե­դի եկե­ղե­ցոյ - Երգ, ը՜, զար­մա­նա­լի, երգ շար­ժ­վ­ար­ժե­նի... բ. 97բ-8ա Տաղ - Աչ­ք­ըն ծով ի ծով ծի­ծա­ղա­խիտ... գ. 98աբ Յոր­դոր - Սեաւ եմ, գե­ղե­ցիկ...

32. 98բ-100ա ԼԲ. Ութ աւուր թըլ­փա­տու­թեա­նն («Գրի­գոր») - Գո­չու­մն ըղ­ձա­գին... ա. 100աբ Տաղ ազ­նիւ - ԱՆ­ըս­կիզ­բ­ըն բա­ն­ըդ Հա­ւր... բ. 100բ-1ա Յոր­դո­րա­կն է - Ստեղ­ծաւղ ման­կանց մա­նուկ ցու­ցաւ... գ. 101ա-2բ Տաղ Յո­հան­նէս Պլուզ վար­դա­պե­տէ («Ա-Ք») - Առաջ­նա­ճա­շակ պը­տ­ղոյն...

33. 102բ-5ա ԼԳ. Գանձ Յո­վան­նու Ծն­ըն­դեա­նն («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րայ­գոյն բա­րի... /Եր­գոյս եր­գ­օ­ղին /Եւ սըր­բա­գ­ը­րո­ղին`/Ան­միտ Գրի­գո­րին... ա. 105աբ ՄԵ­ղե­դի - ի դա­ս­ըս հրե­ղի­նաց...բ. 105բ-6բ Տաղն էլ, ասայ («Ա-Ք») - Ան­մար­մ­նո­ց­ըն հրե­ղի­նաց...

34. 106բ-9ա ԼԴ. Պե­տ­րո­սի` Հռո­մայ հայ­րա­պե­տին եւ Աբի­սո­ղո­մայ սար­կա­ւա­գին («վար­դայ­պե­տի») - Վե­րա­ւր­հ­նեալ գո­վեալ... ա. 109ա Տաղ անուշ - Ի հան­դէս տաւ­նի քո ու­րա­խա­ցեալ ցըն­ծամք... բ. 109աբ Փո­խէ - Որով զաւ­րա­ցեալ, /Ըզ­Տէր Յի­սուս տե­սեալ...

35. 109բ-12ա ԼԵ. Սըր­բոյն Ան­տո­նի եւ այլ ճգ­նա­ւո­րաց («Բւ եր­գել») - Բար­ձ­րեալ ահա­ւոր... ա. 112աբ Տաղ անուշ եւ գե­ղեց[իկ] - Ան­տո՛ն, Ան­տո՛ն, ոստ անա­պա­տի... բ. 112բ Յոր­դո­րակ - Ան­ձամբ խո­նար­հիմք ի ճգ­նու­թիւ­ն­ըս քո...

36. 112բ-4բ ԼԶ. Կա­նոն թա­գա­ւո­րա­ցն, Թէ­ո­դո­սի («Տաս­նա») - Տէր տըն­տե­սա­կան... ա. 114բ Տաղ ազ­նիւ - Թա­գա­ւո­րին եր­կ­նա­ւո­րին... բ. 114բ-5ա Յոր­դո­րակ - Որ զաւ­րու­թեամ­բ­ըն Քրիս­տո­սի...

37. 115ա-6բ ԼԷ. Սուրբ Կի­րա­կո­սի եւ մա­ւր նո­րա Յու­ղի­տայ («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­պայ­ծառ յար­փիդ եր­կ­նա­յին... ա. 116բ-7ա Փո­խէ - Սուրբ Յու­ղի­տայ, դուս­տր մե­ծաց... բ. 117ա-8ա Փո­խէ - Տե­սեալ ծն­օ­ղին զա­ղէ­տս իրա­ցն...

38. 118ա-9բ ԼԸ. Կա­նոն Վա­հա­նայ Գող­թ­նե­ցոյ («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­ին... ա. 119բ-20ա Տաղ ազ­նիւ («Յո­հա­նէ­սի») - Յաղ­թող զօ­րու­թեամբ վեր­նա­կա­նաւ լը­ցեալ... բ. 120աբ Փո­խէ - Շնոր­հաց Հո­գո­ցն ըն­դու­նա­րան...

39. 120բ-3ա ԼԹ. Գանձ Գրի­գո­րի Աս­տուա­ծա­բա­նին, ի Գրի­գո­րէ («Գեոր­գոա բայ») - Գո­վեալ սը­քան­չե­լի լոյս քում հան­ճա­րոյ... ա. 123ա Տաղ զՈս­կի­բե­րա­նին ասայ (այս­քան):

40. 123ա-4բ Խ. Գանձ գա­լ­ըս­տեան Տեառն ի տա­ճարն քա­ռա­ս­նաւ­րեայ («Գրի­գոր») - Գո­վեալ եւ աւր­հ­նեալ... (123ա «... երե­կոյն»): ա. 124բ-5ա Տաղ ազ­նիւ է - Յի­սուս, փա­ռաց թա­գա­ւորն...

41. 125ա-6բ ԽԱ. Գանձ Տեառ­ն­ըն­դա­ռա­ջին առա­ւօ­տու («Մկր­տիչ») - Մի­ա­ս­նա­կան սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 126բ-7ա Տաղ գա­լ­ըս­տեան Տեառն - Մը­տեալ ի տա­ճարն աւ­ծեա­լն Աս­տուած... բ. 127աբ Փո­խէ - Այ­սա­ւր ցն­ծայ Երու­սա­ղէմ...

42. 127բ-9բ ԽԲ. Գանձ ապ­աշ­խա­րու­թեան ասայ («Մեր զան») - Մե­ղայ, Տէր, մե­ղայ...

43. 129բ-32ա ԽԳ. Գանձ Առա­ջա­ւո­րի ուր­բա­թուն («Գրի­գո­րի է») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ... ա. 132աբ Տաղ ազ­նիւ է - Պատ­ճառ պար­ծա­նաց մար­գա­րէ­ից գըն­դին... բ. 132բ Փո­խէ - Յու­նան, քա­րոզն Նին­ւէ­ին... գ. 132բ-3բ ՅԱ­ռա­քել վար­դա­պե­տէ - Ամե­նա­խ­նամ Տէրն եր­կ­նա­յին...

44. 133բ-5բ ԽԴ. Գանձ սր­բոյն Սար­գ­ը­սի եւ որ­դոյ նո­րա («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ... ա. 135բ Տաղ գե­ղե­ցիկ - Եր­ջա­նիկ մեծ զօ­րա­կան... բ. 135բ-6բ Փո­խէ («Մե­ծի վկա­յիս») - Մե­ծա­պայ­ծառ հը­րաշք ցու­ցեալ...

45. 136բ-8ա ԽԵ. Գանձ կի­րա­կէի («Գրի­գո­րէ») - Գե­րա­կայ գո­յին...ա. 138ա Տաղ («Ներ­սե­սի երգ») - նըս­տեալ կա­նայ­քն ող­բա­յին...

46. 138ա-40ա ԽԶ. Գանձ Ատո­մեանց («Գրի­գո­րի») - Գե­ղա­պանծ լու­սով... ա. 140ա Տաղ ազ­նիւ - Սուրբ նա­հա­տակ, Ատոմ գո­վեալ... բ. 140աբ Փո­խէ - Ապա եւ զա­ւրք բո­լոր գըն­դին...

47. 140բ-3ա ԽԷ. Կա­նոն սր­բոց Քաւ­շից Սու­քի­ա­սանց («Գրի­գո­րի է սա») - Գանձ սի­րոյ քո­յին... /Զեր­գաւ­ղ­ըս բա­նի/ Գան­ձիս եւ տա­ղի` /ԶԳ­րի­գորն եղ­կե­լի... ա. 143աբ Տաղ - Եր­ջա­նիկ Հո­գի­ա­հ­րաշ երա­նե­լին սուրբ Սու­քի­աս... բ. 143բ Փո­խէ - Ան­տի փո­խեալ ի Սու­կա­ւէտ... գ. 143բ-4ա Փո­խէ - Յայն­ժամ չա­րին այն բար­կա­ցեալ...

48. 144ա-6բ ԽԸ. Գանձ սր­բոց Ոս­կեանց («Խա­չա­տուր») - Խոս­տո­վա­նիմք ըզ­քեզ, մի­ա­ծին... ա. 146բ-7բ Տաղ ազ­նիւ - Սուրբ Ոս­կի, քա­հա­նայդ նա­զե­լի...

49. 147բ-51բ ԽԹ. Թարք­ման­չա­ցն («Բան քա­րո­զից») - Բար­ձ­րեալ ան­ք­ըն­նին... ա. 151բ-2ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Եր­գս այս եր») - Եկայք ցըն­ծաս­ցուք պայ­ծա­ռա­ցեալ տաւ­նիւս... բ. 152ա Փո­խէ - Սուրբ վար­դա­պետ­ն­ըն մեր ընտ­րեալ...

50. 152ա-4ա Ծ. Կա­նոն սըր­բոց Ղե­ւոն­դեան­ցն («Խա­չա­տուր») - Խրա­մա­տեալ կա­նոն աւ­րի­նի... ա. 154աբ Տաղ ազ­նիւ - Ի հան­դէս տաւ­նի ձեր րա­խա­ցեալ ցըն­ծամբ... բ. 154բ Փո­խէ - Քա­հա­նայք պատ­ւեալք աւծ­մամբ Հո­գոյն շնոր­հաց...

51. 154բ-6բ ԾԱ. Կա­նոն սըր­բոց Վար­դա­նան­ցն («Գրի­գո­րի է») - Գո­հա­բա­նեալ Տէրդ ամե­նայ­նի... ա. 156բ Փո­խէ («Վար­դան է») - Վար­դան քաջ, վա­նող չա­րին մեծ պա­տ­ե­րազ­մին...

52. 156բ-9ա ԾԲ. Կա­նոն սուրբ հայ­րա­պե­տա­ցն Կոս­տան­դ­նու[պո­լ­սի] («Այ­րի­վաթ») - Աս­տուած կեն­դա­նի... ա. 159աբ Տաղ ասա­ցեալ ի Ներ­սի­սէ - Խոս­տո­վա­նիմ Աս­տուած ըզ­Հայր... բ. 159բ-60ա Փո­խէ - Նոյն բա­նն, որ է ծը­նունդ նա Հօր...

53. 160ա-3ա ԾԳ. Բուն Բա­րե­կեն­դա­նին գանձ («Երե­ւա­նե­ցին») - Երգ յա­ւէ­ժա­կան... ա. 163աբ Տաղ - Ճրագ ճըշ­մա­րիտ եւ եր­կ­նա­յին... բ. 163բ Փո­խէ զձայ­նն - Ճը­րագ մար­մ­նոյս է իմ խա­ւար...

54. 163բ-5ա ԾԴ. ԾԵ. Սըր­բոյն Թէ­ո­դո­րո­սի («Գրի­գոր») - Գո­հա­բա­նեալ Աս­տուած Սուրբ Հո­գի... ա. 165աբ Մե­ղե­դի անուշ - Քա­ջայ­մար­տիկ մեծ զին­ւո­րին... բ. 165բ-6ա Փո­խէ - Խա­ղա­ղա­րար նոր թա­գա­ւոր...

55. 166ա-8բ ԾԶ. Կա­նոն եր­կ­րորդ կի­րա­կին («Գրի­գո­րի է») - Գը­թու­թեամբ իջեր, Տէր... ա. 168բ-9ա Տաղ ազ­նիւ, ի Գրի­գո­րէ Ծե­րենց վար­դա­պե­տէ («Ի է բա­նս այ») - Իբ­րեւ եղեւ տիւ ցե­րե­կին... բ. 169աբ Փո­խէ («Ս») - Սի­մոն Պե­տ­րոս զա­հի հա­րեալ...

56. 169բ-71ա ԾԷ. Գանձ Կիւր­ղի սուրբ հայ­րա­պե­տին եւ մօր նո­րա («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­ին... ա. 171աբ Տաղ Կիւր­ղի հայ­րա­պե­տին - Աս­տուած փա­ռաց, լոյսդ ան­քն­նին... բ. 171բ-2ա Փո­խէ - Ընդ Յու­դա­յի սուրբ Կիւ­րե­ղին...

57. 172ա-3բ ԾԸ. Եր­րորդ կի­րա­կէ­ին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան, /Ան­ճառ... ա. 173բ-4ա Մաղ­թանք առ Հայրն եր­կ­նա­ւոր - Առ Հայրդ աղա­ղա­կեմ... բ. 174աբ Յոր­դո­րակ ի տէր Ներ­սի­սէ կա­թո­ղի­կոս[է] - Հե­տե­ւե­ցայ անա­ռա­կին...

58. 174բ-6բ ԾԹ. Գանձ Յո­հան­նու եւ Եպի­փա­նու («Գրի­գոր») - Գը­թու­թեամբ քո­ին... ա. 176բ Տաղ Եպի­փա­նու եւ Յոհ[ան­նու] («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն Հո­գոյն շնոր­հաց... բ. 176բ-7ա Յոր­դո­րակ - Մե­ծն Եպի­փա­ն­ըն Կիպ­րա­ցին... գ. 177աբ Փո­խէ - ՅԵ­րու­սա­ղէմ սուրբ քա­ղա­քի...

59. 177բ-9ա Կ. Գանձ մե­ծա­տա­նն եւ Ղա­զա­րու («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան, /Որ նո­րո­գեաց... ա. 179աբ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ - Ընդ մե­ծա­տան փափ­կա­սի­րին... բ. 179բ-80ա Փո­խէ - Տըն­տես չէի հա­ւա­տա­րիմ...

60. 180ա-1բ ԿԱ. Գանձ սըր­բոց Քա­ռա­ս­նի­ցն («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զ­օր ան­մա­հից ար­քայ... ա. 181բ-2ա Տաղ սր­բոց Քա­ռա­ս­նի­ցն - Ի Սե­բաս­տի­այ ի ծո­վա­կին մը­տեալ... բ. 182աբ Յոր­դո­րակ - Ի գի­շե­րին երե­ւեալ...

61. 182բ-4ա ԿԲ. Կա­նոն հին­գե­րորդ կի­րա­կէ­ին, ի դա­տա­ւորն եւ յայ­րին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ ան­քն­նին... ա. 184ա-5ա Տաղ եւ ողբ ըստ խորհ [րդեան] (Գրի­գո­րի է») - Գան­գատ ու­նիմ ասել քեզ... բ. 185ա Փո­խէ - Ի յիմ քա­ղաք մար­մ­նոյս դը­նին...

62. 185բ-7բ ԿԳ. Սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չին («Մկ­կր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զ­օր ան­մա­հից ար­քայ... ա. 187բ Մե­ղե­դի սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չի - Գրի­գո­րի­ոս, առա­քի­նիս հըս­կող... բ. 187բ-8ա Տաղ անոյշ - Ի յե­լս արե­ւու արեւ... գ. 188ա Փո­խէ - Բար­ձ­րա­ցիր, դշ­խոյ, փա­ռաւք յա­ւրս յի­շա­տա­կի... դ. 188աբ Փո­խէ զձայ­նն - Ան­դր ի հան­դի­սէն ձայ­նէր ի գու­բն ըստ­ւե­րին...

63. 188բ-90բ ԿԴ. Վե­ցե­րորդ կի­րա­կէ­ին գանձ («Գրի­գոր») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ /Այ­լեւ եր­գաւ­ղի/ Գան­ձիս ՛ւ ասո­ղի` /Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 190բ-1ա Տաղ ի Ներ­սի­սէ - Յոր­ժամ գը­րեալ­ք­ըն կա­տա­րին... բ. 191ա Փո­խէ - Լե­րիք հի­մամ­բ­ըք շար­ժես­ցին... գ. 191աբ Փո­խէ («Վար­դա») - Վեր­ջի յա­նե­րեկ աւուրն եւ հա­մա­ռաւ­տի... դ. 191բ Փո­խէ («Պե­տին է») - Պայ­ծառ զար­դա­րին լու­սով...

64. 191բ-4ա ԿԵ. Գանձ յա­րու­թեան Ղա­զա­րու («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­չու­մն ըղ­ձա­կան... ա. 194ա Տաղ անոյշ (Ներ­սի­սի երգ») - Նոր աւե­տեաց լուր այ­սա­ւր մեզ հըն­չեաց... բ. 194աբ Փո­խէ («Ճ-Ք») - Ճա­ռա­գայթ Հա­ւրն եր­կ­նա­յին...

65. 194բ-6բ ԿԶ. Կա­նոն ծաղ­կա­զ­ար­դին է («Հայ­ցէ ս») - Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 196բ-7ա Տաղ ազ­նիւ («Տր Ներ­սես­սի ե») - Տի­րա­կան տաւ­նիւս այ­սա­ւր եկայք ցըն­ծաս­ցուք... բ. 197աբ Փո­խէ - Այ­սա­ւր նոր տաւ­նիւս ցըն­ծայ...

66. 197բ-9ա ԿԷ. Երե­կո­յան ասայ ըզ­հա­տորս («Իրով») - Ի տաւ­ն­ըս տօ­նից... ա. 199ա Տաղ ազ­նիւ - Աս­տուա­ծոր­դին, Տէ­ր­ըն փա­ռաց...

67. 199ա-202բ ԿԸ. Աւագ եր­կու­շաբ­թին («Գրի­գո­րի է սա ա») - Գե­րա­գոյն Էից... ա. 202բ Տաղ ի Յո­հա­նէս վար­դա­պետ[է] - Անդ ի մէջ դը­րախ­տին երեք ան­ձինք էին... բ. 202բ-3ա Յոր­դո­րակ - Ադա­մայ ստեղ­ծաւղն եկեալ իւր պատ­կերն ի տես...

68. 203ա-5բ ԿԹ. Աւագ երեք­շա­բա­թին («Գրի­գոր») - Գործ արար­չա­կան... ա. 205բ Տաղ յի­մար կու­սա­նա­ցն է - Քե՛զ, ով տէր Յի­սուս, ձայ­նեմ... բ. 205բ-6ա Յոր­դո­րակ - Վա՜յ իմ մե­ղու­ցեալ ան­ձի­նս...

69. 206ա-8ա Հ. Աւագ չո­րեք­շա­բա­թին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ան­ճառ խոր­հուր­դն ահա­գին... ա. 208ա Տաղ ազ­նիւ - Քրիս­տոս, փըր­կիչ կե­նա­րար... բ. 208ա-9ա Յոր­դո­րակ («Մե­ծի չո­րեք­շա­բա­թին») - Մեծ խոր­հուրդ յեր­կ­րի այ­սա­ւր յայ­տ­նե­ցաւ...

70. 209ա-11ա ՀԱ. Գանձ Մե­ծի հինգ­շա­բա­թին («Ասորդք») Այս խոր­հուրդք լը­ցաւ... ա. 211աբ Տաղ անոյշ եւ լաւ - Փա­ռաց թա­գա­ւորն այն, որ նըս­տի ընդ Հա­ւր... բ. 211բ-2ա ՅԱ­ռա­քե­լէ («Աստ­ւա­ծա­տուրն խն­դ­րեաց») - Աս­տուա­ծն ամե­նի, մի­ա­ծին Որ­դի...

71. 212բ-4ա ՀԲ. Աւագ ուր­բա­թին («Ի Մմա­թէ») - Ի յան­մար­մ­ը­նա­կան...ա. 214աբ Տաղ ազ­նիւ եւ գե­ղե­ցիկ - Առեալ Յու­դա­յի ըզ­հ­ր­է­ա­կան ժո­ղովն... բ. 214բ-5ա Փո­խէ ըզ[ձայն] - Եր­թեալ եւ նըս­տէր առ խա­րու­կին Պե­տ­րոս...

72. 215ա-6բ ՀԳ. Աւագ ուր­բա­թի ցե­րե­կի («Զտւր») - Զա­նե­ղա­կան ամե­նի­ցն Աս­տուած... ա. 216բ-7ա Երբ զԵ­կայ­քն Համ­բար­ձի ասէք, ընդ նը­մին եւ ըզ­պա­րու­նա­կեա­լն եւ զտա­ղս - Աս­տուա­ծա­ծին սըր­բու­հի... բ. 217աբ Փո­խէ - Աչա­ց­ըզ լոյս, իմ Որ­դի...

73. 217բ-9ա ՀԴ. Երե­կո­յին գանձ ասայ («Րս­հո») - Րա­մեալ խոր­հր­դին, /Յայ­տ­նեալ տե­սո­ղին... ա. 219ա-20ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ա-Ն») - Անեղ Որ­դին Հա­ւր մի­ա­ծի­նն... բ. 220աբ Փո­խէ զձայ­նն («Շ-Ջ») - Շնոր­հաւք Սըր­բոյ Հո­գոյ...

74. 202բ-22բ ՀԵ. Թաղ­ման ճրա­գա­լու­ցին («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ հան­գ­ըս­տեա­նն եաւթ­նե­րոր­դին... ա. 222բ-3բ Ողբ ազ­նիւ բա­նիւ - Լը­ցան բան­քն այ­ս­օր սուրբ մար­գա­րէ­ի­ցն... (222բ-3ա «Թէ մե­ղե­դի պի­տի որ ասես, Ես ձայն զա­ռիւ­ծուն ի ԺԵ հա­մարն գիտ եւ ասայ»):

75. 223բ-5ա ՀԶ. Կա­նոն սուրբ Զատ­կին («Մկր­տիչ») - Մար­դա­սի­րու­թեամբ Որ­դիտ մի­ա­ծին... ա. 225ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ներ­սե­սի ե») - Նոր իմն աւե­տեաց բար­բառ նո­րա­զ­ը­ւարճ ձայ­նիւ... բ. 225բ Յոր­դո­րակ («Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սին») - Հա­ւր կա­մաւն իջեալ Որ­դին մար­մին ըզ­գե­ցաւ...

76. 225բ-8ա ՀԷ. Գանձ Յա­րու­թեան, ի տէր Մխի­թա­րայ («Տէ­րուն») - Տ[էր] տէ­րու­նա­կան... ա. 228ա Տաղ ազ­նիւ, Յա­րու­թեան - Այ­սա­ւր աւե­տիք ձեզ, նըն­ջե­ցե­լոցդ... բ. 228աբ Փո­խէ - Շար­ժեա զտաս­նա­ղիդ, Դա­ւի՛թ, աւր­հ­նու­թեամբ... գ. 228բ-9ա Յոր­դո­րակ - Յա­րեաւ յա­ւուր եր­րոր­դին... դ. 229ա Փո­խէ - Յայն­ժամ սի­րով տի­րա­կան...

77. 229ա-31ա ՀԸ. Եր­րորդ աւուր Յա­րու­թեան («Ական») - Արդ, լու­սա­ւո­րեա՛յ... ա. 231ա Մե­ղե­դի անոյշ ասա - Հա­ւուն հա­ւուն ար­թ­ը­նա­ցեալ... բ. 231ա Տաղ գե­ղե[ցիկ] - Ի սմին աւուր յայ­լում դի­մաց... գ. 231աբ Յոր­դո­րակ - Յա­րու­ցեալ յեր­րորդ աւուր...

78. 231բ-3ա ՀԹ. Կա­նոն չոր­րորդ աւուրն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ ձայ­նիւ ցըն­ծա­լի... ա. 233աբ Մե­ղե­դի Յա­րու­թեան - Յա­րեաւ հաւն այն ար­թուն բնու­թիւն... բ. 233բ Տաղ Յա­րու­թեան - Ցըն­ծան այ­սա­ւր եր­կինք... գ. 233բ-5ա Այլ տաղ Յա­րու­թեան - Դաս­քն հր­է­ա­կան...

79. 235ա-6բ Ձ. Հին­կե­րորդ աւուր Յա­րու­թեան («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ սոս­կա­լի... ա. 236բ Փառ սուրբ Աւե­տա­րա­նի - Յի­սուս, թա­գա­ւո­ր­ըն փա­ռաց... բ. 236բ-7ա Փո­խէ - Ելեր, նըս­տար բար­ձր ի լե­րի­նն... գ. 237ա Մե­ղե­դի անոյշ ասայ - Առ պար­տիզ­պա­նն ձայ­նէր Մա­րի­ամ... դ. 237ա Տաղ Յա­րու­թեան («Մկր­տի­չե») - Մեծ հա­ռա­չա­նօք եկին յայն առա­ւաւ­տին... ե. 237աբ Փո­խէ զձայ­նն - Յայն­ժամ սի­րով տի­րա­կան...

80. 237բ-8բ ՁԱ. Վե­ցե­րորդ աւուր Յա­րու­թեան գանձ («Յարն») - Յեր­կ­նից խո­նար­հեալ... ա. 238բ-9ա Տաղ Աւե­տեաց - Դար­ձեալ յայ­տ­նի այ­լա­ն­ը­ման... բ. 239աբ Յոր­դո­րակ - Եկեալ Մա­րի­ամ Մակ­դա­ղե­նա­ցին... գ. 239բ Այլ տաղ ազ­նիւ - Յա­րեաւ փա­ռաց թա­գա­ւորն, աւե­տիս... (239բ «Ձայն բար­բա­ռոյ գոյն»): դ. 239բ Մե­ղի­դի ի Գրի­գոր Նա­րե­կաց­ւոյն - Սէր յա­ռա­ւաւ­տէ... ե. 240ա Տաղ ի Սրիկ Կոս­տանդ[է] («Կոս­տան­դին») - Կա­նան­ցն կան­խեալ եկին ի գե­րեզ­մա­նն...

81. 240ա-2ա ՁԲ. Գանձ Յո­վա­նու գլ­խատ­ման («Գրի­գոր») - Գո­յա­կն էա­կան... /Եր­գոյս եր­գաւ­ղի/ Եւ սըր­բա­գ­րաւ­ղին`/ Ան­միտ Գրի­գո­րին... ա. 242ա Մե­ղի­դի Յո­վան­նու Կա­րա­պե[տին] - Ահայ ի տիպ տի­րա­կա­նի... բ. 242ա-3ա Տաղ Յո­վա­նու («Կա­րա­պե­տին տաղ») - Կա­րա­պետ սուրբ հա­ւա­տոյ... գ. 243աբ Տաղ սր­բոյն Յով[ան­նու] - Յո­վա­նէս, մեծ մար­գա­րէ...

82. 243բ-6ա ՁԳ. Գանձ նոր կի­րա­կէ­ին («Գրի­գոր է») - Գաղ­տ­նի խոր­հ­ըր­դին... /Գան­ձիս ՛ւ ասո­ղի /Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի`/ Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 246աբ Տաղ նոր կի­րա­կէ­ին - Այ­սա­ւր նոր արեւ հա­րեալ ի նո­րա­հ­ը­րաշ արե­գակ­նէ... բ. 246բ Փոխ - Մի­ա­շա­բաթ երե­կոյ[ին]...

83. 246բ-9ա ՁԴ. Կա­նոն Աշ­խար­հա­մտ­րեան («Մկր­տիչ») - Մաք­րեալ տա­ճար սուրբ տէ­րու­նա­կան... ա. 249ա Մե­ղի­դի եկե­ղե­ցոյ - Քրիս­տոս եկեալ, քա­հա­նա­յա­պե­տն սուրբ ի քեզ մը­տա­նէ... բ. 249աբ Տաղ եւ յորդ[որակ] - Ու­րա՛խ լեր, հարսն ի յեր­կ­րէ...

84. 249բ-51բ ՁԵ. Գանձ կի­րակ­մ­ը­տի ասայ («Գրի­գո­րիէ») - Գե­րամ­բարձ Աս­տուած... /Սի­րով հայ­ցո­ղի/ Գան­ձիս ՛ւ ասո­ղի` /Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 251բ-2ա Տաղ ազ­նիւ ասայ - Ամե­նե­ցուն է պա­հա­պան... բ. 252ա Յոր­դո­րակ ասայ - Աս­տա­նա­ւր տե­սիլ ահեղ ի լեա­ռ­ըն Թա­բա­ւր...

85. 252բ-4բ ՁԶ. Գանձ պաշտ­ման եւ հըսկ­ման («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րան­ճառ ար­փի... ա. 254բ Տաղ ի Սրիկ («Կոս­տան­դին») - Կա­նան­ց­ըն կան­խեալ եկին ի գե­րեզ­մա­նն... բ. 254բ-5ա Յոր­դոր[ակ] («Մկր­տի­չէ») - Մեծ հա­ռա­չա­նաւք եկին այն առա­ւաւ­տին...

86. 255ա-7բ ՁԷ. Կա­նոն երեւ­ման Խա­չին («Ի Մ[ա]թեո­սե խն­դ­րեաց Գրի­գորն») - Իս­կա­կից Որ­դի... ա. 257ա-8ա Տաղ ազ­նիւ - Խա­չն ի նախ­նու­մն երե­ւե­ցաւ... բ. 258աբ Յոր­դո­րակ - Աւր­հ­նեալ ես, փայտ սուրբ փըր­կա­կան...

87. 258բ-60ա ՁԸ. Ձա­նոն Համ­բար­ձ­ը­մա­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ տաւ­նիւս ահա­գին... ա. 260աբ Տաղ Համ­բար­ձ­ը­մա­նն Քրիս­տո­սի - Աս­տուա­ծ­ըն բա­նն Հա­ւր մի­ա­ծին... բ. 260բ-1ա Փո­խէ - Հա­նէ զնո­սա Բե­թա­նի­այ...

88. 261ա-2բ ՁԹ. Կա­նոն Մե­ծա­հ­րաշ կի­րա­կի («Մա­թէ­ո­սի է խն­դ­րեաց Գրի­գոր») - Մի­ակդ ահա­ւոր... ա. 263ա Տաղ ազ­նիւ («Ան­դ­րի­աս») - Այ­սա­ւր ան­դ­րա­նիկ Հա­ւր մի­ա­ծին Որ­դին... բ. 263ա Յոր­դո­րակ («վար­դա­պետ») - Վե­հից թա­գա­ւորն այ­սա­ւր առ Հայր մը­տա­նէ...

89. 263ա-4բ Ղ. Կա­նոն Հո­գոյ գա­լ­ըս­տեան («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր Հո­գի Աս­տու­ծոյ... ա. 264բ-5ա Տաղ ազ­նիւ - Աս­տա­նա­ւր ծա­գեաց լոյսն աւե­տեաց կե­նաց... բ. 265ա Յոր­դո­րա­կն - Այ­սա­ւր Սուրբ Հո­գին Աս­տուած եկեալ յաշ­խար­հս...

90. 265աբ, 267ա-8ա ՂԱ. Գա­լ­ըս­տեա­նն Հո­գոյն («Յո­վան­նէս») - Յա­ւետ իս­կա­պէս... ա. 268ա Տաղ լաւ - Ի մե­ծի աւուր տաւ­նիս... բ. 268աբ Յոր­դո­րակ - Յայն­ժամ Պե­տ­րո­սին ելեալ...

91. 268բ, 266աբ, 271աբ, 269աբ ՂԲ. Կա­նոն սր­բոց Հը­ռիփ­սի­մեանց («վկա­յա­ա­կա­նաց») - Վա­յել­չա­կա­նաց... ա. 269բ-70ա Տաղ անոյշ («Առ Հռի­սի­մէ») - Առա­ւաւտ լու­սոյ արե­ւե­լեան ազանց... բ. 270ա Յոր­դո­րակ («Կոյսն է») - Կեն­դա­նի վը­կայք, կոյսք իմ­աս­տունք եւ սուրբք...

92. 270աբ, 272ա-3ա ՂԳ. Սուրբ եկե­ղե­ցոյ Էջ­մի­ած­նին («Տա­ւե­ցի») - Տա­ճար եր­կ­նա­յին... ա. 273աբ Տաղ Էջ[մի­ած­նի] - Սուրբ է տա­ճար տէ­րու­նա­կան... բ. 273բ Փո­խէ - Խա­չն ի վե­րայ տէ­րու­նա­կան...

