601

Ժ ­Ո Ղ ­Ո Վ ­Ա Ծ ­Ո Յ

­Խո­րին­ ա­նա­պատ

Պ­ԿԷ — 1418

Գ­ՐԻՉ՝ ­Տաւ­նա­կան­։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Սի­մէ­ոն։

­ԹԵՐԹ՝ 204+2 (կրկ. 51, 161)+4 (տե՛ս ­Պա­տա­ռիկ­—պահ­պա­նակ)։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—ԺԷ×12 (ԺԷ 10)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17×13։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 21—25։ ԿԱԶՄ՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն­ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ կա­նաչ ­(Ա)­, ս­պի­տակ (Բ) կ­տաւ։

 

ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճ­ակ­ատ­ազ­արդ՝ ­4ա։ Լուսանց­ազ­արդ՝ ­բու­սա­կան­ (129բ, 16­7ա)։ Գ­ոյն­եր՝ կար­միր, ­շա­գա­նա­կա­գոյն։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — ­Ճա­ռըն­տիր։ Ժ—ԺԱ դդ.։        2 (1—2)+2 (203—204), ս­տա­ցո­ւած 2­ ա­ռան­ձին ­թեր­թե­րի­ եզ­րա­հա­տու­մից­ եւ­ ըն­դեր­կայ­նա­կի­ երկ­տա­կու­մից։ ­Մա­գա­ղաթ,­ երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ­ եր­կա­թա­գիր։ Վ­կա­յա­բա­նու­թիւն ­Մատ­թէ­ո­սի­ եւ­ Անդ­րէ­ի­ ա­ռա­քե­լոց։ ­Կար­դալ՝ 20­4ա «Յետ­ ամ­բառ­նա­լոյ ­Տե­առն յեր­կինս,­ եւ ­Սուրբ ­Հո­գին­ ա­ռա­քե­ալ...­ Եւ­ է­հաս ­Մատ­թե­ի­ եր­թալ­ յաշ­խարհն ­մար­դա­կե­րաց...»։ ­1ա «... ­փա­ռա­ւո­րե­լով զ­Հայր­ եւ զՈր­դի­ եւ զՍուրբ զ­Հո­գին­ այժմ­ եւ ­միշ­տ­ եւ­ յա­ւի­տե­ան­ս­ յա­ւի­տե­նից.­ ա­մէն» (տե՛ս­ Ան­կա­նոն ­գիրք­ ա­ռա­քե­լա­կան­ք, ­Վե­նե­տիկ, 1904,­ էջ 124—145)։

 

 

ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. սկզ­բից ­պա­կա­սա­ւոր, ­տեղ—տեղ ­զա­նա­զան­ բ­ծեր, ­լու­սան­ցա­մա­սե­րը ­մա­շո­ւած։ ­Կազ­մի ­կա­շին ­քեր­ծուած,­ եզ­րե­րը ­մա­շո­ւած, դռ­նակն­ ըն­կած, ­թի­կուն­քի ­կա­շին ­փո­խա­րի­նո­ւած ­սեւ ­կաշ­ւով։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1.­ ա. ­3ա [­Գան­ձ ­հա­սա­րա­կաց ­կի­րակմ­տից (Ծայ­րա­կապ՝ «Գ­րի­գոր») — ­Գե­րամ­բարձ­ Աս­տո­ւած,] Գո­վե­ալդ­ ի ­զաւ­րաց... ­/Ի ­մուտս­ ա­րե­ւի,/ ­Քեզ­ յան­ձն­ ե­ղի­ցի.../­Գան­ձիս­ եւ ­տա­ղի/ ԶԳ­րի­գորն­ եղ­կե­լի (հմմտ. ձեռ. 426, 10­2ա—4բ)։

բ. ­3ա—4ա [­Գան­ձ] Թարգ­ման­չացն­ ա­սի — [Քրիս­տոս] ­մարմ­նա­ցե­ալ, /­Քա­րոզս­ ա­ռա­քե­ալ,/ ­Քա­նոն մե­զե­ է­ ե­դե­ալ։ ­Թա­դէ­ոս­ ե­կե­ալ, /­Զոր գ­րով յը­ղե­ալ/ ­Թու­մայ­ ա­ռա­քե­ալ...

Հա­տո­ւած Մ­խի­թար­ Այ­րի­վա­նե­ցու «Բարձ­րե­ալ­ ան­ք­նին» ս­կզ­բ­նա­տո­ղով ­գան­ձից (տե՛ս, ­ձեռ. 4976, 24բ նաեւ տպ. Գանձեր եւ տաղեր, Եր., 2005, էջ 113 տ. 40 եւ շար.)։

2. ­4ա—4­1ա Խն­դիրք­ եւ ­հարց­մունք ­տէր ­Մի­քայէ­լի­ Ան­տի­ո­քու­ ե­պիս­կո­պո­սի­ ի ­մե­ղա­ւո­րէս ­Վար­դա­նա.

— ­4ա [­Ցան­կ ­հարց­ման­ց] — Ա.­ Ե­թէ­ որ­պի­սի­ աւ­րի­նա­կաւ­ է ­մարդս ­պատ­կեր­ Աս­տու­ծոյ...­ Ե.­ Ե­թէ­ որ­չափ­ է ­մա­հու ­մեղքն...

— ­4ա—9ա [­Թուղթ­ առ ­Մի­քայէլ­ Ան­տի­ո­քու­ ե­պիս­կո­պոս] — Ո՜վ ­գե­րա­պա­տո­ւե­ալդ յԱս­տու­ծոյ­ եւ­ ի մարդ­կա­նէ...­

ա. ­9ա—1­5ա ­Հար­ցումն ­տէր ­Մի­քայէ­լի, ­թէ­ որ­պի­սի՞­ աւ­րի­նա­կաւ­ է ­պատ­կե­րա­կից­ եւ ն­ման­ ­մարդս­ Աս­տու­ծոյ — ­ԶԱս­տո­ւած­ ա­նեղ­ եւ­ ան­պա­րագ­րե­լի­ եւ­ ան­հա­սա­նե­լի­ ու­սու­ցին ­մեզ­ ա­մե­նայն­ Աս­տո­ւա­ծա­շունչ գիրք...

բ. 1­5ա—22բ­ Ե­թէ ­հո­գիք ­մարդ­կան­ այժմ­ որ­պէ՞ս կան­ եւ­ ու՞ր­ են ­կա­յան­ք ­նո­ցա — Ո՜վ­ որ­դի ­հո­գե­ւոր, տէր ­Մի­քայէլ...

գ. 22բ—9բ­ Ե­թէ ­զի՞նչ­ է­ ա­ղաւ­թին­ եւ ­կամ­ ո՞ր­չափ­ է ­սահ­ման­ ­նո­րա­ եւ ­զի՞նչ ­շահ­ առ­նէ ­մեզ — ­Գի­տա­ցիր,­ ո՜վ­ աս­տո­ւա­ծա­րե­ալ­ ա­ռաջ­նորդ, ­զի ­մեծ ­բա­րի­ է ­խո­կալ­ յաւ­րէնս­ Աս­տու­ծոյ...

դ. 29բ—33բ­ Ե­թէ ­զի­ա՞րդ­ ե­րե­ւին ­սուրբքն ­մարդ­կան­, ­թէ ­կա­րեն ­գալ­ առ ­մեզ­ ի ­հան­դեր­ձե­ալ­ աշ­խար­հէն — Յա­ռա­ջին ­հարցն ­բա­զում քն­նու­թիւն­ ե­ղեւ­ այս­պի­սե­ացս...­

ե. 33բ—4­1ա­ Ե­թէ­ ո՞ր­ է ­մա­հու ­չափ ­մեղքն­ եւ ­կամ­ ըն­դէ՞ր Ք­րիս­տոս­ եր­կըն­չէր­ ի ­մա­հո­ւա­նէ,­ եւ ­թէ ­զի՞նչ­ է դ­ժոխքն­ եւ­ ու՞ր­ է — Է ­թէ ­քա­նի ­զար­մա­նա­լի­ եւ հ­րա­շա­փառ­ է ­խոր­հուրդն...

3. 4­1ա—51գ Խ­րատք յԱս­տո­ւա­ծա­շունչ ­գը­րոց­ եւ ­պարզ ­բա­նիւ­ յայտ­նումն ­բա­րոյն­ եւ ­չա­րին, ­զոր ­մե­ղա­ւոր ­հողս­ եւ ­հին ­խա­բե­բայս ­Վար­դան­ Աս­տու­ծով­ յար­մա­րե­ալ գ­րե­ցի՝­ ի խնդ­րե­լոյ­ եւ­ յա­ղա­չե­լոյ ­Թա­թէ­ո­սի շ­նոր­հա­զարդ ­քա­հա­նայի — Ո՜վ­ որ­դե­ակք, ­վեր­ջին­ է ­ժա­մա­նակս...

4. 51բ—6­1ա ­Վաս­ն դ­ժո­խոցն­ եւ­ ան­քուն­ որ­դեանցն... ­զոր ­մե­ղա­ւորս ­Վար­դան­... գ­րե­ցի...­ յա­ղա­չե­լոյ­ եւ խնդ­րե­լոյ... ­Սի­մէ­ո­նոյ կ­րաւ­նա­ւո­րի — Ո՜վ ­քա­հա­նայք­ եւ ­ժո­ղո­վուրդք­ Աս­տու­ծոյ, ­գի­տա­ցիք­ եւ ­միտ­ ա­ռէք ­զայս...

5. 6­1ա—109բ Սր­բոյն­ Ա­թա­նա­սի­ ար­քե­պիս­կո­պո­սի­ Ա­ղէք­սան­դ­րու ­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք ­Կիւր­ղի. Յա­ղագս ­մա­կա­ցու­թե­ան­ եւ ­հան­ճա­րոյ... — ­Հե­տե­ւումն ­հա­մա­րիմ­ ե­րիս ­բան­ս­ ընդ­ Աս­տու­ծոյ...

6. 109բ—1­2ա ­Տե­առն Յո­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նի Յա­ղագս­ ե­թէ ­չիք­ ինչ,­ որ ­զա­ռա­քի­նու­թիւնն վ­նա­սէ,­ աւ­րի­նա­կաւ սր­բոցն — ­Բա­զում ­պատ­կերք ­կան­ ի ­գիրս­ ա­ռա­քի­նի­ ինչ ­վա­րուց...

7. 112բ—7բ­ Ա­նա­նի­այի­ ա­ռա­քե­լոյ (Նա­րե­կաց­ւո՞յ) ­Վաս­ն ­խո­նար­հու­թե­ան­ — Արդ,­ որ­պէս­ ա­սէ­ ա­ռա­քե­ալ,­ ա­մե­նայն ­խո­նար­հու­թե­ամբ զ­մի­մե­ան­ս ­լաւ ­հա­մա­րե­ալ, ­քան­ ­զան­ձինս...

8. 117բ—2­2ա ­Նո­րին­ Ա­նա­նի­այի­ ա­սա­ցե­ալ Վասն ­համ­բե­րու­թե­ան­ եւ ­խա­ղա­ղու­թե­ան­ — Արդ, յոր­ժամ մարդն շ­նորհս­ առ­նու յԱս­տու­ծոյ­ ի­մաս­տու­թե­նէ­ եւ­ եղ­կե­լի...

9. 12­2ա—7ա ­Սուրբ ­հաւրն ­Թէ­ո­փի­լի­ո­սի Յա­ղագս­ ար­տա­սո­ւաց­ ա­սա­ցե­ալ­ է — Յոր­ժամ ­միտքդ զ­բա­ղե­ալ լի­նի­ եւ ­կա­միս­ որ­ ի զղ­ջումն­ ա­ծես...

10. 12­7ա—9ա ­Նո­րին.­ Ի ­նոյն ­բան­ — Արդ, ­պարտ­ է յի­շել ­վաս­ն­ այնր­ ար­դա­րու­թե­ան­, ­զոր­ ե­րէկ­ ա­սա­ցի...

11. 129բ—3­5ա ­Տե­առն Յո­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նոյն­ ա­սա­ցե­ալ­ է ­Վաս­ն զ­գու­շու­թե­ան­ ի ­սուրբ ­խոր­հուրդն մեր­ձե­նա­լոյ — ­Սոս­կան­ ոս­կերք­ իմ ­դո­ղու­թե­ամբ­ եւ սար­սա­փէ­ ան­ձն­ իմ...

12. 13­5ա—8բ Սր­բոյն­ Եփ­րե­մի­ ա­սա­ցե­ալ­ է Յա­ղագս ­պա­հոց — Ազ­դոյ­ եւ­ աւկ­տա­կար­ եւ ­կա­րե­ւոր­ են պա­հոց պն­դու­թիւնք...

13. 138բ—4­4ա ­Նո­րին­ Եփ­րե­մի­ ա­սա­ցե­ալ­ է Վասն­ ո­ղոր­մու­թե­ան­ — ­Տես­ որ­չափ ­զաւ­րու­թիւն­ է­ ո­ղոր­մու­թիւնն...

14. 14­4ա—5­1ա Յո­հա­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նի ­Վաս­ն հան­դեր­ձե­ալ ­դա­տաս­տա­նին — ­Պար­տա­պան­ եմք,­ ով սի­րե­լիք, զ­մի­մե­ան­ց ­բեռն ­բառ­նալ...

15. 15­1ա—62բ [«Յով­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նի ­Ճառ ­մե­ռե­լոյն» ­ձեռ. 613, 92 բ] — Արդ,­ ե­թէ ­կա­միք ­խաւ­սիմ­ ընդ­ ­ձեզ ­սա­կաւ ­մի ­բան­ ­նը­մա­նա­ւոր...

16. 162բ—7ա­ Այս­ է ­հա­ւա­տոյ ­դա­ւա­նու­թիւնն­ ուղ­ղա­փառ ք­րիս­տո­նէ­ից — ­Հա­ւա­տամք­ ի ­մի­ Աս­տուած,­ ի ­Հայրն­ ա­մե­նա­կալ...

17. 16­7ա—7­0ա­ Ա­ղաւթք­ իւ­րա­քան­չիւր­ ան­ձին հա­ւա­տա­ցե­լոց­ ի Ք­րիս­տոս։ ­Տե­առն ­Ներ­սէ­սի­ ա­սա­ցեալ­ է ­մաղ­թան­ք­ առ ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թիւնն — Հաւատով խոստովանիմ...

18. 17­0ա—1ա ­Խոս­տո­վա­նու­թիւն ­հա­ւա­տոյ ճշմա­րիտ ք­րիս­տո­նէ­ից, ­զոր ­պարտ­ է­ ի ­ժամ ­վաղ­ճա­նին, ­նախ­քան­ զ­հա­ղոր­դելն, ­խոս­տո­վա­նես­ցի­ եւ­ ա­պա ­հա­ղոր­դի — ­Հա­ւա­տով ­խոս­տո­վա­նիմ զ­քեզ,­ ա­մե­նա­սուրբ­ Եր­րոր­դու­թիւն...

19. 17­1ա—5ա­ Ա­ղաւթք Յո­հա­նու ­Հայոց ­վար­դա­պե­տի («Սար­կա­ւա­գի». ­ձեռ. 1572, 23­6ա) — ­Հայր ­Տե­առն ­մե­րոյ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի,­ որ ­զա­մե­նայն ­գո­յա­ցու­ցեր­ յա­նէ­ից...

20. 17­5ա—6ա ­Խոս­տո­վա­նու­թիւն ­զոր ­պարտ­ է­ ու­սա­նել­ ամ­են­այն ք­րիս­տո­նէ­ի — ­Խոս­տո­վա­նիմ­ ա­ռա­ջի­ ա­մե­նա­սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­ն­ եւ­ ա­մե­նայն սր­բոց­ երկ­նա­ւո­րաց­ եւ­ երկ­րա­ւո­րաց...

21. 17­6ա—8ա­ Ա­ղաւթք­ առ ­Հայրն­ ա­մե­նա­կալ — Ա­րա­րիչ ­բո­լո­րից­ Աս­տո­ւած, գ­թա­ ի վշ­տա­ցե­ալս,­ ո­ղոր­մե­ա­ ան­կե­լոյս...

22. 17­8ա—8­0ա [Յով­հան­նու] ­Գառ­նե­ցոյն­ ա­սա­ցե­ալ­ է­ Առ­ Որ­դի — Որ­դի­ Աս­տու­ծոյ ճշ­մա­րիտ,­ որ ­վաս­ն փր­կու­թե­ան­ ­մար­դկան­ ե­ղեր­ որ­դի ­մար­դոյ...

23. 18­0ա—1բ ­Պա­ղա­տան­ք­ առ ­Հո­գին ­Սուրբ. Սար­կա­ւա­գին — Ան­բա­ւե­լի­ եւ ­բազ­մա­զան­ շ­նոր­հաց­ ա­ռա­տա­պէս ­մա­տա­կա­րար...

24. 181բ­ Ա­ղաւթք­ առ ­Խաչ­ն­ աս­տո­ւա­ծըն­կալ — Պ­սակ­ ան­հա­սա­կան­ գլ­խոյն Յի­սու­սի, ­միջ­նորդ փր­կու­թե­ան­ ­մե­րոյ...

25. 18­2ա—3ա­ Ա­ղաւթք­ առ ­Սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն — Ակն­ ա­րե­ւու­ եւ­ ա­թոռ ­փա­ռաց,­ ա­մե­նա­սուրբ ծնաւղ­ Աս­տու­ծոյ՝ ­Մա­րի­ամ...

26. 18­3ա—4ա Գ­րի­գո­րի ­Նա­րե­կա­ցոյն­ ա­սա­ցե­ալ­ Ա­ղաւթք ­վաս­ն ­ջեր­ման­ եւ­ ընդ­դէմ ­դի­ւաց — Արդ,­ այս­քա­նե­աց­ ան­բա­ւից հ­րա­շից ­հան­դեր­ձիչ Հայր­ ա­մե­նաս­տեղծ...

27. 18­4ա—5ա [­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք

(= ­Մեկ­նու­թիւն ­Հայր ­մե­ր-ի)] — ­Զի՞նչ ­զաւ­րու­թիւն­ է ­տե­առ­նու­սոյց­ ա­ղաւ­թիցն։ ­Հայր ­մեր­ որ յեր­կինսդ­ ես... ­Պա­տաս­խա­նի.­ Ա­ղաւթքն՝ ­խաւսք­ ընդ­ Աս­տու­ծոյ ­թարգ­մա­նի...

28. 185բ—7ա [­Թէ­ ո՞վ ­կար­գե­աց զ­Սուրբ­ Աս­տուածն ­խա­չե­ցար­, ա­սելն] — Իս­կ զ­Սուրբ­ Աս­տո­ւածն խա­չե­ցար­ ա­սելն­ ի ­մե­ծէն­ Ինք­նա­տե­ա­ Աս­տո­ւա­ծազ­գե­ցէն­ ե­դաւ...

29. 18­7ա—9­0ա ­Հար­ցումն­ Ա­շո­տոյ՝­ որ­դոյ ­Սըմ­բա­տայ ­թա­գա­ւո­րին­ եւ ­պա­տաս­խա­նի­ Եզ­ն­կայ ­Հայոց ­վար­դա­պե­տի ­Կող­բա­ցոյ — ­Թա­գա­ւորն­ ա­սէ. ­Զի՞նչ­ է­ Ա­ռա­ջա­ւո­րին ­խոր­հուրդն։­ Եզ­նակ­ ա­սէ. ­Բա­զում ­խոր­հուրդ­ ու­նի...

30.19­0ա—5բ ­Նոյն­ Եզ­նա­կա ­վար­դա­պե­տի Խրատք — Աս­տո­ւա­ծա­սէրն­ իւր ­կա­մացն­ որ­պէս թշ­նա­մոյ զ­գու­շա­նայ...

31. 195բ—20­1ա ­Սուրբ հաւրն ­Մաշ­տո­ցի Խ­րատ­ ո­գէ­շահք — ­Նախ­ եւ­ ա­ռա­ջին. ­մի­ ինչ ­պա­հեր յերկ­րա­ւո­րացս...­ որք ­գի­տէ­ին­ եւ ջն­ջե­ցին ­զա­նուն ­նո­րա­ ի ­պա­տա­րա­գէն յԵ­րու­սա­ղէմ։

19­9ա­ է­ջում ­բաց­ է ­թող­նո­ւած ­մի ­հա­տո­ւած­ եւ նշուած գրչից. ­«Ի­ յետ Գ թղ­թի ­գիտ­ ու ­կար­դայ»։ ­Տե՛ս 20­2ա «Մի­այ­նա­կեց ­կա­մե­ցաւ ­լի­նել­ ընդ­ կ­նոջ...»։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

22բ­ Ով ­սուրբ­ ըն­թեր­ցողք,­ ա­ղա­չեմ­ ես՝ ­մոխ­րա­թա­ւալ ­ծե­րուկս,­ որ ­զիս ծ­նո­ղիւք­ եւ­ ա­մե­նայն ­զար­միւք յի­շէք ­Տէր­ ո­ղոր­մաիւ (ն­ման­՝ 29բ, 4­1ա, 6­1ա, 109բ­ եւ­ այ­լուր)։

51գ (Ձու­լո­ւած ­Վար­դան­ Այ­գեկ­ցու յի­շա­տա­կագ­րու­թե­ա­նը)...­ եւ ­մեղ­սա­թա­ւալ ­Տաւ­նա­կա­նայ...