93. 273բ-5ա ՂԴ. Կա­նոն Սուրբ Կա­րա­պե­տին եւ Աթ[անա­գի­նեայ] («Գրի­գոր») - Գը­թու­թեամբ քո­ին...(273բ «...Գլա­կայ վա­նաց...»): ա. 275ա Մե­ղե­դի - Արդ, Յո­վա­նէս, հայ­ր­ըդ սքան­չե­լի... բ. 275ա-6ա Տաղ - Մը­կ­ըր­տի­չ­ըն Քրիս­տո­սի, մեծ Կա­րա­պե­տ­ըն Յո­վա­նէս...

94. 276ա-7բ ՂԵ. Սըր­բոց ման­կան­ցն Բեդ­ղա­հե­մի («Խա­չո­տուր») - Խան­դա­ղա­կաթ սըր­տիւ տեն­չա­լի... ա. 277բ Տաղ Բեթ­ղա­հե­մի - Սար­սեալ Հե­րո­դէս դո­ղայր ընդ լուր ար­քա­յին... բ. 277բ-8ա Յոր­դո­րակ («Ա-Ք») - Ար­քունք, զը­ւար­թունք...

95. 278ա-80ա ՂԶ. Կոս­տան­դի­ա­նո­սի թա­գա­ւո­րին («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րար­փիդ վե­րին... ա. 280աբ Տաղ անոյշ - Թա­գա­ւորդ աս­տուա­ծա­րեալ... բ. 280բ Յոր­դո­րակ - Որ զաւ­րու­թեամ­բ­ըն Քրիս­տո­սի...

96. 280բ-2բ. ՂԷ. Կա­նոն Ներ­սէ­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գո­րի») - Գոյ մեզ ցըն­ծա­լի... ա. 282բ-3ա Տաղ Ներս[էսի] («Նը­վա­եաբ») - Նոր մե­ծա­հան­դէս տաւ­նիւ սուրբ հայ­րա­պե­տին... բ. 283աբ Յոր­դո­րակ - Հընչ­մամբ ձայ­նի[ւ] բեր­կ­րա­նաց...

97. 283բ-5բ ՂԸ. Տըր­դա­տայ թա­գա­ւո­րին («Հիգտ­սա») - Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 285բ Տաղ ազ­նիւ («Ներ­սե­սի է») - Նո­րա­հ­րաշ տե­սիլ եւ գե­րա­գոյն քան ըզ­բ­նու­թիւն... բ. 286ա Յոր­դա­րակ - Եւ Տըր­դատ գո­ռոզ ար­քայն եւ ան­բար­տա­ւա­նն...

98. 286ա-8ա ՂԹ. Որ­դոց եւ թո­ռանց Լու­սա­ւոր­չին («Նից ալ») - Նոր թագ պե­տա­կան... ա. 288ա Տաղ ի Հեթ­մայ երի­ցու («Հե­թում») - Հո­գի Աս­տու­ծոյ Աս­տուած... բ. 288աբ Փոխ («Գրի­գո­րի է») - Գո­վեստ քեզ, բա­րեաց պատ­ճառ, Քրիս­տոս կեն­դա­նի...

99. 288բ-91բ Ճ. Կա­նոն սըր­բոց մար­գա­րէ­ի­ցն («Խորհ­հ­ըր­դո­ցն») - Խոր­հուրդ ան­ք­ըն­նին... /Գան­ձիս ասո­ղի` /Տէր Մը­խի­թա­րի... ա. 291բ-2ա Տաղ մար­գա­րէ­ի­ցն, ի տէր Ներ­սի­սէ («Ա-Ժ») - Աս­տուա­ծա­յին խո­րոց ան­ճառ... բ. 292ա Փո­խէ («Ի-Ճ») - Իսա­յեաս տայ մեզ նը­շան...

100. 292ա-4ա ՃԱ. Գանձ սր­բոյ Տա­պա­նա­կին Աս­տու­ծոյ («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն բա­րի... /Եր­գոյս եր­գաւ­ղին /Եւ սըր­բա­գ­րաւ­ղին` /Ան­միտ Գրի­գո­րին... ա. 294ա Մե­ղե­դի եկե­ղե[ցւոյ] («նե») - Նո­րա­զ­ը­ւարճ խըն­դու­թեամբ բեր­կ­րեայ ցըն­ծա­լով... բ. 294աբ Յոր­դո­րակ - Մայր հա­ւա­տոյ սուրբ հար­ս­նա­րան...

101. 294բ-6ա ՃԲ. Կա­նոն Վար­դա­վա­ռին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ մեզ յայ­տ­նեալ... ա. 296ա Մե­ղի­դի - Ար­փի­ա­կա­ն­ըն լոյսն, որ ի ծոց Հա­ւոր... բ. 296ա-7ա Տաղ - Խաւ­սէր բա­նիւ նա հար­ձա­կան...

102. 297ա-8բ ՃԳ. Կա­նոն սուրբ հայ­րա­պե­տա­ցն Եփե­սո­սի սուրբ [ժո­ղո­վոյն] («Նե­ցի») - Նես­տոր նաս­րա­նի... (298բ «Զտա­ղերն ի բուն Բա­րե­կեն­դա­նի հայ­րա­պե­տաց ի ծԲ հա­մարն գրած է. գիտ եւ ասայ»):

103. 298բ-300բ ՃԴ. Փոխ­ման սուրբ Աս­տուա­ծած­նին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ հրա­շա­կերտ վե­հին... ա. 300բ-1ա Տաղ Փոխ­ման Աս­տուա­ծած­նին - Այ­սա­ւր Գաբ­րի­էլ հրեշ­տա­կա­պե­տն եկեալ... բ. 301աբ Յոր­դո­րակ. տաղ ազ­նիւ («Ա-Ի») - Աստ­ւա­ծա­ծին, մայր լու­սոյ...

104. 301բ-4ա ՃԵ. Փոխ­ման եր­կ­րորդ աւուրն («Ստէ­փա­նո­սի») - Սուրբ մայ­ր­ըդ լու­սոյ... ա. 304աբ Տաղ ի տէր Մխի­թա­րայ - Սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին կու­սին... բ. 304բ-5ա Յոր­դո­րակ ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ - Ան­մեղ, անա­րատ գա­ռի­նն...

105. 305ա-6ա ՃԶ. Գանձ նա­ւա­կա­տեաց սուրբ Խա­չին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայծ[առ] փայլ­մամբ իբր ըզ­բոց... ա. 306աբ Տաղ ազ­նիւ («Բան ի վկ­այսն») - Բա­նիւ աւե­տա­ւոր բա­րառ­նա­բար բար­բա­ռես­ցուք... բ. 306բ-7ա Յոր­դո­րակ ասայ («Ի Ներ­սի­սէ») - Ի մի յար­մա­րու­թիւն զո­գիս ընտ­րեալ քոց ան­դ­րան­կաց...

106. 307ա-9ա ՃԷ. Սըր­բոյ խա­չին ի Յո­վա­նի­սէ («Յո­վան­նէս») - Ձայն եդե­մա­կան... /Գան­ձիս ասո­ղին`/ Տէր Յո­վա­նի­սին/ Ի Թըլ­գու­րա­նին... ա. 309աբ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ներ­սե­սի է») - Նոր դրախ­տին եկե­ղե­ցոյ... բ. 309բ-10ա Յոր­դո­րակ («կա­թո­ղի­կոս») - Կե­նաց փայտ տըն­կեալ... (310ա «Զայս գանձ ու տա­ղս Սուրբ խա­չի ուր­բաթ աւրն ասայ, իսկ վա­ղեն շա­բա­թն եր­կու­շաբ­թին` զե­րեւ­ման Խա­չին ասայ յի­նաց կար­գն ՁԷ. եւ երեք­շաբ­թին եւ չո­րեք­շաբ­թին` զՇո­ղա­կա­թին ասայ զՏա­ճարդ երկ[նա­յին] եւ հինգ­շաբ­թին` զՏա­պա­նա­կին ասայ ՃԱ»):

107. 310ա-2ա ՃԸ. Կա­նոն Գէ­որ­գեայ Զօ­րա­վա­րին («Առա­քել») - Աւր­հ­նեալ է Հայր, ծը­նաւղ Մի­ած­նին... ա. 312աբ Մե­ղի­դի Գէ­որ­գեայ - Ի հան­դի­սա­կան տաւ­նիս... բ. 312բ Տաղ Գէ­որ­գեայ - Րա­մեալ ըզ­կի­ր­ըս տան­ջա­նաց...

108. 312բ-5ա ՃԹ. Գանձ Վա­րա­գայ Սուրբ Խա­չին («Գրի­գո­րի ե [ս]ա») - Գլուխն եկե­ղե­ցոյ... ա. 315աբ Տաղ ազ­նիւ - Այ­սա­ւր մեծ զար­մանք հը­րա­շից... բ. 315բ Փո­խէ - Ամ­փո­փեալ զն­շան խա­չին...

109. 315բ-7բ ՃԺ. Կա­նոն եւ­թա­նաս­նից առա­քե­լո­ցն («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն գո­յէ... ա. 317բ-8ա Տաղ ազ­նիւ - Աղա­չա­նաւք մա­քուր դա­սին... բ. 318աբ Փոխ - Որ նախ բո­րոտ եւ սըր­բե­ցար...

110. 318բ-20բ ՃԺԱ. Կա­նոն Խաչ­գիւ­տին («Խա­չա­տուր») - Խա­չի քո, Քրիս­տոս, եր­կիր պա­գա­նեմք... ա. 320բ Տաղ ազ­նիւ - Այ­սա­ւր խա­չա­փայ­տ­ըն սուրբ... բ. 320բ-1ա Յոր­դո­րակ - Այ­սա­ւր եղեւ գալ դըշ­խո­յին... գ. 321աբ Փո­խէ - Եւ ձայն բար­ձեալ այն Յու­դա­յին...

111. 321բ-3բ ՃԺԲ. Կա­նոն սր­բոց մար­տի­րո­սա­ցն, ի տէր Մխի­թա­րայ («Ոեառն») - Ո՜վ Տէ­ր­ըդ բար­ձ­րեալ... ա. 323բ Տաղ ազ­նիւ («Ա-Զ») - Արե­գա­կն ար­դար ըզ­հուր սի­րոյ ծա­գեալ... բ. 323բ-4ա Յոր­դո­րակ («Է-Ծ») - Էրե­ւեալ սըր­բո­ցն ի հան­դի­սի ճը­գանց...

112. 324ա-5բ ՃԺԳ. Գանձ ամե­նայն սըր­բոց («Դա­հի­թէ») - Դա­ւա­նե­ցէք, որ­դիք աւ­րի­նաց... (324ա «ամե­նայն մար­տի­րո­սաց ասայ»): ա. 325բ-6ա Տաղ ամե­նայն սըր­բոց - Պա­ղա­տա­նաւք սըր­բոյ քո­ին...

113. 326ա-7բ ՃԺԴ. Յո­վան­նու եւ Յո­բայ ար­դա­րոյն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռօք պան­ծա­լի... ա. 327բ-8ա Տաղ Յո­վա­նու - Քեզ մա­տու­ցա­նեմ այ­սա­ւր... բ. 328աբ ԶՅո­բն յի­շես­ցուք զե­րա­նե­լին...

114. 328բ-30ա ՃԺԵ. Հըսկ­ման գի­շե­րոյ պա­շտա­ման («Առա­քել») - Ան­տա­նե­լիդ եր­կ­նի եւ եր­կ­րի... ա. 330ա-1ա Ողբ ի վե­րա մե­ռե­լոց ասայ - Ո՜վ քա­հա­նայք եւ վար­դա­պետք աս­տուա­ծա­կան...

115. 331ա-3ա ՃԺԶ. Մե­ռել թա­ղին ի գե­րեզ­մա­նն («Մա­վե­լս») - Մինդ ի յԷ­էն, Բանդ ի սը­կ­ըզ­բա­նէ... ա. 333ա-4ա Ողբ ար­տաս­ւաց ի վե­րա նն­ջե­ցե­լոց ասայ («Երգ Արիստ­կե­սի ի») - Եկայք այ­սա­ւր, եղ­բարք ամէն...

116. 334ա-6ա ՃԺԷ. Գանձ ձեռ­նա­դ­ը­րու­թեան («Գրի­գո­րի է») - Գը­թայ ի մեզ, Տէր ամե­նա­կալ... ա. 336աբ Տաղ աւծ­ման քա­հա­նա­յից - Ո՜վ ան­մահ հաց կե­նաց, մեզ տը­ւար, Տէր Յի­սուս... բ. 336բ-7ա Այլ տաղ ի տէր Առա­քե­լէ («Տր Առա­քե­լե») - Տար­փա­ցեալ ըղ­ձա­նամք...

Բնա­գ­րի ՃԺԸ-ՃԻԴ թուա­հա­մար­նե­րով 7 գան­ձե­րը բա­ցա­կա­յում են,

բայց նիւ­թե­րի ցան­կում (3բ-4ա) բե­րուած են նրանց խո­րա­գ­րե­րը`

նշում­նե­րով, թե որ թուա­հա­մա­րի գան­ձե­րին են հա­մա­պա­տաս­խա­նում:

Այս­պես. «ՃԺԸ - Ան­նա­յին ի խետ Կիւր­ղի, ի ԾԷ հա­մարն: ՃԺԹ -

Եպի­փան­նու, Յո­հան­նուն, Կ հա­մարն: ՃԻ - Ծաղ­կա­զ­ար­դի յի­րի­կուն, ԿԸ

հա­մարն: ՃԻԱ - Յու­ն­ա­նուն, ԻԳ հա­մար` Առա­ջա­ւո­րի ուր­բա­թի: ՃԻԲ -

Եկե­ղե­ցոյ, ՁԴ` հետ Աշ­խար­հա­մա­տ­րեան մեկ է: ՃԻԳ -

Տեառ­ն­ըն­դա­ռա­ջին, ի Խ հա­մարն է: ՃԻԴ - Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին եւ

Ծնն­դեան ճրա­գա­լու­ցին, ԻԱ հա­մարն»:

117. 337ա-8ա ՃԻԵ. Գանձ Աղ­թա­մա­րայ կա­թո­ղի­կո­սին («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­յին... (337ա «ամե­նայն կա­թո­ղի­կո­սաց ասայ»):

118. 338ա-40ա ՃԻԶ. Գանձ Խա­չա­ւր­հ­նի, ի Խա­չա­տ­րոյ վար­դա­պե­տէ («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ ընտ­րեալ, յա­ռաջ գու­շա­կեալ... ա. 340աբ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ - Աւր­հ­նեալ ես, փայտ սուրբ փր­կա­կան...

119. 341ա-3ա ՃԻԷ. Գանձ մար­տի­րո­սա­ցն սր­բոց («Խա­չա­տուր») - Խո­նար­հեալ բա­նին Աս­տու­ծոյ... ա. 343աբ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ճ-Մ, Ն-Ո, Ջ») - Ճըշ­մա­րիտ վը­կայք Աս­տուա­ծոր­դոյն եղեալք...

120. 343բ-4բ ՃԻԸ. Գանձ սուրբ մար­տի­րո­սաց («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ...

121. 344բ-6ա ՃԻԹ. Ողբ Խա­չա­տ­րոյ Կե­չա­ռե­ցոյն վասն իշ­խա­նա­ցն - Զայս ահա­գին աւուրս որ հա­սաք...

122. 346աբ ՃԼ. Այլ գանձ Սիւն­հո­դո­սաց սր­բո­ցն («ԳԷ») - Գո­վեմք յաղ­թա­նակ դըր­ւատ գո­վես­տիւ... /Ի պար­ծա­նս սուրբ ե...//

Թեր­թեր ըն­կած լի­նե­լու պատ­ճա­ռով գան­ձը թե­րի է. բա­ցա­կա­յում է նա­եւ ցան­կում նշուած ՃԼԱ մի­ա­վո­րը («Ծա­ղիկ պայ­ծառն»):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

11բ Ո՜վ եղ­բարք, ան­մե­ղա­դիր լե­րուք, զի աւրս ցուրտ է:

353ա Փա՜ռք... Որ ետ կա­րո­ղու­թիւն սխա­լա­միտ եւ տը­կար ոգոյ` Ատո­մի, հա­սա­նել յա­ւարտ Գան­ձա­րա­նիս յա­մի ՋԺԵ (1466) թը­ւա­կա­նիս, ի խն­դ­րոյ բա­րե­միտ Յո­վա­նի­սին, զոր ըս­տա­ցաւ ըզ­Գան­ձա­րա­նս ի հա­լալ վաս­տա­կոց իւ­րոց յի­շա­տակ իւրն եւ ծնո­ղա­ցն իւ­րոց` Գոր­գուն, եւ ուր խար­սին` Խա­նու­մին, եւ կո­ղա­կ­ցին իւ­րոյ` Խոնդ­քա­րին, եւ զա­ւա­կաց իւ­րոց` պա­րոն Գոր­գուն եւ Ամիր­բէ­կին, եւս առա­ւել Սռ­ճենց Ստե­փա­նոս քա­հա­նա­յին. ամէն:

Եւ արդ, գրե­ցաւ սուրբ Գան­ձա­րա­նս ի քա­ղա­քս Արծ­կէ, ընդ հո­վա­նեաւ Սուրբ Աս­տուա­ծած­նին եւ Պա­տ­ե­րազ­մի Սուրբ նշա­նին եւ Նա­խավ­կայ Սուրբ Ստե­փա­նո­սին, ձե­ռամբ յոգ­նա­մեղ եւ անար­հեստ գր­չի` Ատոմ սու­տ­ա­նուն քա­հա­նա­յի, որ մե­ծաւ աշ­խա­տու­թեամբ գրե­ցի զսա յի­շա­տակ հոգ­ւոյ խո­ջայ Յո­վա­նի­սին եւ կե­նա­կ­ցին իւ­րոյ` Խոնդ­քա­րին, եւ որ­դո­ցն` պա­րոն Գոր­գուն եւ Ամիր­բէ­կին, եւ ամե­նայն արեան մեր­ձա­ւո­րա­ցն եւ հան­գու­ցե­լո­ցն ի Քրիս­տոս: Եւ արդ, աղա­չեմք զա­մե­նե­սեան, ով քա­հա­նայք եւ մա­ն­կունք սուրբ եկե­ղե­ցոյ, որք հան­դի­պիք սուրբ Գան­ձա­րա­նիս || (353) կար­դա­լով կամ աւ­րի­նա­կե­լով, լի բե­րա­նով եւ ու­ղիղ սըր­տիւ Աս­տուած ողոր­մի ասա­ցէք ստա­ցո­ղի Գան­ձա­րա­նիս` բա­րե­միտ (6 1/2 տող` ազատ մնա­ցած): Դար­ձեալ յե­րես ան­կեալ աղա­չեմ յի­շել ի Տէր զմե­ղու­ցեալ գծո­ղս` զԱ­տոմ քա­հա­նայ, եւ զծ­ը­նաւ­ղսն իմ` զՄ­կր­տիչ եւ զԽա­լի­նար, եւ զպա­տա­նեա­կն իմ` զՅա­կոբ, եւ զյ­ու­սու­ցի­չն իմ` զԿա­րա­պետ կրօ­նա­ւոր եւ զԹու­մա մահ­դա­սի: Լի բե­րա­նով Աս­տուած ողոր­մի ասա­ցէք, եւ Աս­տուած ձեզ ողոր­մի. ամէն:

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

Բա­ղէշ               ԺԵ - XV

ՍՏԱ­ՑՈՂ` Կա­րա­պետ:

ԹԵՐԹ` 6 (347-352): ՊՐԱԿ` 1x6: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25,5x17: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լո­րա­գիր (նմուշ` 349ա): ՏՈՂ` 24-26:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Տեղ - տեղ ցե­ցա­կեր եւ ձէ­թի բծեր:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

Ա. 347ա-50բ [Գանձ սուրբ Նը­շա­նին Ապա­րա­նից, ի Քե­րո­բենց Յո­վա­նի­սէ («[Յով]ան­նէս) - Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն խո­նար­հեալ...». Հմր 5434, 277ա] Զեր­գող գան­ձիս խո­ցեա­լս ի հո­գի, /Ըզ­Յո­վան­նէս, որ Քո­րով­բեց կո­չի... ա. 350բ-1բ Տաղ անոյշ եւ գե­ղե­ցիկ («Յո­վան­նէս») - Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն ի Հաւ­րէ, որ մեզ յայ­տ­նե­ցաւ... բ. 351բ-2ա («Յո­վա­ննյս») - Յոր­ժամ վեց հա­րիւր էր թը­ւա­կան... գ. 352աբ Կազ­մեն տա­պան յան­փուտ փայ­տեաց... /Ես` Յո­վան­նէս, մե­ղօք ար­բած...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

350բ Այ­լեւ զստա­ցող այս Գան­ձա­րա­նի,

Որ Կա­րա­պետ նա կո­չի:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

352 բ (ԺԵ դ., բո­լոր­գիր) Քրիս­տոս Աս­տուած, քո սուրբ խա­չի տե­սուն արայ ար­ժա­նի զստա­ցող սուրբ գրո­ցս` զԽա­չա­տուրն, եւ զեղ­բար­քն իւր` զԿա­րա­պե­տն եւ զՄ­կր­տի­չն, եւ զծ­ն­օ­ղսն իւր` զՎար­դան եւ զՂ­բէ­լն. ամէն: Զի գնե­ցին զսա թա­լան ի Հի­զան եւ յո­ղոր­կե­ցին ի յա­ռա­ջին տեղն իւր ի Բա­ղէշ, ի դուռն սուրբ եկե­ղե­ցոյն Սուրբ Սար­գ­ը­սի: Քրիս­տոս Աս­տուած թո­ղու զիւ­րեանց մեղք զկա­մս եւ զա­կա­մայ. ամէն:

353բ (ԺԵ դ., բո­լոր­գիր) Դար­ձեալ [յիշ]եցէք ի մաք­րա­փայլ յա­ղաւ­թս ձեր զվեր­ջին ստա­ցաւղ Գան­ձա­րա­նիս` զԽա­չա­տուրն եւ զիւր կո­ղա­կի­ցն` զԴիլ­դարն, եւ զեղ­բայրն` զԿա­րա­պե­տն եւ զՄ­կ­ըր­տի­չն, որ գնե­ցին: Գե­րի էր ի ձեռն անաւ­րի­նաց, առին զԳան­ձա­րա­նս Լ շաւ­ռու­խի, որ ԺԹ ղի­տր բան­բա­կն ի քի­լակ մի կո­րեկ էր ի յան ամին: Դար­ձեալ կր­կին ան­գամ աղա­չեմ զա­մե­նե­սեանդ, որ լի բե­րա­նով եւ բո­լոր սր­տիւ Ողոր­մի ասէք Խա­չա­տու­րին եւ իւր կո­ղա­կ­ցին` Դիլ­դա­րին. ամէն:

1ա (նօ­տր­գիր) Յի­շա­տակ է սուրբ Գան­ձա­րա­նս Էջ­մի­ած­նին: Ես` Մա­թէ­ո­սս, զայս գրե­ցի թւին ՌՃԺ (1661):

4ա (նօ­տր­գիր) թվին ՌՃԻԳ (1674), յուն­վա­րի Լ վաղ­ճա­նե­ցաւ Յով­սէփ վար­դա­պե­տն: 0րն ուր­բաթ, գի­շերն, որում լու­սա­նայր, Գ սհա­թու­մն:

4ա (Ժը դ., նօ­տր­գիր) Ղ[ու]կ[աս]ն ու Մ[ո]ւ[ր]ատն Աս­տու­ծոյ ծա­ռայ է, սուրբ Սար­գիս վկայ:

3ա (ԺԸ դ., բո­լո­րա­գիր) Բար­սեղ` ծա­ռայ Քրիս­տո­սի:

1ա (շղա­գիր) Տէր Նի­կո­ղոս գրե­ցի թվին ՌՃՀՁԴ-ին (1735):

79ա (ԺԸ դ., շղա­գիր) 0րհ­նեալ ես, տէր Աս­տուած, որ օր[հ]նե­ցեր ըզ­մեզ եր­կ­նի եւ եր­կ­րի, ի ծօ­վէ եւ ի ցա­մա­քէ: Յի­շե­ցէք մե­ղա[ւ]որ Սա­ֆա­րա:

251բ (ԺԹ դ., շղա­գիր) Ես` ան­պի­տան ծա­ռա­յից ծա­ռա, տի­րա­ցու Գէ­որգ Աշ­տա­րա­կ­ցի:

Կն­քա­դ­րոշմ` 5ա Գիր­քս այս Սբ. Էջ­մի­ած­նա է:

Գր­չա­փորձ` 1ա, 79ա, 106բ, 173բ, 215ա, 223բ, 231բ, 232ա, 233բ, 258բ, 264բ, 265ա, 298բ, 354աբ:

426

ԳԱՆ­ՁԱ­ՐԱՆ

ԺԷ - XVII

ԳՐԻՉ` Մի­քա­յէլ դպիր: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Բար­սեղ ծեր:

ԹԵՐԹ` 215-1(թռիչք` 88). չգ­րուած` 1ա, 2բ: ՊՐԱԿ` Ա-ԺԹx12 (Ա 11, ԺԵ 8, ԺԶ 10, ԺԹ 5): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25,5x20: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` մի­ա­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 114ա): ՏՈՂ` 21: ԿԱԶՄ` ոս­կե­դ­րոշմ շր­ջա­նա­կով եւ խա­չե­լու­թեամբ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` ստուա­րա­թուղթ, աս­տա­ռը` բազ­մա­գու­նի ծաղ­կա­թուղթ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը կար­միր: Պահ­պա­նակ` 2+2, թուղթ, «Ե՞ Ջ՞» լու­սա­դ­րոշմ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Կի­սա­խո­րան` 3ա: Ճա­կա­տա­զարդ` 87ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, թռ­չ­նա­յին, տա­ճար: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, նարն­ջա­գոյն:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Վեր­ջից պա­կա­սա­ւոր, ԺԸ դ. նո­րո­գուած եւ վե­րա­կազ­մուած, եզ­րա­հա­տու­մից լու­սան­ցա­զար­դե­րից մի քա­նի­սը վնա­սուած, կազ­մի կա­շին թե­թե­ւա­կի քեր­ծուած, եզ­րե­րը մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

- 1բ-2ա Ցանկ Գան­ձա­րա­նիս - Ա. Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին... ՁԳ. Մե­ռել - թա­ղին:

1. 3ա-5բ [Ա.] Գանձ Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին («Խա­չա­տուր») - Խն­դու­թեան ձայն, բար­բառ աւե­տեաց... ա. 5բ-6բ Տաղ Աւե­տեաց Աս­տուա­ծած­նին, անուշ ասայ («Ա-Ք») - Ամ­սեա­նն վե­ցեր­րոր­դի Կա­րա­պե­տին...

2. 6բ-8ա Բ. Գանձ Ծն­ըն­դեան եւ Յայ­տ­նու­թեան («Մկր­տիչ») - Մա­քուր եւ ան­բիծ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 8բ Տաղ Մկր­տու­թեա­նն Քրիս­տո­սի - Ով զար­մա­նա­լի խոր­հուրդ այս մեծ յայ­տ­նեալ...

3. 8բ-10ա Գ. Գանձ եր­կ­րորդ աւուր Ծը­նն­դեան եւ Յայ­տ­նու­թեան («Թա­րա») - Թա­գ­ըդ պար­ծա­նաց...

4. 10բ-2ա Դ. Գանձ Ծն­ըն­դեան («Խա­չա­տուր») - Խո­րան փա­ռաց Աս­տու­ծոյ Բա­նին... ա. 12աբ Տաղ գե­ղե­ցիկ Ծն­ըն­դեա­նն - Սեաւ եմ, գե­ղե­ցիկ...

5. 12բ-4բ Ե. Գանձ թլ­փա­տու­թեան Տեառն («Գրի­գոր») - Գո­չու­մն ըղ­ձա­գին...

6. 14բ-6ա Զ. Գանձ Տեա­ռ­ըն­դա­ռա­ջին («Մկր­տիչ») - Մի­ա­ս­նա­կան սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 16բ-7ա Տաղ սուրբ ծե­րու­նոյն - Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ... բ. 17ա-8ա Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւորն...

7. 18ա-9բ Է. Գանձ Յո­վա­նու Կա­րա­պե­տի («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք պան­ծա­լի...

8. 19բ-23ա Ը. Գանձ Ան­տո­նի եւ այլ ճգ­նա­ւո­րաց («Բա­յիւ երլ») - Բար­ձ­րեալ ահա­ւոր...

9. 23ա-5ա Թ. Գանձ թա­գա­ւո­րաց ամե­նե­ցուն («Հին­գոն») - Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 25բ-6ա Տաղ գե­ղե­ցիկ թա­գա­ւո­րաց - Այ­սա­ւր տաւ­նէ եկե­ղե­ցի...

10. 26ա-8բ Ժ. Գանձ Առա­ջա­ւո­րի ուր­բա­թիւն Նի­նուէի («Գրի­գո­րի է») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ...

11. 28բ-30բ ԺԱ. Գանձ սր­բոյն Սարգ­սի Զաւ­րա­վա­րին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ... ա. 30բ-1բ Տաղ սր­բոյն Սարգ­սի Զաւ­րա­վա­րին - Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան...

12. 31բ-5բ ԺԲ. Գանձ սուրբ հայ­րա­պե­տա­ցն ԳՃ-իցն («Այ­րի­վա­նե­ցի») - Աս­տուած կեն­դա­նի...

13. 35բ-40ա ԺԳ. Գանձ Բուն բա­րէ­կեն­դա­նին («Երե­ւա­նե­ցին») - Երգ [յ]աւէ­ժա­կան...

14. 40ա-1բ ԺԴ. Գանձ Թէ­ո­դո­րո­սի Զի­նա­ւո­րին («Գրի­գոր») - Գո­հա­բա­նեալ Աս­տուած Սուրբ Հո­գի...

15. 41բ-4բ ԺԵ. Գանձ եր­րորդ կի­րա­կէի Աղու­հաց («Գրի­գո­րի է») - Գը­թու­թեամբ իջեր, Տէր...

16. 44բ-6ա ԺԶ. Գանձ Կիւր­ղի Էրու­սա­ղէ­մի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­ին...

17. 46ա-8ա ԺԷ. Գանձ եր­րորդ կի­րա­կէի («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան /Ան­ճառ... ա. 48աբ Տաղ եր­րորդ կի­րա­կէ­ին, անա­ռա­կին («Այս բա­նս») - Առ Հայրդ աղա­ղա­կեմք...

18. 48բ-50ա ԺԸ. Գանձ Յո­հա­նու Երու­սա­ղէ­մայ հայ­րա­պետ[ին] («Գրի­գոր») - Գը­թու­թեամբ քո­յին...

19. 50բ-2բ ԺԹ. Գանձ չոր­րորդ կի­րա­կէ («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան, /Որ նո­րո­գեաց...

20. 53ա-4բ Գանձ սըր­բոց Քա­ռա­ս­նից («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ ան­մա­հից ար­քա... ա. 54բ-5ա Տաղ սր­բոց Քա­ռա­ս­նից («Քա­ռա­սու­նսն») - Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր...

21. 55ա-7ա Գանձ հինգ[երորդ] կի­րա­կի («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ ան­քն­նին...

22. 57ա-60ա Ի. Գանձ Գրի­գո­րի Լու­սա­ւո­րիչ («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր ան­մա­հից ար­քա...