12­2ա­ Ո­րոյ ­տա­ցէ ն­մա ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­Հո­գի,­

Որ ­զայս ­գիր­ ըն­թեր­ցի,

­Խո­կալ ­միշ­տ­ ի ­բա­րի,­

Եւ ­մեզ­ ա­սել. ­Տէր­ ողոր­մի։

138բ­ ­Մա­քուր ­մաղ­թա­նաւք ­սըր­բոյն­ Եփ­րե­մի,

­Տէր, ­թո­ղու­թիւն շնոր­հե­ա ­Քոյ ­ծա­ռայի,

­Մե­ղա­ւոր գ­ծո­ղի­ եւ ­մե­րոցն­ ա­մե­նայ­նի,­

Եւ ­կար­դա­ցաւ­ղի­ եւ լ­սաւ­ղի­ եւ ­զԱ­մէնն­

ա­սո­ղի։

20­1ա ­Փառք... // (201բ)...

Գ­րե­ցաւ ­գիրս­ այս­ ի ­Խո­րին­ ա­նա­պա­տիս,­

Ի հռ­չա­կա­ւոր­ եւ­ ի ­սուրբ­ ուխ­տիս,­

Ընդ ­հո­վա­նե­աւ ­Սուրբ ­Կա­րա­պե­տիս­

Եւ ­կեն­սա­բեր ­Սուրբ Ն­շա­նիս,

­Ձե­ռամբ յոգ­նա­մե­ղիս՝

­Տաւ­նա­կան­ ­մե­ղա­պար­տիս։­

Արդ, յե­րես­ ան­գե­ալ­ ա­ղա­չեմ ­զա­մե­նե­սե­ան­,­ որք­ ըն­թեռ­նուք, յի­շե­ցէք զ­մե­ղա­պարտ ­ծե­րուկս­ ա­մե­նայն մեր­ձա­ւո­րաւք­ եւ­ ա­մե­նայն ­զար­միւք՝ ­կեն­դա­նե­աւք­ եւ նն­ջե­ցե­լաւք,­ եւ զ­մեր ­տէր ­Կի­րա­կոս­ ե­պիս­կո­պոս,­ եւ զմի­ա­բան­քս­ ա­մե­նայն,­ ի խնդ­րոյ ­դե­ռա­բոյս կ­րաւ­նա­ւո­րիս՝ զ­Սի­մէ­ոնս ծ­նո­ղիւք­ եւ­ ա­մե­նայն ­զար­միւք։­ Եւ­ որ­ ըզ­մեզ յի­շէ սր­տի մ­տաւք, յի­շե­ալ ­լի­ցի յո­ղոր­մու­թիւնն­ Աս­տու­ծոյ։­ Ո­րում ­փառք­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։ Գ­րե­ցաւ­ ի թ­վին Պ­ԿԷ (1418)։­

Արդ,­ ա­ղա­չեմ կր­կին ­զա­մե­նե­սե­ան­,

Որ ­զայս ­գիրս­ ըն­թեր­ցի,

Գ­րոյս ­մե­ղա­դիր­ ոչ ­լի­ցի,­

Եւ­ որ յի­շէ զ­մեզ­ ի ­բա­րի,

­Նոյն­ եւ­ ինքն յի­շես­ցի։­Եւ­ որ ­զայս գր­կունքս­ ընդ­ ­ձե­ռամբ­ ու­նի­ցի,­ ա­ղա­չեմ, ­զի ­հա­նա­պազ­ ըն­թեր­ցի, ­զի­ որ­չափ­ ըն­թեր­ցի,­ այն­չափ ­տա­րոյ­ իւր ­մեղքն­ եւ­ իւր ծ­նո­ղացն­ եւ­ ա­մէն ­զար­միցն ­թող­ցի, ­նոյն­պէս­ եւ լ­սողն­ այսմ ­տա­ռի,­ եւ ­Տէրն­ ա­մե­նե­ցուն ­մեզ­ եւ ­ձեզ­ ո­ղոր­մես­ցի.­ ա­մէն,­ եւ­ որ ­զԱ­մէնն­ ա­սէ.­ ա­մէն։

602

Գ ­Ր Ի ­Գ Ո Ր  ­Տ Ա ­Թ Ե ­Վ Ա ­Ց Ի

  Ք Ա ­Ր Ո Զ ­Գ Ի Ր Ք

ԺԵ — XV

Գ­ՐԻՉ՝ ­Ղա­զար։

­ԹԵՐԹ՝ 139. չ­գ­րո­ւած՝ ­1աբ, 3բ—4բ, 26բ, 30բ—1ա, 139բ։ ՊՐԱԿ՝ 1×4­+Ա­—Ի­Բ×12 ­(Ա­ 2, Բ 8, Դ, ԺԴ 5, ԺԳ 4,­ Ե—ԺԲ չիք)+1×3։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17,7×13,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն, մի­ա­սիւն՝ ­2ա—3ա, 13­7ա—9ա։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր, նօտր­գիր՝ ­2ա—3ա, 13­7ա—9ա։ ­ՏՈՂ՝ 33։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1, ­թուղթ ­վեր­ջից։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ վ­նա­սո­ւած. ­մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր (տե՛ս, պ­րա­կա­հա­շի­ւը), 13­7ա—9ա, լ­րա­ցո­ւած ԺԶ ­դա­րում,­ իս­կ ­2ա—3ա՝ ­ԺԷ։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած­ եւ ­ցե­ցա­կեր։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒԹՅԻՒՆ

— ­2ա—3ա ­Ցան­գ­ է ­ժո­ղո­վա­ծու ­Քա­րոզ­գր­քոյս — Ա. ­Վաս­ն Ժ—բա­նե­ան­ օ­րի­նացն... ԼԶ. ­Քա­րոզ ­Մե­ծա­տանն­ եւ ­Ղա­զա­րու։

­Ցան­կը լ­րա­ցո­ւած ­ԺԷ դ., ­նօտրգ­րով։ Ն­շո­ւած 36 քա­րոզ­նե­րից 25­-ը Ձ­մե­ռան­ ­հա­տո­րից­ են, 5­-ը՝­ Ա­մա­ռան­,­ իս­կ 6­-ը՝­ այլ (տե՛ս Բ)։­

Ա. [­Քա­րոզք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]

1. [­Քա­րոզք­ յա­ռա­ջին ­հա­տո­րէ]

­Տե՛ս Ձ­մե­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1740,­ Ա­—Ե/­չիք։ Զ/42բ—4ա (քա­ղո­ւա­ծոյ, ս­կ. «Հարց. ­թէ ­վաս­ն­ է՞ր­ ի ­Բեդ­ղե­էմ ծնաւ...»)։­ Է­—Ը/­չիք։ Թ/43բ—9ա։ Ժ—ԺԲ/­չիք։ ԺԳ/49ա—54բ։ ԺԴ/54բ—8բ։ ­ԺԵ—ԺԶ/­չիք։ ­ԺԷ/58բ—63բ։ ­ԺԸ­—Ի­Ա/­չիք։­ ԻԲ/63բ—7բ։­ ԻԳ/67բ—71բ։­ ԻԴ/71բ—7ա։­ Ի­Ե/­չիք։­ ԻԶ/77բ—80ա։­ Ի­Է/8­4ա—6բ։­ ԻԸ/­չիք։­ ԻԹ/8­0ա—4ա։ Լ—ԼԵ/­չիք։ ԼԶ/86բ—91բ։ ­ԼԷ—ԿԳ/­չիք։ ԿԴ/91բ—5ա։ ­ԿԵ/­չիք։ ԿԶ/95ա—9ա։ ԿԷ/99ա—103բ։ ԿԸ/­չիք։ ԿԹ/103բ—7բ։ Հ—ՀԲ/­չիք։ ՀԳ/107բ—11բ ՀԴ—ՀԷ/­չիք։ ­ՀԸ/111բ—6ա։ ՀԹ/­չիք։ Ձ/116ա—2­0ա։ ՁԱ/12­0ա—3բ։ ՁԲ/123բ—6ա։ ՁԳ/12­6ա—9ա։ ՁԴ—ՁԶ/­չիք։ ՁԷ/12­9ա—32բ։ ­ՁԸ/132բ—9ա։ (13­7ա—9ա լ­րա­ցո­ւած, ԺԶ դ.)։ ՁԹ—Ճ­ԿԱ/­չիք։

2. [­Քա­րոզք յերկ­րորդ ­հա­տո­րէ]

­Տե՛ս,­ Ա­մա­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1741.­ Ա/­չիք։ Բ/­5ա—9բ։ Գ/9բ—18բ։ Դ—ՀԶ/­չիք։ ­ՀԷ/18բ—2­1ա։ ­ՀԸ—Ձ/­չիք։ ՁԱ/29բ—3­0ա։ ­ՁԱ—ՃԼ/­չիք։ Ճ­ԼԱ/2­1ա—6ա։ ՃԼԲ—Ճ­ՁԸ/­չիք։

Բ. [­Բան­ք ­զա­նա­զան­ք]

1. 2­7աբ [­«Ե­. ­Վաս­ն մ­խի­թա­րու­թե­ան­ նն­ջե­ցե­լոց սա­կաւ­ ինչ ­բան­» (ցան­կից)] —... ­խոս­տո­վա­նու­թե­ամբ ­սուրբ ­մարմ­նոյ­ եւ­ ա­րե­ան­ն Ք­րիս­տո­սի ­հա­ղոր­դու­թե­ան­ն­ ար­ժա­նա­ցե­ալք ­մե­ռա­նին... ­հան­գուս­ցէ զ­հո­գիս ­վե­րոյգ­րե­ալ ­բա­րե­պաշ­տ­ իշ­խա­նին՝ զ­պա­րոն Յո­վա­նի­սի­ ընդ­ հո­գոցն­ ան­դ­րան­կացն...։

2. 27բ—8ա Զ. ­Վաս­ն­ յատ­կու­թե­ան­ ­գի­նոյն — ­Գի­նին ­վաս­ն­ Ե ­պատ­ճա­ռի հ­րա­ման­ ­կայ­ ի ­կա­նան­ց խ­մե­լոյ...

3. 2­8ա—9ա­ Է. Թղ­թի­ ա­ռաջ — Ար­հի­ա­կան­ գլ­խոյ­ եւ­ եր­ջա­նիկ ­պի­տի...

29բ—3­0ա ­տե՛ս­ Ա, § 2 (ՁԱ)։

4. 3­2ա—5բ Թ. [«Մատ­թէ­ո­սի ­վար­դա­պե­տի». ձեռ. 2157, 17­6ա] ­Վաս­ն նն­ջե­ցե­լոց. ­Մահ ­մե­ղա­ւո­րին ­չար­ է... — ­[Ա]րդ,­ ի ­բա­նէս­ յայս­մա­նէ ­զընդ­դի­մակն ­սո­րա ­ճա­նա­չեմք...

5. 35բ—4­0ա Ժ. Յա­ղագս­ ա­պաշ­խա­րու­թե­ան­,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ.­ Այն­պէս­ ու­րա­խու­թիւն­ ե­ղի­ցի յեր­կինս... — ­Ծա­նու­ցումն ­լի­ցի­ աս­տո­ւա­ծա­սի­րու­թե­ան­դ ձե­րում... (մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր)։

6. 4­0ա—2բ [­ԺԱ].­ Այ­լուս­տ ­բան­ Ը գլ­խով (=Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք ­վաս­ն ­մո­գուցն) —Նախ, ­թէ­ ուս­տի՞­ է­ին­ եւ յոր­մէ­ ազ­գէ...

42բ—13­9ա ­տե՛ս­ Ա, և 1։

Գ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւն ­ԺԵ դ.]

31բ [Տ­լիսմ ­վաս­ն փր­կու­թե­ան­ ա­մե­նայն­ ա­նաս­նոց] — ձ. ջ. ր. ձ. թ. ն. ջ. ր. ձ. փ։ ­Զայս տ­լիսմս գ­րէ մատբ­տի ­հողն­ եւ­ Է ­շուրջ­ ած­ ե­կե­ղե­ցոյն...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

6­7ա ­Զեղ­կե­լի գ­ծող զ­Ղա­զարս յի­շե­այ,­ եղ­բայր,­ ի բա­րի։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­1ա (Նօտր­գիր)­ Ա­րեկ,­ որ մտ­նուկ­ ի բաղ­չե­նի...

603

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

ՌՃ­ԾԸ — 1709

Գ­ՐԻՉ՝ ­Դա­ւիթ­ աբղյ. (1709 թ., 1­1ա—11­7ա, 12­0ա—20­6ա, 216—30բ, 23­3ա—45բ), ­Կի­րա­կոս ­Թալն­ցի (1709­—ի­ց յե­տոյ. 247ա—6­2ա),­ Ա­նա­նուն (1709­—ի­ց յե­տոյ՝ 21­3ա—5բ, 23­1ա—2ա)։

­ԹԵՐԹ՝ 266. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—10բ, 117բ—9բ, 154բ, 206բ—12բ, 232բ, 24­6աբ, 262բ—6բ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—Ժ×12 ­(Ա­ 10) +­ Ա­—Ը×12 (Դ 10) + 6 (3+2+15+14+16+4)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ ­լու­սադ­րոշ­մով, տար­բեր՝ 213—215, 231—232, 247—266)։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17×11։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (տար­բեր­ ըս­տ գր­չաց)։ ­ՏՈՂ՝ 19՝ 11ա—11­7ա, 22՝ 12­0ա—20­6ա, 17—21՝ 21­3ա—6­2ա։ ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­ծաղ­կա­հիւս­ ար­ծա­թա­թել ­մե­տաք­ս։

 

 

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ 15­5ա։ Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­կա­միր, ­կա­պոյտ, ­կա­նաչ, ­վար­դա­գոյն,­ ոս­կե­գոյն։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. մի ­շարք ­թեր­թեր ­խու­նա­ցած­ եւ ­ցե­ցա­կեր։ ­Կազ­մը՝ ­քեր­ծո­ւած։ Յե­տա­գա­յում լ­րա­ցո­ւած­ եւ ­վե­րա­կազ­մուած։

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1.­ ա. 1­1ա—2ա [Յա­ղագս տ­րա­մադ­րու­թե­ան­] — Տ­րա­մադ­րու­թիւն­ ա­սի ­կարգ ­մա­սան­ց­ ու­նո­ղին...

բ. 1­2աբ ­Վաս­ն ­բո­լո­րի — ­Բո­լորն­ է կր­կին...

գ. 12բ—3ա Յա­ղագս ­մաս­նա­հա­տի — ­Մաս­նա­հատ ­բո­լոր­ ա­սի...

դ. 1­3աբ Յա­ղագս ­սե­ռի — ­Սեռ­ ա­սի ­չորս ­կեր­պիւ...­

ե. 13բ Յա­ղագս ­պա­տահ­ման­ — ­Պա­տահ­ման­ եր­կու­ են­ ե­ղա­նակք...

2. 13բ—5­3ա­ Ա­րիս­տո­տէ­լի Ս­տա­գի­րաց­ւոյ  Ի ­վեր ­քան­ զ­բ­նա­կա­նացն­

ա. 1­4ա—39բ Սկզ­բունք­ եւ ­պատ­ճառք­ է­ա­կաց խնդ­րին.­ եւ­ յայտ­ է, ­թէ­ ըս­տ­ ո­րում­ է­ակք­ են — Ա­մե­նայն ­մա­կա­ցու­թիւն խնդ­րէ զս­կզ­բունս­ եւ զ­պատ­ճառ­ են­թա­կային­ իւ­րոյ...

բ. 4­0ա—5­3ա Յա­ղագս ­գո­յա­ցու­թե­ան­ — Առ­ ի­մաս­տա­սէրն ­վե­րա­բե­րի քն­նել զ­գո­յա­ցու­թիւն, ­զի­ է նախ­կին­ եւ ­պար­զա­բար­ է­ակ...

3. 5­3ա—11­7ա ­Տե­սու­թիւն քն­նու­թե­ամբ­ ա­ղօ­թից սուրբ­ ա­ւե­տա­րան­չին Յո­հան­նու,­ ի խնդ­րոյ Ս­տե­փան­նո­սի ­վար­դա­պե­տի Յա­կո­բեց­ւոյ,­ ի ­տէր ­Ներ­սէ­սէ ա­շա­կեր­տէ­ իւր­մէ­ եւ ­հո­գե­ւոր­ որ­դե­կէ — ­Գիր ­քոյոյ ­պա­տո­ւա­կա­նու­թե­ան­դ ­մի­ ան­գամ­ եւ­ եր­կիցս, ­հայր ­սուրբ,­ ե­հաս­ առ­ իս...// (56բ) [­Բան­].­ Է՞ր­ ընդ­ եղ­բարս­ ե­րա­նե­լին Յո­հա­նէս ­մե­ծաւ­ ու­րա­խու­թե­ամբ։ [­Մեկ­նու­թիւն]. Է՞ր­ ա­սէ­ եւ ­թէ յո­րում ­տեղ­ւոջ ­կամ­ ի ­քա­ղա­քի­ ոչ ն­շա­նա­կէ զլի­նելն...

4. 12­0ա—5­4ա Գ­րի­գո­րի­ ա­շա­կեր­տի­ ե­ռա­մե­ծին Յո­հան­նու­ Ո­րոտ­նեց­ւոյ ­Տե­սու­թիւն­ ի ­բան­ մար­գա­րէին,­ որ­ ա­սէ. ­Հո­գի ­Տե­առն­ ի ­վե­րայ­ իմ — ­Տե­սա­նօղն վե­հե­րե­ւակ ­տե­սու­թե­ամբ­ ի բ­նա­բար ­բար­ձունս ­գե­րամ­բար­ձե­ալ ­բարձ­րու­թե­ամբ, ­կայ­ծակ­նա­մա­քուրն շրթամբ...// (142բ) ­Հո­գի ­Տե­առն­ ի ­վե­րայ­ իմ — Ոմանք զ­տե­սու­թիւն զ­մար­գա­րէ­ու­թե­ան­ս յԵ­զե­կի­այ ­վե­րագ­րեն­ եւ ­կէսք՝­ ի ­Դա­ւիթ...

5. 15­5ա—9­9ա­ Ե­ռա­մե­ծի­ եւ­ ե­րիցս­ ե­րա­նե­ալ բազ­մաեր­ջա­նիկ­ եւ ­տի­ե­զե­րա­լոյս ­մեծ հ­ռե­տո­րի­ եւ­ ան­յաղթ ­փի­լի­սո­փայի Հայոց ­Մե­ծաց Յո­հան­նու­ Ո­րոտ­նեց­ւոյ­ ա­րա­րե­ալ ­Մեկ­նու­թիւն ­բա­նին,­ որ­ ա­սէ մար­գա­րէն. Ո՞ ս­տեղծ­ ա­ռան­ձին զ­սիրտս ­նո­ցա,­ ի միտ­ առ­նուլ ­զա­մե­նայն ­գործս ­նո­ցա — ­Ներ­գոր­ծա­կան­ իմն­ ան­խա­փան­ բ­նա­ւո­րե­ալ­ են ­միտք ­սակս մշ­տա­շարժ գո­լոյն...// (156բ)­ Ո՞ ս­տեղծ­ ա­ռան­ձին զ­սիրտս ­նո­ցա... — Իս­կ­ Ո ­բառդ ­հի­ա­ցա­կան­ է...

6. 19­9ա—20­6ա ­Թուղթ ­Դի­ո­նի­սի­ո­սի­ առ ­Տի­մո­թէոս­ ա­շա­կերտն ­Պօ­ղո­սի­ ա­ռա­քե­լոյն Յա­ղագս ­մա­հուան­ն ­Պետ­րո­սի­ եւ ­Պո­ղո­սի­ ա­ռա­քե­լոցն Ք­րիս­տո­սի — Ով­ ա­շա­կերտ­ աս­տո­ւա­ծային­ եւ­ որ­դի ­հո­գե­ւոր, ­սիրտ­ եւ ­խոր­հուրդ, ­կա­տա­րել ­կա­մաց ­նո­րա...

7. 21­3ա—5բ Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ — Ար­տա­քին­ ի­մաս­տա­սերքն­ այս­պէս­ ա­սա­ցին. Բ­նու­թիւն ­տե­սակն­ է,­ որ­ ե­րե­ւի, ­մար­դոյն բ­նու­թիւն­ է­ եւ ­ձի­ոյն ­տե­սակն՝ ­ձի­ոյն բ­նու­թիւն... /// (213բ)­ Իս­կ­ ի ­վե­րայ­ Աս­տու­ծոյ ­զայս­պի­սի ­բան­ս քն­նել­ յան­դգ­նու­թիւն­ է...

8. 21­6ա—7բ ­Կար­գա­ւո­րու­թիւն ­ցուց­ման­ օրհ­նու­թե­նա­բեր ­ցու­ցա­կիս... [Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ ­Գիրք Հարց­ման­ց, ­հա­տոր Թ, պ­րակ ծզ] — Ե­րա­նել­ւոյն ­Մով­սէ­սի ­թարգ­ման­չի,­ որ­ էր գ­րիչ սր­բոյն ­Սա­հա­կայ ­հայ­րա­պե­տի ­Հայոց...

9. 21­8ա—4­0ա ­Ցան­կ Յայս­մա­ւու­րիս­ ըս­տ­ այ­բու­բե­նից. ­վաս­ն ­դիւ­րաւ գ­տա­նե­լոյ զ­պատ­մու­թիւն վկայիցն սր­բոց ­մար­տի­րո­սաց, ­զոր­ եւ ­կա­միս — Ա­բու­դի­մո­սի վ­կայիցն՝ 0­գոս­տո­սի Ի­Ե... Ք­րիս­տի­նե­ա կու­սին՝ Յու­լի­սի­ ԻԳ...

10.­ ա. 240բ ­Հա­մա­ձայ­նու­թիւն ­չո­րից­ ա­ւե­տա­րան­չացն — Ի ­հինգ ­տեղ­ւոջ ­չորս­ ա­ւե­տա­րա­նիչքն ­հա­մա­ձայ­նին ­մի­մե­ան­ց...

բ. 24­1ա [­Նա­խադ­րու­թիւնք­ Ա­ւե­տա­րա­նաց] — Մատ­թէ­ոս գ­րե­աց ­զԱ­ւե­տա­րան­ս­ իւր... ­Մար­կոս հ­րա­մա­նաւ ­Պետ­րո­սի... ­Ղու­կաս­ ա­րո­ւես­տիւ բ­ժիշ­կ ­գո­լով... 241բ Յով­հան­նէս­, որ­ եւ­ Որ­դի­ Ո­րոտ­ման­...

11.­ ա. 24­2ա­ Այս­ են ­թա­գա­ւո­րաց­ ա­նո­ւան­քն Պար­թե­ւա­ցոց­ եւ­ ի ­Հայոց ­[Ա­—ԻԸ] — Ա. Հ­րա­չէ...­ ԻԸ.­ Ար­տա­շէս։

բ. 24­2աբ­ Այս­ են ­թա­գա­ւորք ­Հայոց ­վեր­ջինք,­ որ­ են ­Բագ­րատ­[ու­նիք],­ որ­ Ա­նի ­քա­ղաք ­թա­գա­ւո­րե­ցին [Ա—ԺԲ] — Ա—Բ.­ Ա­շոտ­ որ­դի Սմ­բա­տա... ԺԲ. ­Դա­ւիթ։

12. 24­2աբ [­Գու­շա­կու­թիւն] — ­Բա­զում քն­նե­ալ­ եւ ­փոր­ձե­ալ­ ա­ռա­քե­ցի­ առ ­քեզ՝ ­գիր­ ու­նե­լով ­զա­ղու­սե­ակդ շ­նոր­հա­լի...­

Սկզ­բում­ ա­ղիւ­սակ. ­հո­րի­զո­նա­կան­՝ «ԹԱ—ԹԹ»,­ ուղ­ղա­հայե­աց ­վա­րից ­վեր՝ ­«ԱԱ—ԹԱ»։

13. 243բ—6­2ա [­Բան­ք ­տօ­մա­րա­կան­ք]­

ա. 243բ ­Զի­ջումն ­գե­րա­զան­ց ­լու­սոյն­ այս­պէս­ ա­րա — ­Կալ զ­վե­րա­դիրն ­Հո­ռո­մոց­ եւ­ երթ Գ–Գ...

բ. 24­4աբ­ Ան­շարժ­ ե­ղա­նակքն — Յուն­վա­րի­ Ա ­Կա­ղան­դ­ է, Զ Յայտ­նու­թիւն­ է...

գ. 24­5ա Զ­կարճ ­գիր ­տա­րոյքս­ այս­պէս­ ա­րա — ա­ղիւ­սակ Վե­րի ­կար­միր ­գիր՝­ Է (7) — ե­րե­ակն­ է... 

դ. 245բ [­Վե­րա­դիրք ­Հո­ռո­մոց ա­ղիւ­սակ] — ­Կալ զհն­գե­ակն­ եւ Զ­-ե­ակն ­մի­ա­ւո­րե­ա... ­

14. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք 1709 թ. յե­տոյ]­

ա. 247­ աբ [Խ­րատ Շ­-ե­կի] — ­Վաս­ն ­զի ­Զատ­կին Մար­տի­ Ի­Ա­—էն­ եւ­ Ապ­րի­լի ­մինչ­ ի­ Ի­Ե­—է­ն ­դուրս ­չի­ ե­լա­նել... /// (247բ) Եւ ­դար­ձե­ալ­ այս­պէս­ առ­նեմք. ­Կալ­նումք զ­Հայոց ­թո­ւա­կան­ն ՌՃ­ԾԵ (1706)...

­ 247բ գրչից ­«Ե­ւ զ­սա­կաւ­ աշ­խա­տօղս­ ի ս­մայ՝ զԿի­րա­կոս ­վար­դա­պետս ­Թալն­ցի,­ որ­ եւ ­զայս խ­րատս շի­նե­ցի,­ որ ­դիւ­րին­ եւ ­հեշ­տա­լի­ է լ­սո­ղաց­ եւ ­գի­տո­ղացն։­ Եւ յի­շողք ­մի­ով­ ո­ղոր­միւ՝ յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ի Ք­րիս­տո­սէ­ աս­տ­ եւ­ ի ­հան­դեր­ձե­ալն.­ ա­մէն»։

բ. 247բ—6­2ա­ Այս­ է ս­կիզ­բն Շ­—ե­կի։ ­Վե­րի կարգն ­կար­միր ­պի­տեր­ ա­մէնն։

­Խո­րագ­րին­ յա­ջոր­դում­ են­ ա­ղիւ­սակ­նե­րը (248ա—62ա)։­ Ա­ղիւ­սակ­նե­րի ­ներ­քե­ւում՝ «ԺԹ­—ե­ակ ­լուս­նի»։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

11­7ա Գ­րե­ցաւ ­ձե­ռամբ ­Դա­ւիթ­ ա­բե­ղայի ՌՃ­ԾԸ (1709) ­թո­ւին։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. 247բ (1709­—ի­ց յե­տոյ,­ յա­ւե­լագ­րող ­Կիր­ա­կոս վրդ. ­Թալնց­ւոյ. ­տե՛ս)։

2. 11­7ա (1726 թ., շ­ղա­գիր) Յի­շա­տակ­ է ­գիրք Աս­տա­պա­տե­ցի ­Կի­րա­կոս ­վար­դա­պե­տին թվ[ին] ՌՃ­ՀԵ (1726)­—ի­ն։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 11­7ա Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­Կի­րա­կոս վար­դա­պետ, ՌՃ­ՀԷ (1728)։

 

604

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ­

ԺԸ — XVIII

Գ­ՐԻՉ՝­ Ա­նա­նուն (1712­—ից­ յա­ռաջ), ­Պետ­րոս սրկ. (1712—1719 թթ.)­, Ան­տօն վրդ. (1719­—ի­ց յե­տոյ)։ Ս­տա­ցող՝ ­Պետ­րոս սրկ.,­ Ան­տօն վրդ.։

­ԹԵՐԹ՝ 205+2 (կրկ. 7, 191). չ­գ­րո­ւած՝ 37բ—8ա, 58բ, 198ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×3+7×8 (բա­ցի­ ա­ռա­ջի­նից, ­միւս­նե­րը ­զոյգ ­հա­մար­նե­րով՝ Բ/Գ...ԺԲ/ԺԳ) + 19×8 (Ժ 4)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,8×10,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ նօտրգիր ­(ա­նա­նուն գր­չի՝ 5­9ա—197բ, ­Պետ­րոս գր­չի՝ ­6ա—57բ, 198ա—204բ,­ Ան­տօն գր­չի՝ ­1ա—4բ)։ ­ՏՈՂ՝ 16՝ 5­9ա—197բ, 18—21՝ 1ա—5­8ա, 198ա—204բ։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռնա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ս­պի­տակ կ­տաւ, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ ­ծաղ­կադ­րոշմ ­կար­միր կտաւ, ստո­րին ­լու­սան­ցա­կո­ղին ս­տա­ցո­ղի­ ա­նու­նը ­«Ան­տօն»։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թիւ­նից ­լու­սան­ցային ­մա­սե­րը՝ ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­մի ­քա­նի ­տեղ ­ցե­ցա­կեր­ եւ ­թա­նա­քի ­ճա­պա­ղում։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ­թե­թե­ւա­կի ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած, ­կա­պիչ­ներն՝­ ըն­կած։

ԾՆԹ. ­Մա­տե­նիս ­հիմ­նա­կան­ ­մա­սը՝ 5­9ա—197բ գ­րո­ւած­ է­ ե­ղել 1712­—ից­ ա­ռաջ։­ Այն ­նոր ­նիւ­թե­րով լ­րա­ցո­ւել­ է 1712­—ին­ եւ յե­տա­գայ ­տա­րի­նե­րին։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1. ­1ա—4ա Ն­շա­նա­կու­թիւնք զ­գես­տուց­ եւ­ ա­րա­րո­ղու­թե­ան­ց սր­բոյ ­պա­տա­րա­գին — ­Քա­հա­նայն նշա­նա­կէ ­Տէրն ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս...

2. 4բ ­Շի­լայի ­ներ­կին խ­րատն­ այս­ է — Բ ­լիտր մա­նա­ծին՝­ Է ­քոն ­շիր­բախտ...­

Ա.  § 1—2 Գ­րո­ւած­ Ան­տօն վրդ.­—ի ­ձեռ­քով 1719­—ի­ց յե­տոյ։

Բ. 1. ­5ա—6ա ­Տաղ ԲԺ­ ա­ռա­քե­լոցն Ք­րիս­տո­սի («Ի ­Պետ­րոս») — Յան­սահ­ման­ ­ծօ­վէն մեզ ­գետք բղ­խե­ցան­, /­ Եր­կո­տա­սան­ ա­կունք ­քաղձր­ եւ­ ան­նման­...

2.­ ա. ­6ա—27բ­ Ուր­բա­թայ­գիրք ­վաս­ն բժշ­կու­թե­ան­ ­հի­ւան­դաց­ եւ­ ախ­տա­ժէ­տաց­ եւ­ ա­մե­նայն ­ցա­ւոց։­ Ե­հարց ­Սո­ղո­մոն ­մին­չեւ ­գործքն­ եւ­ ա­պա­ ա­սէ ԺԲ ­տէր­ ո­ղոր­մի,­ եւ­ ա­պայ­ ա­սէ ­զա­ղօթս ­զայս­ ի ­վե­րայ ­հի­ւան­դին — ­Կար­դամք­ առ ­քեզ...

բ. 2­8ա—30բ­ Ա­ղօթք սր­բոյն Կ­[ի]պ­րի­ա­նո­սի, ­զոր­ ա­սա­ցե­ալ­ է ­վաս­ն ­դի­ւաց­ եւ ­կա­խար­դաց­ եւ­ ա­ղան­դաց — Ես՝ Կ­[ի]պ­րի­ա­նոս, ­ծա­ռայ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի...

գ. 30բ—3բ ­Պատ­մու­թիւն Յուս­տի­ա­նէ ­կու­սին — Յայն ­ժա­մա­նա­կի ­կայր­ ի ­քա­ղաքն­ Ան­տի­ոք ­կոյս ­մի ­գե­ղե­ցիկ...

դ. 33բ—4­0ա ­Մաղ­թան­ք­ առ­ ա­մե­նայն ­սուրբս­ն­ Աս­տու­ծոյ — ­Բա­րե­խօ­սու­թե­ամբ սր­բո­հու­ յա­մէ­նօրհ­նե­ալ­ Աս­տո­ւա­ծած­նին...­

ե. 40բ—1ա­ Եւ­ ա­սէ. Որ­դի­ Աս­տու­ծոյ ­կեն­դա­նոյ­ եւ­ ի­ ա­ւար­տելն­ ա­սի. ­Պահ­պա­նու­թե­ան­ ­զա­ղօթս ­զայս — Եւ­ ես­ յա­մե­նայն ­ժամ ­զայս­ ա­սեմ, ­թէ ­հա­նա­պազ­ այս գիրքս...­

զ. 41բ—6ա­ Ա­ղօթք սր­բոյն ­Փո­կա­սու­ Ի ­վե­րայ ­հի­ւան­դաց — Ա­ղա­չեմ զ­քեզ, ­Տէր ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս...­

է. 4­6ա—50բ ­Գիր­ ա­մե­նայն ­ցեղ ­գա­նի։­ Առ ­պօղ­պատ ­դա­նակ­ ե­րեք ­բե­ւե­ռեն­ եւ ­տե­առ­նագ­րէ­ ի ­վե­րայ ­վե­րին­ եւ­ ա­սէ ­զա­ղօթս — ­Ծառ ­մի ­կայ­ ի ­մէջ­ երկ­րի,­ ո­րոշ ­ճիւղ­ ու­նէր...­

ը. 50բ—2բ­ Այլ­ ա­ղօթք ­Վաս­ն ­գա­նի­ եւ ս­քան­չե­լա­գործ ­սուրբ ն­շա­նացն Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյ ­մե­րոյ — Բա­րե­խօ­սու­թե­ամբ­ եւ­ աս­տո­ւա­ծային ն­շա­նացս Ք­րիս­տո­սի...

թ. 52բ—5բ ­Գիր­ օ­ձա­հա­րի — Ես՝ ­Պօ­ղոս ­հա­լա­ծիչ­ ե­կե­ղե­ցոյ, ­զա­ւուրս ­բա­զում...

3. 5­6ա—7բ ­(Ան­խո­րա­գիր. ­ծայ­րա­կապ՝ ­«Ի ­Պետ­րոս ­սար») — Ինձ­ օգ­նու­թիւն­ ի ­ձէնջ ­հաս­ցի /­ Ի ­փոր­ձու­թե­ան­ ­ժա­մա­նա­կի...

Բ. §1—3 Գ­րո­ւած ­Պետ­րոս սրկ­—ի ­ձեռ­քով 1712­—ի­ն։

Գ. 59­ա—197բ ­[Ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ] — ­Հար­ցումն. ­Զի՞նչ­ էր պ­տուղն,­ որ ­կե­րաւ­ Ա­դամ։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Ո­ման­ք­ ա­սեն. ­Թուզ... ­Վե­ցե­րորդ.­ Ա­ռա­քե­ալքն ­կա­նո­նե­ցին­ յա­մե­նայն ­կի­րակ­մուտս ­պաշ­տօն ­կա­տա­րել։ ­Վերջ­ է։

­Խառն ­քա­ղո­ւածք­ներ Դ—Ժ ­հա­տոր­նե­րից, ­գրո­ւած­ ա­նա­նուն գր­չի ­ձեռ­քով 1712­—ից­ ա­ռաջ։

Դ. 1. 19­8ա—9ա [­Գիր ­մե­ղա­յա­կան­ ­Ղա­րա­մի­ որ­դի ­Պետ­րոս ­սար­կա­ւա­գի] — Ես՝ ­Ղա­րա­մի­ որ­դի ­լո­կ ա­նուն ­կո­չե­ցե­ալ ­սար­կա­ւագ ­Պետ­րոս,­ յայտ­ ա­րա­րից զյան­ցան­ս­ իմ... (տե՛ս, Յի­շա­տա­կա­րան­ յե­տա­գայի)։

2. 19­9ա—20­1ա [­Պետ­րո­սի ­սար­կա­ւա­գի ­վաս­ն դի­պո­ւա­ծոց ­Նա­խի­ջե­ւան­ ­գա­ւա­ռի 1710—1719 թթ.] — Էր թ­վին ՌՃԿԲ (1713), ­փետր­վա­րի ­ԺԵ... (տե՛ս, Յի­շա­տա­կա­րան­ յե­տա­գայի)։

3. 20­1ա—4բ ­Նա­խեր­գան­. ­թուխտ­ ուր­ ա­ռա­քեն — Գլ­խոյ պ­սակ, ­բա­նա­լի շ­քե­ղայ­շուք...

Դ. § 1—3 Գ­րո­ւած ­Պետ­րոս սրկ.­—ի ­ձեռ­քով 1719­—ի­ց յե­տոյ։

 

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 197բ (1712­—ից­ ա­ռաջ) ­Վա՜յ գ­ծո­ղիս։ ­Գիր մնայ, ­մար­մին՝ ­հող­ եւ ­փո­շի ­դառ­նայ։

2. 55բ (1712 թ., ­Պետ­րոս գր­չի) Գ­ծագ­րե­ցաւ բժշկու­թե­ան­ գրկ­տե­ալս­ ի ­թո­ւին ՌՃԿ­ ու ­մէկ (1712), օգոս­տո­սի­ Ի։­ Եւ­ արդ, խնդ­րեմ­ ի ­ձէնջ, ճշ­մա­րիտ բժշ­կա­պետք Ք­րիս­տո­սի,­ որք­ ա­ռիք­ իշ­խա­նու­թիւն­ ի ­Հո­գոյն Սր­բո՝ բժշ­կել ­զախտս­ որ­դոց ­մարդ­կան­, յոր­ժամ­ ըն­թեռ­նուք, յի­շէք զ­պաս­քե­ալս­ ի ­մէջ­ աղ// (5­6ա)­տից զ­Պետ­րոս ­սար­կա­ւագս,­ որ­ եմ ­լոկ­ ա­նո­ւամբ, ­բայց ­գոր­ծովս­ եմ­ ա­պի­րատ­ եւ­ ա­պուս­տ,­ եւ ­դուք,­ ո՜վ­ ընդ­րե­ալք յԱս­տու­ծոյ, ճշ­մա­րիտ ­քա­հա­նայք ­բարձ­րե­լոյն,­ ա­նա­րատ շրթամք­ ի ­միտ­ ա­ծէք ­զիս­ ի­ յա­ղօթս ­ձեր­ եւ բժշ­կու­թիւն հո­գոյ­ եւ ­մարմ­նոյ­ ի­մոյ,­ որ­ եմ ­վի­րա­ւո­րե­ալ­ ի ­նե­տից բան­սար­կո­ւին, խնդ­րեմ ­բա­րե­րա­րէն,­ եւ ­դուք յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ի ­սուրբ շր­թան­ցն,­ որ­ ա­սաց­ ա­ւա­զա­կին. Այ­սօր­ ընդ­ իս­ ի­ցես­ ի դ­րախ­տին։ Բա­րե­խօ­սու­թե­ամբ սր­բոյն­ Ուր­բա­թայ­ եւ­ այլ­ ա­մե­նայն սր­բոց։

3. 1բ (1719­—ի­ց յե­տոյ,­ Ան­տօն վրդ­-ի­ ­1ա—4բ)­ Ես՝­ Ան­տօն ­վար­դա­պետ,­ ա­ռի­ այս ­գիրքս։­