23. 60ա-2բ ԻԱ. Գանձ վեց կի­րա­կէ­ին («Գրի­գոր­րի­գոր») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ... /Այ­լեւ եր­գո­ղի,/ Գան­ձիս ասո­ղի`/ Րա­բուն Գրի­գո­րի...

24. 62բ-5բ ԻԲ. Գանձ Ղա­զա­րու յա­րու­թեա­նն («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­չու­մն ըղ­ձա­կան... ա. 65բ-6ա Տաղ է եւ որ­դո­րակ անուշ - Դար­ձեալ նո­րո­գեմ ըզ­քեզ...

25. 66ա-7բ ԻԳ. Գանձ Ծաղ­կա­զ­ար­դին աւուրն («Ինով») - Ի տաւ­ն­ըս տաւ­նից...

26. 68ա-70ա ԻԴ. Գանձ Աւագ եր­կու­շա­բա­թի («Գրի­գո­րէ») - Գե­րա­գոյն գո­յից...

27. 70ա-3ա ԻԵ. Գանձ Աւագ երեք­շա­բա­թի («Գրի­գոր») - Գործ արար­չա­կան...

28. 73ա-5ա ԻԶ. Գանձ Աւագ չո­րեք­շա­բա[թի] («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուր­դն անե­ղին...

29. 75ա-7ա ԻԷ. Գանձ Աւագ հի­իգ­շա­բա­թի («Մկր­տիչ») - Մե­ծայ­պայ­ծառ խոր­հուր­դն ահա­գին...

30. 77բ-80ա ԻԸ. Գանձ Աւագ ուր­բա­թին («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ սոս­կա­լի, անի­մա­նա­լի...

31. 80ա-2բ ԻԹ. Գանձ Թաղ­ման Ճրա­գա­լու­ցին («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ հան­գ­ըս­տեա­ն­ըն եաւթ­ներ­րոր­դին... ա. 82բ-3ա Մե­ղե­դի Թաղ­մա­նն Քրիս­տո­սի - Ես ձայն զա­ռիւ­ծուն ասեմ...

32. 83ա-4բ Լ. Գանձ կէ­սա­ւուրց եկին Քրիս­տո­սի Թաղ­մա­նն («Զտւր») - Զա­նե­ղա­կան ամե­նի­ցն Աս­տուած... ա. 84բ-6բ Ողբ Աս­տուա­ծա­մա­ւրն ի դէմ խա­չին - Աս­տուա­ծա­ծին կոյ­ս­ըն Մա­րի­ամ...

33. 87ա-9բ ԼԱ. Գանձ Յա­րու­թեան («Մկր­տիչ») - Մար­դա­սի­րու­թեամբ Որ­դիտ մի­ա­ծին...

34. 89բ-91բ ԼԱ. Գանձ Յա­րու­թեան («Աա­ան») - Արդ, լու­սա­ւո­րեայ...

35. 91բ-3բ ԼԲ. Գանձ Յա­րու­թեան («Մկր­տիչ») - Մեծ աւե­տեաց ձայն ու­րա­խա­լի...

36. 93բ-5բ ԼԳ. Գանձ Յա­րու­թեան («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ սոս­կա­լի...

37. 95բ-8ա ԼԴ. Գանձ Նոր կի­րա­կէ­ին («Գրի­գո­րի է») - Գաղ­տ­նի խոր­հ­ըր­դին... /Եր­գոյս եր­գո­ղի/ Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի`/ Ան­միտ Մի­քա­յէ­լի... (Այլ ձե­ռա­գ­րե­րում` Գրի­գո­րի)... ա. 98աբ Տաղ Նոր կի[ր]ակէ­ին ասա - Յետ ութ աւուր դար­ձեալ գա­լով...

38. 98բ-100ա ԼԵ. Գանձ հա­սա­րա­կաց Յա­րու­թեան («Յարն») - Յեր­կ­նից խո­նար­հեալ...

39. 100ա-2ա ԼԶ. Գանձ հա­սա­րա­կաց Յա­րու­թեան («Գրի­գո­րիէ») - Գե­րա­գոյն քո­յին...

40. 102-4բ ԼԷ. Գանձ հա­սա­րա­կաց կի­րակ­մ­տից («Գրի­գոր») - Գե­րամ­բարձ Աս­տուած...

41. 104բ-6բ ԼԸ. Գանձ գի­շե­րա­պա­շտա­ման Յա­րու­թեան («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րան­ճառ ար­փի...

42. 106բ-9ա ԼԹ. Գանձ սուրբ Համ­բարձ­մա­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ («Մկր­տիչ») - Մե­ծայ­պայ­ծառ տաւ­նիս ահա­գին...

43. 109ա-11ա Խ. Գանձ Հո­գոյ գա­լս­տեա­նն («Յո­վա­նէս») - Յա­ւէտ իս­կա­պէս...

44. 111բ-3ա ԽԱ. Գանձ Մե­ծա­հ­րա­շին («Մա­թէ­ոս») - Մի­ակդ ահա­ւոր... ա. 113աբ Եւ ասէ զտաղն գե­ղե­ցիկ - Տէր մեր, Որ­դին Մա­րի­ա­մուն...

45. 113բ-5բ ԽԲ. Գանձ Հո­գոյ գա­լս­տեան («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հզա­ւր Հո­գի Աս­տու­ծոյ...

46.115բ-9բ ԽԳ. Գանձ սուրբ Հռիփ­սի­մանց («Վկա­յա­կա­նաց») - Վա­յել­չա­կա­նաց...

47. 119բ-21բ ԽԴ. Գանձ Վար­դա­վա­ռայ կու­սին («Առա­քել») - Անախտ, ան­բիծ փե­սայն եր­կ­նա­ւոր...

48. 121բ-4բ ԽԵ. Գանձ Յո­վա­նու Կա­րա­պե­տին («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն բա­րի...

49. 124բ-7ա ԻԶ. Գանձ Յո­վան­նու գլ­խատ­մա­նն («Գրի­գոր») - Գո­յա­կն էա­կան...

50. 127ա-8բ ԽԷ. Գանձ սուրբ հայ­րա­պե­տա­ցն Աթա­նա­գի­նեա («Գրի­գոր») - Գը­թու­թեամբ քո­ին...

51. 128բ-31ա ԽԸ. Գանձ եկե­ղե­ցոյ («Տտա­ւեհ­ցի») - Տա­ճարդ եր­կ­նա­յին...

52. 131ա-2բ ԽԹ. Գանձ Բեթ­ղա­հէ­մի սուրբ ման­կանց («Խա­չա­տուր») - Խան­դա­ղա­կաթ սըր­տիւ տեն­չա­լի...

53. 132բ-4բ Ծ. Գանձ Ներ­սէ­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր») - Գոյ մեզ ցըն­ծա­լի...

54. 134բ-6ա ԾԱ. Գանձ որ­դոց եւ թո­ռանց («Նսի­աց սալ») - Նոր թագ պե­տա­կան...

55. 136բ-40ա ԾԲ. Գանձ սուրբ մար­գա­րէ­ից («Խորհ­հ­ըր­դո­ցն») - Խոր­հուրդ ան­քն­նին...

56. 140ա-2ա ԾԳ. Գանձ Տա­պա­նա­կին Աս­տու­ծոյ («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն բա­րի...

57. 142-3բ ԾԴ. Գանձ Վար­դա­վա­ռին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ մեզ յայ­տ­նեալ...

58. 143բ-6ա ԾԵ. Գանձ Փոխ­մա­նն Աս­տուա­ծած­նին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ հրեշ­տա­կա­պե­տին...

59. 146ա-8ա ԾԳ. Գանձ եկե­ղե­ցոյ սր­բոյ («Մկր­տիչ») - Մաք­րեալ տա­ճար սուրբ տէ­րու­նա­կան...

60. 148ա-50ա ԾԷ. Գանձ Սուրբ Խա­չին («Յո­վան­նէս») - Յայն յե­դե­մա­կան...

61. 150ա-2ա [ԾԸ]. Գանձ Երեւ­ման Խաչ[ին] («Ի Մա­թի­ո­սե խն­դ­րեաց Գրի­գրն») - Իս­կա­կից Որ­դի...

62. 152ա-4ա ԾԹ. Գանձ սր­բոյն Գէ­որ­գա Զաւ­րա­վա­րին («Խա­չա­տուր») - Խըն­դայ հրա­ւէր մա­ն­կունք Սի­ով­նի...

63. 154ա-6բ [Կ.] Գանձ Վա­րա­գայ Սուրբ Խա­չին («Գրի­գո­րի ե սա») - Գլուխն եկե­ղե­ցոյ...

64. 156բ-8բ ԿԱ. Գանձ ՀԲ առա­քե­լո­ցն է («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն գո­յէ...

65. 158բ-60բ ԿԲ. Գանձ Խաչ­գիւ­տին («Խա­չա­տուր») - Խա­չի քո, Քրիս­տոս, եր­կիր պա­գա­նեմք...

66. 160բ-3ա ԿԳ. Գանձ սուրբ կու­սա­նա­ցն եւ մար­տի­րո­սաց («Ի փա­ռ­ըս») - Ի սկ­ըս­բան Էիդ...

67. 163ա-4բ ԿԴ. Գանձ մար­տի­րո­սաց («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ...

68. 164բ-7ա ԿԵ. Գանձ սուրբ ճը­գ­նա­ւո­րա­ցն («ճգ­նա­ւորք») - Ճգ­նա­ւորք ընտ­րեալ...

69. 167ա-9բ ԿԶ. Գանձ ամե­նայն մար­տի­րո­սաց («Յո­վա­նէս») - Յոյժ զար­մա­նա­լի...

70. 169բ-71բ ԿԷ. Գանձ քա­հա­նայ ձեռ­նա­դ­րե­լոյ («Գրի­գո­րի է») - Գը­թայ ի մեզ, Տէր ամե­նա­կալ...

71. 171բ-3բ ԿԸ. Գանձ սուրբ հրեշ­տա­կա­պե­տաց Գաբ­րի[էլի] եւ Միք[այէ­լի] («Մկ­րր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ հրա­շա­զան...

72. 173բ-6բ ԿԹ. Գանձ սուրբ առա­քե­լո­ցն ամե­նայն («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ ազգաց քո մար­դե­ղու­թեանդ...

73. 177ա-9ա Հ. Գանձ Յա­վա­կի­մա եւ Ան­նա­յի («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­յին անե­ղի...

74. 179ա-81ա ՀԱ. Գանձ Նի­կաւ­ղա­յո­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գո­րի») - Գա­ւա­զան ծաղ­կեալ...

75. 181ա-5ա ՀԲ. Գանձ սուրբ հայ­րա­պե­տա­ցն սուրբ ժո­ղո­վոյն Մ Ծ-իցն («Վէշ­տա­սանք է») - Վա­յել է քո­յին...

76. 185ա-8ա ՀԳ. Գանձ Թա­դէ­ո­սի եւ Բար­դո­ղէ­մի­ո­սի («Գրի­գո­գի է») - Գե­րար­փի պայ­ծառ.../Նա­յեւ եր­գաւ­ղի/ Բա­նիւս աղ­քա­տի`/ Ան­միտ Գրի­գո­րի....

77. 188ա-90ա ՀԴ. Գանձ սուրբ Յա­կով­բայ Մծ­բ­նայ հայր[ապե­տին] եւ Մա­րու­գէի ճը­գն[աւո­րին] («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­համ­բաւ անուն գո­վե­լի...

78. 190ա-2ա [ՀԵ.] Գանձ Ին­գ­նա­տի­ո­սի հայ­րա­պե[տին] («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­հա­բա­նա­կան...

79. 192ա-4բ ՀԶ. Գանձ Դաւ­թի մար­գա­րէ­ին եւ Յա­կոբ[ա] («Խա­չա­տուր») - Խորք ան­ք­ըն­նին, ան­ճառ ան­հա­սին...

80. 194բ-7ա ՀԷ. Գանձ սուրբ Ստե­փան­նո­սի («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր ան­մահ թա­գա­ւոր... ա. 197աբ Տաղ սր­բոյն Ստե­փան­նո­սի, ի տէր Ներ­սէ­սէ Կլա[յե­ցոյ] («Ի Ներ­սի­սե Կ») - Ի գա­ւա­զա­նէն Յես­սեա ստեղ­նեալ Ստե­փան­նոս...

81. 197բ-201ա ՀԸ. Գանձ գըլ­խա­ւոր առա­քե­լոց` Պե­տ­րո­սի եւ Պաւ­ղո­սի («Սար­գիս գրիչ») - Սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն...

82. 201ա-4բ ՀԹ. Գանձ Որոտ­ման­ցն Յա­կո­բա եւ Յով­հա­նն[ու] («Գրիգ­գո­րի է սա») - Գե­ղա­պանծ լու­սով...

83. 204բ-6բ Ձ. Գանձ սըր­բոյն Բար­ս­ղի հայ­րա­պե­տին («Խա­չա­տուր») - Խա­չայ­բարձ ար­հի պան­ծա­լի...

84. 206բ-9ա ՁԱ. Գանձ սուրբ Սու­քի­ա­սան­ցն եւ Քաւ­շից («Գրի­գո­րի է սա») - Գանձ սի­րոյ քո­ին... /Զեր­գաւ­ղ­ըս բա­նի, /Գան­ձիս եւ տա­ղի` /ԶԳ­րի­գորն եղ­կե­լի...

85. 209ա-11բ ՁԲ. Գանձ սըր­բոց Ոս­կեանց քա­հա­նա­յից («Խա­չա­տուր») - Խոս­տո­վա­նիմք ըզ­քեզ, Մի­ա­ծին...

86. 211բ-4բ ՁԳ. Գանձ մե­ռել­թա­ղի, ող­բով («Ման­վե­լս») - Մինդ ի Էէն, բանդ, որ ի Հաւ­րէն... ա. 214բ-5բ Ողբ ի վե­րայ գե­րեզ­մա­նին - Ո՜վ քա­հա­նայք եւ վար­դա­պետք աս­տուա­ծա­բան... /Աղա­չե­ցեք վասն իմ...// (շար. թա­փուած):

ԻԱ, ԼԲ, ԼԴ գան­ձե­րը ցան­կում չիք:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

10ա Արդ, աղա­չեմ լա­լա­գի­նիս` /Զգ­ը­ծող գրիս զՄի­քա­յէ­լն յի­շա­տա­կես,/ Եւ դուք յի­շեալ ի Տէր լի­ցիս, /Յոր­ժամ տես­ցես փա­ռաւք յեր­կի­նս:

98ա Եր­գոյս եր­գո­ղի /Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի`/ Ան­միտ Մի­քա­յե­լի (բնա­գ­րի հե­ղի­նա­կի` «Գրի­գոր» անուան փո­խա­րէն):

104բ Գան­ձիս ստա­ցո­ղի` /Բար­սե­ղի ծե­րի:

209ա Որ ողոր­մի /Քրիս­տոս կեն­դա­նի/ Մի­քա­յէլ դըպ­րի / Եւ իմ ծը­նո­ղի:

Կնի­քա­դ­րոշմ` 3ա - Մա­նուկ - 1798:

427

ԳԱՆ­ՁԱ­ՐԱՆ

ԺԵ - XV

ԳՐԻՉ` Ստե­փա­նոս: ՍՏԱ­ՑՈՂ` Գրի­գոր քհնյ:

ԹԵՐԹ` 297. չգ­րուած` 254ա, 275ա: ՊՐԱԿ` 1x3+Ա-ԻԵx12 (Ա, ԺԹ, Ի, ԻԱ, ԻԳ 10, ԺԴ 6, ԻԱ 16)+1x4+Աx2: ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 25x17,5:: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` մի­ա­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 158ա: 1617 թ. Յո­վա­նէս նո­րո­գո­ղի` 254բ, 263ա-5ա, 275բ-80ա, 287ա-90ա, 294ա-5բ: 1766 թ. Մար­գա­րէ նո­րո­գո­ղի` 1ա-3բ, 252աբ, 265բ, 280բ): ՏՈՂ` 25-26: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` մասն պահ­պա­նա­կի, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը` կար­միր:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Կի­սա­խո­րան` 4ա (Տպա­գիր, սոսն­ձուած թեր­թին): Ճա­կա­տա­զարդ` 70բ: Զար­դա­գիր` հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, սեւ, շա­գա­նա­կա­գոյն:

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ - ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱկ` Յայս­մա­ւուրք, ԺԵ դ.: Ստա­ցող` Խօ­ճայ Յա­կոբ եւ կին իւր` Ու­լու­խա­թուն: 2(Ա-Բ)+2(Գ-Դ): Գ-Դ եզ­րա­հա­տուած: Ա եւ Դ սոսն­ձուած կազ­մի աս­տա­ռին: Թուղթ, երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիր (նմուշ` Բա): 20-28 տող: Կար­դալ Աբ [Մե­հե­կի ԺԵ եւ փետ­րուա­րի ԻԱ: Վկա­յա­բա­նու­թիւն սր­բոյն առա­քե­լոյն... Հեր­մո­գի­նեա առա­քեաց] զմեզ վասն ձեր... աղան­դովն [խա­ւա­րե­ցեալ ես]: Բա-բ [Մե­հե­կի ԻԶ եւ մար­տի Դ: Վարք եւ յի­շա­տակ սուրբ հար­ցն Մար­կո­սի եւ Մա­կա­րայ... կա]խարդ­քն Եգիպ­տո­սի... եւ հա­սեալ ի [բար­ւոք տէ­րու­թեան]: Գա-Դա [Մե­հե­կի ԺԹ եւ փետ­րուա­րի ԻԵ... եւ սուրբ աւե­տա­րա­նաւն] եկն յա­պա­րա­նսն... որ ողոր­մի ըս­տա­ցո­ղի գրոյս` խօ­ճայ Յա­կո­բին, եւ ամուս­նոյն` Ու­լու­խա­թու­նին, եւ ըն­դա­նեա­ցն եւ ամե­նայն արեան [մեր­ձա­ւո­րաց]: Դա Մե­հե­կի ի Ի եւ փետ­րուա­րի ԻԶ: Տօն է Վա­րա­գայ սուրբ Խա­չին եւ սքան­չե­լեաց նո­րին - Կի­նն Կղ­օ­դի­այ... յա­մօթ եղեն եւ առեալ:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Կազ­մի կա­շին թե­թե­ւա­կի քեր­ծուած: 1617 եւ 1766 թ. նո­րո­գուած, լրա­ցուած թե­րին` 1-3, 252, 254, 263-5, 275-80, 287-90, 294-5 եւ վե­րա­կազ­մուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

- 1ա-3բ Ցանգ Գան­ձա­րա­նիս, որ ցու­ցա­նէ յա­ւուր պատ­շա­ջին յիւ­րա­քան­չիւր տօ­նի - Ա. Նախ` Հրեշ­տա­կա­պե­տա­ցն Գաբ­րի­է­լի եւ Մի­քա­յէ­լի եւ ամե­նայն եր­կ­նա­յին զօ­րա­ցն... ՃԻԲ. Գանձ թաղ­ման հա­մայն նըն­ջե­ցե­լոց:

1. 4ա-5բ Ա. Գանձ սր­բոց հրեշ­տա­կայ­պե­տա­ց­ըն Գաբ­րի­է­լի եւ Մի­քա­է­լի («Մկր­տիչ») - Մե­ծայ­պայ­ծառ խոր­հուրդ հրա­շա­կան... ա. 5բ Մե­ղե­դի անոյշ հրեշ­տա­կա­պե­տա­ցն («Գրի­գոր») - Գո­վեստ բեր­կ­րա­նաց քաղ­ց­րա­ձայ­նել եր­գեմք... բ. 6ա («Զաւ­րա­վար») - Զա­ւրք եր­կ­նա­յին զը­ւար­թ­նոց...

2. 6ա-7բ Բ. Գանձ Յա­րու­թեան, ի Խա­չա­տուր վար­դա­պե­տէ Կե­չա­ռեց­ւոյ («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ հրա­ւիր­ման կա­մաց արար­չի... ա. 7բ-8ա Մե­ղե­դի Յա­րու­թեան ասայ - Յա­րեաւ հաւ­նայն ար­թուն բնու­թիւն... բ. 8աբ Տաղ Յա­րու­թեան - Ցըն­ծան այ­սա­ւր եր­կինք...

3. 8բ-9բ Գ. Գանձ սր­բոց մար­տի­րո­սա­ցն, ի Խա­չատ[ու­րէ] («Խա­չա­տ­ւր») - Խո­նար­հեալ Բա­նին Աս­տու­ծոյ... ա. 9բ-10ա Տաղ գե­ղեց­կա­յար­մար, ի տէր Ներ­սի­սէ ասա­ցեալ («Ա-Ժ») - Արե­գա­կն ար­դար ըզ­հուր սի­րոյ ծա­գեալ... բ. 10ա Փո­խէ զձայ­նս եւ այլ կեր­պիւ ասայ աղեկ եւ լաւ («Ի-Ղ») - Ի յեր­կ­րի ճը­գ­նեալ չար­չա­րա­նաւք մար­մ­նով...

4. 10ա-2ա Դ. Գանձ Յո­հան­նու Ոս­կի­բե­րան վար­դա­պե­տին («Այս Յո­հա­նու Ոս­կէ­բե­րա­նին») - Աւր­հ­նեալ ՛ւ ընտ­րեալ գուն­դն եր­կո­տա­սան... /՛Ւ Առա­քե­լին` եր­գաւ­ղի սի­րին... ա. 12աբ Տաղ Ոս­կէ­բե­րա­նին ասա - Ի յո­րո­վայ­նէ ընտ­րեալ...

5. 12բ-4ա Ե. Գանձ առա­քե­լո­ցն սր­բոց գլ­խա­ւո­րաց («Խա­չա­տ­ւր») - Խոր­հ­ըր­դ­ա­զգաց քո մար­դե­ղու­թեանդ... ա. 14աբ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ, հա­մաւ­րէն առա­քել[ոց] («Ա-Ժ») - Առա­քեալք Աս­տուա­ծոր­դոյն... բ. 14բ Փո­խէ՛ եւ այլ կեր­պիւ լաւ ասայ («Ի-Ղ») - Ի Սա­ղիմ քա­ղաք վե­հին... գ. 14բ-5ա Փ(«Ճ-Ռ») - Ճըշ­մա­րիտ որ­թուն ստե­ղունք... դ. 15ա Փո­խէ՛ զձայ­նս եւ աղե՛կ ասա («Ս-Ք») - Սուրբ Հո­գոյն տա­ճար մաք­րեալք...

6. 15ա-6բ Զ. Գանձ ծը­ն­ըն­դեան սուրբ Կու­սին Յո­վա­կի­մա եւ յԱն­նա­յէ («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­յին անե­ղին... (16ա «...սի­րուն հո­գով ասայ») ա. 16բ-7ա Տաղ ազ­նիւ, ի տէր Գրի­գո­րէ - Այ­սա­ւր եր­կիր լը­րիւ հըն­չէ... բ. 17աբ Փո­խէ զձայ­նն եւ ասա - Կա­նանց անէծ­ք­ըն լու­ծա­նի...

7. 17բ-9ա Է. Գանձ Նի­կո­ղա­ո­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր») - Գա­ւա­զան ծաղ­կեալ... ա. 19ա Տաղ ի գծո­ղէս ասա - Աս­տուած փա­ռաց լոյս ի լու­սոյ... բ. 19աբ Երեւ­մամբ սուրբ հրեշ­տա­կաց...

8. 19բ-21ա Ը. Գանձ գի­շե­րա­պաշտ­ման եւ Յա­րու­թեան ասա, ան­յա­պաղ հո­գով ասա («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րան­ճառ ար­փի... (19բ «...եւ հսկ­ման հո­գոց նն­ջե­ցե­լոց եւ պա­տու­հա­սի ասա»): ա. 21ա Տաղ Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի, ի Սրիկ Կոս­տան­դէ («Կոս­տան­դին») - Կա­նան­ց­ըն կան­խեալ եկին ի գե­րեզ­մա­նն... բ. 21աբ Յոր­դո­րակ տա­ղիս: Ի հնո­ցն է այս տա­ղս, անոյշ ասա - Այ­սա­ւր լոյս ծա­գեալ յա­ւուրս յա­ռա­ջի­նս... գ. 21բ Փո­խէ զձայն տա­ղիս եւ գե­ղե­ցիկ ասա, յար­մար եւ պի­տա­նի - Զի զի­նուոր վե­րին պա­կոյց զըս­տո­րի­նսն... դ. 21բ-2բ Թէ կա­միս զող­բս այլ ասա ի գի­շեր­պաշտ­մա­նն («Երգ Արիս­տա­կե­սի...) - Եկայք այ­սա­ւր, եղ­բարք ամեն...

9. 22բ-4ա Թ. Գանձ սր­բոց կու­սա­նա­ցն, ասա­ցեալ ի տէր Մխի­թար վար­դա­պե­տէ Այ­րի­վա­նե­ցո. Բ ան­գամ զՔ­րիս­տոս ետես («Ի փա­ա­ռա­սա») - Ի սկզ­բան Էիդ... (23ա «...երեք վան­կիւ, լաւ ասա»): ա. 24աբ Մե­ղե­դի կու­սա­նա­ցն սր­բոց ասա, թէ գի­տես («Կ-Ղ») - Կեն­դա­նի վը­կայք, կոյսք իմ­աս­տունք եւ սուրբք... բ. 24բ Ի կե­նա­րար փայ­տէն ծաղ­կեալ...

10. 24բ-7ա Ժ. Գանձ սր­բոց հայ­րա­պե­տա­ցն, ի տէր Մխի­թա­րա («Վէշ­տա­սանք է») - Վա­յել է քո­ին... (24բ-5ա «...սր­բա­գ­րեալ ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ...»): ա. 27աբ Մե­ղե­դի անուշ ասա, թէ գի­տես («Նվագ բա­նիս Ներ­սե­սի ե») - Նոր դրախ­տի քո, Տէր... բ. 27բ-8ա Յոր­դո­րակ («Ա-Ղ») - Այ­սա­ւր մայր Սի­ոն բա­նա զա­ռա­գաստ... գ. 28աբ Փո­խէ զձայն տա­ղիս եւ ապա ասա աղէք («Ճ-Ք») - ճա­ռա­գայթ լու­սոյ յեր­կիր ծա­գե­ցան...

11. 28բ-30ա ԺԱ. Գանձ սր­բոց ճգ­նա­ւո­րա­ցն, ի տէր Մխի­թա­րա ասա­ցեալ - («Բա­յիւ ե») - Բար­ձ­րեալ ահա­ւոր... (28բ-9ա «...ի տէր Մխի­թա­րա Այ­րի­ւա­նե­ցո...»): ա. 30աբ Տաղ ճգ­նօ­ո­րա­ցն ասա - ճը­գ­նա­ւո­րաւ­քն յա­նա­պա­տին... բ. 30բ-1ա Փո­խէ զձայ­նս - Որք զա­ղաւ­թի­ց­ըն շնոր­հս առին... (30բ «Զճգ­նա­ւո­րաց տա­ղս լա­լո՛վ ասա...»):

12. 31ա-3ա ԺԲ. Բար­դ­ու­ղի­մեա եւ Յու­դաի եւ Թա­դէ­ո­սի առա­քե­լոյն («Գրի­գո­րի է») - Գե­րար­փիդ պայ­ծառ... /Գան­ձիս ասո­ղի/ Եւ սր­բա­գ­րի`/ Ան­միտ Գրի­գո­րի... (31բ «...տա­նու­տէր­քս երեք են, զե­ղա­նակ գան­ձիս յե­րիս փո­խէ...»): ա. 33աբ Տաղ գե­ղեց­կա­յար­մար եւ ազ­նիւ: Եւ դու ու­շիմ մտօք ասա («Բար­դո­ղի») - Բա­նն, որ ի Հաւ­րէ ծա­գեալ... բ. 33բ («Մէ­ոս») - Մար­մ­նոյն տէ­րու­նեան ոս­կերք... գ. 33բ-4ա («Առա­քե­լոյն եր­գս») - Արե­գա­կն ար­դար, որ ի Հաւ­րէ ծա­գեալ...

13. 34ա-5բ ԺԳ. Գանձ սր­բոց մար­տի­րո­սա­ցն, ի տէր Մխի­թա­րա ասա­ցեալ («Զեա­հն») - Զի­նա առա­ւել... (34ա «...լա­լով ասա եւ հո­գով...»): ա. 35բ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ Հա[յ]ոց կա­թ­ու­ղի­կո­սէ ասա­ցեալ («Ճ-Շ») - ճըշ­մա­րիտ վը­կայք Աս­տուա­ծոր­դոյն եղեալք... բ. 35բ-6ա («Ո-Ք») - Ոտից ձեր հատ­մամբ մեզ ու­ղե­ցէք շա­ւի­ղս... գ. 36աբ Տաղ Եւս­տ­րա­տի­ո­սեա­ցն սր­բոց, ասա՛, թէ գի­տես («Սուր­բն զիս») - Սուրբ եւ սըր­բա­րար, մաք­րող մե­րոց վի­րաց...

14. 36բ-8ա ԺԴ. Գանձ սր­բոյն Յա­կո­բա հայ­րա­պե­տին Մծ­բ­նա («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­համ­բաւ անուն գո­վե­լի... ա. 38ա Տաղ ի Մա­թէ­ո­սէ («Մա­թէ­ոս») - Մե­ծի հան­դի­սի աւուրս... բ. 38աբ («Վար­դա­պետ») - Վար­ժից հա­նուրց եկե­ղե­ցեաց...

15. 38բ-40ա ԺԵ. Գանձ կի­րակ­մ­տի, ասա­ցեալ ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գոր») - Գե­րամ­բարձ Աս­տուած...

16. 40ա-1ա ԺԶ. Գանձ Յա­րու­թեան կի­րա­կէ­ից ասա («Աարն») - Աս­տուած եր­կ­նից խո­նար­հեալ... ա. 41ա Մե­ղե­դի անուշ ասա եւ սի­րուն - Աւե­տիս, միշտ աւե­տեաց հըն­չու­մն... բ. 41աբ Տաղ Յա­րու­թեան ասա («Գրի­գոր») - Գո­չեր հրեշ­տա­կն ի վե­մին...

17. 41բ-3ա ԺԷ. Գանձ Իգ­նա­տի­ո­սի եւ Պաւ­ղի­կար­պո­սի, ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գո­րի ո սա») - Գո­հա­բա­նա­կան... ա. 43ա Տաղ Պաւ­ղի­կար­պո­սի եւ Իգ­նա­տի­ո­սի - Ի սուրբ սեր­մանց առա­քե­լոց... բ. 43աբ Փո­խէ եւ ասա - Իգ­նա­տի­ոս, մա­նուկ բա­րի...

18. 43բ-5ա ԺԸ. Գանձ Դաւ­թի մար­գա­րէ­ին եւ Յա­կո­բա առա[քե­լոյն] («Խա­չա­տուր») - Խորք ան­ք­ըն­նին, ան­ճառ ան­հա­սին... ա. 45աբ Տաղ Դաւ­թի մար­գա­րէ­ին աս[ա] («Յո­հա­նես») - Յի­սուս լոյս ծա­գեալ յաշ­խար­հս... բ. 45բ («Յո­հա­նե­սի ե») - Յա­կո­բոս, ընտ­րեալ վը­կա, որ­դի Յով­սե­փա...

19. 45բ-7բ ԺԹ. Գանձ սր­բոյն Ստե­փա­նո­սի Նա­խավ­կա­ին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հզա­ւր ան­մահ թա­գա­ւոր... ա. 47բ («Ի Ստե») - Ի խա­չին տըն­կեալ որ­թոյն... բ. 47բ-8ա («Փան­նոս») - Փա­ռաց թա­գա­ւորն եր­կ­նից... գ. 48աբ («Ի Ներ­սի­սե կա­թո­ղի­կո­սե») - Ի գա­ւա­զա­նէն Յես­սեա ստեղ­նեալ Ստե­փա­նոս...