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

198բ­ Ես՝ ­Ղա­րա­մի­ որ­դի ­լոկ­ ա­նուն ­կո­չե­ցե­ալ ­սար­կա­ւագ ­Պետ­րոս,­ յայտ­ա­րա­րից ­զյան­ցան­ս­ իմ...­ որ­ այս գե­րի ­մե­ղա­ւորս­ ա­ւագ ­սար­կա­ւագ­ է­ի, ­Սուրբ ­Շա­մու­նէ­ ե­կե­ղե­ցուն ­ծա­ռա­յու­թիւն­ առ­նէ­ի։ Յոր­ժամ­ Ը­ ամն ­բո­լո­րեց,­ ա­մէն ­պատ­րաս­տու­թիւն ­հո­գա­ցել­ է­ի,­ որ­ ի ­կարգ քա­հա­նա­յու­թե­ան­ մ­տա­նէ­ի։­ Աս­տո­ւած­ ոչ ­կա­մե­ցաւ. ­խո­տան­ է­ի,­ ի ­բաց­ ըն­կե­ցի.­ ա­մու­սինն­ իմ­ առ­ Աս­տո­ւած փո­խե­ցաւ։­ Եղ­կե­լի­ ա­տե­լոյս­ ոչ­ ու­նէ­ի ­ժուժ­կա­լու­թիւն. զա­նա­պա­կան­ զ­հո­գե­ւոր ­գան­ձս ­զա­պա­կա­նա­ցու ­կեն­ցա­ղոյս ­ծա­խե­ցի...­ Ա­հայ­ եղ­կե­լոյս ­պա­տա­հե­ցաւ­ ոչ ­թէ միայն կր­կին­ ա­մուս­նու­թե­ան­ ­մեղքն,­ այլ ­հա­զա­րա­պա­տիկ ­մե­ղան­չե­ցայ,­ որ ­մեր ­տա­ռա­պե­ալ ­գե­ղի ­մէջն մ­տայ, գրագ­րու­թիւն­ ա­րա­րի,­ ան­բար­տա­ւա­նու­թիւն­ ա­րա­րի,­ աղ­քա­տաց­ ա­րե­ան­ ­հացն//(199ա)­կե­րի, յե­րես­պաշ­տու­թեան­ ­ճա­նա­պա­րօվն գ­նա­ծի,­ իմ ­սար­կա­ւա­գու­թե­ան­ պաշ­տօն­ ու­րա­ցայ. ­վա՜յ­ ինձ։ ­Դար­ձե­ալ­ այս ­բազ­մա­պա­տիկ ­մե­ղօքս­ այլ­ ոչ ­շա­տա­ցայ... կր­կին­ ա­ւագ ­սար­կա­ւա­գու­թե­ան­ հ­րա­ման­ ա­ռի։­ Այս­պի­սի ­մե­ղօք ­շա­ղա­խել ­սար­կաւա­գու­թե­ան­ ­գործ­ եւ ­պաշ­տօն մ­տի,­ որ ­չէ հ­րա­ման­,­ այլ ­պա­տու­հաս. ­վա՜յ­ ինձ­ ա­ւուրն ­հա­տուց­ման­ ­գոր­ծոց­ ի­մոց։­ Ա­ղա­չեմ զ­ձեզ, ­հարք­ եւ­ եղ­բարք,­ ոտք ­ձեր՝ գ­լուխ­ իմ,­ ա­ղա­չե­ցէք... ­զի ­քա­ւես­ցէ ­զյան­ցան­ս­ իմ։ ­Մե­ղա՜յ, ­մե­ղա՜յ ­ձեզ, ­քա­հա­նայք­ եւ ­ժո­ղո­վուրդք, զ­գու­շա­ցէք ­չի ­լի­նի ­թէ ­լի­նիք­ իբ­րեւ ­զիս­ օ­րի­նա­զան­ձ։­

Էր թ­վին ՌՃԿԲ (1713), ­փետր­վա­րի ­ԺԵ,­ որ­ ա­մու­սինն­ իմ­ առ­ Աս­տո­ւած ­փո­խե­ցաւ,­ օրն՝ ­Բուն ­Բա­րէ­կեն­դա­նի ­կի­րա­կի։

­Դար­ձե­ալ,­ այս­տի­ ա­ռաջ, թ­վին ՌՃԾԹ (1710)­—է­ն մին­չեւ ­թիվն ՌՃ­ԿԷ (1718)­—ին ­խիս­տ ­սօվ ­սաս­տիկ­ ե­լաւ,­ որ ­մին­չեւ­ Ը ­տա­րի ­ցո­րենն ­լիտրն ­մէկ­ ա­պա­սէն մին­չեւ Բ­ ա­պա­սի ­ծախ­վեց. փառք ­բա­րե­րա­րին­ Աս­տու­ծոյ։ //(199բ) ՌՃԾԲ (1713)­—ո­ւմն ­խիս­տ ­հի­ւան­դու­թիւն­ ան­կաւ,­ որ ­մեր ­գե­ղումն ՃԾ (150) ­հո­գի ­մե­ռած. ­Տէրն Ք­րիս­տոս ­հո­գիք ­նո­ցայ­ ընդ­ սր­բոց ­դա­սին ­դա­սես­ցէ.­ ա­մէն։ ­Դար­ձե­ալ­ այսմ­ ա­մի ­մեր­ ե­կե­ղե­ցուն ­կայ­ծակ տվեց, գմ­բէթն ­քան­դեց ­վաս­ն­ իմ ­ծօ­վա­ցե­ալ ­մե­ղացն։ ­Դար­ձե­ալ­ այսմ­ ա­մի Բ ­մի­մէզ­ ե­կաւ ­Նախ­չա­վան­, ­շատ ­նե­ղու­թիւն տ­վին­ այս ­տա­ռա­պե­ալ ք­րիս­տո­նէ­ից,­ որ ­մի­այն մեր ­գե­ղին ԴՃ (400) ­թու­ման­ գ­նաց։ ­Դար­ձե­ալ­ Ե­րե­ւա­նայ ­Նախ­չա­վան­ ­խա­ներն Բ ­տա­րէն ­մի­չում Դ­ ան­գամ փոխ­վե­ցան­, ­գե­ղօ­րէ­ից ­շատ ­շատ ­խա­սա­րաթ տ­վին,­ որ գ­րե­լու ն­ման­ ­չէ։ ­Դար­ձե­ալ ՌՃԿԳ (1714)­—ո­ւմն­ Ըս­տու­պե­ցիք­ ե­կին ­դա­վի­ ա­րե­ցին, ­թէ Սմ­բա­թի­ աղ­բիւ­րի­ ար­տերն ­մերն­ է. ­շատ ­քա­շու­շաշ­ ա­րին,­ որ Բ ­տա­րի ­խա­նի բէկ­լար­բէ­կու դռ­նե­րէ ­տան­ջի նս­տե­ցինք,­ որ ԳՃ (300) թու­ման­ ­մեր ­գե­ղին ­զա­րար ­դի­պեց։ ­Դար­ձե­ալ ՌՃԿԶ (1717)­—ո­ւմն ­մի­մէզ­ ե­կաւ ­Նախ­չա­վան­, ­մէկ ­տա­րի նստեց, ­մեր ­գե­ղին ՃԾ (150) ­թու­ման­ գ­նաց։ ­Մեր ­գե­ղի գ­լուխ­ ե­կածն գ­րե­լօվ ­ճար ­չի­ ը­նիլ,­ որ յետ ­սո­րայ ­չի ­կա­րա­ցինք­ ոհ­տէն ­գալ։ Թ­վին ՌՃ­ԿԸ (1719) Յուն­վա­րի ԺԲ գե­ղօվ ­խայ­րայ­խայր, ­շա­ռայ­շառ ­մէկ­մէ­կու ­գիր տ­վինք, մու­ջալ // (20­0ա­)է­ ա­րինք, ­քէնտխ­տու­տէք գ­նա­ցինք Ղազ­բին՝ ­շա­հի ­դուռն, ­մեր ­հալն ­շա­հին­ արզ­ ա­րե­ցինք. Տէր­ Աս­տո­ւածն ­շա­հի ­թախտն ­հաս­տատ ­պա­հէ. Ես՝ ­Ջու­ղայե­ցի ս­հաթ­սազ­ ա­ղայ ­Սա­հակն,­ որ­դօվք­ եւ­ ըն­դա­նեօք ­ծաղ­կե­ալ ­պա­հես­ցէ, ­մինչ­ ի ­կա­տա­րած­ աշ­խար­հի,­ որ ­նա, ­մեզ­ ա­ռաջ­նորդ­ ե­լաւ,­ որ ­մեր ­բո­ղոքն ­շա­հի­ ա­կան­ջն ­հա­սու­ցեց, ­մեր ­գեղն ­շա­հին ­խա­զի­նին վ­րայ կտրեց,­ որ­ այլ ­Քէն­կէր­լո­ւի ­ձեռն ­չի ­կայ ­մեր ­գե­ղի վ­րայ, մեր­ ը­ռա­ղամն ­հա­նե­ցին, ­մեր ­մե­լիքն՝ ­Կա­րա­պե­տի­ որ­դի ­Մել­քոն­ էր,­ որ ­նայ­ էր ­Շա­տին դ­ռան­ն.­ ը­ռա­ղամն ­վեր­ ա­ռին։ ­Մեր ­գե­ղե­րի ­դա­րու­ղէն ­սա­հաթ­սազ­ ա­ղայ ­Սա­հա­կի­ որ­դի ­Սէ­թա­ղէն­ ը­ռա­ղա­մօվն­ ե­կին ­Թէր­վիզ, ­պատ­րաս­տու­թիւն­ է­ինք ­տե­սել,­ որ գնամք­ Ե­րաս­խափն ­դէ­մու ­[ըն]դ­ ա­ռաջ։ ­Գա­զա­նա­բա­րոյ­ ազ­գն ­Քէն­կէր­լո­ւի­ այն ­գի­շերն ԶՃ (600)­ ա­ւել ­ղօ­շուն­ ե­կին­ ե­կե­ղե­ցուն Դ ­կողմն ­պա­տե­ցին. Յայտ­նու­թե­ան­ ­պա­հոց ­կի­րա­կի ­գի­շերն­ էր, թ­րաւ ­թի­վան­կօվ ­դա­ռին­ ե­կե­ղե­ցին, ­շատ ­մարդ­ յա­րա­լու­ ա­րին։­ Այս ­վախ­տիս ­լաւ ­քա­չու­թիւն­ ա­րինք, ­ղօ­շունն փախց­րինք, յետ//(200բ­)ոյ Յա­րա­մի­շէնց 0­վա­կիմ ­գու­լու­լօվ տ­վին­ ըս­պա­նե­ցին։ Բ­ օ­րի ­թո­ղե­ցինք­ ոչ ­գեղն մտնին։­ Եզ­րիտ­նէրն­ Ե ­տուն կ­րա­կե­ցին, յե­տոյ­ ու­րիշ ­գե­ղա­ցիք­ ե­կին, ­թէ ­բա­րի­շու­թիւն ք­ցեն ­մէչ­ն. ­խափ­վե­ցան­ք, ղօ­շունն ­բե­րինք ­գեղն ­ղօ­նաղ­ ա­րինք։­ Այս­տունց ­սար­քա­լէն­ Աս­լան­—բէ­կին տ­ղան­՝ ­Մէհ­րա­լի—բէկն­ էր, Թար­խան­—բէկն­ էր։ Յե­տոյ ­գեղն ­բոզ­ղունլղ­ ըն­կաւ.­ ա­մէն ­մեր ­մարդն ­փա­խան­, ­շատ­ օ­ղու­լու­շա­ղի­ ոտ­նէր ցուրտ ­տա­րաւ։ Գ­նա­ցին մ­տին Ցղ­նայ, ­շատն ­փա­խան­ Ցղ­նայ, ­շատն ­փա­խան­ ­Քար­կապն. ­գե­ղումն ­մարդ ­չի մնաց։ ­Քէն­կէր­լուքն տ­վին ­գե­ղօվն ­ԽԱ ­բէ­լու ­տուն ­չափ­միշ­ ա­րե­ցին,­ ա­մեն­ ապ­րան­քն ­տա­րին։ ­Դեռ ­ղօ­շունն ­գե­ղումն­ էր, ­մեր ­Սէ­թա­ղէն, ­Մէ­լիքն­ ը­ռա­ղա­մօվն­ այն­ օ­րին­ ի­րի­կունն­ ե­կին ­գեղն, ­ղօ­շունն ­փա­խան­։ Գ­նա­ցինք ­մին­չեւ Բհ­րուտ, Դ­ ուղտ բռ­նե­ցինք ­մեր ­մէկ ­քիչ ­զա­տե­րօվն ­բե­րինք։ ­Մեր­ ի ­մարդ­ ա­ռաջ բռ­նել­ է­ին ­տա­րել ­Նախ­ջի­վան­, ­շատ-շատ ­գա­զայ­ ին տ­վել։­ Արզ­ ա­րե­ցինք­ Ե­րե­ւա­նայ ­բէկ­լար­բէ­կուն. յիւր ­ջառ­չի­բա­շին­ ու­ղար­կեց­ ե­կաւ Նախ­չի­վան­, ­մեր ­մարդն ­հա­նեց, ­մեզ­մէն ­տա­րած­ ապ­րան­քէն ­կէս­ն ­հա­նեց։ ­Դեռ ­ջառ­չի­բա­շին ­Քէն­կէր­լո­ւից վրէն մ­հա­սալ­ էր ­ջա­զայ­ էր­ ա­նում, ­շա­հին­ արզ­ է­ինք­ ա­րել, ­շա­հին­ ա­զաբ­բա­շին Բ ­րա­բաթ մ­հա­սալ­ ե­կին Ճ (100) ­մար­դօվ ­Նախ­չի­վան­,­ այլ ­Քէն­կէր­լո­ւի ­բէկ­լա­րին ջա­նին ­չօք­միշ­ ե­լան­, ­հենց ­զար­պօվ­ ե­կին,­ որ­ Ե­րե­ւա­նայ ­ջառ­չի­բա­շին­ այլ ­վա­խեց ­փա­խաւ։

2­4ա (1719­—ի­ց յե­տոյ)­ Ես՝ Ֆ­ռա[ն]­կուլն,­ ո[ր]­դի Շա­լաղծ ­(ա­յս­պէս)։

20­5ա (1719­—ի­ց յե­տոյ,­ այլ ­ձեռք) ­Պո­ղո­սէնց Բար­սե­ղին ­կոր­կոտն, ­բակ­լէն,­ որ տ­վիմ­ Ար­զա­նունց­ օղ­լու­շաղն,­ այս­ է. Բ ­լիտ­րէն­ Ե ­քոն ­պա­կաս ­կոր­կոտ­ է,­ Ա լիտր ­կէս ­չա­րէք ­բակ­լայ­ է, ­կէս ­չա­րէք ­բակլ­[այ] ­դախ­տակ­ է։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ 20­5աբ (Բա­ռեր­ եւ ­տա­ռեր)։

 

605

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

­

ԺԷ — XVII

Գ­ՐԻՉ, Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Կի­րա­կոս­ աբղյ., ա­նա­նունք։

­ԹԵՐԹ՝ 278 + 2 (կրկ. 1, 91)—1 (թ­ռիչք 202). չ­գ­րո­ւած՝ 3­0ա, 4­4ա—5ա, 21­4ա, 22­2ա, 27­2ա, 27­7ա։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա­—Ի­Է×12 ­(Ա,­ ԻԲ—Ի­Գ ­չիք, Բ, 13, Գ,­ Է,­ Ի 10, Դ,­ Ի­Ա 11,­ Ե 14,­ Ի­Է 8)։ ­ՆԻՒԹ՝ թուղթ, լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 15,5×10,8։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր ­(ո­չ ­միօ­րի­նակ, 1710 թ.­ յա­ւե­լագ­րող ­Մալ­խաս գր­չի՝ 39բ—43բ)։ ­ՏՈՂ՝ 17—25, խառն։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­կա­նաչ­ մետաքս, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։

 

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Breviarium. ԺԴ դ. ­Գեր­մա­նիա՞ (լա­տի­նե­րէն), 2 ­(Ա­—Բ Lectio III, IV, VI, VII: Secundum Matheum Omelium beati Ieronymi presbiteri) + 2 (Գ—Դ Lecti II, C CIII ferII), ս­տա­ցո­ւած 2 ­թեր­թե­րի­ ընդ­լայ­նա­կի­ երկ­տա­կու­մից,­ եզ­րա­հա­տո­ւած. ­տե՛ս Л. Киселева, Латинские рукописи Матенадарана, Е., 1980, с. 67—68.

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­վար. ­տեղ—տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, ­թա­նա­քի­ եւ ­ձէ­թի բ­ծեր, ­փոք­րիկ ­պատ­ռո­ւածք­ներ։ ­Պահ­պա­նակ­նե­րը խու­նա­ցած։ ­Կազ­մի ­կա­շին ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած, դռ­նա­կը վ­նա­սո­ւած, ­թի­կուն­քը ­վե­րից ­վար ­ճեղ­քո­ւած, դռ­նակի­ աս­տա­ռը՝ քայ­քայո­ւած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1. ­2ա—9բ ­[Ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ, ­հա­տոր Թ, պ­րակ ԼԲ] — ­Հարց. ­Զի՞նչ­ է­ ա­պաշ­խա­րու­թիւն։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Ա­պաշ­խա­րու­թիւն­ է ցա­ւիլ ­վաս­ն ­մե­ղացն...

2. 9բ—11բ [­Քա­րոզ­ ի ­բան­ն]. ­Ճա­նա­պարհս­ իմ­ ու­ղիղ­ ա­րայ­ ինձ­ ըս­տ ­բա­նի Քում — ­Ճա­նա­պարհ ­կո­չի­ աս­տի ­կե­ան­քս՝­ ի ծ­նըն­դե­նէ ­մին­չեւ ­ցաւր ­մա­հուն...

3. 11բ—3ա [­Քա­րոզ ­վաս­ն ­վար­դա­պե­տաց] — Ար­ժան­ է ­վար­դա­պե­տին ­կա­մաւ­ ա­րա­ծել զ­հա­ւտն Քրիս­տո­սի...

4. 1­3ա—4բ ­Վաս­ն հ­նա­րից ­մե­ղաց — Ա­ռա­ջին հնարք մ­տա­ծումն ­տէ­րու­նա­կան­ ­չար­չա­րա­նացն...

5. 14բ—5բ ­Վաս­ն­ ա­հար­կու­թե­ան­ն­ Աս­տու­ծոյ — Նախ­ ա­սէ­ ա­ռա­քե­ալն.­ Ահ ­մեծ­ է­ ան­կա­նել­ ի ­ձեռս Տեառն...

6. 15բ—7ա [0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից] — Արդ,­ աւրհ­նես­ցէ ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս­ առ­հա­սա­րակ ­մի­ա­բան­ զ­հա­ւա­տա­ցե­ալքդ...

7. 1­7ա­ Այս­ են Ժ—բա­նե­ան­ աւ­րէնքն.­ Ե­ յան­ձ­նա­ռա­կան­,­ Ե հ­րա­ժա­րա­կան­ — Ես­ եմ ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­քո,­ որ ­հա­նի զ­քեզ­ ի ­ծա­ռա­յու­թե­նէ...

8. 17բ—8բ [Ծնն­դա­բա­նու­թիւն յԱ­դա­մայ ց­Սո­ղո­մոն] — Ա­դամ, ­Սէթ,­ Է­նովս... ­Դա­ւիթ, ­Սո­ղո­մոն (տոհմածառ)։

9. 1­9ա­ Այս­ է­ Է ­մա­հա­ցու ­մեղքն­ եւ­ ա­նի­ծե­ալ դստերքն — Հ­պար­տու­թիւն, ­Նա­խան­ձ, ­Բար­կու­թիւն...

10. 19բ—2­0ա­ Այս­ են ԲԺ­—ան­ ­վար­դա­պետքն — Ա­ռա­ջին՝ ­Դի­ո­նի­սի­ոս­ Ա­րիս­պա­գա­ցին... ԲԺ­—ա­նե­րորդ՝ Կիւ­րեղ­ Ա­ղէկ­սան­դ­րա­ցին...

11. 2­0ա—1բ ­[Այս­ է թ­վա­կան­ ­տաճ­կաց] — Ի թվին ­Հայոց Ն­ԿԷ (1018) ­զար­թաւ­ աս­տո­ւա­ծա­սաս­տ ­բար­կու­թիւն­ եւ­ ե­լին­ ազ­գն ­թուր­քաց... ՌԽԴ (1595) ­մահ­ ա­նաս­նոցն­ ե­ղեւ ­սաս­տիկ։ (Շար.­ այլ ­ձեռ­քով) Թվին ՌԾԲ (1603) ­Մեծ ­Շահ­—Ա­պազ­ն ­զԵ­րե­ւան­ է­առ... ՌՃԺԹ(1670)­—ի­ն ­Շահ ­Սու­լէյ­ման­ ­թա­գա­ւո­րե­աց։­ Ե­րե­ւա­նայ ­շարժն­ էր ­թո­ւին։

12. 22բ [­Նա­խեր­գան­ ­Քա­րո­զի] — Ե­րա­նե­լի բ­նու­թիւն­ եւ­ ան­նա­խան­ձ ­բա­րու­թիւն...

13. 2­3ա—4բ ­Վաս­ն­ Է ­մա­հու ­չափ ­մե­ղացն... — Նախ­ ամ­բար­տա­ւա­նու­թիւն... 24բ—5բ­ Այս­ է ­բան­ք­ աւ­րի­նացն ­Մով­սի­սի... — Ա­ռա­ջին­ այս­ է. ­Լուր,­ Իս­րայէլ... 25բ—9բ ­Վաս­ն Ժ ­հա­րո­ւա­ծոցն­ ե­գիպ­տաց­ւոց — ­Նախ՝ ­գեթն­ ա­րիւն ­փո­խիլ... ­(եւ­ այլ ­ման­ր ­քա­ղո­ւածք­ ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ)։

14. 3­4աբ ­Վաս­ն­ ար­տա­սո­ւաց,­ ի ­բան­ն ­Դաւ­թի.­ Ե­դից ­զար­տա­սուս­ իմ­ ա­ռա­ջի — ­Գե­րա­մե­ծար­ եւ ­փա­ռա­ւո­րե­ալն­ ի ­մէջ սր­բոց ­մար­գա­րէ ­Դա­ւիթ հ­րա­մայէ...­ Ով ­քա­հա­նայք­ եւ ­ժո­ղո­վուրդք, լ­սե­ցէ[ք]­ եւ­ ող­բա­ցէք...

15. 34բ ­Դար­ձե­ալ ­վաս­ն­ ար­տա­սո­ւաց — ­Զոր­ աւ­րի­նակ,­ եղ­բայրք, ­ծա­ռայ վ­նա­սա­կար ­փա­խի յե­րե­սաց թա­գա­ւո­րին­ եւ­ եր­թայ­ օ­տար­ աշ­խարհ...­ որ­դի­ Աբ­րա­հա­մու/// (շար. ­թա­փո­ւած)։

16. 3­5ա—9ա ­[Աւրհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից] — Այլ­ եւ ­Տէրն ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս ­տա­րա­ծէ ­զիւր­ ա­մէ­նա­զաւր ­բա­զուկն...

17. 45բ—7բ [­Քա­րոզ ­վաս­ն ­մե­ղաց] — ­Զոր­ աւ­րի­նակ,­ եղ­բայ[ր]ք, ­մարդ ­կամ ­ծա­ռայ յոր­ժամ վ­նա­սա­կար ­լի­նե­նայ ­կամ ­ծան­ր ­սու­չի ­տէր...

18. 47բ ­[Ա­նո­ւան­ք ­խա­զից] — Յա­րեշ­տ, ­քաշ, ստո­րա­դիր, ­վե­րա­դիր, ­վան­կ... ­

19. 47բ [­Վաս­ն ­թո­ւա­կա­նաց] — ­Նո­նոս­ն­ Է ամ­ է...­ եւ ­նա­հան­ջն ­մի­ են (2 ­տող)։

20. 4­8ա—5­1ա Յողբ,­ որ զ­կը­նի ­քա­րո­զոյն­ ա­սես — Եւ ­մե­ղա­ւոր ­հո­գին ­զար­հու­րե­ալ ­դո­ղան­ եւ­ ա­սեն. Վայ, ­թէ ­մեր­ձե­ցաւ­ աւր ­դա­տաս­տա­նին...

21. 5­1ա—2ա Յողբ կր­կին­ ա­սա — ­Դար­ձե­ալ ­գի­տա­ցիք,­ եղ­բայրք, ­զի­ որ­պէս յո­լո­վու­թիւն ­ձի­թոյ զլապ­տերն ­պայ­ծա­ռա­ցու­ցէ...

22. 5­2ա—9բ­ Աւրհ­նէք­ է (= 0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից) — Արդ,­ ի­ յա­ւարտ­ եւ­ ի ­կա­տա­րումն ­թարք­մա­նու­թե­ան­...

23. 6­0ա—4բ ­Վաս­ն ­սե­ղան­ աւրհ­նե­լոյ­ եւ ­գի­նի­ աւրհ­նե­լոյ,­ ի ­բան­ն ­Մով­սէ­սի­ աս­տու­ծա­խաւս ­մար­գա­րէ­ին,­ որ­ ա­սէ.­ Աւրհ­նու­թիւնք ­Տե­առն­ ի ­վե­րայ ­լե­րան­ց մշ­տն­ջե­նա­ւո­րաց — ­Նախ, մշ­տըն­ջը­նա­ւոր ­լե­րինք­ ա­նուա­նին ­դասք հ­րըշ­տա­կացն..

24. 64բ—6բ ­Սե­ղան­ եւ ­գի­նի­ աւրհ­նե­լոյ,­ ի ­բան­ն Սո­ղո­մո­նի.­ Աւրհ­նես­ցի պ­սակ ­տա­րոյ ­քաղց­րու­թե­ան­ քո — ­Նախ ­պարտ­ է ­գի­տել զս­կիզ­բն ­տա­րոյն, ­զի­ յայտ­նի ­լի­ցի ­կա­տա­րումն...

25. 66բ—7ա [­Վաս­ն ­թո­ւա­կա­նու­թե­ան­ն ­Հայոց] — Ով­ եղ­բայր, ­գի­տա­ցիր, ­զի ­Հայոց թ­վա­կան­ ­թիւ ­մի­ յա­ւե­լի ­գայ­ եւ ­բա­զում ս­ղա­լան­ս ­գոր­ծէ...

26. 67բ—8բ [0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից] — Այլ­ եւ­ Ա­րա­րիչ­ն­ Աս­տո­ւած­ ա­զա­տես­ցէ զ­ձեզ,­ որ­պէս­ որ­ ա­զա­տե­աց զ­Նոյ...

27. 68բ—7­1ա ­Վաս­ն ­սե­ղան­ աւրհ­նե­լոյ,­ ի ­բան­ մար­գա­րէ­ին,­ որ­ ա­սէ.­ Եր­կիր­ ետ զ­պ­տուղ­ իւր... — Ա­ռա­ջի[ն]՝­ եր­կիր ­կո­չի ­հողն­ եւ ­ջուրն,­ որ­ է­ եր­կու­ իր...

28. 7­1ա—5ա ­Դար­ձե­ալ ­վաս­ն ­սե­ղան­ եւ ­գի­նի­ աւրհ­նե­լոյ,­ ի ­բան­ն ­Սո­ղո­մո­նին,­ որ­ ա­սէ.­ Աս­տո­ւած մեր­ աւրհ­նես­ցէ զ­մեզ — Հ­րա­մայեն ­վար­դա­պետք­ ե­կե­ղե­ցոյ, ­թէ­պէտ­ աս­տո­ւա­ծաին­ աւրհ­նու­թիւն ­բա­զում­ է...

29. 7­5աբ ­Վաս­ն Դ ­գե­տոցն — ­Փի­սոն­ ի Հնդ­կաց­ եւ յԵ­թո­պայ ­Գան­գէս ­կո­չի,­ իս­կ յոյնք Հնդ­կաց ­գետ­ ա­սեն...

30. 75բ—7բ ­[Ա­նա­նի­այի ­Շի­րա­կաց­ւոյ] ­Վաս­ն Խ գե­տոցն­ եւ գ­նացն ­նո­ցա — Ա—Բ. ­Լա­բա­նայ­ եւ ­Փար­փա­րայ­ ի ­Դա­մաս­կոս­ ե­լա­նեն... Խ.­ Եւ ­Հե­ղի­նայ­պաւն­տոս­ յան­ծա­նաւթ­ երկ­րէ­ ե­լա­նեն...

31. 77բ—9ա ­[Ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]­

ա. 77բ—8ա­ Այս­ են ՀԲ ­լե­զուքն — Եբ­րաե­ցիք,­ Ա­սո­րիք... (հա­տոր Զ, պ­րակ­ է)։

բ. 78բ—9ա ­Վաս­ն­ Աս­տո­ւա­ծա­շունչ գ­րոց։­ Ո՞րք[ան­]­ են­ եւ­ ո՞րք ­գիրք ­սուրբք ­Հին­ եւ ­Նոր կ­տա­կա­րան­ք — Այս­ են ­Հին կ­տա­կա­րան­ք՝­ Ա­րա­րածքն... (հա­տոր­ Է, պ­րակ ­լա)։

գ. 7­9ա ­Վաս­ն թ­վոց­ ա­մաց — Ի յԱ­դա­մայ ­մին­չեւ­ ի ծ­նունդն Ք­րիս­տո­սի­ է­ ըս­տ­ Ե­պի­փա­նու ՐՇ­ ամ... (­հա­տոր­ Է, պ­րակ լգ)։

32. 79բ—81բ [0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից, ո­տա­նա­ւոր ­չափ­մամբ] — Աւրհ­նե­ալ ­լի­նիք ­դուք ­մի­ա­բան­ /­ Այժմ­ եւ­ ա­ւու­րըն­ յա­պա­գայն...

33. 8­0ա—1ա ­Գով­[ա]­սան­ք­ ի յԱ­ռա­քել ­վար­դա­պե­տէ (ծայ­րա­կապ՝ ­«Ի­ յԱ­ռա­քել ­վար­դա­պե­տէ») — Ի­ յայս­ ա­նուն ­վար­դա­պե­տէ / ­Սի­րոյ ­նա­մակ­ առ ­քեզ ­հաս­ցէ...

34. 8­1աբ [0րհ­նու­թիւն յետ ­քա­րո­զից] — Եւ ­տա­ցէ­ աշ­խար­հի ­զան­խ­ռով ­խա­ղա­ղու­թիւն...

35. 8­2ա—9­0ա­ Ի ­Մար­կո­սի­ Ա­ւե­տա­րա­նի ­մեկ­նու­թե­նէ, ­սուրբ ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ — [­Բան­].­ Ար­թուն ­կաց­[էք], ­զի­ ոչ ­գի­տէք յո­րում ­ժա­մու ­տէր ­տան­ն ­գայ­ցէ... [­Մեկ­նու­թիւն]. ­Նա­խախ­նա­մու­թիւն­ Աս­տու­ծոյ­ եւ բա­րե­րա­րու­թիւն ­Նո­րա­ յա­մե­նայն ­ժամ­ յայտ­նի­ է...

36. 9­0ա—10­0ա ­Սուրբ ­վար­դա­պե­տի [«Յո­հա­նու­ Ոս­կի­բե­րա­նի», ­ձեռ. 3279, 178բ]­ ա­սա­ցե­ալ­ է­ ի ­Ղու­կա­սու­ Ա­ւե­տա­րա­նի ­մեկ­նու­թե­նէ — [­Բան­]. Թ­զե­նի­ ոմն տն­կե­ալ­ յա[յ]­գոչ­ իւ­րում­ եւ­ եկ­ առ ­նա խնդ­րել պ­տուղ... [­Մեկ­նու­թիւն]. Ս­կիզ­բն­ ի­մաս­տու­թե­ան­ ի ­Հո­գոյն Սր­բոյ­ է...

37. 10­0ա—1­4ա Յո­հա­նու­ Ոս­կի­բե­րա­նի­ ա­սա­ցե­ալ­ ի ­Ղու­կա­սու­ Ա­ւե­տա­րա­նի ­մեկ­նու­թե­նէն — [­Բան­].­ Այր մի­ ի­ջա­նէ յԵ­րու­սա­ղէ­մէ յԵ­րի­քով... [­Մեկ­նու­թիւն]. ­Բա­րի­ է­ Աս­տո­ւած­ եւ ­բա­րե­աց­ ար­ժա­նա­ւո­րաց ­տո­ւող...

38. 114բ—2­1ա ­Տե­սու­թիւն­ ի ­խոր­հուրդ ­Նա­ւա­կա­տե­աց ­հին­ ա­ւուրն, յո­րում­ եւ ­վաս­ն Ճ­րա­գա­լու­ցին,­ ի խնդ­րոյ ­Բար­սեղ ­վար­դա­պե­տին, որ­դոյ Սմ­բա­տայ Բա­րէ­պաշ­տի (= Ս­տե­փան­նո­սի ­Սիւ­նեց­ւոյ ­Հա­կա­ճա­ռու­թիւն­ ընդ­դէմ­ եր­կաբ­նա­կաց,­ եօթ­նե­րորդ ­ձեռ­նարկ. տպ. 1756,­ էջ 92—112) — ­Նո­րո­գող ­տի­ե­զե­րաց Յի­սուս,­ որ ­նո­րո­գե­ցեր զհ­նա­ցե­ալ­ եւ ­զա­պա­կա­նե­ալ բ­նու­թիւնս ­մեր...

39. 121բ—33բ ­Քա­րոզ Յա­ղագս­ երկ­նային ­շարժ­մա[ն]ցն, Յո­վա­նէս ­վար­դա­պե­տի­ Եզ­ն­կա­ցո,­ որ ­մա­կա­նուն Պ­լուզ ­կո­չի, ­շա­րադ­րե­ալ­ ի­մաս­տ­նոց ­բա­նից,­ ի խնդ­րոյ ­բա­րէ­պաշ­տ­ եւ­ եր­կիւ­ղա­զարդ ­պա­տա­նոյն պա­րոն ­Վախթ­[ան­գ­]ի

­Տե՛ս, ­ձեռ. 529, 14­9ա—66բ. Նխ./121բ—2ա։­ ա/122ա—3ա։ բ/12­3ա—4ա։ գ/12­4աբ։ դ/124բ—5ա։­ ե/125աբ։ զ/12­6ա։­ է/126բ—7ա։­ ը/127բ (ս­կ. ­«Ա­րդ,­ ի շր­ջել­ երկ­նիցն...»)։ թ/127բ—8բ (մի­ա­հիւ­սո­ւած § ը-ի­ն)։ ժ/132ա—3բ (§ իգ­-ի­ց յե­տոյ)։ ­ժա/128բ—9ա։ ժբ/12­9ա։ ժգ/129աբ (մի­ա­հիւ­սո­ւած § ժբ­-ի­ն)։ ժդ/129բ։ ­ժե/129բ—30ա։ ժզ/13­0ա։ ժէ/13­0աբ (մի­ա­հիւ­սո­ւած §ժզ­-ին)։ ­ժը/130բ։ ժթ/130բ—1ա։­ ի/131ա։­ ի­ա/13­1աբ։­ իբ/131բ—2ա։­ իգ/13­2ա ­(ա­յս­տեղ՝ §ժ)։

40. 13­4ա—8ա ­Քա­րոզ ­ձեռ­նադ­րու­թե­ան­,­ ի ­բան­ն. ­Քա­հա­նայք ­քո զ­գե­ցին ­զար­դա­րու­թիւն — ­Նախ­ եւ­ ա­ռա­ջին ­տես­ցուք, ­թէ ­զինչ զ­գես­տ­ ե­պիս­կո­պո­սին...

41. 13­8ա—46բ ­Քա­րոզ ­վաս­ն հ­պար­տու­թե­ան­,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ.­ Եր­դո­ւաւ ­Տէր­ յան­ձն­ իւր­ եւ­ ա­սէ. ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­զօ­րու­թե­ան­ց... — Ե­րիս­ իրս­ այժմ ­տե­սա­նե­լի­ է ­մեզ. ­նախ, ­թէ­ որ­ ու­նին հ­պարտքն ­զին­քե­ան­ս­ առ­ Աս­տո­ւած...

42. 14­7ա—5­2ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­փա­ռա­սի­րու­թե­ան­,­ ի ­բան­ն,­ որ­ ա­սէ. ­Մի ­պար­ծես­ցի­ ի­մաս­տունն­ ի­մաս­տու­թիւնն­ իւր... — Ըս­տ ­վար­դա­պե­տաց ­նախ­կին­ ա­ռա­քի­նու­թիւն ք­րիս­տո­նէ­ին­ է ­խո­տել զ­գո­վու­թիւնս ­մարդ­կան­...

43. 15­2ա—5բ ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­նա­խան­ձու,­ ի ­բան­ն յԱ­ռա­կաց ԺԴ,­ որ­ ա­սէ. Փ­տու­թիւն­ ոս­կե­րաց­ է ­նա­խան­ձն — Ըս­տ բժշ­կացն, ­սաս­տիկ ­ցաւ ­լի­նի [­մար]մ­նոյն­ ի փ­տու­թե­նէ­ ոս­կե­րացն...

44. 155բ—63բ ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­բար­կու­թե­ան­,­ ի բան­ն ­Սաղ­մո­սին,­ որ­ աս­[է. ­Մի] ­բար­կա­նայք­ եւ ­մի´ մե­ղան­չէք — ­Նախ­, ա­սաս­ցուք ­վաս­ն ­բա­ժան­ման­ ­բար­կու­թե­ան­...

45. 163բ—7ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­ծու[լ­]ու­թե­ան­,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ. Զ­ծոյլն ­կո­րու­սա­նէ­ եր­կիւղ. յԱ­ռա­կաց ԺԸ — Որ­պէս­ ա­սէ ­Սե­նե­կայ. ­Մեծ­ ա­ւաղ­ է,­ որ­ ինչ ­հեղ­գու­թե­ամբ ­կո­րըն­չի...

46. 16­7ա—7­2ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն­ ա­գա­հու­թե­ան­,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ. ­Տե­սէք­ եւ զ­գոյշ ­լե­րուք... ­Ղու[­կաս] ԺԶ — Ըս­տ ­վար­դա­պե­տաց. Ոչինչ­ աշ­խա­տու­թիւն­ եւ­ ա­նաւ­րի­նա­գոյն­ ի ­կե­ան­ս­ այս...

47. 17­2ա—8ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն­ ար­բե­ցու­թե­ան­,­ ի բան­ ­Պո­ղո­սի... ­Մի­ արբշ­ռու­թե­ամբ­ եւ­ ար­բե­ցու­թե­ամբ — Ըս­տ բժշ­կաց. ­Կե­րա­կուրն­ առ Բ­ իրս­ ա­ռա­ւել ­լի­նի...

48. 17­8ա—8­2ա ­Վաս­ն բղ­ջա­խո­հու­թե­ան­,­ ի ­բան­ն Յա­կո­բայ­ Ա,­ որ­ ա­սէ.­ Իւ­րա­քան­չիւր­ ոք­ իւ­րոց ­ցան­կու­թե­ան­ց ձ­գե­ալ... — Ըս­տ ­վար­դա­պե­տաց. ­Մեղքն ­հա­մե­մա­տի ­թիւ­նից...

49. 18­2ա—6ա ­Դար­ձե­ալ ­վաս­ն բղ­ջա­խո­հու­թեան­, յԱ­ռա­կաց Զ­ ա­սէ.­ Որ շ­նա­ցողն­ է ­վաս­ն ­պա­կա­սու­թե­ան­ սր­տին... — ­Զոր­ աւ­րի­նակ­ ի ­մէջ ­կեն­դա­նե­աց­ այնք,­ որ ­կա­րաւ­տա­նան­ ­քա­ջասր­տու­թե­ան­՝ ­լի­նին­ որս­ այ­լոց...

50. 18­6ա—9­0ա ­Դար­ձե­ալ ­վաս­ն բղ­ջա­խո­հու­թե­ան­, ԺԶ­ Ե­զե­կի­է­լի,­ որ­ այս­ է.­ Ա­նօ­րի­նու­թիւն ­Սո­դո­մայ՝­ յա­գե­ցու­թիւն ­հա­ցի... — ­Զոր­ աւ­րի­նակ, առ­ ի բժշ­կել զհի­ւան­դու­թիւնս, ­հարկ­ է ­ճա­նա­չել զ­պատ­ճառս...

51. 190բ—6ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­պաշ­տա­ման­ (՞)­ եւ պա­տու­հա­սի,­ ի Յո­վէ­լի­ա ­մար­գա­րէ­է. ­(Փ)ող ­հա­րէք­ ի Սի­ոն... (= Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ,­ Ա­մա­ռան­ ՀԴ) — ­Փո­փո­խա­կան­ է ­մար­դոյ բ­նու­թիւնս...

52. 19­6ա—20­1ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն ս­գա­ւո­րաց,­ ի բան­ն­ Ա­ւե­տա­րա­նին,­ որ­ ա­սէ.­ Ե­րա­նի ս­գա­ւո­րաց — Վար­դա­պետք­ ա­սեն, ­թէ. ­Սուքն յեր­կուս ­բա­ժա­նի՝­ ի ­հո­գե­ւորն­ եւ­ ի ­մարմ­նա­ւորն...

53. 20­1ա—4բ ­Վաս­ն­ ա­ղօ­թից — ­Գի­տե­լի­ է, ­զի­ ոմն­ ա­ղաւ­թէ պտ­ղա­ւէտ­ եւ­ ոմն­ ան­պ­տուղ...