20. 48բ-51ա Ի. Գանձ Պե­տ­րո­սի եւ Պաւ­ղո­սի գլ­խա­ւոր առաք[ելոց] («Սար­գիս գրիչ») - Սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 51աբ Մե­ղե­դի առա­քե­լո­ցն Պե­տ­րո­սի եւ Պաւ­ղո­սի - Գլուխ եկե­ղե­ցոյ եւ վեմ հի­մն ան­շար­ժե­լի... բ. 51բ-2ա («Առա­քե­լոյն») - Այ­սա­ւր ցըն­ծա­ցէք, եղ­բարք... գ. 52ա («Պե­տ­րո­սի») - Պա­ղա­տիմք առ ձեզ, ընտ­րեալք...

21. 52ա-4բ ԻԱ. Գանձ Որ­դո­ցն որոտ­ման Յո­հան­նու եւ Յա­կո­բա («Գրի­գո­րի ո սա») - Գը­թա­ցեալ քո­ին... /Գան­ձիս ասո­ղի/ Եւ սըր­բա­գ­ըր­չի`/ Աղ­քատ Գրի­գո­րի... ա. 54բ-5ա Տաղ ազ­նիւ եւ պի­տա­նի, ի տէր Ներ­սի­սէ ասա­ցեալ - Որ­դի­քն որոտ­ման, որք ի վե­րուստ որո­տա­ցին... բ. 55ա Փո­խէ զձայն տա­ղիս - Ի սպառ սի­րեաց ըզ­սէրն եւ սի­րե­ցաւ ան­զու­գա­պէս... գ. 55աբ Յոր­դո­րակ ասա, թէ գի­տես («Ներ­սէ­սի երգ») - Նոր լոյս յար­փե­նոյն վա­ռեալ Որ­դի­քն որոտ­ման...

22. 55բ-6բ ԻԲ. Գանձ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին Հա­յոց եւ Ասո­րոց («Ի բնզ [Գ]րի­գո­րի է [ո]») - Ի հո­ղոյ առեալ... ա. 56բ-7ա Տաղ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին ասա - [Ա]րքայ Աբ­գար Ուր­հա­ե­ցի... բ. 57ա Փո­խէ զձայ­նս - [Ա]պա եկեալ Թա­թէ­ո­սի...

23. 57ա-8բ ԻԳ. Գանձ Բար­ս­ղի Կե­սա­րա­ցո հայ­րա­պե­տին («Քա­չա­տուր») - Քա­չա­բարձ ար­հի պան­ծա­լի... ա. 58բ-9ա Տաղ նո­րին («[Խ]աչա­տուր») - [Խ]ոնար­հիմք հո­գով մաղ­թո­ղա­կան ձայ­նիւ... բ. 59ա Յոր­դո­րակ ասա («Վար­դա­պե­տի») - [վ]անիչ ներ­հա­կին Յու­լի­ա­նեա չա­րին...

24. 59ա-60բ ԻԴ. Գանձ կի­րա­կէի Յա­րու­թեան («Գրի­գո­րէ») - Գե­րա­կայ գո­յին... ա. 60բ-1ա Մե­ղե­դի անուշ, ի տէր Ներ­սէ­սէ Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սէ («[Ն]եր­սես») - [Ն]որ ձայն աւե­տեաց հրեշ­տա­կա­պե­տն այ­սա­ւր... բ. 61ա Յոր­դո­րակ նո­րին ի նոյն («Կա­թո­ղի­կոս») - [Կ]անայ­քն ար­տա­սուաւք լա­յին զբար­ձաւղն ար­տա­սուաց... գ. 61աբ Փ(«[Ի] Հա­յոց») - [Ի] գերզ­մա­նէն զմար­մի­նն, ո՜վ պար­տի­զա­պան...

25. 61բ-3ա ԻԵ. Գանձ ճրա­գա­լու­ցին ասա Յայ­տ­նու­թեան Քրիս­տո­սի («Տ[է]ր Մխի») - Տար­փում ըղ­ձա­կան... ա. 63աբ Տաղ գե­ղեց­կա­յար­մար եւ պի­տա­նի, ասա՛, թէ գի­տես («Ներ­սի­սի ե այս երգ») - Նոր ծա­ղիկ բըղ­խէ այ­սա­ւր յար­մա­տոյն Յես­սեա... բ. 63բ («Ա-Ը») - Ան­մա­հից ար­քայն եւ սրով­բէ­ի­ցն ան­տեսն... գ. 63բ-4ա Փո­խէ զձայ­նս յայլ ոճ եւ քաղ­ցր ասա («Թ-Ղ») - Թա­գա­ւորն եր­կ­նի յեր­կ­րի երե­ւես­ցի...

26. 64ա-5ա ԻԶ. Գանձ Ծն­ըն­դեան առա­ջի աւուրն («Թա­րա») - Թա­գ­ըդ պար­ծա­նաց... ա. 65աբ Մե­ղե­դի մու­սա­ղա­լի - Կոյս անա­պա­կան եւ անախտ ծը­նաւ­ղու­թիւն... բ. 65բ-6ա Նո­րին Սրիկ Կոս­տան­դեա - Հըր­ճուիմք այ­սա­ւր մեք հո­գե­պէս...

27. 66ա-7բ ԻԷ. Գանձ եր­կ­րորդ աւուր Ծն­ըն­դեան ասա («[Մ]կր­տիչ») - [Մ]աքուր եւ ան­բիծ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 67բ-8ա Տաղ ազ­նիւ, ի տէր Ներ­սի­սէ («Տր Ներ­սե­սի ե սա») - Տէր փա­ռաց ան­ճառ... բ. 68աբ Տաղ ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ յՈս­տա­նե­ցո - Այ­սա­ւր նոր խառ­նու­մն եղեալ...

28. 68բ-9բ ԻԸ. Կա­նոն եր­րորդ աւուրն եւ ի Ջրա­ւր­հ­նէ­քն այլ ասա («Յո­հան­նի­սի երգ») - Յա­մե­նայն ժամ աւր­հ­նեմք... ա. 69բ-70ա Տաղ գե­ղեց­կա­յար­մար - Քրիս­տոս, Բա­ն­ըդ Հա­ւր, ծնունդ ան­ժա­մա­նակ... բ. 70աբ Ո՜վ զար­մա­նա­լի խոր­հուրդ այս մեծ յայ[տ]նեալ...

29. 70բ-2բ ԻԹ. Գանձ Աւե­տեաց սուրբ Աս­տուա­ծած­նին («Խա­չա­տուր») - Խըն­դու­թեան ձա[յ]ն, բար­բառ աւե­տեաց... ա. 72բ-3ա («Ա-Ք») - [Ա]մսեա­ն­ըն վե­ցեր­րոր­դի Կա­րա­պե­տին...

30. 73ա-4բ Լ. Գանձ հին­գեր­րորդ աւուրն («Խ[աչատ]ուր») - Խն­դայ խո­րան Աս­տու­ծոյ Բա­նին... ա. 74բ Մե­ղե­դի սր­բոյն Գրի­գո­րի Նա­րե­կա­ցոյն ասա­ցեալ - Էին աջոյ աջոյ ձե­ռին... բ. 74բ-5բ Նո­րին սր­բոյն Գ[րի­գո­րի] Նա­րե­կա­ցոյն - Աւե­տիս մեծ խոր­հ­ըր­դոյ... գ. 75ա Փ - Սրով­բ­է­ա­ն­ման, քրով­բ­է­ա­թոռ... դ. 75ա Փ - Աւե­տիս տուք Ադա­մայ... ե. 75ա Փ - Բող­բո­ջախ­տիտ, խի­տա­սա­ղարթ... զ. 75ա Փ - Աւե­տիս, եր­կ­ըր­պա­գէր... է. 75աբ Փ - Յորդ աղ­բե­րաց, հոյլ վը­տա­կաց... ը. 75բ Փ - Աւե­տիս քեզ, Յոր­դա­նան... թ. 75բ Փ - Վե­րի­նա­թինդ խոր վեհ ի վեր... ժ. 75բ Փ - Աւե­տիս ինձ` Յով­հան­նու...

31. 75բ-6բ Լա. Գանձ վե­ցե­րորդ աւուրն, Յո­վան­նես Թըլ­գու­րան­ցոյ է («Յո­վա­նէս») - Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն խո­նար­հեալ... ա. 76բ-7ա Մե­ղե­դի անուշ, սր­բոյն Գրի­գո­րի Նա­րե­կա­ցոյ ասա­ցեալ - Երգ, ը՜, զար­մա­նա­լի, երգ շար­ժը վար­ժե­նի... բ. 77աբ Նո­րին սր­բոյն Գր[իգո­րի] - Աչք ի ծով ի ծով ծի­ծա­ղա­խիտ... գ. 77բ Յոր­դո­րակ նո­րին, ասա՛, թէ գի­տես - Սեաւ եմ, գե­ղե­ցիկ...

32. 77բ-9ա ԼԲ. Գանձ եւթ­նե­րորդ աւուրն, ի Խա­չա­տուր վար­դա­պե­տէ Կե­չա­ռե­ցո («Խա­չա­տուր») - Խո­րան փա­ռաց Աս­տու­ծոյն բա­նի... ա. 79ա Մե­ղե­դի անուշ եւ քաղ­ցր - Պա­րա­գ­րի ան­պա­րա­գ­րե­լի... բ. 79աբ Սրիկ Կոս­տան­դեայ է, ասա հո­գով եւ լաւ - Կայր կոյսն ի յայ­րին...

33. 80ա-1ա ԼԳ. Գանձ ութ աւուրն տնաւ­րէ­նու­թեան Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րո («Խրի­գոր») - Խո­չու­մն ըղ­ձա­գին... ա. 81աբ Տաղ ի Սրիկ Կոս­տան­դէ ասա­ցեալ վասն ութ աւուրն եւ Թլ­փա­տու­թեան - Ան­ըս­կիզ­բ­ըն Բա­ն­ըդ Հա­ւր... բ. 81բ Ստեղ­ծաւղ ման­կանց մա­նուկ ցու­ցաւ... գ. 81բ-2ա Մե­ղե­դի անուշ եւ քաղ­ցր եւ պի­տա­նի («Յո») - Յա­նե­ղա­կան, ը՜, լոյ­սոյն ան­ը­ժա­մա­նա­կեա... դ. 82ա Գո­վեստ Աս­տուա­ծած­նին է, ասա լաւ («Գո­վետ ի») - Գո­վեստ բեր­կ­րա­նաց հըր­ճուո­ղա­կան հընչ­մամբ... ե. 82աբ Փո­խէ զձայ­նս եւ այլ կեր­պիւ ասա («Կոյսն Մա­րի­ամ ե») - Կե­նաց տա­պա­նակ աս­տուա­ծա­գիծ տախ­տակ...

34. 82բ-4բ ԼԴ. Գանձ ծն­ըն­դեա­նն Յո­վան­նու Մկրտ­չին («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րա­գոյն բա­րի... /Եր­գոյս եր­գաւ­ղին/ Եւ սըր­բա­գ­ըր­չին` /Ան­միտ Գրի­գո­րին... ա. 84բ Մե­ղե­դի անուշ եւ քաղ­ցր - Ի դա­ս­ըս հրե­ղի­նաց...

բ. 84բ-5բ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ա-Ք») - Ան­մար­մ­նո­ց­ըն հրե­ղի­նաց...

35. 85բ-7բ ԼԵ. Գանձ Պե­տ­րո­սի հայ­րա­պե­տին եւ Աբի­սո­ղով­մայ սար­կա­ւա­գին («Վար­դայ­պե­տի») - Վե­րա­ւր­հ­նեալ գո­վեալ... ա. 87բ-8ա Տաղ ազ­նիւ, ասա՛, թէ գի­տես - Ի հան­դէս տաւ­նի քոյ րա­խա­ցեալ տաւ­նեմք... բ. 88ա Փո­խէ զձայ­նս եւ ասա - Ո՜վ սուրբ հայ­րա­պետ...

36. 88ա-90ա ԼԶ. Գանձ սր­բոյն Ան­տո­նի ճգ­նա­ւո­րին («Եե­րր­գեի») - Եր­ջա­նիկ գըն­դին... ա. 90ա Մե­ղե­դի - Ան­տո՛ն, Ան­տո՛ն, ոստ անա­պա­տի... բ. 90աբ Ան­ձամբ խո­նար­հիմք ի ճը­գ­նու­թիւ­նս քո...

37. 90բ-1բ ԼԷ. Գանձ Թէ­ո­դո­սի թա­գա­ւո­րին, պա­պուն եւ թո­ռին ասա («Տա­ան») - Տէր տըն­տե­սա­կան... ա. 91բ Թա­գա­ւո­րին եր­կ­նա­ւո­րին... բ. 91բ-2ա Փո­խէ զձայ­նս եւ ապա ասա աղէկ - Աբ­գար ար­քայդ Ուր­հա­յե­ցի...

38. 92ա-3բ ԼԸ. Գանձ Կի­րա­կո­սի եւ մա­ւր նո­րա Յու­ղի­տեա («Գրի­գո­րի ը») - Գե­րա­պայ­ծառ ար­փիդ եր­կ­նա­յին... ա. 93բ Տաղ ի Սի­մէ­ոն աբե­ղաէ ասա­ցեալ վասն Կի­րա­կո­սի եւ մօրն նո­րա Յու­ղի­տա­յի - Սուր­բն Յու­ղի­տայ, դուս­տ­ըր մե­ծաց... բ. 93բ-4ա Փո­խէ՛ զձայ­նն - Տե­սեալ ծնաւ­ղին զա­ղէ­տս իրա­ցն...

39. 94ա-5բ ԼԹ. Գանձ սր­բոյն Վա­հա­նայ Գող­թ­նա­ցոյն, ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­ին... /Սի­րով հայ­ցո­ղի/Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի`/Ան­միտ Գրի­գո­րի...(94ա «...քաղ­ցր եւ աղէկ ասա՛ եւ լա­լով, որ վասն մեր բա­րե­խաւ­սէ»): ա. 95բ-6ա Տաղ ի Յո­վա­նէս վար­դա­պե­տէ ասա­ցեալ («Յով­հա­նե­սի») - Յաղ­թող զաւ­րու­թեամբ վեր­նա­կա­նա[ւ] լը­ցեալ... բ. 96աբ Յոր­դո­րակ նո­րին - Շնոր­հաց Հո­գոյն ըն­դու­նա­րան...

40. 96բ-7բ Խ. Գանձ սր­բոյն Գրի­գո­րի Աս­տուա­ծա­բա­նի եւ վար­դա­պե­տի («Գեոր­գեա բան») - Գո­լով սքան­չե­լի լոյս քում հան­ճա­րոյ... ա. 97բ-8ա Տաղ սր­բոյն Գրի­գո­րի Աս­տուա­ծա­բա­նին («Գրի­գոր») - Գետ հո­սեալ աս­տուա­ծա­յին... բ. 98ա («Բան խ») - Բար­բա­ռոյ բա­նին լե­զու...

41. 98ա-9ա ԽԱ. Գանձ Տեա­ռ­ըն­դա­ռա­ջին երե­կո­յին ի գծո­ղէս` ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գոր») - Գո­վեալ եւ աւր­հ­նեալ... ա. 99բ-100ա Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւորն...

42. 100ա-1ա ԽԲ. Գանձ Տեա­ռ­ըն­դա­ռա­ջին առա­ւաւ­տուն է («Մկր­տիչ») - Մի­ա­ս­նա­կան սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 101բ Մը­տեալ ի տա­ճարն այ­սա­ւր աւ­ծեա­լն Աս­տուած... բ. 101բ-2ա Այ­սա­ւր ցըն­ծայ Երու­սա­ղէմ...

43. 102ա-4ա ԽԳ. Գանձ Առա­ջա­ւո­րաց ուր­բա­թուն ասայ («Գրի­գո­րի է») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ... /Գան­ձիս ասո­ղի/ Եւ սըր­բա­գ­ըր­չի`/Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 104աբ Տաղ Ազ­նիւ եւ պի­տա[նի] - Պատ­ճառ պար­ծա­նաց մար­գա­րէ­ից գըն­դին... բ. 104բ-5ա Յու­նոն, քա­րո­զ­ըն Նին[ւ]էին... գ. 105ա-6ա Փո­խէ զձայ­նն տա­ղիս - Լուան զբար­բառ մար­գա­րէ­ին...

44. 106ա-7ա ԽԴ. Գանձ սր­բոյն Սարգ­սի Զաւ­րա­վա­րին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ... ա. 107աբ Տա­ղեր («Ի Յակ») - Ի քէն աղեր­սիւ հայ­ցեմ, պա­տուեալ զաւ­րա­կան... բ. 107բ («Ոբա զայս երգ») - Որ մե­ծի փա­ռաց հա­սեր եւ ան­ճառ շնոր­հաց... բ. 107բ-8ա Այլ տաղ սր­բոյն Սարգ­սի - Եր­ջա­նիկ մեծ զաւ­րա­կան... դ. 108աբ Այլ տաղ սր­բոյն - ծու­ն­ըր կըր­կ­նեմք սուրբ նը­շա­նի... /Նա­եւ եր­գոյս եր­գե­ցո­ղի` /Ինձ Յա­կո­բա ան­ար­ժա­նի...

45. 108բ-10ա ԽԵ. Գանձ Յա­րու­թեան կի­րա­կեի աւուրն ասա («Կի­րա­կեի») - Կեն­դա­նա­րար Որ­դի Աս­տու­ծոյ... ա. 110ա Մե­ղե­դի անուշ եւ գե­ղե­ցիկ, հա­մեղ եւ ազ­նիւ եւ աղէկ ասայ - Առ պար­տիզ­պա­նն ձայ­նէր Մա­րի­ամ... բ. 110աբ («Ներ­սե­սի երգ») - Նըս­տեալ կա­նայ­քն ող­բա­ին...

46. 110բ-1բ ԽԶ. Գանձ սր­բոց Ատո­մեաց նա­հա­տա­կա­ցն («Գրի­գո­րի») - Գե­ղա­պանծ լու­սով... ա. 111բ-2ա Տաղ ազ­նիւ եւ հար­կե­ւոր - Ապա եւ զա­ւրք բո­լոր գըն­դին...

47. 112ա-4ա ԽԷ. Գանձ սր­բոց Սու­քի­ա­սան­ցն, որ կո­չին Քա­ւշք («Գրի­գո­րի ե սա») - Գանձ սի­րո քո­ին... /Զեր­գաւ­ղ­ըս բա­նի, /Գան­ձիս եւ տա­ղի` /ԶԳ­րի­գորն եղ­կե­լի... ա. 114աբ Տա­ղեր ազ­նիւ - Եր­ջա­նիկ հո­գի­ա­հ­րաշ երա­նե­լին սուրբ Սու­քի­աս... բ. 114բ Ան­տի փո­խեալ ի Սու­կա­ւետ... գ. 114բ-5ա Եւ ուր արիւն նո­ցա հե­ղեալ...

48. 115ա-6բ ԽԸ. Գանձ սըր­բոց Ոս­կեան­ցն, ի Խա­չա­տուր վար­դա­պե­տէ («Խա­չա­տուր») - Խոս­տո­վա­նիմք ըզ­քեզ, Մի­ա­ծին... ա. 116բ-7ա Տաղ ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ - Սուրբ Ոս­կի, քա­հա­նայտ նա­զե­լի...

49. 117ա-20բ ԽԹ. Գանձ սր­բոց թարգ­ման­չա­ցն Սա­հա­կա եւ Մես­րո­բա, ի տէր Մխի­թա­րա Այ­րի­վա[նե­ցոյ] («Բան քա­րո­զից») - Բար­ձ­րեալ ան­ք­ը­նին... ա. 120բ Տաղ ազ­նիւ («Եր­գս այ») - Եկայք զը­ւար­ճա­ցեալ պայ­ծա­ռաս­ցուք տաւ­նիւս... բ. 120բ-1ա («Ս») - Սուր[բ] վար­դա­պե­տ­ըն մեր ընտ­րեալ...

50. 121ա-2բ Ծ. Գանձ սր­բոց Ղե­ւոն­դեաց քա­հա­նա­յից ասա՛ («Խա­չա­տուր») - Խրա­մա­տեալ կա­նոնք աւ­րի­նի... ա. 122բ-3ա Տաղ սուրբ Ղե­ւոն­դեանց - Ի հան­դես տաւ­նի ձեր րա­խա­ցեալ տաւ­նեմք... բ. 123ա Փո­խէ զձայն տա­ղիս - Քա­հա­նայք պա­տուեալք աւծ­մամբ Հոգ­ւոյն շնոր­հաց...

51. 123ա-4բ ԾԱ. Գանձ սր­բոց Վար­դա­նան­ցն, ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գո­րի է») - Գո­հա­բա­նեալ Տէրդ ամե­նայ­նի... ա. 124բ-5ա Տաղ սր­բոց Վար­դա­նա[նցն] («Վար») - Վար­դան քաջ, վա­նող չա­րին մեծ պա­տ­ե­րազ­մին... բ. 125ա Փո­խէ՛ զձայն եւ ասա՛ («Դա­նայ») - Դու՛, Հմա­յեակ, մա­նուկ ըն­տիր եւ աս­տուա­ծա­կիր...

52. 125ա-6բ ԾԲ. Գանձ երից սուրբ ժո­ղո­վոյն, ի տէր Մխի­թա­րա Այ­րի­վա­նե­ցո ասա­ցեալ («Այ­րի­վա») - Աս­տուած կեն­դա­նի... ա. 126բ-7ա Դա­ւա­նու­մն ամե­ն­այ­սուրբ Եր­րոր­դու­թեան - Խոս­տո­վա­նիմ Աս­տուած ըզ­Հայր...

53. 127ա-30ա ԾԳ. Գանձ Բուն բա­րե­կեն­դա­նին, ասա­ցեալ ի տէր Մխի­թա­րայ Այ­րի­վա­նե­ցոյն («Երեհ­ւէ­նե­ցին») - Եր­գս յա­ւէ­ժա­կան... (128ա «...տան առաջ­քն Երե­ւե­նե­ցի է, որ է Այ­րի­վա­նս»): ա. 130ա Տաղ աւե­տա­րան[ին] ասա - Ճրագ ճըշ­մա­րիտ Հա­ւր Մի­ա­ծին... բ. 130աբ Փոխ[է] զձայն - Չհա­ւա­տա­ցի խոստ­ման բա­նին...

54. 130բ-3ա ԾԴ. Գանձ Թէ­ո­դո­րո­սի Զաւ­րա­վա­րին է, ասա­ցեալ Առա­քել վար­դա­պե­տէ («Ի յԱ­ռա­քե­լէ խն­դ­րեալ ե վար­դա­պե­տն») - Ի քէն հայ­ցեմ, աղ­բիւր բա­րու­թեան... /Նա­յեւ Գրի­գոր այն իմաս­տա­կին, /Որ նա խըն­դ­րող եղեւ այս գան­ձիս... /՛Ւ Առա­քե­լին` եր­գաւ­ղի սո­րին... ա. 133բ Մե­ղե­դի անուշ եւ հար­կե­ւոր եւ պի­տան[ի] - Քա­ջա­մար­տիկ մեծ զի­նուո­րին... բ. 133բ-4ա Խա­ղա­ղա­րար նոր թա­գա­ւոր...

55. 134ա-6ա ԾԵ. Գանձ եր­կ­րորդ կի­րա­կէ­ին գանձ («Գրի­գո­րի է») - Գը­թու­թեամբ իջեր, Տէ՜ր... ա. 136աբ («Գրի­գո­րի ե») - Գո­յիդ անեղ ան­ըս­կ­ըզ­բան... բ. 136բ-7ա Յոր­դո­րակ ազ­նիւ - Նոյն այս խոր­հուրդ յոյժ խո­րա­գոյն...

56. 137ա-8ա ԾԳ. Գանձ Կիւր­ղի հայ­րա­պե­տին ասա («Այս բա­նն յԱ­ռա­քե­լես») - Ահեղ, ան­մահ ծը­նունդ հայ­րա­կան... ա. 138աբ Տաղ Կիւր­ղի հայ­րա­պե­տին - Յաղ­թող արի ան­պար­տե­լի... բ. 138բ Յոր­դո­րակ - Ընդ բազ­մահ­նար տանջ­ման նո­ցին...

57. 139ա-40ա ԾԷ. Գանձ եր­րորդ կի­րա­կէ­ին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան, /Ան­հաս... ա. 140աբ Տաղ վասն անա­ռակ որ­դոյն, ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Այս բա­նս») - Առ Հայրդ աղա­ղա­կեմ... բ. 140բ-1ա Յոր­դո­րակ - Ըն­կալ զիս, Տէ՜ր, Հայրդ եր­կ­նա­յին...

58. 141ա-2բ ԾԸ. Գանձ Յո­հան­նու Երու­սա­ղէ­մա հայ­րա­պե­տին եւ Եպի­փա­նու Կիպ­րա­ցոյն («Գրի­գո­րի է») - Գը­թա­ցեալ քո­ին... ա. 142բ Տաղ Եպի­փա­նու եւ Յոհ[ան­նու] («Գրի­գո­րի ե») - Գե­րա­գոյն Հո­գոյն շնոր­հաց... բ. 142բ-3ա Յոր­դո­րակ է տա­ղիս - Թարգ­մա­նու­թեամբ խոր իմաս­տից...

59. 143ա-4ա ԾԹ. Գանձ չոր­րորդ կի­րա­կէ­ին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ խոր­հուրդ սոս­կա­կան... ա. 144աբ Ըստ մե­ծա­տան փափ­կա­սի­րին... բ. 144բ Փ - Ով որ աս­տէն կե­նա յոր­դոր...

60. 144բ-6ա Կ. Գանձ սր­բոց Քա­ռա­ս­նի­ցն («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր ան­մա­հից ար­քայ... ա. 146աբ Աղա­չա­նաւք սըր­բոց ման­կան­ցն... բ. 146բ Այլ տաղ եւ յոր­դո­րակ սր­բոց Քա­ռաս[նից] («Քա­ռա­սու­նսն») - Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւոր... գ. 146բ-7ա Փ-Ի գի­շե­րին երե­ւեալ...

61. 147ա-8ա ԿԱ. Գանձ հին­գե­րորդ կի­րա­կէ­ին ասա («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ ան­ք­ըն­նին... ա. 148աբ Տաղ գե­ղե­ցիկ եւ պի­տան[ի] - Ի յիմ քա­ղաք մար­մ­նոյս դը­նի... բ. 148բ Փո­խէ զձ[այ­նն] - Այլ դա­տա­ւոր իմ եր­կ­նա­յին...

62. 148բ-50բ ԿԲ. Գանձ պա­հոց գի­շե­րա­պաշտ­ման, ասա հո­գով («Մեր զան») - Մե­ղայ, Տէր, մե­ղայ... ա. 150բ-1ա Տաղ ող­բեր­գա­կան, յար­մար գան­ձիս շա­րա­դ­րու­թեան, ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գո­րի ե») - Գան­գատ ու­նիմ ասել քեզ... բ. 151ա Յոր­դո­րակ տա­ղիս յար­մար - Տէր իմ գը­թած եւ բա­րե­րար...

63. 151ա-3ա ԿԳ. Գանձ սր­բոյն Գրի­գո­րի մեր Լու­սա­ւոր­չին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր ան­մա­հից ար­քայ... ա. 153ա Մե­ղե­դի - Գրի­գո­րի­ոս, առա­քի­նի հըս­կող... բ. 153աբ Տաղ նո­րին - Ի յե­լս արե­ւուն արեւ... գ. 153բ-4ա Բար­ձ­րա­ցիր, դըշ­խոյ, փա­ռաւք յա­ւրս յի­շա­տա­կի...

64. 154ա-5բ ԿԴ. Գանձ վե­ցեր­րորդ կի­րա­կէ­ին ե («Գրի­գոր­րի­գոր») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ... /Այ­լեւ եր­գաւ­ղի /Գան­ձիս եւ տա­ղի` /Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 155բ-6ա Տա՛ղ ասա («Վարդ») - Վեր­ջին յա­նե­րեկ աւուրն եւ հա­մա­ռաւ­տին... բ. 156ա («Ապե­տին է») - Ամե­նայն գոր­ծոց ծա­ծուկ անդ հրա­պա­րա­կին...

65. 156ա-8ա ԿԵ. Գանձ Ղա­զա­րու յա­րու­թեան ասա («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­չու­մն ըղ­ձա­կան... ա. 158աբ Տաղ ի տէր Ստե­փա­նո­սէ («Ստե­փան­նո­սի») - Սըր­բոց հրեշ­տա­կաց զար­մա­նս հրա­շից տե­սեալ... բ. 158բ Այլ տաղ Ղա­զա­րու, ի տէր Ներ­սի­սէ («Ներ­սի­սի երգ») - Նոր աւե­տեաց լուր այ­սա­ւր մեզ հըն­չեաց... գ. 158բ-9ա Փ - Ձայն այ­նն, որ զաշ­խար­հս արար... (158բ «Այ­ս­օր նոր արե­ւի - գոյն»): դ. 159ա Այլ տաղ - Փոյթ ընդ փոյթ արեկ ար­տա­քս...

66. 159ա-60բ ԿԶ. Գանձ Ծառ­զար­դա­րին («Հայ­ցէ տ») - Հա­մա­գո­յա­կան (159ա «...ի տէր Մխի­թա­րայ, սուրբ աս­տուա­ծա­բ­նակ վար­դա­պե­տի»): ա. 160բ-1ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ (Տր Ներ­սե­սի ե») - Տի­րա­կան տաւ­նիւս այ­սա­ւր եկայք ցըն­ծաս­ցուք... բ. 161ա Փո­խէ զձայն - Ոս­տս ար­մա­ւե­նեաց առեալ... (161ա «Առաջ­նա­ճա­շակ[ի] գոյն է»):

67. 161ա-4ա ԿԷ. Գանձ Աւագ եր­կու­շա­բա­թին, ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գո­րի ե սա[ա]») - Գե­րա­գոյն Էից... ա. 164ա Անդ ի մէջ դրախ­տին երեք ան­ձինք կա­ին... բ. 164աբ Ադա­մայ ստեղ­ծաւղն եկեալ յիւր պատ­կերն ի տես...

68. 164բ-6բ [ԿԸ]. Գանձ Աւագ երեք­շա­բա­թին է («Գրի­գոր») - Գործ արար­չա­կան... ա. 166բ Քեզ, ո՜վ տէր Յի­սուս, ձայ­նեմ... բ. 166բ-7ա վա՜[յ] իմ մե­ղու­ցեալ ան­ձի­նս...

69. 167ա-8բ ԿԹ. Գանձ Աւագ չո­րեք­շա­բա­թին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ան­ճառ խոր­հուր­դն ահա­գին... ա. 168բ Տաղ վասն աւծ­ման Յի­սու­սի - Յի­սուս փըր­կիչ կե­նա­րար... բ. 168բ-9ա («Մե­ծի չո­րեք­շա­բա­թի») - Մեծ խոր­հուրդ յեր­կ­րի այ­սա­ւր յայ­տ­նե­ցաւ...

70. 169ա-70բ Հ. Գանձ Աւագ հինգ­շա­բա­թին («Զպա­կաս») - Զա­հեղ զան­ք­ըն­նին... (169ա «...Տեառն Մխի­թա­րա աս­տուա­ծա­տե­սի...»):

71. 170բ-2ա ՀԱ. Գանձ Աւաք հինգ­շա­բա­թի առա­ւաւ­տին («Որդք») - Որք որ փա­փա­գին... (170բ «Գանձ Աւաք հինգ­շա­բա­թի երե­կո­ին է, առա­ւաւ­տուն այլ ասա, թէ կա­միս, քո կամք է»): ա. 172ա Փա­ռաց թա­գա­ւորն այն, որ նըս­տի ընդ Հա­ւր... բ. 172ա Բա­ն­ըն հայ­րա­կան եկեալ ի վեր­նա­տու­նն...

72. 172ա-3բ ՀԲ. Գանձ Աւաք ուր­բա­թին, ի Մա­թէ­ո­սէ («Ի Մմա­թէ») - Ի յան­մար­մ­նա­կան... ա. 173բ-4ա Տաղ անոյշ - Զար­հու­րեալ զաւ­րա­ցն եր­կ­նա­ւո­րաց խըմ­բից... բ. 174ա ճը­րագ հա­սա­նէր ակ­նար­կե­լով նը­մայ...

73. 174ա-5բ ՀԳ. Առա­ւաւ­տու գան­ձի հա­տորն է, ցե­րե­կն ասա («Ոոս­սէ խն­դ­րեաց Գրի­գորս») - Որ եւ կա­տա­րեալ... /Սո­ցին եր­գաւ­ղին`/Տէր Մա­թէ­ո­սին, /Խըն­դ­րող Գրի­գո­րին... (174ա «Ուր­բա­թու կէս աւուրն է գան­ձս...»): ա. 175բ-6ա Տաղ բա­րառ­նա­բար ի սուրբ Աս­տուա­ծած­նէն, ընդ­դէմ սուրբ խա­չին - Աս­տուա­ծա­ծին սըր­բու­հի... բ. 176աբ Ո՜վ Սի­մէ­ոն ծե­րու­նի...

74. 176բ-7բ ՀԴ. Գանձ Աւաք ուր­բա­թու երե­կո­ին է («Զտւր») - Զա­նե­ղա­կան ամե­նի­ցն Աս­տուած... ա. 177բ-8բ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ, Խա­չի եւ Թաղ­ման («Ա-Ն») - Անեղ Որ­դին Հա­ւր մի­ա­ծին...

75. 178բ-80ա ՀԵ. Գանձ Թաղ­ման ճրա­գա­լու­ցին («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ հան­գ­ըս­տեան եաւ­թ­ը­ներ­րոր­դին... ա. 180աբ Տաղ Թաղ­մա­նն Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի - Այ­սա­ւր է շա­բաթ եւ լը­ռու­թիւն հան­գիստ յեր­կ­րի... բ. 180բ-1ա Փո­խէ զձայ­նն - Այս է այն Յի­սուս, որոյք զան­ցիւք ախտք ող­ջա­ցան...

76. 181ա-2ա ՀԶ. Գանձ Յա­րու­թեան սըր­բո Զատ­կին («Մկր­տիչ») - Մար­դա­սի­րու­թեամբ Որ­դիտ մի­ա­ծին... ա. 182աբ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ներ») - Նոր իմն աւե­տեաց բար­բառ նո­րա­զուարճ ձայ­նիւ... բ. 182բ («Սե­սի ե») - Սի­րով խըն­կա­բեր կա­նայ­քն աւե­տիս տա­յին... գ. 182բ-3ա Յոր­դո­րակ է («Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սին») - Հա­ւր կա­մաւ իջեալ Որ­դին մար­մին ըզ­գե­ցաւ...

77. 183ա-4բ ՀԷ. Գանձ Յա­րու­թեան, տեառն Մխի­թա­րա ասա­ցեալ («Տէ­րուն») - Տէր տէ­րու­նա­կան... (183ա «...Յա­րու­թեան եր­կ­րորդ աւուրն է...»): ա. 18սբ-5ա Մե­ղե­դի քաղ­ցր - Ես ձայն զա­ռիւ­ծուն ասեմ... բ. 185ա Յոր­դո­րակ - Ահեղ ձայ­նիս, որ ես լը­ւայ... գ. 185աբ Այլ տաղ վասն մե­ռե­լո­ցն է - Այ­սա­ւր աւե­տիս ձեզ, նըն­ջե­ցե­լոցդ...

78. 185բ-6բ ՀԸ. Գանձ եր­րորդ աւուրն Յա­րու­թեան («Ական») - Արդ, լու­սա­ւո­րե՛ա... ա. 186բ-7ա Մե­ղե­դի անուշ, ի Նա­րե­կա­ցոյն - Հա­ւուն, հա­ւուն ար­թ­ը­նա­ցեալ... բ. 187ա («Յ-Ք») - Յա­րու­ցեալ յեր­րորդ աւուր...

79. 187ա-8բ ՀԹ. Գանձ չոր­րորդ աւուր («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ ձայ­նիւ ցըն­ծա­լի... ա. 188բ Տաղ Յա­րու­թեան - Յա­րեաւ յա­ւուր եր­րոր­դին... բ. 188բ-9ա Յոր­դո­րակ է տա­ղիս, ասա՛, թէ գի­տես - Յա­րեաւ փա­ռաց թա­գա­ւորն, աւե­տիս...

80. 189ա-90ա Ձ. Գանձ հին­գե­րորդ աւուր Յա­րու­թեան («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ սոս­կա­լի... ա. 190աբ Փառ Աւե­տա­րան[ին] - Յի­սուս, թա­գա­ւո­ր­ըն փա­ռաց... բ. 190բ Յայն­ժամ սի­րով տի­րա­կան... գ. 190բ-1բ Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան...

81. 191բ-2բ ՁԱ. Գանձ վե­ցեր­րորդ աւուր Յա­րու­թեան («Գրի­գոր») - Գո­յից արար­չին... ա. 192բ Փառ Աւե­տա­րա­նին ասա՛ - Դար­ձեալ յայ­տ­նի այ­լա­ն­ը­ման... բ. 192բ-3ա Փո­խէ զձայնդ յա­ղորդ - Եկեալ Մա­րի­ամ Մա­գ­դա­ղեն­ցին...

82. 193ա-4բ ՁԲ. Գանձ Յո­վան­նու գլ­խատ­ման («Գրի­գոր») - Գո­յա­կն էա­կան... /Եր­գոյս ասո­ղին/Եւ սըր­բա­գ­րո­ղին` /Ան­միտ Գրի­գո­րին... ա. 194բ-5ա Տաղ ի Մա­գիս­տ­րոս իշ­խա­նէ, ի պա­րոն Գրի­գո­րէ («Կա­րա­պե­տին տաղ») - Կա­րա­պետ սուրբ հա­ւա­տոյ...

83. 195ա-7ա ՁԳ. Գանձ Նոր կի­րա­կէ­ին («Գրի­գո­րի է») - Գաղ­տ­նի խոր­հր­դին... /Եր­գոյս եր­գաւ­ղի/ Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի` /Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 197ա Այ­սա­ւր նոր արեւ հա­րեալ ի նո­րա­հ­րաշ արե­գակ­նէ... բ. 197ա Զխոց­ւած տի­գին ձե­ռամբ տե­սեալ...

84. 197բ-9ա ՁԴ. Գանձ Աշ­խար­հա­մա­տ­րան եկե­ղեց­ւոյն Երու­սա­ղէ­մի («Մկր­տիչ») - Մաք­րեալ տա­ճար սուրբ տէ­րու­նա­կան... ա. 199ա Քրիս­տոս եկեալ, քա­հա­նա­յա­պե­տ­ըն սուրբ ի քեզ մը­տա­նէ... բ. 199աբ Ու­րա՛խ լեր, հարսն ի յեր­կ­րէ...

85. 199բ-201բ ՁԵ. Գանձ Երեւ­ման սուրբ Խա­չի­նա («Ի Մա­թեո­սե խն­դ­րեաց Գրի­գորն») - Իս­կա­կից Որ­դի... ա. 201բ-2ա Տաղ ի Սրիկ Կոս­տան­դէ - Խա­չն ի նախ­նու­մն երե­ւե­ցաւ...

86. 202բ-3բ ՁԳ. Գանձ Համ­բարձ­մա­նն Քրիս­տո­սի («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ տաւ­նիւս ահա­գին... ա. 203բ-4ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ - Աս­տուա­ծ­ըն Բան Հա­ւր Մի­ա­ծին...

87. 204ա-205բ ՁԷ. Գանձ մե­ծա­հ­րա­շի կի­րա­կին, ի Մա­թէ­ոս վար­դա­պե­տէ («Մա­թէ­ո­սի է, խն­դ­րեաց Գրի­գոր») - Մի­ակդ ահա­ւոր... (204ա «Գանձ եր­կ­րորդ Ծաղ­կա­զ­ար­դին, ի Մե­ծա­հ­րաշ կի­րա­կին»): ա. 205բ-6ա Տաղ ազ­նիւ եւ հար­կե­ւոր («Ան­դ­րիա») - Այ­սա­ւր ան­դ­րա­նիկ Հա­ւր մի­ա­ծին Որ­դին...

88. 206բ-8ա ՁԸ. Գանձ Հո­գոյն Սր­բոյ գա­լս­տեան ի սուրբ վեր­նա­տուն («Վա­նիկ ասա») - Վե­րա­ւր­հ­նեալ գո­վեալ... ա. 208ա Մե­ղե­դի («Նվագ») - Նը­ւա­գեմք Հոգ­ւոյն նը­ւա­գ­ըս վա­յե­լու­ջս... բ. 208աբ Փո­խէ զձայն - Ի մե­ծի աւուր տաւ­նիս...

89. 208բ-9բ ՁԹ. Գանձ եր­կ­րորդ աւուրն Սուրբ Հոգ[ոյն] («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր Հո­գի Աս­տու­ծոյ... ա. 209բ-10ա Տաղ գա­լս­տեան Աս­տուած Սուրբ Հո­գոյն - Աս­տա­նա­ւր ծա­գեաց լոյսն աւե­տեաց կե­նաց... բ. 210աբ («Վվա­գե Հոգ­ւոյն տը­վո­ղին իմաստ բա­նի ընդ ձայ­նի») - Վեր­հիւ­սես­ցուք քաղ­ցր եղա­նակ...

90. 210բ-11բ Ղ. Գանձ եր­րորդ աւուրն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ լոյսն ար­տայ­փայ­լեալ... ա. 211բ Այ­սա­ւր Սուրբ Հո­գին Աս­տուած եկեալ յաշ­խա[րհ]ս... բ. 211բ Հո­գին Սուրբ հըն­չեաց բազ­մա­պա­տիկ մի ձայն...

91. 211բ-3ա ՂԱ. Գանձ չոր­րորդ աւուրն Աս­տուած Սուրբ Հոգ­ւոյն («Յո­վան­նէս») - Յա­ւէտ իս­կա­պէս... ա. 213բ Տաղ ազ­նիւ եւ սուրբ - Ի մե­ծի աւուր տաւ­նին... բ. 213բ-4ա Փո­խէ զձայն տա­ղիս - Այ­սա­ւր Սուրբ Հո­գին եկեալ...

92. 214ա-7ա ՂԲ. Գանձ սր­բոց կու­սա­նա­ցն եւ Հռիփ­սի­մեան­ցն («Վկա­յա­ա­կա­նաց») - Վա­յել­չա­կա­նաց... ա. 217աբ («Առ Հռիփ­սի­մե») - Առա­ւաւտ լու­սո արե­ւե­լեան ազանց... բ. 217բ («Կոյսն է») - Կեն­դա­նի վը­կայք, կոյսք իմ­աս­տունք եւ սուրբք... գ. 217բ-8բ Այլ տաղ սր­բո­ցն - Եր­ջա­նիկ հո­գի­ա­հ­րաշ երա­նե­լին սուրբ Հռւփ­սի­մէ...

93. 218բ-20ա ՂԳ. Գանձ Գլա­կա վա­նաց Սուրբ Կա­րա­պե­տին է («Գրի­գոր») - Գո­յիդ հը­զաւ­րի... (218բ «Գանձ Յո­վան­նու Կա­րա­պե­տին ասա...»): ա. 220աբ Տաղ ազ­նիւ - Մը­կ­ըր­տի­չ­ըն Քրիս­տո­սի, սուրբ Կա­րա­պե­տ­ըն Յո­վան­նէս... բ. 220բ-1ա Հա­մար­ձակ սա ձեռ­նա­դ­րէ...

94. 221ա-2բ ՂԴ. Գանձ կա­թ­ու­ղի­կէ եկե­ղեց­ւոյ Էջ­մի­ած­նին («Տա­ւե­ցի») - Տա­ճարդ եր­կ­նա­ին... (221ա «Շո­ղա­կա­թին ասա...»): ա. 222բ Տաղ գե­ղեց­կա­յար­մար եւ պի­տա­նի - Սուրբ է տա­ճար տէ­րու­նա­կան... բ. 222բ-3ա Փո­խէ զձայն - Նախ մի­ա­ծին Աս­տուա­ծ­ըն բա­նն... գ. 223աբ Եր­կու աւ­տար­ք­ըն մի­ա­ցան...

95. 223բ-5ա ՂԵ. Գանձ սուրբ ման­կան­ցն Բեթ­ղա­հե­մի («Խա­չա­տուր») - Խան­դա­ղա­կաթ սըր­տիւ տեն­չա­լի... ա. 225ա Տաղ սուրբ ման­կանց Բեթ­ղա­հե­մի - Սար­սեալ Հե­րով­դէս դո­ղայր ընդ լուր ար­քա­յին... բ. 225աբ Յոր­դո­րակ («Ա-Ք») - Ար­թունք զը­ւար­թունք...

96. 225-7ա ՂԶ. Գանձ Կոս­տան­դի­ա­նո­սի թա­գօ­ո­րին («Հ Գրի­գոր») - Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 227աբ Թա­գա­ւորդ աս­տուած - արեալ... բ. 227բ Բար­ձ­ըր պատ­ւար սուրբ Սի­ո­նի...

Կոս­տան­դի­ա­նոս թա­գա­ւո­րին նուի­րուած սոյն գան­ձը պէտք է

սկ­սուէր «Գե­րար­փիդ վե­րին...» տո­ղով, որն այս­տեղ հան­դէս է գա­լիս

իբ­րեւ եր­կ­րորդ տուն: Առա­ջին տու­նն առ­նուած է Ծաղ­կա­զ­ար­դի տօ­նի

հա­մար Մխի­թար Այ­րի­վա­նե­ցու գրած գան­ձից («Հայ­ցէ սի­րով»

ծայ­րա­կա­պով):

97. 227բ-9ա ՂԷ. Գանձ սր­բոյն Ներ­սէ­սի, ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գոր») - Գոյ մեզ ցըն­ծա­լի... ա. 229աբ («Նվա­եաբ») - Նոր մե­ծա­հան­դէս տաւ­նիւ սուրբ հայ­րա­պե­տիս... բ. 229բ-30ա («Հո­հ­ն­նս») - Հընչ­մամբ ձայ­նիւ բեր­կ­րա­նաց...

98. 230ա-1ա ՂԸ. Գանձ Տր­դա­տա թա­գօ­ո­րին, ի տէր Մխի­թա­րա («Իգ­սա») - Ի հո­ղո առեալ... ա. 231աբ («Ներ­սե­սի է») - Նո­րա­հ­րաշ տե­սիլ եւ գե­րա­գոյն քան ըզ­բ­նու­թիւն... բ. 231բ-2ա Եւ Տր­դատ գո­ռոզ ար­քայն եւ ամ­բար­տա­ւան...

99. 232ա-3բ ՂԹ. Գանձ որ­դոց եւ թո­ռանց սր­բոյն Գրի­գոր Լու­սօո[րչի] («Զից ալ») - Զոր թագ պե­տա­կան... ա. 233բ-4ա («Հէ­թում») - Հո­գի Աս­տու­ծո Աս­տուած...

100. 234ա-5ա Ճ. Գանձ սր­բոյն Գրի­գո­րի սուրբ Լու­սա­ւոր­չին («Ղա­զա­րե») - Ղամ­բար հո­ղա­նիւթ յԱ­դա­մա զար­մէն... ա. 235աբ Արդ, մինչ նո­ցա վա­խ­ճան առեալ...

101. 235բ-7ա ՃԱ. Գանձ մար­գա­րէ­ի­ցն, ի տէր Մխի­թա­րա («Խհցն») - Խոր­հուրդ ան­ք­ըն­նին... /Գան­ձիս ասո­ղի`/Տէր Մը­խի­թա­րի/Եւ սըր­բա­գր­չի... ա. 237աբ («Ա-Ղ») - Աս­տուա­ծա­ին խո­րո­ցն ան­ճառ...

102. 237բ-9բ ՃԲ. Գանձ սր­բո Տա­պա­նա­կին Տեառն («Ի խն­դր­րոյ վար­դա­պե­տին Գրի­գո­րին») - Իմ­աս­տու­թիւն ան­ճառ անե­ղին... /Գրի­գոր անուն զուտ վար­դա­պե­տին, /Որ նա խըն­դ­րեաց զգանձ Տա­պա­նա­կին... / ՛Ւ Առա­քե­լին` եր­գաւ­ղի սո­րին... ա. 239բ-40ա Այ­սա­ւր զտա­պա­նա­կ­ըն սուրբ... բ. 240աբ Յոր­դո­րակ է տա­ղիս - Մայր հա­ւա­տո սուրբ հար­ս­նա­րան...

103. 240բ-1բ ՃԳ. Գանձ Վար­դա­վա­ռին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ մեզ յայ­տ­նեալ... ա. 241բ-2ա Ար­փի­ա­կան, ը՜, լոյսն, որ ի ծոց Հա­ւր... (եր­կու տող): բ. 242աբ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ ասա­ցեալ - Խաւ­սէր բա­նիւ նա հար­ցա­կան... գ. 242բ Փո­խէ զձայն - Ի յայս խոր­հուրդ զե­րիս մի­այն... դ. 242բ-3ա Յոր­դո­րակ - Աս­տա­նա­ւր տե­սիլ ահեղ ի լեա­ռ­ըն Թա­փա­ւր... ե. 243աբ Գո­վեստ - Գաւ­հար վար­դ­ըն վառ առեալ...

104. 243բ-5ա ՃԴ. Գանձ սր­բոց հայ­րա­պե­տա­ցն Նի­կիո սուրբ ժո­ղո­վոյն («Հէ­թում») - Հը­զա­ւր զաւ­րու­թեան...

105. 245ա-6ա ՃԵ. Գանձ Փոխ­ման սուրբ Աս­տուա­ծած­նին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ հրա­շա­կերտ վե­հին... ա. 246աբ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սե - Այ­սա­ւր Գաբ­րի­ել հրեշ­տա­կա­պե­տն եկեալ... բ. 246բ-7բ Յոր­դո­րակ նո­րին սուրբ Կու­սին - Անա­րատ տա­ճար եւ առա­գաստ լու­սո...

106. 247բ-8բ ՃԶ. Գանձ Փոխ­ման Աս­տուա­ծած­նին եր­կ­րորդ աւուրն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ ար­փի­ա­ն­ը­ման... ա. 249ա («Ա-Ի») - Աս­տուա­ծա­ծին մայր լու­սոյ...

107. 249բ-51ա ՃԷ. Գանձ եր­րորդ աւուրն Փոխ­ման սուրբ Աս­տուա­ծած­նին («Գրի­գո­րի ե») - Գո­հա­բա­նեալ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 251աբ Մե­ղե­դիկ քաղ­ցր - Այ­սա­ւր աւե­տեաց ու­րա­խու­թեան հըն­չու­մն... բ. 251բ Յոր­դո­րա­կս ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ - Ան­մեղ, անա­րատ գա­ռի­նն... գ. 251բ-2բ Այլ տաղ սուրբ կոյս Աս­տուած[ած­նին] - Ող­ջո՜յն ընդ քեզ, Մա­րի­ամ... դ. 252բ Փո­խէ զձայ­նն - Ծա­ղիկ պայ­ծառ ծո­վա­յին... ե. 253ա [«Տաղ ի Յո­հան­նէս Պլուզ վար­դա­պե­տէ («Ա-Ղ») - Առաջ­նա­ճա­շակ պը­տ­ղոյն... /Թագ ար­քա­յա­կան կազ», «Հով­հան­նես Երզն­կա­ցի», 1953, էջ 249, 251]մեալ, /Նախ­նոյն Ադա­մա շնոր­հեալ... զ. 253աբ Փո­խէ զձայն («Ճ-Ց») - Ճա­ռա­գայթ փա­ռա­ց­ըն եր­գով...// (շար. թա­փուած):

108. 254բ-5բ ՃԸ. Գանձ մե­ծի Յո­վան­նու Մկրտ­չին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռօք պան­ծա­լի... ա. 255բ-6ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ - ԶՅոբ յի­շես­ցուք զե­րա­նե­լին... բ. 256աբ Բա­րե­կա­մա­ցն, որք մերձ եկին... գ. 256բ-7բ Այլ տաղ Յո­վա­նու - Յով­հա­նէս, մեծ մար­գա­րէ...

109. 257բ-8բ ՃԹ. Գանձ Նա­ւա­կա­տեաց սուրբ խա­չին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փայլ­մամբ իբր ըզ­բոց... ա. 258բ-9ա Տաղ ի տէր Ներս[իսէ] («Բան ի վյ») - Բա­նիւ աւե­տա­ւոր բա­րառ­նա­բար բար­բա­ռես­ցուք...

110. 259ա-60բ ՃԺ. Գանձ սուրբ խա­չին, ի Թլ­գու­րան­ցոյն («Յո­վան­նես») - Յայն եդե­մա­կան... ա. 260բ-1ա («Ներ­սի­սի է») - Նոր դրախ­տիս եկե­ղե­ցոյ... բ. 261աբ Յոր­դո­րակ («Կա­թո­ղի­կո­սի») - Կե­նաց փայտ տըն­կեալ... գ. 261բ Փո­խէ զձայն («Հա­յոց») - Հո­սեալ հրե­ղի­նաց...

111. 261բ-3ա ՃԺԱ. Գանձ սր­բոյն Գէ­որ­գեա Զաւ­րա­վա­րին («Խա­չա­տուր») - Խըն­դա­հ­րա­ւէր մա­ն­կունք Սի­ո­նի...

112. 263ա-5ա ՃԺԲ. Գանձ Վա­րա­գայ Սուրբ Խա­չին («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ ընտ­րեալ, յա­ռաջ գու­շա­կեալ... (265ա «տաղ պա­կաս էր, յաւ­րի­նա­կու­մն չկէր...»): ա. 266ա [Տաղ - Այ­ս­օր մեծ զար­մանք հը­րա­շից... Աղերս, Հմր423, 235բ] Տեառ­նեղ­բա­ւրն ար­կեալ... բ. 266աբ Ամ­փո­փեալ զն­ը­շան խա­չին... գ. 266բ Ես խաչ կան­գ­ը­նել կա­միմ, ան­ն­ը­ման...

ԺԷ դ. կա­տա­րուած են հե­տե­ւեալ լրա­ցում­նե­րը. 6ա. 265ա [Տաղ] -

Իւ­սա­պ­ը­սակ քա­ռան­կիւն սեղ[ան]... բ. 265ա Մե­ղե­դի խա­չի - Ծա­րա­ւե­ցաւ

Տէրն ի խա­չին որ­պէս ըզ­մարդ... գ. 265բ Տաղ Վա­րա­գայ Սուրբ Խա­չին,

բայց գան­ձն ոչ եղեւ - 0րհ­նեալ ես փայտ լու­սով մու­ծած...

113. 266բ-9ա ՃԺԳ. Գանձ եաւ­թա­նա­սուն եւ Բ առա­քե­լո­ցն Քրիս­տո­սի («Յո­հան­նէս») - Յեր­կ­նից խո­նար­հեալ... ա. 269աբ Աղա­չա­նաւք մա­քուր դա­սին...

114. 269բ-71ա ՃԺԴ. Գանձ Խաչ­գիւ­տին («Խա­չա­տուր») - Խա­չի քո, Քրիս­տոս, եր­կիր պա­գա­նեմք... ա. 271աբ Այ­ս­օր եղեւ գալ դըշ­խո­ին... բ. 271բ-2ա Ի գը­տա­նել կե­նաց փայ­տին...

115. 272ա-4բ ՃԺԵ. Գանձ սր­բո­ցն Մի­նա­սա, Եր­մո­գի­նեա եւ Գրա­բո­սի («Ի Բա­ղի­շե­ցոյ է ս») - Ի յեր­կ­նա­ին լու­սոյն հայ­րա­կան... ա. 274բ, 281աբ Տաղ ի Գրի­գո­րէ, առ սուրբ վկ­այսն - Բայց դուք, որ­դիք իմ սի­րե­լիք...

116. 275բ-8բ ՃԺԶ. Գանձ հայ­րա­պե­տաց Եփե­սո­սի սուրբ ժո­ղո­վոյ («Աա­րի­վա­նե­ցի») - Աս­տուած կեն­դա­նի...

117. 278բ-80ա Գանձ սուրբ մար­տի­րո­սաց («Խա­չա­տուր») - Խո­նար­հեալ Բա­նին Աս­տու­ծոյ... (ցան­կում` չիք): ա. 280բ Տաղ ամե­նայն սր­բոց, բայց գանձ ոչ եղեւ - Աղա­չա­նօք ընտ­րեալ դա­սին...

118. 281բ-3ա ՃԺԷ. Գանձ գի­շե­րա­պա­շտա­ման հա­սա­րա­կաց («Առա­քել») - Ան­տա­նե­լիդ եր­կ­նի եւ եր­կ­րի... (282բ «Զպա­շտա­ման եր­գն ի յե՛տ­քն գիտ, մաւտ ի յի­շա­տա­կա­րա­նն. աւ­րի­նա­կու­մն չկայր...»):

119. 283ա-4բ ՃԺԸ. Գանձ մար­տի­րո­սաց («Դա­ւի­թէ») - Դա­ւա­նե­ցէ՛ք, որ­դիք աւ­րի­նաց... ա. 284բ-5ա Տաղ ամե­նայն սր­բո­ցն Աս­տու­ծոյ, հնոց եւ նո­րոց: Աղէկ եւ լա՛ւ ասա - Պա­ղա­տա­նաւք սուրբ նա­խա­հարց... բ. 285աբ Փո­խէ զձայ­նս - ԶՄով­սես ասեմ ըզս­քան­չե­լին... /Եր­գ­օղ բա­նիս ես ան­պի­տան`/Գրի­գոր թըմբ­րեա­լս, ան­ձն ան­ար­ժան...

120. 285բ-7ա ՃԺԹ. Գանձ Ձեռ­նա­դ­րու­թեան («Գրի­գո­րի է») - Գը­թա՛ ի մեզ, Տէ՜ր ամե­նա­կալ...

121. 287ա-8ա ՃԻ. Գանձ սր­բոյ Թէ­ո­դո­րո­սի եւ Մեռ­կե­ռի­ո­սի զի­նա­ւո­րին («Գրի­գոր») - Գո­հա­բա­նեալ Տէր Սուրբ Հո­գի... ա. 288աբ Քա­ջա­մար­տիկ մեծ զի­նուո­րին... բ. 288բ-9ա Խա­ղա­ղա­րար նոր Թա­գա­ւոր...

122. 291ա-3բ ՃԻԱ. Գանձ Ամե­նա­փրկ­չին, ի տէր Մա­նուէլ Բջ­նե­ցո («Ման­վի­ել հ[ա]») - Մեծ զաւ­րու­թիւն...

123. 293բ-5ա ՃԻԲ. Գանձ թաղ­ման նըն­ջե­ցե­լոց, յետ Փառք ի բարձ­մա­նն («Մվե­լս») - Մինդ ի յԷ­էն, Բանդ, որ ի Հաւ­րէ... ա. 295աբ («Երգ Արիս­տա­կի­սի») - Եկայք այ­սա­ւր, եղ­բարք ամէն...

124. 296ա-7բ Գանձ սուրբ Գե­ղար­դեա­նն, ասա­ցեալ ի յԱ­ռա­քել վար­դա­պե­տէ, ի խն­դ­րոյ Սար­գիս վար­դա­պե­տէ («Առա­քել վար­դա­պե­տի ասա­ցեալ է») Աւր­հ­նեալ ան­ճառ բա­ն­ըն հայ­րա­կան.../Այ­լեւ գան­ձիս սի­րով հայ­ցո­ղի`/Սար­գիս անուն սուրբ վար­դա­պե­տի,/ Յար­մա­րո­ղիս ինձ մեղ­սա­սի­րի,/Առա­քե­լի` բա­նից խն­դ­րո­ղի...