54. 20­5ա—9բ [­Մով­սի­սի­ Երզ­ն­կաց­ւոյ] ­Վաս­ն ­թա­գա­ւո­րաց ­Հայոց, ­զոր ­կար­գե­աց ­Մով­սէս ­Խո­րե­նա­ցին — ­Մով­սէս ­Խո­րե­նա­ցի զ­շարս ­թա­գա­ւո­րացն ­Հայոց­ այս­պէս ­կար­գէ. Յա­բէթ­՝ որ­դի ­Նոյի...­ եւ­ է ­թիւս ­Հայոց ­ՊԸ (1359)։

55. 209բ—1­0ա [­Ա­նա­նի­այի ­Շի­րա­կուն­ւոյ]­ Ա­նուան­ք­ ա­կան­ց­ եւ ­գու­նա­ւո­րու­թիւնք ­նո­ցին — Զմրուխտն ­կա­նաչ­ է­ եւ ­լու­սա­ւոր...­ Ա­նա­նի­այի ­Շի­րա­կուն­ւոյ­ է ­բան­ս։

56. 21­0ա—3ա­ Ա­նա­նի­այի ­Շի­րա­կուն­ւոյ ­հա­մա­րո­ղի Յա­ղագս կշ­ռոց­ եւ կշ­ռոր­դաց։ Յա­ղագս­ ա­սա­րի­ո­նի, ­լեբ­տո­նի­ եւ ­դան­կի — Կ­շեռ Բ ­գա­րէ­հա­տաց ­կո­չի­ ա­սա­րի­ոնն...

57. 21­3ա­ Ի ­բա­նից ­[Եզ­ն­կայ] ­Կող­բաց­ւոյ ­վար­դա­պե­տին — ­Բե­րան­ք ­մեր ­հո­տե­ալ­ են­ ի ­պա­հոց... (4 տող)։

58. 21­3աբ Յայլ­մէ. ­Բան­ք խ­րա­տա­կան­ք — ­Չորս ցեղ ­մեղք ­կայ­ ի­ յաշ­խարհս՝­ ա ­փո­շէ­տե­սակ, բ. ­նե­րե­լին, գ. ­մա­հու ­չափ, դ.­ ան­թող­լին... (57—58՝­ այլ ­ձեռ­ք)։

59. 214բ—5ա [­Վաս­ն ­մահ­մե­դա­կա­նաց] — ­Մահ­մէ­տի ­հաւր­ ա­նունն՝­ Աբ­դը­լա, ­մաւրն՝ ­Սադ­րիջ­հան­, ­մեծ կ­նոջն՝­ Ա­շաիզահ­րա... ­հիմն ­տաճ­կու­թե­ան­ եւ ­Մահ­մա­տայ պղ­ծոյն­ այս­ է. ­Ղա­լու­բա­լայ, ­ղա­լու­բա­լէ։

60. 21­5ա—6ա [Խ­րատք]­

ա. 21­5ա­ Որ լ­սէ­ եւ­ ոչ­ առ­նէ՝­ Ա­ աչքն ­կոյ­րա­նայ... բ. ­թէ­ ա­սեն, թէ.­ Աս­տու­ծոյ­ ե­րես­ն­ ընդ­ որ­ է... գ.­ Աս­տուա­ծա­պաշ­տ ­մար­դոյն՝­ աշ­խարհս դ­ժոխք­ է... դ.­ Ա­լի-բու-Սի­նայն տ­ղա ­մի ­փայ­տէ ­շի­նեց ­կա­խար­դու­թե­ամբ...­ ե. 215բ ­Գի­տե­լի­ է, ­զի Զ ­պա­տե­րազմ­ եւ ­պա­տու­հաս ­կայ­ ա­բե­ղայիցն... զ.­ Ա­սեն յԳ ­տե­ղիս ­փոր­ձել ­պի­տի զմարդն...­ է. ­Մա­րի­ամ Յով­սե­այ­ եւ Յա­կո­բայ ­զԱս­տուա­ծա­ծինն­ ա­սէ...­ ը. 21­6ա ­Ծերն,­ որ ­զար­մա­ւե­նի ­կու տնկէր... թ. ­Վար­դա­պետ ­մի ­գո­վե­ցին ­մօտ պ[ա]ր[ո]ն Բուր­թէլն, ­թէ յոյժ ­համ­բե­րէ։

61. 216­ աբ­ Ա­նո­ւան­ք­ ա[զ]­գաց — Վ­րաց­ ազ­գի­ ա­նունն՝ ­Դը­ւալ...­ Ա­նո­ւան­ք Հ­ռոմ­ ազ­գի՝ ­Հո­ռոմ... Ֆռան­գ­ ազ­գի­ ա­նուն՝ ­Ռէտ...

62. 21­7ա—9ա Ծ­նունդ յԱ­դա­մայ­ եւ ­թիւք ­նո­ցին — Ա­դամ­ ե­կաց ՄԼ­ ամ­ եւ ծ­նաւ զ­Սէթ... ­Կոս­տան­դին Բ։ ­Լի­նին յԱ­դա­մայ ­մին­չեւ ­ցայս ­վայր­ ամք ՑՃՀԳ (16173)։

63. 21­9ա—2­0ա ­Թա­գա­ւորք ­Հայոց­ ի ­Նոյէ ­նախ­նոյն ­մե­րոյ,­ որ­ է Ժ­-ե­րորդ յԱ­դա­մայ.­ ի ն­մա­նէ ­սե­րե­ալ­ ազ­գք ­բազ­մա­ցան­ եւ­ ե­ղեն­ ա­ռա­ջինքն ­Հայոց — Յա­բեթ, ­Գա­մեր, ­Թի­րաս...­ Ար­տա­շիր Ս­կաոր­դի։

64. 22­0ա—1բ ­Հո­ռո­մոց ­թա­գա­ւորք — ­Գայի­ոս, Յու­լի­ոս... ­Փո­կաս՝­ Ը, ­մին­չեւ­ ի ­գալն ­Խոս­րո­վու յՈրմըզ­դան­ ար­քայից­ ար­քայի։

65. 222բ—3բ Յոր­ժամ­ որ ­Բա­հա­բեր­դու­ յա­նա­պատն ­շին­ւաւ թ­վին ՌՃԽ (1691)-ին ­ձե­ռամբ Յով­հա­նէս ­վար­դա­պե­տին ­Բէր­դիկ­ցու,­ որք­ որ յի­շա­տակ­ ե­տուն,­ այ­սո­քիկ­ են՝  ­(ա­յլ ­ձեռ­ք)— Աս­տո­ւած ­շէն ­պա­հէ զ­Վի­ժա­նիս գեղն, ­նախ ­նո­քա ­շի­նե­ցին զ­ժա­մա­տունն...։

66. 22­4ա—3­4ա­ Այս ­գիրքն ­ճո­հար­նե­րուն,­ որ ­կան­ ի ­վե­րայ­ աշ­խար­հի, ­թէ­ որ­տե­ղե­աց ­հա­սըլ ­կու ­լի­նին։ Նախ­ եւ­ ա­ռա­ջին­ ալ­մաս­տն — Ալ­մաս­տն ԺԲ­ ազ­գ է... (ա­պա՝ ­«Ե­ա­ղութն», «Լալն», «Զըմ­րուտնս», «Մար­գա­րիտն», «Փ­րու­զայն», «Փայ­զա­հարն», «Մար­ճան­ն»)։

67. 23­5ա—75բ ­[Ի ­Մո­լու­թե­ան­ց գ­րոց ­Պետ­րո­սի­ Ա­րա­գո­նաց­ւոյ]­

ա. 23­5ա—43բ Յա­ղագս ­գար­շու­թե­ան­ ­մե­ղացն։ Թ­շո­ւա­ռա­կան­ առ­նէ ­մեղքն զ­ժո­ղո­վուրդս. յԱ­ռա­կաց ԺԴ — ­Հար­ցե­ալ­ ե­ղեւ ­Բի­աս,­ որ­ է ­մի­ ի­ Է­-ան­ց ­փի­լի­սո­փայիցն. ­Զի՞նչ­ է ­բա­րէ­գոյն­ ի ­կե­ան­ս...

բ. 24­4ա—7ա Յա­ղագս ­շար­ժո­ղացն­ ի ­մեղս։­ Ի­ջին­ ան­ձ­րեւք,­ յա­րե­ան­ ­գետք, հն­չի­ցեն ­հողմք, ­հա­րին զտունն. ­Մա­թէ­ոս­ Է — Որ­պէս­ ա­սէ ­մեկ­նիչ­ն։ Տուն ­հո­գե­ւոր­ է ­շի­նո­ւած ­բա­րի ­գոր­ծոցն­ ի ­վե­րայ ­վի­մին...

գ. 24­7ա—51բ ­Վաս­ն հ­պար­տու­թե­ան­.­ Ապ­րե­ցոյ զիս­ ի ­կա­ւոյ, ­զի ­մի­ ըն­կա­լայց. ­Սաղ­մոս — Ըս­տ ­փի­լի­սո­փային. ­Ջուրն ­քար­շէ­ ի յինքն զ­համն­ եւ զ­գոյն յե­րա­կաց­ երկ­րին...

դ. 25­2ա—7բ­ Ե­—ե­րորդ հ­րա­մա­նի. ­Մի ս­պա­նա­նէր — ­Վաս­ն ­զի­ ոչ­ է ­բա­ւա­կան­ առ­նել ­բա­րի,­ ե­թէ­ ոչ­ ընդ­ ն­մին ­խո­տո­րես­ցի­ ի ­չա­րէն...

Բ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք՝ ­ԺԸ դ.]

1. 30բ­ Իւղն,­ որ­ ի հ­նումն­ օ­ծա­նէ­ին ­քա­հա­նայք­ եւ ­թա­գա­ւորք,­ ի ­ծաղ­կա­նոցս­ էր­ ե­փե­ալ — ­Հէ­րիկն,­ ե­ղէգն, ­կի­նա­մոն...

2. 3­1ա­ Եւ ­գի­տե­լի­ է, ­զի Ժ-ն­ են,­ որ խ­ռո­վե­ցուց­նեն զ­քա­ղաքս — ­Դա­տա­ւոր ­սուտ՝­ յա­տե­նի, ­քա­հա­նայ­ ա­գահ՝­ ի ­տա­ճա­րի...

3. 3­1ա ­[Ի ­հա­րան­ց ­վա­րուց] — ­Սա­տա­նայ ­կա­մե­ցաւ­ ա­գա­հու­թե­ամբ զ­հայրն­ Ան­դոն­ ըմբռ­նել...

4. 31բ—3բ Զ­կա­նո­նա­կան­ հ­րա­ման­ս ­ծայ­րա­քաղ­ ա­րա­րե­ալ­ ի ­մի ­հա­ւա­քե­ցաք­ իբ­րեւ զ­ծա­ղիկս ­բու­րաս­տա­նաց — ­Գեղ ­ցա­ւա­լից ­կե­նաց...

5. 39բ—43բ [Մե­ղայ­դէտր (1710 թ. ­Մալ­խաս գրչի)] — ­Բայց ­զի՞նչ հ­նար­ է­ ինձ, ­զի ­մո­լո­րե­ալ­ եմ­ ու­ղիղ ­ճա­նա­պար­հէն...

6. 234բ [Մ­ղո­նա­չափ] — Եւ­ է ­սահ­ման­ ­բան­ ­կար­ճա­ռօտ՝­ յայտ­նիչ բ­նու­թե­ան­...­ եւ ­չա­փէ զ­մաս­ն։­ Եւ­ Է մաս­ն ­հինգ­հա­րիւր­ աս­պա­րէզ,­ եւ­ աս­պա­րէզ­ն­ է ­հե­ռագ­նա­ցու­թե­ամ­բ է վ­տա­ւան­ ­մի....

7. 257բ [­Վաս­ն ­ժա­մա­նա­կաց] — Յո­բե­լե­ան­ն՝ յի­սուն­ ամ­ է...

­Նո­նո­սոն՝­ Է­ ամ­ է... (հմմտ. § 19)։

8. 25­8ա—9բ [Տաղ ­Խա­չա­տուր ­Կե­չա­ռե­ցի ­վար­դա­պե­տի, ­ձեռ. 33, 6բ] — Ես­ եմ ­կո­րու­սե­ալ­ ոչ­խար՝ մո­լո­րե­ալ­ ի ­սուրբ ­քո ­հօ­տէն...

9. 26­0ա ­Հա­նե­լուկք — [Վաս­ն ­գիր գ­տա­նե­լոյ,­ որ ­սո­րայ ­մէ­ջը ­լի­նի, ­ձեռ. 4285, 166բ] — ­Թէ ­շատ ­կա­ֆա չա­փես­ ի ­ձախ, / Գտ­ցես­ ի­ յաջ ­գայ ­խիս­տ­ յա­ճախ...

10. 260բ—7­1ա, 272բ—4բ [Վար­դա­նայ ­վար­դա­պե­տի] Յա­ղագս­ աշ­խար­հագ­րու­թե­ան­ ­հա­մա­ռօտ

­Տե՛ս, ­ձեռ. 20, 25­1ա—7ա.­ ա/260բ—1ա։ բ/261բ—2ա։ գ/26­2ա—8բ։ դ/268բ—7­1ա, 272բ—4բ (271բ ­տե՛ս, § 11, 272ա, չ­գ­րո­ւած)։

11. 271բ [­Բառք ­Հայոց­ եւ Վ­րաց] — Աս­տո­ւած՝ ղու­մէր­թի, հ­րեշ­տակ՝­ ան­գե­լօ­զի... ­դա­րի­վայր՝ ­տաղ­մար­դի (28 ­բառ)։

12. 27­5ա—6ա ­[Ա­ղօթք] — Աս­տո­ւած­ յա­ւի­տե­նա­կան­, ­բա­րե­րար,­ ա­մե­նա­կալ, ս­տեղ­ծիչ ­լու­սոյ­ եւ յօ­րի­նիչ ­գի­շե­րոյ...

13. 276բ [­Վաս­ն ­չափ կշ­ռոց] — ­Դան­կ՝ Բ ­գար­ւոյ կ­շիռ... ­լիտրն՝ ԺԲ­ ուն­կի­ է, ԶՌՋԺԲ ­գար­ւոյ։

14. 277բ [­Ցան­կ­ ա­նո­ւան­ց, ս­ղագ­րո­ւած] — Խնզ—1, Մրն—2, Դլ­նիկ—3...­ Ե­ղիս­ն—31,­ Ըն­կեր—32, Քյս—33, Բ ­շա—2։ Ծտն—1,­ Առջ—2... Հմղզ­ն—11,­ Ա­ւե—12։

15. 27­8ա [Նա­խա­տինք­ ան­ձին ­Վար­դա­նայ, ձեռ. 2127, 13­8ա] — Ան­թիւ ­չա­րե­ա[ւ]ք [յ­]ան­ցայ­ ես, / Մե­ղօք­ աղ­տե­ղա­ցայ­ ես... (մի­այն­ Ա—Զ)։

16. 278բ ­Գիր ­Հէր­քի­ման­ — ­Քա­ցախն, սխ­տորն, մո­խիրն ­դիր ­քա­րին վ­րայ, ­դէմն­ ա­սա ­զայս­ ա­ղօթս. ­Հէր­քիմն­ եր­կիր ­վա­րեց... բժշ­կի­ Աս­տու­ծով։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

7­1ա­ Ո՜հ,­ եւ զ­Կի­րա­կոսս, ­Տէր,­ ընդ­ ­նո­սա։

7­5ա­ Որ­ եւ­ ար­ժա­նի­ ա­րաս­ցէ զս­տա­ցող ­սուրբ գրոցս՝ զ­Կի­րա­կոս­ ա­բե­ղայս­ եւ զծ­նաւղս­ իմ­ եւ զ[յ­]ի­շաւղսդ։

9­0ա­ Ո՜հ,­ եւ ­զիս ­հա­սուս­ցէ ­Տէր, ­զեղ­կե­լի զ­Կի­րա­կոս­ ա­բե­ղայս.­ ա­մէն (ն­ման­՝ 10­0ա, 11­4ա, 155բ, 190ա)։

133բ­ Եւ յի­շե­այ ­զեղ­կե­լի ­Կի­րա­կոս ­բա­նայ­սէրս,­ որ ­ծա­րա­ւիմ­ որ­պէս զ­մի­եղ­ջեւրն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. ­1ա (1685—89 թթ.)­ Էն­կի­ճումն Մկր­տիչ­ն մնաց,­ Ո­վա­նէս­ն, ­Կոս­տան­դն, ­տէր ­Ծա­տուրն... // (1բ) ­Սարգ­սի ­կինն՝­ Ե­ղի­սէն­ եւ­ ե­րեխ­նին, ­Փի­րու­ աղ­ջիկն, Յա­կո­բա­ աղ­ջիկն՝ ­Պու­պունն/// (զա­նա­զան­ ­հա­շիւ­ներ, ­մա­սամբ լուա­ցո­ւած)։

1գ (Նոյն ­ձեռ­քով)­ Ես՝ ­Ներ­սէս։ ­Թիւն ՌՃԼԴ (1685)­ էր, ­մեք­ ե­կաք ­ժո­ղո­վե­լոցս­ ի ­զատ ­Ղըֆ­ճաղն, ­մայիս ԺԲ։ՌՃԼԶ (1687)­—ի­ն ­մե­ռաւ ­Սի­մէօն ­վար­դա­պետն, փետր­ւա­րի­ ամ­սոյն։ ՌՃ­ԼԷ (1688) թ­վին յու­նի­սի­ ամ­սոյն­ ե­լի ­Հայր­ Ու­հան­ ­վան­քէն։ ­Դար­ձե­ալ ՌՃ­ԼԷ (1688)­—ին­ ե­ղէ­ ե­պիս­կո­պոս­ ի ­վե­րայ ­Հայր­ Ու­հան­նու ­վան­քին։ Մայի­սի­ ամ­սոյն ­վերջն ՌՃ­ԼԷ (1688)­—ին­ Ե­ղի­ա­զար ­կա­թո­ղի­կո­սու­թե­ան­ ­հուքմ, ­բայց­ ինքն [ՌՃ]ԼԱ (1682)թ­ւէն­ էր ­կա­թո­ղի­կոս յԷջ­մի­ա­ծինն,­ իս­կ ­Տան­ն Յու­նաց [ՌՃ]­ Ի­Ե (1676) ­թո­ւէն­ էր ս­կ­սե­ալ­ ապս­տամ­բու­թե­ամբ։ Յոր­ժամ ­թիւն Ռ­ՃԻ­Է (1678)­-ին­ Ե­րե­ւան­ ­շար­ջե­ցաւ ­տա­պալ­մամբ։ Ռ­ՃԻ (1671) ­թիւն ­սար­տարն ­Հա­ջի­ Ա­լի-խան­ ա­նուն ­ԺԱ­ ամ­ ե­բեր շր­ջի։

2. 43բ (1710 թ.,­ յա­ւե­լագ­րո­ղի՝ 39բ—43բ) Գ­րե­ցաւ ­Մե­ղայ­դէտրս ­ձե­ռամբ­ ան­գէտ­ եւ ­հի­մար, տխ­մայր­ եւ­ ա­նօ­գուտ, ­մե­ղա­ւոր­ եւ­ ա­նար­ժան­, ­սու­տա­նուն ­Մալ­խա­սիս։­ Որ­ ով զ­Հայր ­մե­ղիւ յի­շէք,­ Աս­տուած զ­ձեր ­հո­գին յի­շէ.­ ա­մէն։ Թ­վին ՌՃԾԹ (1710)­-ի­ն, ­մար­դի­ ամ­սոյ­ ԻԹ­—ի­ն։ ­Հայր ­մեր...­ ա­մէն։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­1ա, 1բ, 1գ, 1դ, 278բ, ­պա­ռա­ռիկ—պահ­պա­նակ­ Ա—Բ, Գ—Դ (հայե­րէն, վ­րա­ցե­րէն,­ ա­րա­բե­րէն ­զա­նա­զան­ ­տա­ռեր, ­բա­ռեր, ­հա­շիւ­ներ)։

 

606

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

Էջ­մի­ա­ծին

ՌՃ­ԺԷ — 1668

 

Գ­ՐԻՉ՝ ­Ներ­սէս՝­ ա­շա­կերտ Ս­տե­փան­նո­սի ­Լե­հաց­ւոյ։

­ԹԵՐԹ՝ 252. չ­գ­րո­ւած՝ 194բ—202բ, 23­4ա—8բ, 25­0ա—2բ։ ՊՐԱԿ՝­ Ա­—Ի­Ա×12 ­(Ա­ 10)+1×2։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17,5×12։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 27։ ­ԿԱԶՄ՝ դրոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ սր­ճա­գոյն ­գոր­ծո­ւածք, դռ­նա­կի­նը՝ ­վան­դա­կա­ւոր ­կա­պոյտ ­բա­նո­ւածք։

 

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ ­6ա, 203ա։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր (սա­կաւ)։ Գոյներ՝ ­սեւ։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Ա­ւե­տա­րան­ Յով­հան­նու։ Ժ—ԺԱ դդ.։ 1­(Ա­)+1(Բ)։ Ս­տա­ցո­ւած 2 ­կից ­թեր­թե­րի­ ան­ջա­տու­մից։ Մա­գա­ղաթ, ­մի­ա­սիւն, ­բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր,­ ու­նի ­բազ­մա­գու­նի ­լու­սան­ցա­զարդ­ եւ­ ոս­կե­գիր գլ­խագ­րեր։ ­Կար­դալ՝ ­Բա, Բբ,­ Աա,­ Աբ «խո­նար­հե­ցաւ­ ի ­գե­րեզ­ման­ն... խն­դա­ցին///» ­(Ի­, 12—20)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ-տեղ ­թա­նա­քի ­ճա­պա­ղում­ եւ ­ցե­ցա­կեր։ ­Կազ­մի­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած, դռ­նա­կը՝ վ­նա­սո­ւած, ­կա­պիչ­ներն­՝ ըն­կած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­1ա—19­4ա ­Հա­մա­ռօտ ­հա­ւա­քումն Յա­ղագս ­

Հոգ­ւոյ ­բա­նա­կա­նին (թրգմ. Ս­տե­փան­նո­սի ­Լե­հաց­ւոյ)

­Տե՛ս, ­ձեռ. 199, 10­3ա—234բ. Յռջբ. /­1ա։ ­Ցան­կ/­1ա—5բ։ § ա/­6ա—1­7ա։ բ/1­7ա—3­9ա։ գ/3­9ա—53բ։ դ/53բ—6­4ա։­ ե/6­4ա—85բ։ զ/85բ—8ա։­ է/8­8ա—9­3ա։­ ը/93ա—10­1ա։ թ/101ա—7ա։ ժ/10­7ա—2­4ա։ ժա/124ա—40բ։ ժբ/140բ—6ա։ ժգ/146բ—52բ։ ժդ/152բ—8բ։ ­ժե/158բ—7­0ա։ ժզ/17­0ա—5ա։ ժէ/17­5ա—93բ։­ Առ ­բա­րե­միտ­ ըն­թեր­ցօղն/193բ—4ա։

Բ. 20­3ա—33բ [­Հա­ւա­քումն ­հա­մա­ռօտ...­ ի ­Դի­ա­լէ­տի­կէն­ որ­ է Տ­րա­մա­բա­նու­թիւն։ ­Կար­գե­ալ­ եւ ­թարգ­մա­նե­ալ ­ձե­ռամբ ­Բար­դօ­լի­մէ­ո­սի ֆ­ռան­կ­ ե­պիս­կո­պո­սի]։ Յա­ղագս ­Պատ­րա­նաց գ­րոցն

­Տե՛ս, ­ձեռ. 69, 26­6ա—337բ. § ա—բ/­չիք։ գ/20­3ա—33բ։ դ/­չիք։

Գ. 23­9ա—49բ [­Ջիլ­բեր­թո­սի ­Պօ­ռէ­տա­ցոյ ­ճե­մա­կա­նի] ­Գիրք ­վեց ս­կզ­բան­ց (թրգմ.­ Ոս­կա­նի)։ Ս­կիզ­բն գ­րոց. Յա­ղագս ­տե­սա­կի, ­ներ­գոր­ծու­թե­ան­ ­կամ­ առ­նե­լոյ, կ­րե­լոյ,­ եր­բի,­ ու­րի, դ­րու­թե­ան­,­ ու­նա­կու­թե­ան­,­ եւ­ յա­ղագս­ այ­նո­ցիկ, ­թէ ­զի՞նչ­ է­ ըն­դու­նել ­զա­ռա­ւելն­ եւ զ­նո­ւազ­ն — ­Տե­սակ­ է ­նե­րըն­դու­նա­կան­ ­բա­ղադ­րու­թեան­ ­պարզ­ եւ­ ան­փո­փո­խե­լի­ է­ու­թե­ամբ ­բաղ­կա­ցե­ալ...

­Տե՛ս ­ձեռ. 873, 25­5ա—7ա. §  ա­—ը/23­9ա—49բ։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

46բ Գ­րե­ցաւ ­ձե­ռամբ յոք­նա­մեղ ­Ներ­սի­սէ­ ի ­բա­նի ս­պա­սա­ւո­րէ­ եւ­ ի ­սո­րին ­տա­ռիս ­թարգ­ման­չի (= Ս­տե­փան­նո­սի ­Լե­հաց­ւոյ)­ ա­շա­կեր­տէ,­ ի ­Սուրբ­ Էջ­մի­ած­նոջն, ՌՃ­ԺԷ (1668) ­թո­ւոջն ­թարգ­ման­չիս ­ձե­ռամբ ծրեալ ­գա­ղա­փա­րաւ ­գա­ղա­փա­րե­ցաւ։ Յա­ղագս­ ո­րոյ յի­շել ­վաս­ն­ իմ­ յան­ցա­նաց, ­մաղ­թեմ­ ի ­ձէնջ­ ի ­Տէր.­ ա­մէն։ Նաեւ ­ձեզ.­ ա­մէն։

19­4ա­ Եւ­ ընդ­ ն­մին յի­շել ­մաղ­թեմ­ ա­շա­կերտ ­սո­րին՝ ­Ներ­սէս ­բա­նի ս­պա­սա­ւոր գ­րիչս­ ի ­Տէր ­մեր։

607

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

ԺԸ—XVIII

­

ԹԵՐԹ՝ 265. չ­գ­րո­ւած՝ ­7ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×14+2×2­+Ա—Զ×12 (Դ, Զ10)+1×13+1×15+1×12+1×11+2×8+1×10­+Ա—Դ×12+3×4+ 1×10­+Ա—Գ×12 (Գ 4)+1×4։ ՆՅՈՒԹ՝ ­թուղթ (տար­բեր)։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,2×11։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սյուն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր՝ 1ա—20բ, 87ա—233բ, 260բ—5բ, ­բո­լոր­գիր՝ 2­1ա—86բ, 23­4ա—6­0ա։ ­ՏՈՂ՝ 13—32, խառն։ ­Կազմ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Ա­ղօթք։ ­ԺԸ դ.։ 2 ­(Ա­—Բ), սկզբից։ Ս­տա­ցո­ւած 1­ ամ­բող­ջա­կան­ ­թեր­թի­ ընդ­լայ­նա­կի­ երկ­տա­կու­մից։ ­Թուղթ, ­մի­ա­սյուն, շ­ղա­գիր։ ­Կար­դալ՝­ Աբ ­(Աա-ն սոսնձուած ­կազ­մաս­տա­ռին), ­Բա—Բբ. «///Զա­նար­ժան­ ­ծա­ռայս,­ որ ժա­մա­նե­ալ ­գի­շե­րոյս...»։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ-տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, թա­նա­քից գ­րա­դա­շտը ­գու­նա­փո­խո­ւած։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ­քեր­ծո­ւած­ եւ ցե­ցա­կեր, դռ­նակն­ ու ­կա­պիչ­նե­րն՝ ըն­կած։

ԾՆԹ. ­Բաղ­կա­ցած­ է 8—10 ­տար­բեր ­ձեռ­քե­րով գ­րո­ւած պրակ­նե­րից­ եւ­ ա­ռան­ձին ­թեր­թե­րից։ ­Հիմ­նա­կան­ ­մա­սը,­ ո­րին ­հե­տա­գա­յում կ­ցո­ւել­ են ­միւս­նե­րը, պէտք­ է ­հա­մա­րել 19—86 ­թեր­թե­րը։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1.­ ա. ­1ա—1­2ա ­Մեկ­նու­թիւն ­Սաղ­մո­սացն ­Դաւ­թի (Զա­նա­զա­նու­թիւն ­սաղ­մո­սաց) — Ա.­ Ե­րա­նե­ալ­ է... Վաս­ն ­ծա­ռի տն­կե­լոյ­ ա­սայ...

բ. 1­2ա—5բ [­Զա­նա­զա­նու­թիւն Բժշ­կու­թե­ան­ ա­ւե­տա­րա­նաց]։ ­Մա­թէ­ոս գ­լուխն ՃՀԶ. —Գլ­խա­ցա­ւի գ­րէ վե­րայ ­պա­հէ.­ Եւ ­մինչ­դեռ շր­ջէ­ին ­նո­քա...

գ. 1­6աբ ­Նա­րե­կա­ցի — ­Նա­րեկ ­կար­դա­լու բժշ­կու­թե­ան­ ­դի­ւա­կան­ ախ­տից­ եւ գլ­խա­ցա­ւի­ այս­ են գլուխք՝ ԺԱ, ­ԺԸ,­ ԻԸ...

2.­ ա. 1­7ա [­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք] — Հար­ցումն. ­Քա­նի՞­ են­ աս­տի­ճան­ք ­խո­նար­հու­թե­ան­։ ­Պա­տաս­խա­նի. ԲԺ­—ան­ ա­սէ ­սուրբ ­Բե­նե­դիք­տոս...

բ. 17բ ­Հար­ցումն սր­բոյն­ Ա­թա­նա­սի­ եւ ­պա­տաս­խա­նին սր­բոյն ­Կիւր­ղի հայ­րա­պե­տին — Եւ­ արդ,­ որ­պէս ­բամ­բա­սելն ­չար­ է,­ այն­պէս­ եւ­ որ լ­սէ զ­բամ­բա­սելն։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Այո,­ եւ­ որ լ­սելն յօ­ժա­րի, ­հա­ջորդ­ է ­բամ­բա­սա­նաց­ ախ­տին...

3. 1­8աբ [­Դե­ղա­գիր] ­խո­ցի — ­Փութ չմն­ առ զ­բար­ձու­նեկն...

4. 1­9ա—86բ Յո­հան­նու­ Ո­րոտ­նե­ցոյ­ ա­սա­ցե­ալ [Ի ­բան­ ­մար­գա­րէ­ին­ որ­ ա­սէ.­ Ի ս­կզ­բա­նէ, ­Տէր, ­զեր­կիր հաս­տա­տե­ցեր, ­ձեռ. 101, 40­3ա] — Ո՜վ, ­Տէր­ Աս­տո­ւած­ իմ Յի­սուս Ք­րիս­տոս, ­Բան­ ­Հօր­ եւ­ Որ­դի ­Կու­սի... Մով­սէս ­կան­գ­նե­աց զ­քե­րով­բէս­ն­ ի ­վե­րայ ­քա­ւու­թե­ան­ն­ եւ զհսկա­ձեւ ­պարքն­ ի ­վե­րայ­ աշ­տա/// (շար. ­թա­փուած)։

5. 8­7ա ­Գիր­, որ գ­րեն­ ի ­վե­րայ­ ե­լուն­դի. այս­ է — Գիրս­ այն ­գիրն­ է, ­զոր Ք­րիս­տոս­ ա­ռա­քե­աց­ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին...

6. 87բ—8ա­ Ա­ղօթք ­գե­ղե­ցիկ­ եւ խնդ­րո­ւածք­ ու­ղիղ սր­տիւ.­ յա­մե­նայն ­ժամ խնդ­րէ յԱս­տու­ծոյ­ եւ ­կա­տա­րէ — ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մար­դա­սի­րի ­Հօր­ Որ­դի, ­Դու­ ես ­պահա­պան­...

7. 8­8ա—9բ [­Բան­ք խ­րա­տա­կան­ք]­

ա. 8­8աբ ­Չորս­ են ­կարգ ­գի­տու­թե­ան­ց ­գիտ­նա­կա­նացն... բ. 88բ—9ա­ Էշ ­թե­ւա­ւոր, ­հաւ սմ­բա­կա­ւոր... Հաւն ­թեւ­նով­ է ­հաւ­ եւ ­թեւն ­հա­ւովն­ է ­թեւ։­ Այս­քան­։ գ. 8­9աբ­ Ա­սէ Պ­ղա­տոն­ ի­մաս­տա­սէրն, ­թէ­. եօթն ­կարք­ են­ աշ­խար­հի­ եւ­ եօթն ­գործք­ են­ ա­րու­թե­ան­...

8. 9­0ա [­Դե­ղա­գիրք] — Առ ­հաւ­կիթ,­ որ­ այն­ օրն­ ա­ծած ­լի­նի...

9. 90բ—9բ ­[Ա­ղօթք]­

ա. 90բ—1բ­ Ա­ղօթք­ ե­րից ­ժա­մուցն,­ ա­րա­րե­ալ վար­դա­պե­տացն սր­բոց­ ընդ­դէմ ­դի­ւաց — ­Հո­գի ­Սուրբ­ Աս­տու­ծոյ, ­Հո­գի Ք­րիս­տո­սի ­Տե­առն ­մե­րոյ...

բ. 91բ—3ա­ Ա­ղօթք ­Վե­ցե­րորդ ­ժա­մու­ ա­ւուրն — Թա­գա­ւոր հ­զօր,­ ա­պա­ւէն վ­հա­տե­լոց...

գ. 9­3ա—6ա­ Ա­ղօթք­ Ին­նե­րորդ ­ժա­մու­ ա­ւուրն — Բա­րե­րար­ եւ ­բազ­մա­գութ ­Տէր,­ որ ­մար­դա­սի­րու­թե­ամբդ ­քով...

դ. 9­6ա—7բ­ Ա­ղօթք­ Ե­րե­կոյի ­ժա­մու­ ա­րա­րե­ալ — Աս­տո­ւած­ ա­նեղ­ եւ­ յա­ւի­տե­ա­նա­կան­՝ ­լոյս...­

ե. 9­8ա—9բ­ Ա­ղօթք­ առ Սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն — Գե­րա­պատ­ւե­ալ­ ես­ ա­մե­նա­պայ­ծառ­ եւ հ­րա­շա­տե­սիլ­ օրհ­նե­ալդ­ ի ­կա­նայս...­ ի ­տուն ­Հօր­ յան­ /// (շար. ­թա­փուած)։

10. 10­0ա—3ա [Բժշ­կա­րան­]­

ա. 10­0աբ [Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ ­ժա­մուց­ ե­ղա­նա­կաց­ եւ­ օ­դից—...] ­զի ­նա ­տաք­ է­ եւ ­չոր։­ Եւ Զ ­ժա­մէն յօր ­հա­սա­րա­կէն ­մին­չեւ Թ ­ժամն ­հով­ է­ եւ ­չոր...

բ. 100բ—3ա Յա­ղագս ­տարրց ­բաղ­կա­ցե­լոց­ յԱ­րար­չէն (Հարց­ եւ ­պա­տաս­խա­նի) — Արդ, ­չորք­ են ­տա­րերքս­ առ Դ ­վայրս գն­դա­պէս ­կա­լով ­պա­րու­նա­կե­ալ ­լի­նի...

11. 103բ ­Բառք ­Գա­լի­ա­նո­սի բժշ­կի — Ախ­թար՝ վա­ղա­մե­ռուկ...­ Ասլտ­մամբ՝ ­գե­րը­մաս­տոյ պ­տուղ/// (շար. 4 ­թերթ կտ­րո­ւած ­հա­նո­ւած)։

12. 10­4ա—5ա ­Պատ­ճէն Հ­ռօ­մայ ­մեծ ­տօ­մա­րի, / Պար­զե­ալ ­հա­րան­ցըն ­մեր ­նախ­կի, / ­Բայց­ արդ ­Ղու­կա­սըս ­Կե­ղե­ցի, /­ Ո­տա­նա­ւոր ­շա­րադ­րե­ցի — Շր­ջան­ն­ որ­քան­ որ­ յա­ւել­նու, /­ Երթ ­հինգ­հա­րիւր­ ե­րե­սուն ‘ւ եր­կու...

13. 105բ—7բ­ Ա­նո­ւան­ք ­քա­ղա­քաց [Գ­րի­գո­րի ­Կե­սա­րաց­ւոյ] — Ա­ւե­տե­աց­ եր­կիրն՝­ Ե­րու­սա­ղէմ­ է... ­Քեբ­րոն­ Ե­րու­սա­ղէ­մայ­ այն ­դեհն­ է։

14.­ ա. 107բ—8ա ­Կուռ­նե­լի­ոս­ ա­սէ­ Ոս­կէբ­[ե]ր­[ա]­նէն — Ա­ռե­ալ,­ ա­սէ, յե­րես­ն­ այն...

բ. 10­8ա [­Ծառ­ ի­մաս­տու­թե­ան­] — Է­ակ, ­գո­յա­ցու­թիւն, ­պա­տա­հումն...

գ. 108բ­ Այս ­Պոր­փիւ­րի­ ի­մաս­տու­թե­ան­ ­ծառն­ է — ­Գո­յա­ցու­թիւն՝ ­մար­մին,­ ան­մար­մին...

դ. 10­9ա­ Ուխտ, ­կարգ, ­սահ­ման­ — ­Սէր, ­ցան­կու­թիւն,­ ու­րա­խու­թիւն...­

ե. 109բ [­Կազ­մու­թիւն­ ե­կե­ղեց­ւոյ գ­ծա­գիր] — Ողոր­մու­թիւն, ­հա­ւատ, յոյս, ­սէր...

15. 11­0աբ [­Բան­ք­ Ա­ւե­տիք 0­գոս­տի­նի] — Ու­սում­նա­տենչ ­հա­մակ­ ան­ձին, ­/Աշ­խոյժ մ­տաց ­բա­նա­սի­րին... /­Սա­ Ա­ւե­տիքն­ է 0­գոս­տին, /­Քա­րո­զո­ղացն­ եղ­բայր ­կար­գին, /Զ­պա­կա­սու­թիւն­ ի­րումն­ ան­ձին,/ ­Խոս­տո­վա­նէ գ­րէ­ ինք­նին, /Յա­մի ծնն­դե­ան­ն ­մե­րոյ Փրկ­չին՝ /­Ռա, Յի­ եւ ­Ձա (1380) թ­վա­կա­նին, /­Փետր­վա­րի­ օրն ­վեր­ջին, ­/Էր ք­սան­ եւ­ ինն­ ըս­տ ­նա­հան­ջին, /Յո­րում­ ա­ւուր ­բան­քս­ յար­գին, /Ի ­Վը­նէ­ժոյ­ ե­կե­ղե­ցին/։ /Զ­ձեզ­ ա­ղա­չեմ ­զա­մե­նե­սին, /Ինձ շ­նոր­հե­ցէք ­զՈ­ղոր­մես­ցին։

16.­ ա. 110բ—1բ­ Ա­նա­նի­այ ­Շի­րա­կաց­ւոյն ­հա­մա­րօղ­[ի] Յա­ղագս կշ­ռոց­ եւ կշ­ռոր­դաց։­ Ա. Յա­ղագս­ ա­սա­րի­ո­նի, ­լեբ­տո­նի­ եւ ­դան­կի — Կ­շիռ Բ ­գա­րե­հա­տաց կո­չի­՝ ա­սա­րի­ոն...

բ. 111բ—2ա [­Նո­րին] Յա­ղագս ­չա­փոյ­ եւ ­չա­փուց։ Յա­ղագս ք­սես­տի — ­Չափ­ ա­ռաջն­[եր­]որդ ­չա­փոց՝ ք­սես­տ...

17. 11­2ա—4բ ­Վաս­ն­ ո­պո­պի,­ որ­ է ­բու­բու — Առ զո­պոպն­ ոս­կով ­մոր­թէ­ եւ ­հան­ զ­սիրտն­ եւ ­տաք ­տաք կուլ ­տուր­ եւ­ ի­մա­նաս ­զերկ­նային շր­ջա­նի...

18.­ ա. 11­5ա—6ա ­Մես[ր­]ո­պայ ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ Յա­ղագս զղջ­ման­ եւ­ ար­տա­սո­ւաց — Ո՜վ,­ որ­ ա­նեղդ­ ես­ եւ­ ան­ս­տեղծ...

բ. 11­6ա—7ա ­Նո­րին­ ա­ղօ­թիւք ­Գառ­նե­ցոյն, ­միջ­նոր­դու­թե­ամբ­ երկ­նա­ւոր ­զօ­րացն — ­Սուրբ­ եւ ­սի­րե­լիք­ յա­մե­նայն ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­նեն, ­հո­գիք ­հար­կա­ւորք, Գաբ­րի­էլ, ­Մի­քայէլ,­ Ու­բի­էլ...

գ. 11­7ա—8բ ­[Ախ­թա­րա­կան­ք] — Եւ ­գօ­տիք­ են­ այ­սո­քիկ՝ հ­րատն,­ ա­րե­գակն...

դ. 11­9ա [­Ար­հես­տ­ երկ­րա­չա­փին] — Այս­պէս­ եւ­ երկ­րա­չափն... ­Մին­ ոտն ԼԶ ­գա­րե­հատ­ է, Զ­ ոտն ­մին քայլ­ է...­

ե. 119բ—2­0ա [«Պատ­մու­թիւն ­Հա­մաս­փիւռ ­ծաղ­կին» ­ձեռ. 36, 67բ] — Խնդ­րե­ա զ­նա յո­ր­ժամ ­Ցուլն ­լի­նի ­տա­նու­տէր...

19. 120բ—2ա [­Մեկ­նու­թիւն ­Սաղ­մո­սաց] — Գ­տի զ­Դա­ւիթ ­ծա­ռա­ իմ... ­Ծա­ռա­ ա­նո­ւա­նէ ­զոր­դին...