Այս գան­ձն ըստ պրա­կա­նի­շի («Ա»), պի­տի լի­նէր ձե­ռա­գ­րի սկզ­բում,

բայց ըստ գան­ձե­րի հա­մա­րա­կալ­ման եւ ցան­կի (ուշ շր­ջա­նից է) այն սոյն

Գան­ձա­րա­նի կա­ռու­ցուած­քին չի վե­րա­բե­րում:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

14ա Գան­ձս գլ­խա­ւոր առա­քե­լո­ցն ասա՛ եւ ստա­ցող սո­րա յի­շեա՛(նման` 30բ, 36բ, 75բ, 77բ, 85բ, 96բ, 127ա, 134ա, 156ա, 169ա, 176ա, 218բ, 227բ, 283ա):

27բ Եւ դու յոր­ժամ եղա­նա­կես քաղ­ցր ձայ­նիւ, յաւ­ժար սր­տիւ զԳ­րի­գոր կը// (28ա) աւ­նա­ւոր` ստա­ցող սուրբ գրո­ցս յի­շե­ցէ՛ք եւ զՍ­տե­փա­նոս գրի­չս:

29ա... Ո՜վ երա­նե­լի նա­հա­տակք եւ ճգ­նա­ւորք, վասն ձեր ճը­գ­նու­թեանդ ||(29բ) բա­րե­խաւ­սե­ցէք առ մի­ա­ծին Որ­դին, զի թող­ցէ զյան­ցա­նս || (30ա) զԳ­րի­գոր քա­հա­նա­ին եւ զՍ­տե­փա­նոս ան­ար­ժան գր­չա­կիս. ամէն (նման` 31բ-2ա, 88աբ, 106ա-7ա, 148բ-9ա, 281բ-2ա):

80ա Գանձ ութ աւուրն ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ ասա՛ եւ զՍ­տե­փա­նոս գրի­չս յի­շեա՛:

297բ Աւ­գ­նու­թիւն ինձ ի Տեառ­նէ եկես­ցէ, եւ Հո­գին Սուրբ Աս­տուած առաջ­նոր­դես­ցէ ինձ բա­րի, ու­ղիղ եւ առաջ­նոր­դա­կան, զի բա­րու­թեամ­բն իւր ուղ­ղել առաջ­նոր­դես­ցէ ինձ` մե­ղա­ւոր Ստե­փա­նո­սիս, ի յե­տին գի­ծն. ամէն (նման` 100ա, 115ա, 121ա, 128բ, 161ա, 177ա, 237բ):

17բ Գան­ձս Նի­կո­ղա­ո­սի հայ­րա­պե­տին ասա՛ եւ զԳ­րի­գոր կրաւ­նօ­որն յի­շեա՛:

82բ Գանձ Յո­վան­նու ծն­ըն­դեա­նն եւ սն­ըն­դեա­նն է: Ասա՛ ան­յա­պաղ հո­գով եւ զստ ||(83ա)ացաւղ սո­րա` զԳ­րի­գոր քա­հա­նայն յա­ղաւ­թս քո յի­շեա՛ (նման` 31ա, 34ա, 41բ, 48բ-9ա, 56բ, 61բ, 62ա, 63աբ, 73ա, 76բ, 90բ-1ա, 92ա, 98բ, 102ա, 108բ, 123ա, 125ա, 137ա, 144բ, 178բ, 187ա, 210բ, 211բ, 214ա, 221ա, 240բ, 285բ, 291ա, 292բ-3ա):

154բ Զմե­ղայ­պարտ գլ­խա­գիր հա­նո­ղս յի­շե­ցէք ի Քրիս­տոս:

Պա­տա­ռիկ-պահ­պա­նանկ Գա - Դա (տե՛ս):

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

289ա (1617թ. նո­րո­գո­ղի, բո­լոր­գիր) Փա՜ռք... Աւար­տե­ցաւ քրիս­տո­սա­հի­մն եւ առա­քե­լայ­շէն, մար­գար­տայ­խա­ւս սուրբ Գան­ձա­րա­նիս ձե­ռամբ յոգ­նայ­մեղ եւ անար­հեստ գր­չի, սա­կաւ գրիս, սուտ եւ փը­ծուն Յո­վա­նէս իրի­ցի: Արդ եւ ես` մե­ռեալ մե­ղաւ­քս եւ սե­ւա­ցեալ մար­մ­նո­վս եւ հո­գո­վս տա­ռա­պեալ, զոր եւ խն­դ­րեմք ար­տա­սուա­լից գոչ­մամբ եւ բազ­կա­տա­րած հայց­մամբ ի բա­րե­րար սուրբ Եր­րոր­դու//(289)թե­նէն եւ ի միջ­նոր­դա­կից ու­նե­լով զա­մէ­նա­ւր­հ­նեալ կոյսն Մա­րի­ամ Աս­տուա­ծա­ծի­նն եւ զա­մե­նայն սր­բոց դաս­քն, մա­նա­ւանդ որ աստ հա­ւա­քեալ կան. ամէն: Ի թվա­կա­նու­թեա­նս Հայ­կա­զան տոհ­միս տու­մա­րի ՌԿԶ (1617) եւ ի հայ­րա­պե­տու­թեան տեա­ռ­ըն տէր Աւե­տիս կա­թո­ղի­կո­սին, եւ Վա­ղար­շա­պատ Սուրբ Էջ­մի­ած­նին եւ ի թա­գա­ւո­րու­թեան Բա­գ­րա­տի Միր­զին, որ բա­զում տե­ղիք էառ եւ տի­րեաց զեր­կիր եւ արար խա­ղա­ղու­թիւն ոչ սա­կօ, բայց հար­կայ­պա­հան­ջու­թիւն բուռն եւ ծա­նր էր ի վե­րայ քրիս­տո­նէ­ից: Քրիս­տոս Աս­տուա­ծն մեր խա­ղա­ղու­թիւն եւ ան­դոր­րու­թիւն տա­ցէ տա­ռա­պեալ ազ­գիս քրիս­տո­նէ­ի­ցն. ամէն:

Ես` տեր Աւե­տիս կա­թո­ղի­կոս, այս Գան­ձա­րա­նս գնե­ցի հա­լալ ար­դեանց իմոց եւ նո­րո­գել տվի յի­շա­տակ ինձ եւ ծնաւ­ղաց իմոց` Միր­զին, եւ մա­ւրն` Գա­ւար­սուլ­թա­նին, եւ եղ­բա­ւրն ի մ` Կի­րա­կո­սին, եւ որ­դոյն` տէր Թու­մա­նին, եւ եդաք ի դուռն Սուրբ Էջ­մի­ած­նայ (ընդ­գ­ծած հա­տուա­ծը` այլ ձեռ­քով) եւ յա­մե­նայն յա­րեան, կեն­դա­նեաց եւ նն­ջե­ցե­լոց. խն­դ­րե­ցէք ջն­ջել զձե­ռա­գիր յան­ցա­նաց մե­րոց եւ տե[ս]անել զնա յա­ւրն վեր­ջին, եւ ին­քն, որ առա­տն է ի տուրս բա­րեա­ցն, ձեզ` յի­շո­ղա­ցն եւ յու­սո­ղա­ցն, տա­ցէ Քրիս­տոս Աս­տուա­ծն մեր զիւր ողոր­մու­թիւն եւ զան­ճառ ար­քա­ու­թիւն:

Արդ, յե­րես ան­կեալ պա­ղա­տիմք, որք կար­դայք կամ յօ­րի­նա­կէք, զի յաւ­րի­նակ լօ չէր, տա­ղեր չկէր, պա­կաս ||(290ա) էրեկ եւ սղա­լա­նա­ցն կամ խո­ղո­րու­թեան գրիս եւ թա­նա­քիս, զի հին մէ­րան էր, եւ կամ սա­կս մա­սին սուրբ գրո­ցս պա­տա­հէք, յի­շես­ջիք առա­ջի ան­մահ գա­ռի­նն Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի զվե­րոյ գրեալ­քն ի սմայ եւ թո­ղու­թիւն հայ­ցե­ցէք մե­ղաց նո­ցին. ամէն: Զի իւր արար­չա­կան եւ նա­խա­խ­նա­մա­կան սի­րովն գթաս­ցի ի վե­րայ սո­ցա ի սկզ­բա­նէ տա­րոյն մին­չեւ ի կա­տա­րու­մն նո­րին եւ աւր­հ­նես­ցէ ի հո­գի եւ ի մար­մին, ի բա­նս եւ ի գոր­ծս, ի կեա­նս եւ ի մահ, եւ ար­ձա­կես­ցէ ի մե­ղաց կա­պա­նաց եւ ի բա­նա­դ­րու­թե­նէ անի­ծից եւ թո­ղու­թիւն շնոր­հես­ցէ ամե­նայն գոր­ծե­ցեալ մե­ղաց սո­ցայ, եւ լը­սեն ի Քրիս­տո­սէ զեաւ­թն[ա]լիր զե­րա­նա­ւետ բար­բառն, եթէ Եկայք աւր­հ­նեալ էք Հա­ւր իմոյ, ժա­ռան­գե­ցէ՛ք զա­ն­ըս­պառ զու­րա­խու­թիւն. եթէ Ազ­նիւ ծա­ռայք, բա­րիք եւ հա­ւա­տա­րիմք, մտէ՛ք ու­րա­խու­թիւն տեառն ձե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի, յա­ւի­տեա­նս յա­ւի­տե­նից: Աս­տուած ողոր­մի առաջ­նոց, միջ­նոց եւ զվեր­ջ­նո­ցն. ամէն: Եւ եղի­ցի ամէ­նայն ժամ. ամէն: Հայր:

4ա (նօ­տր)... Գո­րայ Սուրբ Տի­րայ­մ­օրն դռան լին[ի]:

293բ (նոյն ձեռ­քով)... ասաւղ Մու­րա­դիս ողոր­մի ասէք:

297բ (նոյն ձեռ­քով) Ես` Մու­րա­դս, Լի­պա­րի­տի որ­դիս, առի յի­շա­տակ ինձ եւ իմ (շար. ան­ըն­թեռն­լի):

297բ (բո­լոր­գիր) Աս­տուած ողոր­մի Նու­շի­ջա­նի հո­գոյն եւ ամե­նայն յա­րեան:

297բ (բո­լոր­գիր) Գան­ձս յի­շա­տակ է Նու­շի­ջա­նի հո­գոյն եւ իւր ծնաւ­ղա­ցն. ամէն: Վա՜յ ինձ` մե­ղա­ւո­րիս, որ զր­կե­ցայ այս աշխ[ար­հէս]:

297բ (նօ­տ­րա­ն­ման շղա­գիր) Աս­տուած ողոր­մի Մու­րա­դին, որ եդիր սուրբ Գան­ձայ­տե­տրս ի դուռն Սուրբ Տի­րայ­մայր Աս­տուա­ծա­ծի­նն: Ով որ կար­դէք կամ աւ[ր]ինա­կէք, մէկ բե­րան Ողոր­մի ասէք Մու­րա­դի հո­գուն եւ իւր կո­ղայ­կից Նու­շի­ջա­նի հո­գուն, եւ Աս­տուած զձեզ ողոր­մի տայ իւր միւս ան­գամ գա­լս­տեան: Ով որ մեր փափ եւ ի յի­շա­տա­կս խա­բա­նէ կամ ջն­ջէ, ով որ մեր փա­փե­լի յի­շա­տա­կս խա­բան... (ջն­ջուած) մե­ղա­ցս ջու­ղապ տայ ահեղ դա­տա[ս]տա­նին Քրիս­տո­սի, վարձք Յու[դ]այի առա­ցէ եւ խա­չայ­հա­ա­նո­ղաց:

265ա (նօ­տր) Տի­րա­ցու Սա­հակ:

3բ (1766թ. նո­րո­գո­ղի, բո­լոր­գիր) Արդ, ես` ամե­նա­թ­շուառս, որ եմ լի ամե­նայն գար­շու­թեամբ իբ­րու Մար­գա­րէ եւեթ սե­ւա­ւրս, որ անումբ մի­այն եմ եւ գոր­ծո­վս զազ­րա­լի եւ ի մարդ­կա­նէ ան­խ­նամ եւ յոյժ վշ­տա­ցեալ, բայց յու­սա­լով ամե­նա­զ­օ­րին Աս­տու­ծոյ, մի­թէ իբ­րեւ զմարդ չզր­կէ իւր ան­հուն ողոր­մու­թե­նէն, վասն որոյ զքայ­քա­յեալ Գան­յա­րա­նս վերս­տին կազ­մեալ եւ զցան­կն սո­րին շի­նեալ ի վա­յե­լու­մն Գա­յի­ա­նէի վա­նի­ցն, ի ՌՄ­ԺԵ (1766) թվին, խն­դ­րեմ մի­ով Տէր ողոր­մեա­յիւ յի­շել եւ դուք:

Կն­քա­դ­րոշմ` 4ա, 297բ (կար­միր) Գիր­քս Սուրբ Էջ­մի­ած­նա է: 70բ 280բ (սեւ) Քրիս­տո­սի ծա­ռայ տէր Գրի­գոր, 1205 (1756):

Գր­չա­փորձ` 10ա, 130ա, 132բ-3ա, 149ա, 151ա, 276բ, 280բ, 290բ, 297բ:

428

ԳԱՆ­ՁԱ­ՐԱՆ

Վան  ՋԼԸ - 1489

ԳՐԻՉ` Ազա­րի­այ քհնյ: ՍՏԱ­ՑՈՂ` խո­ջայ Սա­դա­ղա: ԾԱՂ­ԿՈՂ` Կի­րա­կոս:

ԹԵՐԹ` 279+1 (կրկ.1): ՊՐԱԿ` Ա-ԻԴx12 (Ա, ԺԲ 13, Ը 14, ԺԱ 10, ԺԳ, ԺԵ, ԺԶ, ԺԹ 11, ԺԷ, ԻԴ 9): ՆԻՒԹ` թուղթ: ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ` 24x18: ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ` երկ­սիւն: ԳԻՐ` բո­լոր­գիր (նմուշ` 60ա: Նո­րո­գո­ղի` 1ադ, 87ա-8բ, 96-7բ, 149աբ, 243աբ, 276աբ):): ՏՈՂ` 27: ԿԱԶՄ` դրոշ­մա­զարդ շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի, մի­ջու­կը` տախ­տակ, աս­տա­ռը` տպա­ծոյ կտաւ:

ՄԱՆ­ՐԱ­Ն­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ - Ծնունդ` 57բ, սր­բա­ն­կար` 15ա, Սար­գիս Զօ­րա­վար` 102ա, քա­ռա­սուն մա­ն­կունք` 141ա, Աս­տուա­ծա­ծին` 237ա, Գէ­որգ Զօ­րա­վար` 250բ: Կի­սա­խո­րան` 3ա, 58ա, 182ա: Լու­սան­ցա­զարդ` բու­սա­կան, թռ­չ­նա­յին: Զար­դա­գիր` թռ­չ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր: Գոյ­ներ` կար­միր, կա­պոյտ, կա­նաչ, դե­ղին:

ՎԻ­ՃԱԿ` բա­ւա­րար: Նո­րո­գուած եւ պա­կա­սող թեր­թե­րը մա­սամբ լրա­ցուած: Եզ­րա­հա­տու­մից եզ­րե­րը վնա­սուած, որոշ թեր­թեր խառ­նուած (կար­դալ` 1-94, 96-97, 95, 98-260, 262, 261, 263-266, 268, 267, 269-279): Կազ­մը ցե­ցա­կեր եւ տեղ-տեղ մա­շուած:

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

- 1ադ [Ցանկ նիւ­թոց] - [Ա.] Հրեշ­տա­կաց եւ հրեշ­տա­կա­պե­տաց... [ՃԺԴ. Գրի­գո]րի Աս­տուա­ծա­բա­նին:

ա. 2աբ [Տաղ ի յԱ­տո­մէ. Հմր 430, 99բ] - Զաւ­րա­կան եւ վկայ Քրիս­տո­սի... (2ա «Սուրբ Ոս­կի, քա­հա­նայ» գոյն): բ. 2բ Տաղ ի Մա­թէ­ոս վար­դապ[ետէ] («Եր­գս այս նոր ե գրեալ») - Եւ Հա­յաս­տան ան­շարժ կա­ցեալ...

1. 3ա-4բ Ա. [Գանձ սր­բոց հրեշ­տա­կա­պե­տա­ցն. Հմր 423, 4ա] («Մկ­րր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ հրա­շա­զան... ա. 4բ-5ա Մե­ղե­դի անոյշ («Գրի­գոր») - Գո­վեստ բեր­կ­րա­նաց քաղ­ց­րա­ձայ­նեալ եր­գեմք... (4բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լու գու­նն է»): բ. 5ա Յոր­դո­րակ («Զաւ­րա­վար») - Զա­ւրք եր­կ­նա­յին զը­ւար­թ­նոց... (5ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւո­րի գոյն է»):

2. 5ա-6բ Բ. Այլ գանձ հրեշ­տա­կա­պե­տաց, Թուլ­գու­րան­ցոյ («Յո­վա­նես») - Յոյժ փա­ռա­տ­րե­լի...

3. 6բ-7բ Գ. Կի­րա­կի ասա («Գր­գո») - Գո­յից արար­չին... /Գը­ծո­ղ­ըս Գրի­գոր... ա. 7բ-8ա Տաղ սուրբ Յա­րու­թեան («Գր­գոր») - Գո­չէր հրեշ­տա­կն առ վի­մին... (7բ «Յայն­ժամ սի­րօ­վի գոյն է»): բ. 8ա Այլ տաղ Յա­րու­թեան - Մի­ա­շա­բաթ աւր հան­գ­ըս­տեան... (8ա «Յի­սուս որ­դի է գոյն»):

4. 8ա-10բ Դ. Գանձ Յո­հա­նու Ոս­կի­բե­րա­նին («Աս Յո­հա­ու Ոս­կէ­բե­րա­նին») - Աւր­հ­նեմք ըզ­քեզ, Տէ՜րդ ամե­նայ­նի... / ՛Ւ Առա­քե­լին` եր­գաւ­ղի սո­րին... ա. 10բ [Տ]աղ Յո­հան­նու («Մատ») - Մեծ քա­ղա­քին Կոս­տան­դի­նու... բ. 10բ Ի յո­րո­վայ­նէ ընտ­րեալ... (10բ «Դա­ւիթ մա­հու ձայն լվա­ւի գոյն է»):

5. 10բ-2բ Ե. Կա­նոն ծն­ըն­դեան սուրբ Աս­տուա­ծած­նին եւ ծնո­ղաց նո­րին` Յո­վա­կի­մայ եւ Ան­նա­յի («Գ[ր]իգ[որ]ի [է ս]ա») - Գո­յին անե­ղի... (վեր­ջին 2 տնե­րից առաջ (12ա)` «... աստ աւարտ Ծն­ըն­դեան Աս­տուա­ծած­նի եւ ծնո­ղաց նո­րին: Թէ ի տա­ճարն տա­նին, դու զԲ տու­նս ասա՛յ»): ա. 12բ [Տաղ ի Գրի­գո­րէ. Հմր 425, 18ա] - [Ա]յսա­ւր պար­զո­ղին զեր­կի­նս... (12բ «[Քրիս­տոս], փա­ռաց թա­գա­ւո­րի» գոյն): բ. 12բ-3ա Փո­խէ՛ - Քա­հա­նա­յից դաս­քն աւր­հ­նէ­ին... գ. 13ա Ա՛յլ տաղ ասայ - Այ­սա­ւր եր­կիր լը­րիւ ի հըն­չէ... (13ա «Հռիփ­սի­մեանց տա­ղի գոյն է»):

6. 13ա-4բ [Զ.] Գանձ Նի­կո­ղա­յո­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր») - Գա­ւա­զան ծաղ­կեալ... ա. 14բ Տաղ Նի­կո­ղա­յո­սի հայ­րա­պե­տին - Աս­տուած ան­ճառ, սուրբ թա­գա­ւոր... (14բ «Հռիփ­սի­մեանց տա­ղի գոյն է»): բ. 14բ-5ա Յոր­դո­րակ ասայ - Երեւ­մամբ սուրբ հրեշ­տա­կաց... (14բ «Յա­րու­ցեալ գոյն է»):

7. 15ա-7բ Է. Սր­բոց հայ­րա­պե­տաց, առա­քե­լոց աս­տուա­ծա­բա­նից («Վէշտ­սա­սանք») - Վա­յել է քո­յին... ա. 17բ Տաղ սուրբ հայ­րա­պե­տա­ցն - Այ­սա­ւր դըշ­խոյ պան­ծա­լի... բ. 17բ-8ա Տաղ ի Ներ­սէս հայ­րա[պե­տէ] («Ա-Ղ») - Այ­սա­ւր մայր Սի­ոն ցըն­ծա տաւ­նե­լով... գ. 18ա Փո­խէ զձայնդ («Ճ-Ք») - Ճա­ռա­գայթ լու­սոյ յեր­կիր ծա­գե­ցան... (18ա «Կայր կոյ­սի գոյն է»):

8. 18ա-20ա Ը. Գանձ սր­բոց մի­ան­ձ­նա­ցե­լո­ցն Պօ­ղո­սի եւ այ­լո­ցն («Ճգ­նա­ւորք») - Ճը­գ­նա­ւորք ընտ­րեալ... ա. 20աբ Տաղ մի­ան­ձ­նա­ցե­լո­ցն - Աս­տուած բար­ձ­րեալ, Տէ՜րդ եր­կ­նա­յին... (20ա «Իս­կա­կա­նի գոյն է եւ Հռիփ­սի­մեանց»): բ. 20բ Փո­խէ՛ - Որք զա­ղաւ­թից ըզ­շ­նոր­հս առին...

9. 20բ-2բ Թ. Գանձ Թա­դէ­ո­սի եւ Բար­դո­ղի­մէ­ո­սի («Գրի­գո­րի է») - Գե­րար­փի պայ­ծառ... /Այ­լեւ եր­գո­ղի/Բա­նիս աղ­քա­տի`/Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 22բ-3ա Տաղ Բար­դո­ղի­մէ­ո­սի («Բար­դող») - Բա­նն, որ ի Հաւ­րէ ծա­գեալ... (23ա «Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւո­րի գոյն է»): բ. 23ա Փո­խէ՛ զձայնդ («Իմէ­ոս») - Ի լը­ծա­կ­ցու­թիւն գոր­ծոյ... գ. 23աբ Փո­խէ՛ զձայնդ (Առա­քե­լոյն եր­գս») - Արե­գա­կն ար­դա­րու­թեան, որ ի Հաւ­րէ ծա­գեալ... (23ա «0՜վ իմ սի­րա­կա­նի գոյն է»):

10. 23բ-5ա Ժ. Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի («Առա­քել») - Ան­ժա­մա­նակ լոյսն ար­փի­ա­կան... ա. 25աբ Տաղ Յա­րու­թեան Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ («Ներ­սե­սի ե բա­նս») - Նոր ծա­ղիկ պայ­ծա­ռա­ցաւ... (25ա «Հռիփ­սի­մեանց գոյն է, կամ զորն կա­միս»):

11. 25բ-7բ ԺԱ. Սր­բոյն Մի­նա­սա, Եր­մոգ[ին]եա եւ Գրա­բո­սի («Ի Բա­ղի­շե­ցոյ Առա­քի­լե») - Ի յեր­կ­նա­յին լու­սոյն հայ­րա­կան... ա. 27բ Տաղ սր­բոյն Մի­նա­սա, Եր­մո­գի­նեա եւ Գրա­բո­սի - Տէր բա­րե­րար Հա­ւր մի­ա­ծին... (27բ «Հռիփ­սի­մեան­ցն է գոյն»): բ. 27բ-8ա Փո­խէ՛ զձայնդ - Եր­մո­գի­նեա եւ Գրա­բո­սի... (27բ «Իս­կա­կան գոյն է»): գ. 28ա Այլ տաղ Մի­նա­սայ - Այ­սա­ւր նո­րա­հ­րաշ տաւ­նիւ ցըն­ծամք... (28ա «մե­ղե­թի է»):

12. 28ա-9բ ԺԲ. Գանձ Եւս­տ­րա­տի­ո­սեան­ցն («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ... ա. 29բ Տաղ սր­բոց Եւս­տ­րա­տի­ո­սեան­ցն - Առ քեզ պա­ղա­տիմք մաղ­թո­ղա­կան ձայ­նիւ... (29բ «0՜վ զար­մա­նա­լու գոյն է»): բ. 29բ-30ա Փո­խէ՛ զձայն - Սուրբ Եւս­տ­րա­տի­ոս, Աւք­սէն­տի­ոս եւ Ով­րես­տէս վը­կա...

13. 30ա-1բ ԺԳ. Սըր­բոյն Յա­կո­բայ հայ­րա­պե­տին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­համ­բաւ ա անուն գո­վե­լի... ա. 31բ Տաղ ի Մա­թէ­ոս վար­դա­պե­տէ («Մա­թէ­ոս») - Մե­ծի հան­դի­սի աւուրս... (31բ «Քրիս­տոս փա­ռաց գոյն»): բ. 31բ-2ա Յոր­դո­րակ («վար­դա­պետ») - Վար­ժիչ հա­նուրց եկե­ղե­ցեաց... (31բ «Իս­կա­կա­նի գոյն է»):

14. 32ա-3բ ԺԴ. Գանձ Յա­րու­թեան կի­րա­կէի («Կի­րա­կեի») - Կեն­դա­նա­րար Որ­դի Աս­տու­ծոյ...

15. 33բ-5ա ԺԵ. Իգ­նա­տի­ո­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գո­րի է ս[ա]») - Գո­հա­բա­նա­կան... ա. 35ա Տաղ Պաւ­ղի­կար­պո­սի եւ Իգ­նա­տի­ո­սի - Ի սուրբ սեր­մանց առա­քե­լո­ցն... (35ա «Հռիփ­սի­մեա­ցն է գոյն»): բ. 35ա Այլ տաղ Իգ­նա­տի­ո­սի - Իգ­նա­տի­ոս, մա­նուկ բա­րի...

16. 35ա-7ա ԺԶ. Թէ­ոմ­պոմ­պո­սի եպիս­կո­պո­սին եւ Թէ­ով­նա վկա­յի («Յո­վա­նէս») - Յոյժ զար­մա­նա­լի...

17. 37ա-9ա ԺԷ. Գանձ Դաւ­թի եւ Յա­կո­բայ («Խա­չա­տուր») - Խորք ան­ք­ըն­նին, ան­ճառ ան­հա­սին... ա. 39ա Տաղ Դաւ­թի մար­գա­րէ­ին («Յո­հա­նէս») - Յի­սուս լոյս ծա­գեալ յաշ­խար­հս... (39ա «Իս­կա­կա­նի գոյն է»): բ. 39աբ Յա­կո­բայ («Յո­հա­նե­սի») - Յա­կով­բոս, ընտ­րեալ վը­կա, որ­դի Յով­սե­փա... (39ա «Հօր կա­մա­ւի գոյն է»): գ. 39բ-40բ Այլ Դաւ­թի եւ Յա­կո­բա - Յի­սուս Քրիս­տոս Հա­ւր մի­ա­ծին... (39բ «Իս­կա­կա­նին է գոյն»):

18. 40բ-2ա ԺԸ. Գանձ սըր­բոյն Ստե­փան­նո­սի Նա­խավ­կա­յին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ ան­մահ թա­գա­ւոր... ա. 42աբ Ի տէր Ներ­սէս[է] տաղ («Ի Ստե­փա») - Ի խա­չին տըն­կեալ որ­թոյն... (42ա «Քրիս­տոս փա­ռաց գոյն»): բ. 42բ Փո­խէ («Ննոս») - Նըս­տեալ յառ­նէր ցու­ցա­նել... գ. 42բ-3ա Յոր­դո­րակ նո­րին («Ի Ներ­սի­սէ») - Ի գա­ւա­զա­նէն Յես­սեայ ստեղ­նեալ Ստե­փան­նոս... (42բ «Հօր կա­մա­ւի գոյն է»): դ. 43աբ Փո­խէ («Կա­թո­ղի­կո­սէ») - Կեն­դա­նի վկայ մա­հուամբ կեն­դա­նոյն...

19. 43բ-6բ ԺԹ. Գանձ Պե­տ­րո­սի եւ Պաւ­ղո­սի («Սար­գիս գրիչ») - Սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 46բ-7ա Տաղ սուրբ առա­քե­լո­ցն Պե­տ­րո­սի եւ Պօ­ղո­սի («Առա­քե­լոյն») - Այ­սա­ւր ցըն­ծա­ցէ՛ք, եղ­բարք... (46բ «Քրիս­տոս փա­ռաց գոյն»): բ. 47ա Փո­խէ՛ զո­ճն («Պե­տ­րո­սի») - Պա­ղա­տիմ առ ձեզ, գընտ­րեալք... գ. 47աբ Յոր­դո­րակ ազ­նիւ - Պե­տ­րոս եւ Պաւ­ղոս, քրիս­տո­նէ­ից պար­ծանք... (47ա «0՜վ զար­մա­նա­լուն է գոյն»):

20. 47բ-50ա Ի. Գանձ Որ­դո­ցն որոտ­ման` Յո­հա­նու եւ Յա­կո­բայ («Գրի­գո­րի է սա») - Գառ­ն­ըդ եր­կ­նա­յին... /Գան­ձիս ասո­ղի/Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի`/Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 50ա Տաղ ի տէր Ներ­սե­սէ, Որ­դո­ցն որոտ­ման - Որ­դի­քն որոտ­ման, որք ի վե­րուստ որո­տա­ցին... (50ա «Սեաւ եմ, գե­ղեց­կին է գոյն»): բ. 50աբ Յոր­դո­րակ նո­րին, ի նոյն («Ներ­սէ­սի եգ») - Նոր լոյս յար­փե­նոյն վա­ռեալ Որ­դի­քն որոտ­ման... (50ա «Հօր կա­մա­ւին է գոյն»):

21. 50բ-1բ ԻԱ. Գանձ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին («Նզ­տիս») - Նոյն քեզ վա­յէ­լէ... ա. 51բ-2ա Տաղ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին - Տէր բա­րե­րար Հա­ւր մի­ա­ծին... (51բ «Իս­կա­կա­նին է գոյն»):

22. 52ա-4ա ԻԲ. Կա­նոն Բար­ս­ղի հայ­րա­պե­տին («Խա­չա­տուր») - Խա­չա­բարձ ար­հի պան­ծա­լի... ա. 54ա Տաղ յԱ­ռա­քել երի­ցէ - Անեղ, ան­մահ լոյսն էա­կան... (54ա «Իս­կա­կա­նին է գոյն»): բ. 54աբ Փո­խէ զձայնդ - Զմե­ռեա­լսն ի մե­ղս պո­ռ­ըն­կա­կան... գ. 54բ-5ա Փո­խէ՛ - Ի Նի­կի­այ սուրբ քա­ղա­քին...

23. 55ա-6բ ԻԳ. Կի­րա­կի Յա­րու­թեան («Գրի­գոր») - Գե­րա­կայ գո­յին... ա. 56բ Մե­ղե­դի Յա­րու­թեան, ի Ներ­սի­սէ («Ներ­սէս») - Նոր ձայն աւե­տեաց հրեշ­տա­կա­պե­տն այ­սա­ւր... բ. 56բ-7ա Յոր­դո­րա՛կ ասայ («կա­թո­ղի­կոս») - Կա­նայ­քն ար­տա­սուաւք լա­յին զբար­ձաւղն ար­տա­սուաց... գ. 57ա Փո­խէ՛ զձայնդ («Ի Հա­յոց») - Ի գե­րեզ­մա­նէն զմար­մի­նն, ո՜վ պար­տի­զա­պան...

24. 58ա-9բ ԻԴ. Ճրա­գա­լու­ցին Ծն­ըն­դեա­նն Քրիս­տո­սի Աս­տու­ծոյ մե­րոյ («Տէր Մխի») - Տար­փու­մն ըղ­ձա­կան... ա. 59բ-60ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ներ­սի­սի ե այս եր­գս») - Նոր ծա­ղիկ բըղ­խէ այ­սա­ւր յար­մա­տոյն Յես­սեայ... (59բ «Նոր իմն աւե­տեա­ցի գոյն է»): բ. 60ա Այլ տաղ Աւե­տեաց («Ա-Զ») - Ան­մա­հից ար­քայն եւ սրո­բէ­ի­ցն ան­տեսն... գ. 60աբ Փո­խէ («Է-Լ») - Եղեալ անե­ղին ըստ եղա­կա­նաց մար­մին... (60ա «0՜վ զար­մա­նա­լու գոյն է»):

25. 60բ-1բ ԻԵ. Կա­նոն առա­ջին աւուր Ծն­ըն­դեա­նն («Թ[ա]րա») - Թա­գա­ւր զաւ­րաց... ա. 61բ Կոյս անա­պա­կան եւ ան­խախտ ծը­նաւ­ղու­թիւն... բ. 61բ-2բ Տաղ նո­րին Կոս­տ­ըն­դի - Հըր­ճուիմք այ­սա­ւր մեք հո­գե­պէս... (61բ «Իս­կա­կա­նին է գոյն»):

26. 62բ-3բ ԻԷ. Գանձ եր­կ­րորդ աւուր Ծը­ն­ըն­դեան («Մկր­տիչ») - Մա­քուր եւ ան­բիծ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 63բ-4ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Տր Ներ­սէ­սի ե սա») - Տէր փա­ռաց ան­ճառ... (63բ «Զատ­կի Այ­ս­օր է շա­բա­թի գոյն է կամ Սեաւ եմ, գե­ղեց­կի»): բ. 64աբ Ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ Ոս­տան[ցոյ] ասա­ցեալ - Այ­սա­ւր նոր խառ­նու­մն եղեալ... (64ա «Այ­ս­օր ցն­ծայ գոյն»):

27. 64բ-5ա ԻԸ. Եր­րորդ աւուրն, Յո­հա­նէս վար­դա­պե­տէ («Յո­հան­նի­սի երգ») - Յա­մե­նայն ժամ աւր­հ­նեմք... (64բ «Քա­րոզ է. Աս­տուած մե­ծի գոյ­նն է»): ա. 65աբ Տաղ ի Սրիկ Կոս­տան[դէ] - Քրիս­տոս, Բանդ Հա­ւր, ծնունդ ան­ժա­մա­նակ... բ. 65բ-6ա Յոր­դո­րակ - Ո՜վ զար­մա­նա­լի խո­որ­հուրդ այյս մեծ յայ­տ­նեալ...

28. 66ա-7բ ԻԹ. Գանձ Աւե­տեա­ցն եւ չոր­րորդ աւուրն («Խա­չա­տուր») - Խըն­դու­թեան ձայն, բար­բառք աւե­տեաց... ա. 67բ-8ա Մե­ղե­դի ի տէր Ներ­սէ­սէ («Ներ­սես») - Նոր եդեմ բա­նա­ւուոր տըն­կոյն... բ. 68աբ Յոր­դո­րա­կն է («Ա-Ք») - Այ­սա­ւր երե­ւի ան­տեսն ի բար­ձանց... (68ա «Կայր կոյս գոյն»):

29. 68բ-9բ Լ. Գանձ հինգ աւուրն («Խա­չա­տուր») - Խըն­դայ խո­րան Աս­տու­ծոյ բա­նին... ա. 69բ-70ա Գրի­գո­րի Նա­րե­կա­ցոյն - Էին աջոյ աջոյ ձե­ռին... բ. 70ա Նո­րին Նա­րե­կա­ցոյ - Աւե­տիս մեծ խոր­հ­ըր­դոյ... գ. 70աբ Քրո­բ­է­ա­նուն, քրո­բ­է­ա­թոռ... դ. 70բ Փ - Աւե­տի՛ք տուք Ադա­մայ... ե. 70բ Փ - Բող­բո­ջա­խիտ, խի­տա­սա­ղարթ... զ. 70բ Փ - Աւե­տիս, եր­կ­ըր­պա­գէր... է. 70բ Փ - Յորդ աղ­բե­րաց, հոյլ վը­տա­կաց... ը. 70բ Փ - Աւե­տի՜ս քեզ, Յոր­դա­նան... թ. 70բ-1ա Փ - Աե­րի­նա­թինդ խոր վեհ ի վեր... ժ. 71ա Փ - Աւե­տի՜ս ինձ` Յո­վան­նու...

30. 71ա-2ա ԼԱ. Վե­ցե­րորդ աւուրն, Յո­վա­նէս Թլ­գու­րան­ցոյ («Յո­վա­նէս») - Յա­նե­ղա­կան լու­սոյն խո­նար­հեալ... ա. 72աբ Մե­ղե­դի անոյշ, Նա­րե­կա­ցոյ - Երգ, ը՜, զար­մա­նա­լի, երգ շար­ժ­ը­վ­ար­ժե­նի... բ. 72բ-3ա Տաղ ազ­նիւ - Աչ­ք­ըն ծով ի ծով ծի­ծա­ղա­խի[տ]... գ. 73ա Յոր­դո­րակ - Սեաւ եմ, գե­ղե­ցիկ...

31. 73ա-4բ [ԼԲ.] Կա­նոն Է աւուրն («Խա­չա­տուր») - Խո­րան փա­ռաց [Աս­տու­ծոյ] Բա­նին... ա. 74բ-5ա Մե­ղե­դի անոյշ - Պա­րա­գ­րի ան­ը­պա­րա­գ­րե­լի... բ. 75ա Տաղ ի տէր Ներ­սե­սէ («Երգ Ներ­սի­սի այս է») - Երգ նոր աւե­տեաց բար­բառ այ­սա­ւր մեզ հըն­չեաց... (75ա «Հօր կա­մա­ւի գոյն է»): գ. 75աբ [Տաղ բազ­մա­կի­նի, Հմր 423, 72ա] - Կայր կոյսն ի յայ­րին...

32. 75բ-7ա ԼԳ. Կա­նոն ութ աւուր թլ­փա­տու­թեան («Գրի­գոր») - Գո­չու­մն ըղ­ձա­գին... ա. 77աբ Տաղ ի Սըր­կայ - Ան­ըս­կիզ­բ­ըն Բա­ն­ըն Հա­ւր... (77ա «Հռիփ­սի­մեանց է գոյն»): բ. 77բ Յոր­դո­րակ - Ստեղ­ծաւղ ման­կանց մա­նուկ ցու­ցաւ... (77բ «Յի­սուս որ­դի գոյն»): գ. 77բ-8ա Մե­ղե­դի անոյշ, ի Պլուզ Յո­հա­նէս վար­դա­պե­տէ («Յո») - Յա­նե­ղա­կան լուս­ւոյն ան­ը­ժա­մա­նա­կեայ... դ. 78աբ («Գո­վեստ ի սուրբ») - Գո­վեստ բեր­կ­րա­նաց հըրճ­ւո­ղա­կան հընչ­մամբ... (78ա «0՜վ զար­մա­նա­լոյ գոյն է»): ե. 78բ Յոր­դո­րա՛կ ասայ («Կոյսն Մա­րի­ամ ե») - Կե­նաց տա­պա­նակ աս­տուա­ծա­գին տախ­տակ... (78բ «Տունկ ան­մա­հու­թեան գոյն»):

33. 79ա-81ա ԼԴ. Գանձ Յո­վան­նու Ծն­ըն­դեա­նն («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­գոյն բա­րի... ա. 81ա Մե­ղե­դի Յո­վան­նու - Ի դա­ս­ըս հրե­ղի­նաց... բ. 81ա-2ա Տաղ («Ա-Ք») - Ան­մար­մ­նո­ց­ըն հրե­ղի­նաց... (81ա «Անեղ որ­դի. սեաւ գոյն»):

34. 82ա-4ա ԼԵ. Պե­տ­րո­սի հայ­րա­պե­տին եւ Աբի­սո­ղո­մայ սար­կա­ւա­գին («վարդ[ա]յպե­տի») - Վե­րա­ւր­հ­նեալ գո­վեալ... ա. 84աբ Տաղ ազ­նիւ - Ի հան­դէս տաւ­նի քո րա­խա­ցեալ տաւ­նեմք... (84ա «Ո՜վ զար­մա­նա­լոյ գոյն է»): բ. 84բ Փո­խէ՛ զձայնդ - Ո՜վ սուրբ հայ­րա­պետ...

35. 84բ-6ա ԼԶ. Սր­բոյն Ան­տո­նի Ճգ­նա­ւո­րին («Ե եր­գել») - Եր­ջա­նիկ գըն­դին... ա. 86աբ Տաղ Ան­տո­նի Ճգ­նա­ւո­րի - Ան­տո՛ն, Ան­տո՛ն, ոստ անա­պա­տի... բ. 86բ Յոր­դո­րակ - Ան­ձամբ խո­նար­հիմք ի ճը­գ­նու­թիւ­ն­ըս քո (86բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լու­նն է գոյն»):

36. 86բ-9ա ԼԷ. Թէ­ո­դո­սի թա­գա­ւո­րին («Տա­սան») - Տէր տըն­տե­սա­կան... ա. 89ա Տաղ թա­գա­ւո­րա­ցն - Թա­գա­ւո­րին եր­կ­նա­ւո­րի... (89ա «Յա­րու­ցեալ գոյն»): բ. 89աբ Փո­խէ՛ զձայնդ - Աբ­գար ար­քայդ Ուր­հա­յե­ցի... (89ա «Իս­կա­կան գոյն»):

37. 89բ-90բ ԼԸ. Գանձ Կի­րա­կո­սի եւ Յու­ղի­տայ («Գրի­գո­րի է») - Գե­րա­պայ­ծառ ար­փիտ եր­կ­նա­յին... ա. 90բ-1ա Տաղ ի Սի­մէ­ո­նէ ասա­ցեալ - Սուրբ Յու­դի­տայ, դուս­տ­ըր մե­ծաց... (90բ «Հռիփ­սի­մեանց գոյն»): բ. 91աբ Փո­խէ՛ զձայնդ - Տե­սեալ ծնաւ­ղին զա­ղէ­տս իրաց...

38. 91բ-3ա ԼԹ. Վա­հա­նայ Գող­թ­նե­ցոյն («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­յին... /Գան­ձիս ասո­ղի/ Եւ սր­բա­գ­րո­ղի`/Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 93աբ Տաղ Վա­հա­նայ Գող­դ­նե­ցոյն («Յով­հա­նէ­սի») - Յաղ­թող զաւ­րու­թեամբ վեր­նա­կա­նաւ լը­ցեալ... (93ա «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»): բ. 93բ Յոր­դո­րակ - Շնոր­հաց Հո­գոյն ըն­դու­նա­րան... (93բ «Իս­կա­կան գոյն»):

39. 93բ-4բ, 96ա Խ. Տեառ­ն­ըն­դա­ռա­ջի երեկ[ոյ]ին («Գրի­գոր») - Գո­վեալ եւ աւր­հ­նեալ... ա. 96ա Մե­ղե­դի աւուրս տէ­րու­նի - Սի­մէ­ոն, սուրբ ծե­րու­նին... բ. 96աբ Տաղ գե­ղե[ցիկ] - Քրիս­տոս, փա­ռաց թա­գա­ւորն... գ. 96բ-7ա Փո­խէ՛ - Զար­թի՛ր, զար­թի՛ր, դու զար­թի՛ր...

40. 97աբ, 95աբ Գանձ Տեառ­ն­ըն­դա­ռա­ջին առա­ւօ­տուն («Մկր­տիչ») - Մի­ա­ս­նա­կան սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն... ա. 95բ, 98ա Տաղ գա­լս­տեան Տեառ­ն­ըն­դա­ռա­ջին - Մը­տեալ ի տա­ճարն այ­սա­ւր աւ­ծեա­լն Աս­տուած... բ. 98աբ Այլ տաղ ազ­նիւ - Այ­սա­ւր Երու­սա­ղէմ ցըն­ծայ... գ. 98բ Այլ տաղ ազ­նիւ - Քա­ռա­ս­նաւ­րեա աւուրն ի լման...

41. 98բ-100բ ԽԱ. Առա­ջա­ւո­րաց ուր­բա­թին («Գրիգ[որ]ի է») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ... /Գան­ձիս ասո­ղի/Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի`/Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 100բ Տաղ Յու­նա­նու մար­գա­րէի - Պատ­ճառ պար­ծա­նաց մար­գա­րէ­ից գըն­դին... (100բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»): բ. 100բ-1բ Այլ տաղ Յու­նա­նու - Յու­նան, քա­րո­զ­ըն Նին­ւէ­ին... գ. 101բ-2ա Փո­խէ՛ զձայն - Լը­ւան զբար­բառ մար­գա­րէ­ին...

42. 102ա-3բ ԽԲ. Գանձ Սարգ­սի Զաւ­րա­վա­րին եւ որ­դոյ նո­րա Մար­տի­րո­սին («Մկր­տիչ») - Մէ­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք զար­դա­րեալ... ա. 103բ Տաղ ազ­նիւ («Ի Յակ») - Ի քէն աղեր­սիւ հայ­ցեմք, պա­տուեալ զաւ­րա­կան... (103բ «Նոր իմն աւե­տեաց գոյն»): բ. 103բ-4ա Փո­խէ՛ զձայնդ («Ոբա զայս երգ») - Որ մե­ծի փա­ռաց հա­սեր եւ ան­ճառ շնոր­հաց... գ. 104աբ Այլ տաղ Սարգ­սի - Վը­կա­յից հան­դի­սից հրա­շա­լի...

43. 104բ-5բ ԽԳ. Գանձ կի­րակ­մ­տի («Կի­րա­կեի») - Կեն­դա­նա­րար Որ­դիտ Աս­տու­ծոյ... ա. 105բ-6ա Տաղ ազ­նիւ («Կոս­տան­դին») - Կա­նան­ց­ըն կան­խեալ եկին ի գե­րեզ­ման... (105բ «0՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»): բ. 106աբ Այլ տաղ Յա­րու­թեան - Մի­ա­շա­բաթ աւր հան­գ­ըս­տեան...

44. 106բ-8ա ԽԴ. Սր­բոց Ատոմ­նեան­ցն («Գրի­գո­րի») - Գե­ղա­պանծ լու­սով... ա. 108ա Տաղ սր­բոց Ատոմ­նեան­ցն - Սուրբ նա­հա­տակ, Ատոմ գո­վեալ... (108ա «Հռիփ­սի­մեանց գոյն»): բ. 108աբ Փոխ[է՛] - Ապա եւ զա­ւրք բո­լոր գըն­դին...

45. 108բ-10ա ԽԵ. Գանձ Սու­քի­ա­սան­ցն («Գրի­գո­րի ե սա») - Գանձ սի­րոյ քո­յին... /Զեր­գաւ­ղ­ըս բա­նի,/Գան­ձիս եւ տա­ղի`/ԶԳ­րի­գորն եղ­կե­լի... ա. 110աբ Տաղ Սու­քի­ա­սան­ցն - Եր­ջա­նիկ, հո­գի­ա­հ­րաշ երա­նե­լին սուրբ Սու­քի­աս... (110ա «Հռիփ­սի­մեանց է գոյն»): բ. 110բ-11ա Փ - Ան­տի փո­խեալ ի Սու­կա­ւէտ... գ. 111աբ Փո­խէ՛ - Յայն­ժամ չա­րին այն բար­կա­ցեալ... (111ա «Իս­կա­կա­նն է գոյն»):

46. 111բ-3ա ԽԶ. Գանձ սր­բոց Ոս­կեան­ցն, («Խա­չա­տուր») - Խոս­տո­վա­նիմք ըզ­քեզ, Մի­ա­ծին... ա. 113աբ Տաղ սուրբ Ոս­կեան­ցն, ի գծո­ղէս - Սուրբ Ոս­կի, քա­հա­նայ նա­զե­լի...

47. 113բ-7ա ԽԷ. Գանձ սր­բոյն Սա­հա­կայ եւ Մես­րո­պայ («Բան քա­րո­զից») - Բար­ձ­րեալ ան­ք­ըն­նին... ա. 117ա Տաղ սր­բոց Թարգ­մանչ[աց] («Եր­գս այս երգ») - Եկայք, զը­ւար­ճա­ցեալք պայ­ծա­ռաս­ցուք տաւ­նիւս... (117ա «Ո՜վ զար­մա­նա­լու է գոյն»): բ. 117աբ Այլ տաղ - Սուրբ վար­դա­պե­տ­ըն մեր ընտ­րեալ... (117ա «Հռիփ­սի­մեանց է գոյն»): գ. 117բ Փո­խէ՛ - Արդ, եր­կո­քին սո­քա ընտ­րեալ...

48. 117բ-9ա ԽԸ. Սըր­բոց Ղե­ւոն­դեան­ցն («Խա­չա­տուր») - Խը­րա­մա­տեալ կա­նոն աւ­րի­նի... ա. 119բ Տաղ սր­բոց Ղե­ւոն­դեան­ցն - Ի հան­դէս տաւ­նի ձեր րա­խա­ցեալ ցըն­ծամք... (119բ «Ո՜վ զար­մա­նա­լուն է գոյն»): բ. 119բ Փո­խէ - Քա­հա­նայ պա­տուեալք աւծ­մամբ Հո­գոյն շնոր­հաց...

49. 120ա-1բ ԽԹ. Սըր­բոց Վար­դա­նանց զաւ­րա­վա­րա­ցն («Գրի­գո­րի է») - Գո­հա­բա­նեալ Տէրդ ամե­նայ­նի... ա. 121բ Տաղ սր­բոց Վար­դա­նան­ցն («Վար») - Վար­դան քաջ, վա­նող չա­րին մեծ պա­տ­ե­րազ­մին... (121բ «Հօր կա­մաւ գոյն»): բ. 121բ Փո­խէ՛ («Դա­նայ է») - Դու՛, Հմա­յեակ, մա­նու[կ] ըն­տիր եւ աս­տուա­ծա­կիր...

50. 121բ-3բ Ծ. Գանձ Գ սուրբ ժո­ղո­վոյն («Այ­րի­վա») - Աս­տուած կեն­դա­նի... ա. 123բ Դա­ւա­նու­թիւն ամե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թեան - Խոս­տո­վա­նիմ Աս­տուած ըզ­Հայր...

51. 123բ-6ա ԾԱ. Բուն բա­րե­կեն­դա­նի («Երե­ւա­նեց[ի]») - Եր­գս յա­ւեր­ժա­կան... ա. 126ա Տաղ ի բա­նս Աւե­տա­րա­նին - Ճրագ ճըշ­մա­րիտ Հօր մի­ա­ծին... բ. 126աբ Փո­խէ՛ զձայնդ - Պա­տուի­րե­ցեր չհո­գալ զվա­ղուին...

52. 126բ-9ա ԾԲ. Կա­նոն սըր­բոյն Թէ­ո­դո­րո­սի Զաւ­րա­վա­րին («Ի յԱ­ռա­քե­լէ խն­դ­րեալ է վար­դա­պե­տն») - Ի քէն հայ­ցեմք, աղ­բիւր բա­րու­թեան.../ Նա­եւ Գրի­գոր այն իմաս­տա­կին, /Որ եւ խըն­դ­րող եղեւ այս գան­ձին... ա. 129աբ Մե­ղե­դի անոյշ - Քա­ջա­մար­տիկ մեծ զին­ւո­րին... բ. 129բ-30ա Յոր­դո­րակ - Խա­ղա­ղա­րար նոր թա­գա­ւոր... (129բ «Հռիփ­սի­մեանց է գոյն»):

53. 130ա-1բ ԾԳ. Եր­կ­րորդ կի­րա­կի պա­հոց («Գրի­գոր է») - Գթու­թեամբ իջեր, Տէր... ա. 131բ-2բ Տաղ ի Գրի­գոր վար­դա­պե­տէ («Գրի­գո­րի ե բա­նս այս») - Գո­յիդ անեղ, ան­ըս­կ­ըզ­բան... բ. 132բ Սոյն այս խոր­հուրդ յոյժ խո­րա­գոյն...

54. 133ա-4ա ԾԴ. Գանձ Կիւր­ղի հայ­րա­պե­տին եւ հա­ւր նո­րին («Գրի­գոր») - Գը­թա­ցեալ քո­յին... ա. 134աբ Տաղ Կիւր­ղի հայ­րա­պե­տին եւ մա­ւր նո­րա - Աս­տուած փա­ռաց, լոյսդ ան­ք­ըն­նին... բ. 134բ-5ա Փո­խէ զձայնդ - Ընդ Յու­դա­յի սուրբ Կիւ­րե­ղին... (134բ «Յի­սուս որ­դի գոյն»):

55. 135ա-6ա ԾԵ. Կա­նոն եր­րորդ կի­րա­կէ­ին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան, /Ան­ճառ... ա. 136աբ Տաղ ազ­նիւ («Այս բա­նս») - Առ Հայրդ աղա­ղա­կեմ... բ. 136բ-7ա Յոր­դո­րակ լաւ - Հե­տե­ւե­ցա անա­ռա­կին...

56. 137ա-8բ ԾԶ. Յո­հան­նու եւ Եպի­փա­նու («Գրի­գոր») - Գը­թու­թեամբ քո­յին... ա. 138բ Տաղ ազ­նիւ («Գրի­գո­րե») - Գե­րա­գոյն է Հո­գոյն շնոր­հաց... (138բ «Անեղ որ­դի գոյն»): բ. 138բ-9ա Շր­ջա­նա­կն է - Մեծ Եպի­փա­ն­ըն Կիպ­րա­ցին... գ. 139ա Փո­խէ՛ - ՅԵ­րու­սա­ղէմ, մեծ քա­ղա­քին... (139ա «Նոր ծա­ղիկ պայ­ծառ գոյն»):

57. 139ա-40ա ԾԷ. Գանձ մե­ծա­տա­նն («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ տի­րա­կան, /Որ նո­րո­գեաց... ա. 140բ Տաղ մե­ծա­տան եւ Ղա­զա­րու - Լը­սէ զմե­ծա­տան զա­ռա­կն... բ. 140բ-1ա Յոր­դո­րա­կն - Տըն­տես չէի հա­ւա­տա­րիմ...

58. 141ա-2բ ԾԸ. Կա­նոն սր­բոց քա­ռա­ս­նի­ցն, որք ի Սե­բաս­տիա («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր անա­հից ար­քայ... ա. 142բ-3ա Տաղ քա­ռա­ս­նի­ցն - Ի Սե­բաս­տի­այ ի ծո­վա­կին մը­տեալ... բ. 143ա Այլ տաղ ազ­նիւ - Աղա­չա­նաւք սըր­բոց ման­կան­ցն...

59. 143ա-4բ ԾԹ. Ի դա­տա­ւորն եւ յայ­րին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ ան­քն­նին... ա. 144բ-5ա Ողբ պի­տա­նի եւ հա­մեղ («Գրի­գո­րի է») - Գան­գատ ու­նիմ ասել քեզ... (144բ «Առ Հայրդ գոյն»): բ. 145աբ Յոր­դո­րակ - Ի յիմ քա­ղաք մար­մ­նոյս դը­նին...

60. 146ա-7բ Կ. Գանձ սր­բոյն Գրի­գո­րի Լու­սա­ւոր­չին («Մկ­կր­տիչ») - Մեծ եւ հը­զա­ւր անա­հից ար­քայ... ա. 147բ-8ա Մե­ղե­դի անոյշ - Գրի­գո­րի­ոս, առա­քի­նի հըս­կող... բ. 148աբ Տաղ նո­րին - Ի յե­լս արե­ւու արեւ... գ. 148բ Յոր[դ]որակ - Բար­ձ­րա­ցիր, դըշ­խոյ, փա­ռաւք յա­ւրս յի­շա­տա­կի... (148բ «Հօր կա­մաւ գոյն»): դ. 148բ-9ա Յոր­դո­րակ - Անդ ի հան­դի[սի] ձայ­նէր... ե. 149աբ Յոր­դո­րա­կս յԱ­տոմ իրի­ցէ - Պար­գե­ւա­տուն ամե­նե­ցուն Աս­տուա­ծոր­դին... (149ա «Ղա­րի­պի գան­ձի գոյ­նն է»):

61. 150ա-2ա ԿԱ. Վե­ցեր­րորդ կի­րա­կին («Գրի­գոր­րի­գոր») - Գո­յիդ կա­տա­րեալ... /Այ­լեւ եր­գո­ղի/ Գան­ձիս ՛ւ ասո­ղի`/Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 152ա Ի տէր Ներ­սե­սի բա­նի­ցն - Յոր­ժամ գրեալ­ք­ըն կա­տա­րին... բ. 152աբ Զտա­ղս յա­ռա՛ջ ասա ըստ խոր­հր­դոյ («Վար­դա») - Վեր­ջի յա­նե­րեկ աւուր­ւրն եւ հա­մա­ռաւ­տին... (152ա «Նոր իմն աւե­տեաց գոյն»): գ. 152բ Փո­խէ՛ զձայն («պե­տին է») - Պայ­ծառ զար­դա­րին լու­սով երամք ար­դա­րո­ցն...

62. 152բ-5ա ԿԲ. Գանձ Ղա­զա­րուն («Գրի­գո­րի է սա») - Գո­չու­մն ըղ­ձա­կան... ա. 155ա Տաղ անոյշ եւ յար­մար - Ձայն այն, որ զաշ­խար­հս արար... բ. 155աբ Փո­խէ՛ - Ընդ նոյնդ եկես­ցեն, որք այ­դր... գ. 155բ Փո­խէ՛ զձայնդ - Ի[մ] մեծ սի­րե­լին Յի­սուս... (155բ «Ո՜վ իմ սի­րա­կան գոյն»): դ. 155բ-6ա Յոր­դո­րակ («Ճ-Ք») - Ճա­ռա­գայթ Հա­ւր անե­ղին...

63. 156ա-7բ ԿԳ. Գանձ գա­լս­տեան Ողո­գո­մեան («Հայ­ցէ ս») - Հա­մա­գո­յա­կան... ա. 157բ Տաղ ազ­նիւ («Տր Ներ­սե­սի ե») - Տի­րա­կան տաւ­նիւս այ­սա­ւր եկայք ցըն­ծաս­ցուք... (157բ «Նոր իմն աւե­տեաց գոյն»): բ. 157բ-8ա Այլ տաղ պա­տուա­կան - Աստ եբ­րա­յե­ցոց մա­ն­կուն­քն... (158ա «Քրիս­տոս փա­ռաց գոյն»):

64. 158ա-9բ ԿԴ. Գանձ երե­կո­յին ասա («Իր­հով») - Ի տաւ­ն­ըս տաւ­նից... ա. 159բ-60ա Տաղ ար­ձակ­ման աւե­տա­րա­նի՛ն ասայ - Աս­տուա­ծոր­դին, Տէ­ր­ըն փա­ռաց... բ. 160ա Փո­խէ՛ զձայնդ - Ոստ ի ծա­ռոց բե­րեալ ծե­րոց...

65. 160ա-3ա ԿԵ. Գանձ Աւագ եր­կու­շա­բա­թի («Գրի­գո­րի Ե սաա») - Գե­րա­գոյն Էից... ա. 163ա Տաղ ազ­նիւ - Անդ, ի մէջ դրախ­տին երեք ան­ձինք կա­յին... բ. 163աբ Յոր­դո­րակ գե­ղե­ցիկ - Ադա­մայ ստեղ­ծաւղն եկեալ յիւ[ր] պատ­կեր­քն ի տես...

66. 163բ-5բ ԿԶ. Գանձ Աւագ երեք­շա­բա­թին («Գրի­գոր») - Գործ արար­չա­կան... ա. 165բ Տաղ ազ­նիւ - Քե[զ], ո՜վ տէր Յի­սուս, ձայ­նեմք... բ. 165բ-6ա Փո­խէ՛ - Վա՜յ իմ մե­ղու­ցեալ ան­ձի­նս... (165բ «0՜վ սի­րա­կան գոյն»): գ. 166աբ Յոր­դո­րակ - Յոր­ժամ ծա­գիս, Տէր, ի յեր­կ­նից... (166ա «Յի­սուս որ­դի գոյն»):

67. 166բ-8ա ԿԷ. Գանձ Աւագ չո­րեք­շա­բա­թին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ան­ճառ խոր­հուր­դն ահա­գին... ա. 168ա Տաղ ազ­նիւ - Յի­սուս փր­կիչ կե­նա­րար... բ. 168աբ Յոր­դո­րակ ասա («Մե­ծի չո­րեք­շա­բա­թի») - Մեծ խոր­հուրդ յեր­կ­րի այ­սա­ւր յայ­տ­նե­ցաւ... (168ա «Դաս­քն գոյն»):

68. 168բ-70բ ԿԸ. Գանձ Աւագ հինգ­շա­բա­թի ոտ­նա­լ­ը­ւա­յի («Զպա­կաս») - Զա­հեղ, զան­ք­ըն­նին... ա. 170բ Տաղ ազ­նիւ - Յե­րե­կո­յին հինգ­շաբ­թին...

69. 170բ-2ա ԿԹ. Հինգ­շաբ­թի առա­ւօ­տուն («Որ­դս») - Որք եւ փա­փա­քին... ա. 172աբ Տաղ ազ­նիւ - Փա­ռաց թա­գա­ւոր այն, որ նըս­տի ընդ Հա­ւր... (172ա «0՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»): բ. 172բ-3ա Յոր­դո­րակ ասա («Աստ­ւա­ծա­տուրն խն­դ­րեաց») - Աս­տուածդ ամե­նի, մի­ա­ծին Որ­դի... (172բ «Դաս­քն գոյն»):

70. 172բ-4բ Հ. Աւագ ուր­բա­թին ասա («Ի Մմա­թէ») - Ի յան­մար­մ­նա­կան... ա. 174բ Տաղ գե­րա­գոյն - Զար­հու­րեալ զաւ­րա­ցն եր­կ­նա­ւո­րաց խըմ­բից... բ. 174բ-5ա Փո­խէ՛ - Արագ հա­սա­նէր ակ­նր­կե­լով նը­մա...

71. 175ա-6ա ՀԱ. Գանձ ցե­րե­կին ասա («Ոոս­սէ խն­դ­րեաց Գրի­գորս»/ - Որ եւ կա­տա­րեալ... /Սո­րին եր­գո­ղին`/Տէր Մատ­թէ­ո­սին,/ Խն­դ­րող Գրի­գո­րին...

72. 176ա-7բ ՀԲ. Երեկ[ոյ]ի՛ն ասայ, յետ աւե­տա­րա­նին («Զտւր») - Զա­նե­ղա­կան զա­րար­չա­գոր­ծ­ըն տի­ե­զե­րաց... ա. 177բ-8ա Տաղ ազ­նիւ ի Ներ­սի­սէ («Ա-Ն») - Անեղ Որ­դին Հա­ւր մի­ա­ծի­նն... բ. 178աբ Փո­խէ («Շ-Ջ») - Շնոր­հաւք Հո­գոյն Սըր­բոյ... գ. 178բ Ողբ դէմ Աս­տուա­ծա­ծն[ին] - Աս­տուա­ծա­ծին կոյ­ս­ըդ Մա­րի­ամ... Աս­տու­ծոյ տա­յին, /Խա­ղա...// (շար. թա­փուած): դ. 179ա [Տաղ պատ­շա­ճա­ւոր - Լը­ցան բան­քն այ­սա­ւր սուրբ մար­գա­րէ­ի­ցն..., Հմր 429, 260ա] Պի­ղա­տոս զմար­մի­նն Յով­սե­փայ...

73. 179ա-80բ ՀԳ. Թաղ­ման ճրա­գա­լու­ցին («Խա­չա­տուր») - Խոր­հուրդ հան­գ­ըս­տեան ի յաւթ­նե­րոր­դին... ա. 180բ-1ա Տաղ գե­րա­գոյն - Այ­սա­ւր է շա­բաթ եւ լը­ռու­թիւն հան­դէս յեր­կ­րի... բ. 181աբ Փո­խէ՛ զձայնդ - Է ինձ երա­նի, որ զսա պաշ­տել եղէ ար­ժան... գ. 181բ-2ա Զայս տա­ղս յա­ռա՛ջ ասայ - Որ եղե­լոց կեա­ն­ըս շնոր­հէս...

74. 182ա-3ա ՀԴ. Կա­նոն սուրբ Յա­րու­թեան («Մկր­տիչ») - Մ[ա]րդա­սի­րու­թեամբ Որ­դիտ մի­ա­ծին... ա. 183բ Տաղ ազ­նիւ - Սէր յա­ռա­ւաւ­տէ... բ. 183բ Տաղ ի տէր Ներս[իս]է («Ներ­սէ­սի ե») - Նոր իմն աւե­տեաց բար­բառ նո­րա­զ­ը­ւարճ ձայ­նիւն... գ. 183բ-4ա Փո­խէ զձայն («Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սին») - Հա­ւր կա­մաւ իջեալ Որ­դին մար­մին ըզ­գե­ցաւ...

75. 184ա-5բ ՀԵ. Գանձ Յա­րու­թեան մե­ռե­լո­ցի՛ն ասայ («Տէ­րուն») - Տէր տէ­րու­նա­կան... ա. 185բ-6ա Մե­ղեդ[ի] ազ­նի՛ւ ասայ - Ես ձայն զա­ռիւ­ծուն ասեմ... բ. 186ա Փո­խէ՛ - Ահեղ ձայ­նս, որ ես լը­ւա... գ. 186ա Փո­խէ՛ զձայնդ - Այ­սա­ւր աւե­տիս ձեզ` նը[ն]ջե­ցե­լոցդ...

76. 186բ-7բ ՀԶ. Գանձ եր­րորդ աւուրն («Ական») - Արդ, լու­սա­ւո­րե՛ա... ա. 187բ-8ա Մե­ղե­դի լաւ - Հա­ւուն, հա­ւուն ար­թ­ը­նա­ցեալ... բ. 188ա Տաղ ազ­նիւ («Յ-Ք») - Յա­րու­ցեալ յեր­րորդ յա­ւուր...

77. 188ա-9բ ՀԷ. Յա­րու­թեան չոր­րորդ աւուր («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ ձայ­նիւ ցըն­ծա­լի... ա. 189բ Տաղ Յա­րու­թեան - Յա­րեաւ յա­ւուր եր­րոր­դին... բ. 189բ Այլ տաղ /// - Յա­րեաւ փա­ռաց թա­գա­ւորն, աւե­տիս...

78. 189բ-91ա ՀԸ. /// աւուրն գանձ («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ սոս­կա­լի... ա. 191ա Փառ Աւե­տա­րա­նին - Յի­սուս, թա­գա­ւո­ր­ըն փա­ռաց... բ. 191ա-2ա Դաս­ք­ըն հր­է­ա­կան...