20. 12­2ա—6բ Յո­հան­նու­ Ո­րոտ­նե­ցոյ­ ա­սա­ցե­ալ — Ո՜վ ­Տէր,­ Աս­տո­ւած­ իմ... (հա­տո­ւած, ­տե՛ս,­ աս­տ՝ 19ա—86բ)։

21. 12­7ա—37բ ­Սի­մէօ­նի ­վար­դա­պե­տի ­Ջու­ղայեց­ւոյ­ ա­րա­րե­ալ Տ­րա­մա­բա­նու­թիւն

­Տե՛ս, ­ձեռ. 664, 10­1ա—58բ. Նխ. /12­7աբ։ § ա/128ա—37բ (վրջ. ­«...ա­պա­ երկ­րորդ­ է զ­գա­յա­կա­նին»)։ բ—գ/­չիք։ «..­.յա­ռաջ­ է ­մար­դոյ»)։

22. 13­8ա—45բ­ Ա­ռակք­ ա­ռաս­պե­լա­կան­[ք]­ եւ բա­րո­յա­կան­ք,­ որ ­կեր­պարն­ է զճշ­մար­տու­թիւն,­ ա­սա­ցե­ալ ­սուրբ ­վար­դա­պե­տին Մ­խի­թա­րայ,­ որ ­մա­կա­նուն ­Գո­շիկ ­կո­չի — Ա.­ Աս­տո­ւած­ յառ­նել ­զա­րա­րածս... Բ. ­Փա­փա­քե­աց­ եր­կինք ­խո­նար­հել... Գ. ­Կար­ծե­աց­ եր­բեմն ­զան­ձ­նէ­ ա­րե­գակն... Դ.­ Ի լր­ման­ ­լու­սին ­կար­ծեաց­ յան­ձ­նէ, ­թէ­ ա­րե­գակ­ ի­ցէ...­ Ե. ­Ժո­ղո­վե­ալ­ եր­բեմն­ աս­տե­ղացն... 138բ Զ.­ Եր­կիր ­հայե­ցե­ալ­ ի ­բարձ­րու­թիւն ­լե­րան­ց...­ Է.­ Ի ­մէջ տն­կոց ­խոր­հուրդ­ ե­ղեւ... 139ա­ Ը.­ Ի ­լի­նել­ որ­թոյն­ որ­դէ­կո­տոր... 139բ Թ. ­Պա­տա­հե­լով­ ընդ­ որ­թոյ ­մա­րե­նին... Ժ. Նռ­նե­նին­ ու թ­զե­նին­ առ ­մի­մե­ան­ս սէր ­կա­մե­ցան­... ­ԺԱ. ­Նա­խան­ձ­ առ ­մի­մե­ան­ս ­կա­լան­... ԺԲ. ­Հար­ցաւ­ ընդ­ թ­զե­նին... 14­0ա ԺԳ. Խ­նա­մու­թիւն ­կա­մե­ցան­ առ­նուլ ­ձի­թե­նին­ եւ թ­զե­նին... ԺԴ. Յան­փոր­ձից­ ոք­ ի տն­կոց... 140բ ­ԺԵ.­ Ի ­մի­ա­սին ­սա­լոր­ եւ ­դա­մոն... ԺԶ.­ Ի­ յայտ­նի­ եր­բեմն­ յան­դի­մա­նել... 14­1ա ­ԺԷ. ­Բան­բա­սան­ք ս­կ­սան­ ­մի­ան­գա­մայն ­տունկք... ­ԺԸ. Յան­մ­տից­ ոք­ ե­հատ ­զյու­նա­պի... 141բ. ԺԹ. ­Մերձ­ առ ­սո­սի­ ա­ռո­գա­նէին­ երկ­րա­գործք... 14­2ա­ Ի. Տր­տունչ­ ե­ղեւ տն­կոց... 142բ­ Ի­Ա.­ Եր­թե­ալ­ ոմն ­կա­րօտ­ ի ձ­մե­րայ­նի­ ի դ­րախտ... 14­7ա­ ԻԲ. ­Խո­հե­մօք­ ե­հարց զ­ծառ...­ ԻԳ. Ն­շեն ­քաղցր­ եւ դառն­ եղ­բայր ­գո­լով... 143բ­ ԻԴ. ­Մե­ծա­բա­նե­ալս­ն ­կա­մէր ­փառք­ ա­սել... 14­4ա­ Ի­Ե. ­Բո­ղոք­ առ ­մի­մե­ան­ս ­կա­լան­ ­ցա­ղա­սի... 144բ­ ԻԶ. ­Տե­սե­ալ­ ա­պա­ այ­նու­հե­տեւ ­բու­սոց...14­5ա­ Ի­Է. ­[Ո]ւ­սա­նել­ ո­ման­ ի ­բու­սոցն ­կա­մե­ցան­...

Գր­չից՝ 14­4ա (10 ­տող ­ման­ր ­նօտրգ­րով) «Կեն­դա­նի­ է Տէր,­ որ­ այդ ­կար­միր բեն­-ի­ծ ­մին­չեւ­ ի ­կար­միր­ օ-ն­ Ա գ­րիչ ­թա­թա­խե­լով գրե­ցի» ։

23.­ ա. 145բ [­Քա­ղո­ւածք] — Որ­պէս­ ա­սէր ­Բեռ­նար­դոս. ­Հայե­աց­ ի ­վեր ­խա­չե­ցե­լոյն...

բ. 14­6ա­ Այս­ են­ ա­նո­ւան­ք­ որ­դոց Յա­կո­բայ — Ռու­բէն, Շ­մա­ւոն...

գ. 146բ—8ա [­Վաս­ն­ ա­ռա­քի­նու­թե­ան­ց]։ ­Վաս­ն Խո­հե­մու­թե­ան­ — ­Խո­հե­մու­թիւն­ ի­մաս­տու­թիւն­ է...

դ. 148բ ­Հարց — [Զ­՞ինչ­ է] ­ծառ ­կե­նաց­ եւ ­գի­տու­թիւն։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Բուն ­մի­ եւ­ ի ­վե­րայ Բ­ ոս­տ...

24. 14­9աբ [­Մար­տի­րո­սի Ղ­րի­մեց­ւոյ] 0րհ­նու­թիւն­ ան­դ­րա­դար­ձօ­րէն,­ որ ս­կ­սի ­քէ ­տա­ռէն ­դէ­պի­ այբն — Քաղցրն­ Աս­տո­ւած­ ի ­ձեզ ­քաղց­րաս­ցի... ­/Ա­նան­ց ­մե­ծու­թիւն ­ձեզ ­պար­գե­ւես­ցի։

25. 15­0ա—4ա ­[Ամ­սա­ցոյց] — Ա. Յուն­վար հ­ռո­մայե­ցոյց­ եւ ­փո­խա­նակ­ այսր­ ամ­սոյ­ ա­սո­րիք ­քի­ ա­նու­նիս­ ա­սին։ Յամ­սե­ան­ս­ այս պլ­ղամն­ ա­ռա­ւե­լու...

26. 154բ ­ԶԵր­րոր­դու­թիւն — Եւ­ այս­պէս­ ի­մա­ցե­ալ հա­ւա­տամք ­զԵր­րոր­դա­կան­ ան­ձ­նա­ւո­րու­թիւնն­ ի ­մի բնու­թիւն...

27. 15­5ա—63բ [Գ­րա­ռաջք­ եւ­ օրհ­նու­թիւնք յետ քա­րո­զից] — Շ­նոր­հօք ­բա­րե­րար ­կա­մօք ­մե­ծին­ Աս­տու­ծոյ...

28. 16­4ա—211բ [­Մեկ­նու­թիւն­ ինն­ ե­րա­նու­թեանցն]­

ա. 16­4ա—7բ ­Հո­գի ­Սուրբ­ Աս­տո­ւած, ­հաս­ ի ­թի­կունս տ­կա­րու­թե­ան­,­ եւ ­տես զ­ժո­ղո­վուրդն­ ել­ ի ­լե­առն — Ըն­դէ՞ր­ ել­ ի ­լե­առն...

բ. 167բ—7­0ա­ Աղ­քա­տաց ­հո­գով — Զ­՞ին­չ է­ աղ­քատ ­հո­գով։ ­Չորս ­կեր­պիւ ­մեկ­նէ...

գ. 17­0ա—3ա Ս­գա­ւո­րաց։­ Ե­րա­նի ս­գա­ւո­րաց, ­զի նո­քա մ­խի­թա­րես­ցին — ­Գի­տե­լի­ է,­ այ­լազ­գ­ է ­կարգն­ ի մեր ­թարգ­ման­ս­ եւ­ յու­նաց՝­ այլ...

դ. 17­3ա—5ա ­Հե­զոց։­ Ե­րա­նի ­հե­լոց, ­զի ­նո­քա ­ժա­ռան­գես­ցեն ­զեր­կի[ր]ն — ­Հեզ­ն ­հո­մա­նուն­ է­ եւ­ ի ­վե­րայ բազ­մաց­ ա­սի...­

ե. 17­5ա—9ա ­Քաղ­ցե­լոց։­ Ե­րա­նի­ որ ­քաղ­ցե­ալք­ եւ ­ծա­րա­ւե­ալք, ­նո­քա­ յա­գես­ցեն — ­Բազ­մա­զան­ է ­մեկ­նու­թիւն...

զ. 17­9ա—87բ­ Ո­ղոր­մա­ծաց։­ Ե­րա­նի­ ո­ղոր­մա­ծաց, ­զի ­նո­քա­ ո­ղոր­մու­թիւն գտ­ցեն — ­Նախ, ­թէ­ ի­ է­իցս­ ով­ է­ ո­ղոր­մած...­

է. 187բ—90բ ­Սուրբ սր­տիւք։­ Ե­րա­նի­ այ­նո­ցիկ­ որ սուրբ­ են սր­տիւք, ­զի ­նո­քա ­զԱս­տո­ւած ­տես­ցեն — Աստ ­գո Գ ­տա­րա­կոյս...­

ը. 19­1ա—5բ ­Խա­ղա­ղա­րա­րաց։­ Ե­րա­նի ­խա­ղա­ղա­րա­րաց, ­զի ­նո­քա­ որ­դիք­ Աս­տու­ծոյ ­կո­չես­ցեն — Քաղցր­ եւ ­հեշ­տ­ է ­խա­ղա­ղու­թե­ան­ն­ եւ ­գործն ­հո­գոյ­ եւ մարմ­նոյ...

թ. 195բ—211բ ­Հա­լա­ծե­լոց։­ Ե­րա­նի­ որ ­հա­լա­ծեն, ­վաս­ն ­զի ­նո­ցա­ է­ ե­րա­նու­թիւնքս — Այս­ ա­մե­նայն Թ­ են­ ըս­տ թ­վոյն...

29. 21­2ա—29բ­ Ա­ղօթք­մա­տոյց­ ընդ­դէմ Սուրբ պա­տար­գին — Երբ ­քա­հա­նայն. ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մեր՝­ ո­րոյ ­կա­րո­ղու­թիւնդ. ­դու­ ա­սա. ­Տէր­ իմ­ Աս­տո­ւած,­ ան­քննե­լի­ է­ այդ­ ի­մոյ ­կա­րո­ղու­թե­ան­...

30. 229բ—3­0ա Յա­ղագս­ եօ­թան­ ­պար­գե­ւաց ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ — ­Քան­զի դ­ժո­ւա­րին­ է ­մար­դոյ ­կար­գա­ւո­րել ­զինքն­ ըս­տ­ ին­քե­ան­...

31. 230բ—1բ­ Ա­ղօթք­ յա­ղագս ­լոշ­տակ ­հա­նե­լոյ... — Ով­ ա­մէ­նօրհ­նե­ալ­ այ­գի...

32. 23­2ա—3ա [­Տաղ­ Յա­րու­թե­ան­] — ­Մա­րի­ամ Մագ­դա­ղե­նին, / ­Փա­րէր­ ի ­մէջ ­պար­տի­զին...

33. 233բ ­[Ան­խո­րա­գիր] — Ե­թէ ­կա­մի­ցիս ­գի­տել, ե­թէ­ առ­նի­ցէ­ ընդ­ ­քեզ­ ո­ղոր­մու­թիւն­ Աս­տո­ւած...

34. 23­4ա—6­0ա ­Պոր­փիւ­րի ­Նե­րա­ծու­թիւն [Ս­տո­րո­գու­թե­ան­ցն­ Ա­րիս­տո­տէ­լի]

­Տե՛ս ­ձեռ. 718, 13­8ա—70բ. Նխ./23­4աբ։ § ա/234բ—7ա։ բ/23­7ա—4­3ա։ գ/24­3ա—8բ։ դ/24­9աբ։­ ե/249բ—5­0ա։ զ/25­0ա—1ա։­ է/25­1աբ։­ ը/251բ—2բ։ թ/25­3ա։ ժ/25­3աբ։ ժա/253բ—4ա։ ժբ/25­4աբ։ ժգ/254բ։ ժդ/254բ—6բ։ ­ժե/256բ։ ժզ/256բ—7ա։ ­ժէ/257բ։ ­ժը/257բ—8ա։ ժթ/25­8ա։­ ի/25­8աբ։­ իա/258բ։­ իբ/258բ—9ա։­ իգ/25­9ա։­ իդ/259բ։­ ի­ե/26­0ա։­ իզ/26­0ա։

35. 260բ—1բ [­Քա­ղո­ւածք]։ ­Փոքր­ ինչ ­խո­նարհ­ ա­րա­րեր զ­նա ­քան­ զհ­րեշ­տակս ­Քոյ — ­Զինչ­ ա­ռա­ւել­ են հրեշ­տակք ­քան­ զ­մար­դիկք... 26­1աբ­ Որ­ ոչ ­բարձ­րա­ցաւ ­սիրտ­ իմ — ­Չորս­ ինչ ­նիւթ­ է ­բարձ­րու­թե­ան­ սր­տի...

36. 261բ [Գ­րա­ռաջք] — Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­տէր ­Ղա­զար ­կա­թո­ղի­կոս­ Ա­մե­նայն ­Հայոց... Յոր­մէ ­ժա­մա­նե­ալ ­հաս­ցէ ­գիր­ օր­հն­ու­թե­ան­ եւ ­նա­մակ ­պահ­պա[­նու­թե­ան­]։

37. 261բ Ն­շան­ հ­պար­տու­թե­ան­ ­հոգ­ւոյ — ­Նախ­ ա­չօք­ եւ­ յու­նօք­ ակ­նար­կել...

38. 26­2ա—5բ [­Դե­ղա­գիր ...­ ա]­նո­ւամբն­ Աս­տու­ծոյ­ եւ ­դեղ ­զայս­ ա­րա.­ Առ­ ե­զան­ եղ­ջիւր­ այ­րէ...­ այլ­ եւ զցաւս բժշ­կէ, ­մա/// (շար. ­թա­փո­ւած)։

­Դե­ղեր՝ ­Դո­շի,­ Ե­րե­սի ­գու­նոյ,­ Ե­րես­ն պրն­կո­ղի, ­Թա­նաք հա­նե­լոյ, ­Խո­ցի, ­Կինն ­կու­սան­ առ­նե­լոյ, Կ­նոջ ­ծուռ չ­հայե­լոյ, Կնոջ յ­ղա­նա­լոյ, Կ­նոջ ­փոր­ձին­ ի­մա­նա­լոյ, ­Հեւ­քի, ­Ճի­ճո­ւի, ­Մաղ­տայն ­կա­պա­ծի, Մրջ­ման­, Սն­կան­,­ Իւ­ղոյ­ ո­րա­կու­թե­ան­ (265բ)։

608

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

­	ԺԷ—ԺԸ — XVII—XVIII

Գ­ՐԻՉ՝ ­Ղա­զար­ աբղյ (1743 թ., 88բ—102բ)։

­ԹԵՐԹ՝ 107. չ­գ­րո­ւած. ­1ա, ­3աբ, 4բ, 8­6ա—8ա, 10­3ա—7բ։ ՊՐԱԿ՝ 14 (խառն՝­ Ա 4, Բ,­ Ե, Զ 11, Գ 12, Դ, ԺԲ, ԺԳ 8,­ Է,­ Ը 2, Թ, ԺԴ 7, Ժ 10, ­ԺԱ 6)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ (տար­բեր՝­ 1—4, 62—107, 5—61)։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,8×11։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր (ԺԷ դ. 28—34, 36—46, 58—9, 61), ­նօտր­գիր (ԺԷ դ., ­5ա—27բ, 33բ, 34բ—5բ, 4­7ա—5­8ա, 59բ—6­1ա, ­ԺԸ դ. 6­2ա—8­5ա, ԺԸ դ.­ յա­ւե­լագ­րող­նե­րի՝ ­2աբ, ­4ա, 8­5աբ, 88բ—102բ)։ ­ՏՈՂ՝ 15—26 (խիս­տ ­խառն)։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը ­թուղթ (մաս­ն­ Ա­ եւ ԺԴ պ­րակ­նե­րի)։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒԹՅՈՒՆ — Ճակատազարդ՝ 3­6ա։ Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­սեւ (ուրուագծային)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։ ­Մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր, ­թեր­թե­րը ­խառ­նուած, ­թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը ­մա­սամբ ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­տեղ—տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ եւ ­ձէ­թի ­հետ­քեր։ ­Կազ­մի ­կա­շին քեր­ծուած­ ու ցե­ցա­կեր։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. [­Բան­ք ­զա­նա­զան­ք]

1. ­5ա—33բ ­Նա­խեր­գան­ք ­քա­րոզ­[ից, յոր­դո­րակք­ եւ­ օրհ­նու­թիւնք] — Ե­րա­նե­լի բ­նու­թիւն­ եւ­ ան­նա­խան­ձ բա­րու­թիւն...

2. 33բ, 34բ—5բ­ Ա­ղօթք ­լա­տի­նա­ցոց­ առ ­Տի­րա­մայր­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն. — ­Նախ­ ա­սեմք ­մի ­Հայր ­մեր յեր­կինս­ եւ ­տաս­ն­ Ող­ջոյն ­Մա­րի­ամ...

3. 35բ Յայտ­նու­թիւն սր­բու­հե­ացն­ Ե­ղի­սա­բե­թի­ եւ Պ­րի­ճի­տաի՝ ­վաս­ն ­չար­չա­րա­նացն Ք­րիս­տո­սի — Սրբու­հին­ Ե­ղի­սա­բեթ­ եւ սր­բու­հին Պ­րի­ճի­տե­այ... ­վաց­սուն­ եւ ­վեց­ ան­գամ /// (շար. ­թա­փո­ւած)։

4. 58բ—9ա. 6­1աբ, 3­4աբ Յա­ղագս ­խոս­տո­վա­նու­թե­ան­ — Ա­բե­ղայ­ ոմն ­մե­ռաւ,­ եւ­ յա­ռա­ջին ­հա­ւա­խօ­սէ ­մին­չեւ յերկ­րորդ ­ժամ­ ա­ւուր­ ի ­դա­գա­ղի­ ան­կե­ալ դնիւր...

Բ. [­Քա­րոզք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]

1. [­Քա­րոզք­ յա­ռա­ջին ­հա­տո­րոյ]

­Տե՛ս, Ձ­մե­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1740.­ Ա—ԼԵ/­չիք։ ԼԶ/47ա—52բ։ ­ԼԷ—Կէ/­չիք։ ­ԿԸ/3­6ա—9բ։ ԿԹ/39բ—4­5ա։ Հ/45ա—6բ։ ­ՀԱ—ՁԴ/­չիք։ ­ՁԵ/52բ—8ա։ ՁԶ—ՂԵ/­չիք։ ՂԶ/62ա—7­3ա։ ­ՂԷ/7­3ա—8­5ա։ ­ՂԸ—Ճ­ԿԱ/­չիք։

2. [­Քա­րոզք յերկ­րորդ ­հա­տո­րոյ]

­Տե՛ս­ Ա­մա­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1741.­ Ա—ՀԷ/­չիք։ ՀԸ/59բ—6­1ա։ ՀԹ—Ճ­ՁԸ/­չիք։

Գ.[Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք՝­ԺԸ դ.]

1.­ ա. ­2աբ [­Տօ­մա­րա­կան­ ա­ղիւ­սակ] — Ամք Տեառն­ եւ ­թո­ւա­կան­ն ­Հայոց՝ 1752. Ռ­ՄԱ, ­Գիր ­տա­րոյն՝ ԹԸ,­ Եօթ­ներ­րե­ակ՝ ԳԴ, ­Վե­րա­դիր՝­ ԻԴ, ­Ձայ­նա­գիւտ՝­ ԱԸ... (շար. ­մին­չեւ 