79. 192ա-3ա ՀԹ. Վե­ցեր­րորդ, Յա­րու­թեան («Յարն») - Յեր­կ­նից խո­նար­հեալ... ա. 193ա Փառ Աւե­տա­րա­նի - Դար­ձեալ յայ­տ­նի այ­լա­ն­ը­ման... բ. 193աբ Տաղ լաւ - Եկեալ Մա­րի­ամ Մա­գ­դա­ղե­նա­ցին...

80. 193բ-5ա Ձ. Գանձ Յո­վան­նու գլ­խատ­մա­նն («Գրի­գոր») - Գո­յա­կն էա­կան... /Եր­գոյս ասո­ղին/Եւ սըր­բա­գ­րո­ղին`/Ան­միտ Գը­րի­գո­րին... ա. 195ա Մե­ղե­դի անուշ - Ահա ի տիպ տի­րա­կա­նին... բ. 195աբ Տաղ ի Մա­գիստ[րո­սէ] («Կա­րա­պե­տին տաղ») - Կա­րա­պետ սուրբ հա­ւա­տոյ... (195ա «Այ­ս­օր ցն­ծայ գոյն»):

81. 195բ-7բ ՁԱ. Գանձ նոր կի­րա­կէի («Գրի­գո­րի է») - Գաղ­տ­նի խոր­հ­ըր­դին... /Եր­գոյս եր­գո­ղի/Եւ սըր­բա­գ­րո­ղի`/Ան­միտ Գրի­գո­րի... ա. 197բ Տաղ ազ­նիւ - Այ­սա­ւր նոր արեւ հա­րեալ ի նո­րա­հ­րաշ արե­գակ­նէն... բ. 197բ-8ա Յոր­դո­րակ - Մի­ա­շա­բաթ երե­կո­յին...

82. 198ա-200ա ՁԲ. Աշ­խար­հա­տ­րեան եկե­ղե­ցոյ («Մկր­տիչ») - Մաք­րեալ տա­ճար սուրբ տէ­րու­նա­կան... (199ա «...եր­րորդ կի­րա­կին գոյն»): ա. 200ա Մե­ղե­դի եկե­ղե­ցոյ - Քրիս­տոս եկեալ, քա­հա­նա­յա­պե­տ­ըն սուրբ ի քեզ մը­տա­նէ... բ. 200աբ Տաղ ազ­նիւ - Ու­րա՛խ լեր, հարսն ի յեր­կ­րէ... (200ա «Քրիս­տոս փա­ռաց գոյն»):

83. 200բ-2ա ՁԳ. Վասն երեւ­ման սուրբ Խա­չին («Ի Մա­թեո­սե խն­դ­րեաց Գրի­գորն») - Իս­կա­կից Որ­դի... ա. 202բ-3ա Տաղ սուրբ Խա­չին - Խա­չն ի նախ­նու­մն երե­ւե­ցաւ... բ. 203ա Յոր­դո­րակ - Աւր­հ­նեալ ես, փայտ սուրբ փըր­կա­կան...

84. 203ա-4բ Ձ[Դ]. Կա­նոն Համ­բարձ­ման Քրիս­տո­սի («Մկրտ[ի]չ») - Մե­ծա­պայ­ծառ տօ­նիւս ահա­գին... ա. 204բ Տաղ ազ­նիւ - Աս­տուա­ծ­ըն բան Հա­ւր մի­ա­ծին... բ. 204բ-5ա Յոր­դո­րա­կն - [Եւ ի] լը­նուլ քա­ռա­ս­նե­կին...

85. 205ա-6բ ՁԵ. Գանձ Մե­ծա­հ­րա­շին («Մա­թէ­ո­սի է, խն­դ­րեաց Գրի­գոր») - Մի­ակդ ահա­ւոր... ա. 206բ Տաղ ազ­նիւ («Ան­դ­րի­աս») - Այ­սա­ւր ան­դ­րա­նիկ Հա­ւր մի­ա­ծին Որ­դին... բ. 206բ-7ա Փո­խէ՛ զձայնդ («վար­դա­պետ») - Վե­հից թա­գա­ւորն այ­սա­ւր առ Հա­ւր մը­տա­նէ...

86. 207ա-8ա ՁԶ. Հո­գոյն Աս­տու­ծոյ իջ­մա­նն («Վա­նիկ ասա») - Վե­րա­ւր­հ­նեալ գո­վեալ... ա. 208աբ Մե­ղե­դի անոյշ («նվագ») - Նւա­գեմք Հո­գոյն նը­ւա­գ­ըս վա­յե­լուչ... բ. 208բ Տաղն է - Ի մե­ծի աւուր տաւ­նիս... (208բ «Քրիս­տոս փա­ռաց գոյն»): գ. 208բ-9ա Փ - Ըստ այսմ աւ­րի­նա­կի եւ զայ­լսն...

87. 209ա-10ա ՁԷ. Եր­կ­րորդ աւուր գա­լս­տեա­նն («Մկր[տի]չ») - Մեծ եւ հզա­ւր Հո­գի Աս­տու­ծոյ... ա. 210ա Տաղ ազ­նիւ եւ լաւ - Աս­տա­նա­ւր ծա­գեաց լոյսն աւե­տեաց կե­նաց... (210ա «0՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»): բ. 210աբ Յոր­դո­րակ աւուրս («նվա­գէ Հոգ­ւոյն տը­վո­ղեն իմաստ բա­նի ընդ ձայ­նի») - Ներ­հիւ­սես­ցուք քաղ­ցր եղա­նակ... (210ա «Յի­սուս որ­դի գոյն»):

88. 210բ-1բ ՁԸ. Եր­րորդ աւուրն է («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ լոյսն ար­տա­փայ­լեալ... ա. 211բ Տաղ Աս­տու­ծոյ Հո­գոյն - Այ­սա­ւր Սուրբ Հո­գին Աս­տուած եկեալ յաշ­խար­հս... բ. 211բ-2ա Փո­խէ՛ - Հո­գին Սուրբ հըն­չեաց բազ­մա­պա­տիկ ի ձայն... (211բ «0՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»):

89. 212ա-3ա ՁԹ. Չոր­րորդ աւուրն («Յո­վա­նէս») - Յա­ւէտ իս­կա­պէս... ա. 213ա Տաղ ազ­նիւ - Ի մե­ծի աւուր տաւ­նիս... բ. 213աբ Փո­խէ - Այ­սա­ւր Սուրբ Հո­գին եկեալ...

90. 213բ-6բ Ղ. Գանձ սըր­բոց Հը­ռիփ­սի­մեան­ցն («վկա­յա­ա­կա­նաց») - Վա­յել­չա­կա­նաց... ա. 216բ Տաղ ի Ներ­սի­սէ («Առ Հռիփ») - Առա­ւաւտ լու­սոյ արե­ւե­լեան ազանց... բ. 216բ Փո­խէ՛ («սի­մե կոյս») - Սի­րով ար­քա­յին, յո­րում ջե­ռեալ վա­ռէր... (216բ «0՜վ զար­մա­նա­լի գոյն»): գ. 216բ-7ա Այլ տաղ ազ­նիւ - Եր­ջա­նիկ հո­գի­ա­հ­րաշ երա­նե­լին սուրբ Հռիփ­սի­մէ... դ. 217աբ Փո­խէ՛ զձայնդ - Յայն­ժամ սըր­բո­ց­ըն Հռիփ­սի­մեանց...

91. 217բ-9ա ՂԱ. Կա­նոն սր­բոյն Յո­վան­նու («Գրի­գոր») - Գո­յիդ հը­զ­օ­րի... ա. 219ա Տաղ ազ­նիւ - Մը­կ­ըր­տի­չ­ըն Քրիս­տո­սի, սուրբ Կա­րա­պե­տ­ըն Յո­վան­նէս... բ. 219աբ Ձայն բար­բա­ռոյ յա­նա[պա]տէ...

92. 219բ-21ա [ՂԲ]. Կա­նոն Շո­ղա[կա]թին Էջ­մի­ած­նին («Տա­ւեց») - Տա­ճարդ եր­կ­նա­յին... ա. 221ա Տաղ եկե­ղե­ցոյ - Սուրբ է տա­ճար տէ­րու­նա­կան.. բ. 221աբ Փ - Նախ մի­ա­ծին Աս­տուա­ծ­ըն բան... գ. 221բ Փո­խէ՛ - Նո­քա ու­սան եւ վար­ժե­ցան...

93. 221բ-2բ ՂԳ. Ման­կա­նսն Բեթ­ղա­հե­մի («Խա­չա­տու») - Խան­դա­ղա­կաթ սըր­տիւ տեն­չա­լի... /զկեա­նս փո­խա­նա­կեալք...// (շար. թա­փուած):

94. 223ա [սկ. թե­րի]... Չար ախ­տին /Անող­ջա­նա­լին... ա. 223աբ Տաղ Կոս­տան­դի­ա­նո­սի - Թա­գա­ւո­րին եր­կ­նա­ւո­րի... բ. 223բ Թա­գա­ւորդ աս­տուա­ծա­րեալ...

95. 223բ-5ա ՂԴ. Կա­նոն Ներ­սե­սի հայ­րա­պե­տին («Գրի­գոր») - Գոյ մեզ ցըն­ծա­լի... ա. 225ա Տաղ Ներ­սի­սի հայ­րա­պե­տին - Նոր մե­ծա­հան­դէս տաւ­նիւս սուրբ հայ­րա­պե­տիս... (225ա «Նոր իմն աւե­տեաց գոյն»): բ. 225աբ Այլ տաղ - Հընչ­մամբ ձայ­նիւ բեր­կ­րա­նաց...

96. 225բ-6բ ՂԵ. Տր­դա­տայ թա­գա­ւո­րին («Գյ­սո») - Գանձ քո սուրբ սի­րի... ա. 226բ Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ներ­սէ­սի է») - Նո­րա­հ­րաշ տե­սիլ եւ գե­րա­գոյն քան ըզ­բ­նու­թիւն... բ. 226բ-7ա Յոր­դո­րակ - Եւ Տըր­դատ գո­ռոզ ար­քայն եւ ամ­բար­տա­ւան... գ. 227ա Փ - Յայն­ժամ ըզ­բա­զու­կսն առ Տէրն իւր տա­րա­ծա­նէր...

97. 227ա-8բ ՂԶ. Որ­դոց եւ թո­ռանց Լու­սա­ւոր­չին («նից ալ») - Նոր թագ պե­տա­կան... ա. 228բ Տաղ թո­ռան­ցն («Հէ­թում») - Հո­գի Աս­տու­ծոյ Աս­տուած... բ. 228բ-9ա Յոր­դո­րակ («Գրի­գո­րի ե») - Գո­վեստ քեզ, բա­րեաց պատ­ճառ, Յի­սուս կեն­դա­նի... (228բ «Հօր կա­մաւ գոյն»):

98. 229ա-31ա ՂԷ. Կա­նոն սր­բոց մար­գա­րէ­ի­ցն («Խոր­հր­դոց») - Խոր­հուրդ ան­ք­ըն­նին... ա. 231ա Տաղ ի տէր Ներ­սի­սէ («Ներ­սէ­սի») - Նո­րա­հ­րաշ տաւ­նիւս տե­սա­նո­ղա­ց­ըն ցըն­ծաս­ցուք... բ. 231աբ Փո­խէ՛ զձայն («Ա-Ղ») - Աս­տուա­ծա­յին խո­րո­ցն ան­ճառ... գ. 231բ-2ա Փո­խէ՛ («Ճ-Ք») - Ճըշ­մա­րիտ ի յար­գան­դէ...

99. 232ա-4ա ՂԸ. Կա­նոն Տա­պա­նա­կին («Ի խն­դր­րոյ վար­դա­պե­տին Գրի­գո­րին») - Իմ­աս­տու­թիւն Հօր ան­ճա­ռա­կան... /Գրի­գոր անուն սուտ վար­դա­պե­տին, /Որ նա խըն­դ­րեաց զգանձ Տա­պա­նա­կին... /՛Ւ Առա­քե­լին` եր­գո­ղի սո­րին... ա. 234ա Տաղ Տա­պա­նա­կին Աս­տու­ծոյ - Այ­սա­ւր զտա­պա­նակ ուխ­տին... բ. 234ա Հայր հա­ւա­տոյ սուրբ հար­ս­նա­րան...

100. 234բ-5բ ՂԹ. Վար­դա­վա­ռին («Մկր­տիչ») - Մեծ եւ ահեղ խոր­հուրդ մեզ յայ­տ­նեալ... ա. 235բ Մե­ղե­դի անոյշ - Ար­փի­ա­կան, ը՜, լոյսն, որ ի ծոց Հա­ւր... բ. 235բ-6ա Յոր­դո­րակ - Խաւ­սէր բա­նիւ նա հար­ցա­կան... գ. 236աբ Այլ տաղ («Տր Ներ­սե­սի ի») - Տէր փա­ռաց այ­սա­ւր ի Թա­բա­ւր յայ­տ­նեալ ըզ­փառս իւր... (236ա «Հօր կա­մաւ գոյն»): դ. 236բ-7ա Այլ տաղ ազ­նիւ - Գաւ­հար վար­դ­ըն վառ առեալ... (237ա «ԶՇո­ղա­կա­թի գա՛ն­ձն գիտ ի կա­թո­ղի­կէ եկե­ղե­ցոյ տաւ­նն յԷջ­մի­ած­նին»):

101. 237ա-8բ Ճ. Գանձ Փոխ­ման Աս­տուա­ծած­նին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ հրա­շա­կերպ վե­հին... ա. 238բ-9ա Տաղ Ներ­սե­սի - Սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին կու­սին... բ. 239ա Փո­խէ՛ զձայնդ - Ան­մեղ, անա­րատ գա­ռի­նն...

102. 239ա-41ա ՃԱ. Փոխ­ման Աս­տուա­ծած­նին եր­կ­րորդ աւուրն («Գրի­գո­րի է») - Գո­վա­բա­նեալ սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... ա. 241ա Տաղ ազ­նիւ - Այ­սա­ւր Գաբ­րի­էլ հրեշ­տա­կա­պե­տն եկեալ... բ. 241աբ Փ - Անա­րատ տա­ճար եւ առա­գաստ լու­սոյ...

103. 241բ-2բ ՃԲ. Փոխ­ման Աս­տուա­ծած­նին («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ տաւ­նիւս կու­սա­կան... (242ա «...եր­րորդ աւուրն»): ա. 242բ Տաղ - Աս­տուա­ծա­ծին, մայր լու­սոյ... բ. 243աբ Տաղ Աս­տուա­ծած­նին - [Մ]եծա­գի՛ր այ­սա­ւր, սուրբ Աս­տուա­ծա­ծին... գ. 243բ Ծա­ղիկ պա[յ]ծառ ծո­վա­ին...

104. 244ա-5ա ՃԳ. Գանձ Յո­վան­նու եւ Յո­բայ ար­դա­րոյ («Մկր­տիչ») - Մե­ծա­պայ­ծառ փա­ռաւք պան­ծա­լի... ա. 245աբ Սր­բոյն Յո­վան­նու - Քեզ մա­տու­ցա­նեմք այ­սա­ւր... բ. 245բ-6ա Տաղ Յո­բայ - ԶՅոբ յի­շե­ցից զե­րա­նե­լին...

105. 246ա-7ա ՃԴ. Կա­նոն նա­ւա­կա­տեաց սուրբ Խա­չին («Մկր­տի[չ]») - Մե­ծա­պայ­ծառ փայլ­մամբ իբր զբոց... ա. 247աբ Տաղ ի տէր ներ­սի­սէ («Բան ի վկ­այսն») - Բա­նին աւե­տա­ւոր բա­րառ­նա­բար բար­բա­ռես­ցուք... բ. 247բ-8ա Յոր­դո­րակ («Ի Ներ­սի­սէ») - Ի մի յար­մա­րու­թիւն զհո­գիս ընտ­րեալ քո ան­դ­րան­կաց...

106. 248ա-9բ ՃԵ. Կա­նոն Խաչ­վե­րա­ցին («Յո­վան­նէս») - Յայն եդե­մա­կան... ա. 249բ-50ա Տաղ ի տէր Ներ­սե­սէ («Ներ­սի­սի է») - Նոր դրախ­տին եկե­ղե­ցոյ... բ. 250ա Յոր­դո­րակ («Կա­թո­լի­կո») - Կե­նաց փայտ տըն­կեալ... գ. 250աբ Փո­խէ («Սի Հա­յոց») - Սըր­բեա՛ ջրովն այ[ն]ու...

107. 250բ-2ա ՃԶ. Գէ­որ­գեա Զօ­րա­վա­րին («Խա­չա­տուր») - Խըն­դայ - հրա­ւէր մա­ն­կունք Սի­ո­նի... ա. 252ա Տաղ Գէ­որ­գեա - Ի հան­դի­սա­կան տաւ­նիս... բ. 252աբ Յոր­դո­րակ Գէ­որ­գեայ - Րա­մեալ ըզ­կի­ր­ըս տան­ջա­նաց...

108. 252բ-4ա ՃԷ. Վա­րա­գայ խա­չին («Գրի­գո­րի է սա») - Գլուխն եկե­ղե­ցոյ... ա. 254աբ Տաղ Վա­րա­գա - Այ­սա­ւր մեծ զար­մանք հրա­շից... բ. 254բ-5ա Յոր­դո­րա՛կ ասայ - Ամ­փո­փեալ զն­ը­շան խա­չին... գ. 255ա Այլ տաղ սուրբ խա­չին - Այ­սա­ւր ի ձե­ռ­ըն խա­չին...

109. 255ա-6բ ՃԸ. Գանձ Խաչ­գիւ­տին («Խա­չա­տուր») - Խա­չի քո, Քրիս­տոս, եր[կ]իր պա­գա­նեմք... ա. 256բ Տաղ Խաչ­գիւ­տին - Այ­սա­ւր եղեւ գալ դըշ­խո­յին... (256բ «Նոր ձայն գոյն»): բ. 256բ-7ա Շր­ջան է - Ի գը­տա­նել կե­նաց փայ­տին...

110. 257ա-8բ ՃԹ. Գանձ ի տաւ­նս մար­տի­րո­սաց, հայ­րա­պե­տաց, մար­գա­րէ­ից եւ ամե­նայն սր­բոց, հնոց եւ նո­րոց («Դա­ւի­թէ») - Դա­ւա­նե­ցէ՛ք, որ­դիք աւ­րի­նաց... ա. 258բ-9ա Տաղ - Աղա­չա­նաւք սըր­բոց քո­ին... բ. 259ա Փո­խէ՛ - Ի կե­նա­րար փայ­տէն ծաղ­կեալ...

111. 259ա-60բ ՃԺ. Գի­շե­րի պաշտ­ման կի­րա­կէ­ից հըսկ­ման («Գրի­գո­րի [ե]») - Գե­րան­ճառ ար­փի... ա. 262ա Տաղ Յա­րու­թեան - Այ­սա­ւր լոյս ծա­գեաց յա­ւուր առա­ջին... բ. 262ա Փ - Ըզ­գ­լուխ ան­կեան վէ­մն չար­գել կա­փա­րի­չն...

112. 262աբ, 261աբ ՃԺԱ. Գանձ մար­տի­րո­սաց («Խա­չա­տուր») - Խո­նար­հեալ բա­նին Աս­տու­ծոյ...

113. 261բ, 263ա-4ա ՃԺԲ. Ձեռ­նա­դ­րու­թեան («Գրի­գո­րի է») - Գը­թայ ի մեզ, Տէ՜ր ամե­նա­կալ... ա. 264աբ Տաղ ի տէր Առա­քե­լէ («Ի տէր Առա­քե­լէ») - Ի մե­ծի հրա­շա­փառ հան­դի­սիս...

114. 264բ-6բ ՃԺԳ. Չո­րից աւե­տա­րան­չա­ցն, ի Յո­հա­նէս վար­դա­պե­տէ («Յո­հա­նէս») - Յեր­կ­նից խո­նար­հեալ... ա. 266բ Տաղ աւե­տա­րան­չա­ցն - Էա­կ­ցին Հա­ւր սպա­սա­ւորք... բ. 266բ, 268ա Մա­թէ­ո­սի («Գրի­գո­րի է մ») - Գե­րա­գոյն յա­շա­կեր­տա[ց]ն... գ. 268աբ Մար­կո­սին է («Գրի­գո­րի է ի») - Գե­ղե­ցիկ ոտք ըն­թա­ցեալ... (268ա «Յա­րու­ցեալ գոյն»): դ. 268բ Ղու­կա­սուն է («Գրի­գո­րի») - Գո­վեստ փա­ռաց ար­ժան քո­յին... ե. 267ա իսկ Յո­հան­նէս ար­ծուա­ն­ը­ման...

115. 267աբ, 269աբ ՃԺԴ. Գրի­գո­րի Աս­տուա­ծա­բա­նին, յայլ եղա­նա­կս ասա («Գէ­որ­գեայ բան») - Գո­լով սքան­չե­լի լոյս քո հան­ճա­րոյ... ա. 269բ-70ա Տաղ ազ­նիւ («Գրի­գոր») - Գետ հո­սեալ աս­տուա­ծա­յին... (269բ «Եր­ջա­նիկ գոյն»): բ. 270ա Փո­խէ՛ («Բան խ») - Բար­բա­ռող բա­նին լե­զու...

116. 270ա-2ա ՃԺԵ. Ոս­կի­բե­րա­նին («Աաս Յո­հա­նու Ոս­կէ­բե­րա­նին») - Աւր­հ­նեալ ՛ւ ընտ­րեալ գուն­դն եր­կո­տա­սան... ա. 272աբ Տաղ Յո­հան­նու - Ի յո­րո­վայ­նէ ընտ­րեալ... բ. 272բ-3ա Յոր­դո­րակ - Խոր­հ­ըր­դո­ցն աս­տուա­ծա­ին...

117. 273ա-5ա ՃԺԶ. Գանձ մե­ռել­թա­ղին («Ման­վե­լս») - Մինդ ի յԷ­էն բանդ բանդ ի սկ­ըզ­բա­նէ... ա. 275աբ Ո՛ղբ ասա վե­րայ մե­ռե­լին («Երգ Արիս­տա­կե­սի») - Եկա՛յք այ­սա­ւր, եղ­բարք ամէն... բ. 275բ-6բ Այլ ողբ մե­ռե­լին - Ո՜վ քա­հա­նայք եւ վար­դա­պետք աս­տուա­ծա­բանք...

118. 276բ-8ա Գանձ պաշտ­ման («Առա­քել») - Ան­տա­նե­լիդ եր­կ­նի եւ եր­կ­րի... հրե­ղէն զաւ­րա­ց­ըն առ­նել հա­ւա­սար. ողոր­մեաց:

Եղա­նակ­նե­րին վե­րա­բե­րող նշում­նե­րը` ԺԷ-ԺԸ դդ., նօ­տա­գ­րով:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵԱՆ ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 278բ Փա՜ռք... Արդ, որք եւ կա­մի­ցին ի խըն­դիր գիւ­տի իմաս­տից ըն­թա­նալ մար­մ­նա­կան եւ ամե­նայն հո­գե­կան մա­սանց, յան­ձին բար­ձեալ կրե­ցին զա­մե­նայն տա­ժան­մու­նս, զի թե­րե­ւս հա­սա­նի­ցեն ի տեն­չա­նս փա­փա­գա­նաց իւ­րեանց, որ­պէս եղեւ այժմ փա­փա­գաւղ այսմ աս­տուա­ծա­յին քաղ­ցր եղա­նա­կա­ւոր Գան­ձա­րա­նիս իմ­աս­տուն եւ պա­տուա­կան խաւ­ջայ Սա­դա­ղէն եւ եռա­փա­փագ սր­տիւ խըն­դիր եղեւ այս վար­դա­փ­ը­թիթ բու­րաս­տա­նիս` մար­գար­տա­շար Գան­ձա­րա­նիս, եւ ըն­կա­լաւ զսա ի յի­շա­տա­կու­թիւն հո­գոյ իւ­րոյ եւ բա­րե­պաշտ ծը­նո­ղաց իւ­րոց, հա­ւրն` Յո­վա­նի­սին, եւ մա­ւրն` Ղա­նին, եւ եղ­բա­ւրն` խո­ջայ Թու­մա­բէ­կին: Եւ դար­ձեալ յի­շե­ցէք ի սուրբ յա­ղաւ­թս ձեր զխո­ջայ Սա­դա­ղէն եւ զկե­նա­կի­ցն իւր` զՄէ­լէք­խա­թու­նն, եւ զոր­դի­քն իւր` զխո­ջա Պար­սա­մն եւ զխո­ջա Ամիրն, եւ զա­ւա­կս իւ­րեանց` զԱ­միր­զա­դէն եւ զԳու­լայ­միրն, զոր տէր Աս­տուած ընդ եր­կայն օուրս առ­նէ, եւ զեղ­բայրս իւր` զխո­ջա Թու­մա­բէ­կն, զփ[ո]խե­ցեա­լն ի Քրիս­տոս, եւ զնո­րին կո­ղա­կի­ցն` զԱ­ս­ըլ­փա­շէն, եւ զնո­րին զա­ւա­կսն` զխո­ջա Սքան­դարն եւ (մէկ ու կէս տող դա­տարկ), զոր տէր Աս­տուած ընդ եր­կայն աւուրս առ­նէ զնո­սա բա// (279ա)զում ժա­մա­նա­կաւ. ամէն: Աս­տուած ողոր­մի ասա­ցէք Թում[ա]բէ­կին ու Սքան­դա­րին, որ տղայ հա­սա­կաւ փո­խե­ցան ի Քրիս­տոս: Աս­տուած ողոր­մի ասաց[էք] Թու­մայ­բէ­կին ու Սքարն­դա­րին, Աս­տուած ձեզ ողորմ­մի. ամէն (տեղ թող­նուած): Արդ, յե­րես ան­կեալ աղա­չեմ զձեզ, հարք եւ եղ­բարք, յիշ­ման ար­ժա­նի արա­րէք զա­ն­ար­ժա­նս ի կար­գս քա­հա­նա­յից եւ ան­ի­մաս­տս ի գիրս գր­չու­թեան: Սկ­սայ զսուրբ գիրս եւ ըստ իմում կա­րի աւար­տե­ցի յա­նուն յի­շա­տա­կու­թեան խաւ­ջայ Սա­դա­ղին, ի թուա­կա­նու­թեա­նս Հա­յոց Մե­ծաց ՋԼԸ (1489) (տեղ թող­նուած): Վասն որոյ աղա­չեմ զձեզ յիշ­ման ար­ժա­նի առ­նել ի սուրբ յա­ղօ­թս ձեր զա­ն­ար­ժան գծո­ղս` զԱ­զա­րի­այ սու­տ­ա­նուն քա­հա­նայ, եւ զու­սու­ցի­չն իմ եւ զծ­ը­նաւղ` զԿա­րա­պետ քա­հա­նայ, որ նա­հա­տա­կե­ցաւ յԱր­ճէշ քա­ղա­քի:

108ա (գան­ձի վեր­ջում)... եր­գոյս եր­գո­ղի /՛Ւ Ազա­րի­այ գըր­չի /Եւ ըս­տա­ցո­ղի...

Գան­ձե­րի վեր­ջե­րում (10բ, 12բ, 22բ, 37ա, 46բ, 72ա, 81ա, 93ա, 100բ,

134ա, 138բ, 152ա, 155ա, 159բ, 172ա, 176ա, 195ա, 197բ) յի­շուած են

ստա­ցող Սա­դա­ղա­յի, մերթ նա­եւ Թու­մա­բե­կի անուն­նե­րը:

2. 57բ (Ծաղ­կո­ղի) [Ո՜վ] եղ­բայր, ի Վան սկ­սայ եւ ի Յով կա­տա­րե­ցի: զմե­ղա­ւոր Կի­րա­կոս յի­շեայ:

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱ­ՅԻ

1. 279բ (ԺԵդ., բո­լոր­գիր) Դար­ձեալ, ո՜վ սուրբ հայրք եւ եղ­բայրք, յի­շե­ցէք ի սուրբ եւ ի մաք­րա­փայլ յա­ղօ­թս ձեր զՇն­զե­նենց խո­ջայ Յո­վա­նէսն եւ զծ­ն­օ­ղս իւր` զՍ­տե­փա­նոսն եւ զԴու­նի­էն, եւ զեղ­բայրն իւր` զԿա­րա­պե­տն, եւ զկե­նա­կի­ցն իւր` զԲաղ­դա­տն, եւ զեղ­բայրն իւր եւ զոր­դի­քն իւր` զԱ­ւե­տիսն եւ զԶա­քա­րէն, եւ զդուս­տրն` զԳօ­զա­լն, եւ զայլ ամե­նայն մեր­ձա­ւոր­քն իւր, զկեն­դա­նիսն եւ զհան­գու­ցեա­լսն, եւ լի բե­րա­նով Աս­տուած ողոր­մի ասա­ցէք նո­ցա, որ զխու­ցն շի­նեաց ի վե­րա դրան Սուրբ Առա­քե­լո­ցն, որոյ տէր Աս­տուած զեր­կ­նից ար­քա­յու­թիւն նո­ցա պար­գե­ւէ. ամէն:

2. 279բ (ԺԵ. դ., բո­լոր­գիր, տար­բեր) Դար­ձեալ, ո՜վ սուրբ հարք եւ եղ­բարք, յի­շե­ցէք ի սուրբ յա­ղօ­թս ձեր զխօ­ջա Սա­դա­ղէն եւ զծ­ն­օ­ղսն իւր` զՅո­վա­նէս եւ զՂան խա­թուն, եւ զկե­նա­կի­ցն իւր` զՄե­լիք­խա­թուն, եւ զոր­դի­քն` զխո­ջա Պարս­ման եւ զ[խ]ոջա Ամիրն, զՊար­սա­մի կե­նա­կի­ցն` զԹա­թար­խա­թուն, եւ զոր­դի­քն` զԱ­մի[րզ]ադէն` զփո­խե­ցեա­լն ի [Քրիս­տոս], եւ զդե­ռա­բոյս զա­ւա­կսն իւր` զՍա­ղա­դէն եւ զԳօ­զա­լա­ղէն, զխոջ[ա] Ամի­րի կե­նա­կի­ցն` Զի­նա­խ­փա­շէն, եւ զնո­րին որ­դի­քն` զՄու[ր]ատն եւ զԵ­նիա[թ]ն, որոյ տէր Աս­տուած զնո­սա ընդ եր­կայն աւուրս առ­նէ, եւ զնն­ջե­ցե­լոց հո­գիսն դա­սա­կից սր­բո­ցն արաս­ցէ, որ մախ­մուխ ղր­մ­զի շուր­ջառ մի, Բ րազ­պան եւ որար մի եւ պա­տուա­կան սուրբ նշան մի ի կա­փա­րիչ (շար. թա­փուած):

3. 279բ (ԺԵ-ԺԶ դդ., բո­լոր­գիր) Եւ զվեր­ջին [ստաց]ողս` տէր Մկր­տի­չս յի­շե­ցէք:

4. 279ա (Բո­լոր­գիր) Դար­ձեալ, սի­րե­լիք հայրք եւ եղբ[արք], յի­շե­ցէք ի մաք­րայ­փայլ յա­ղաւ­թս ձեր Ըս­տե­փա­նոս: Թվին ՌՃԵ (1656):

5. 3ա (ԺԷ-ԺԸ դդ., նօ­տր­գիր) Այս է տա­րիս մեք մտ­նում անք, լաւ է զա­մե­նայն աւուրս:

137ա (Նօ­տր­գիր) Յո­վա­նե­սս յի­շեայ:

145ս (Նօ­տր­գիր) Գրի­գոր /// յի­շեայ: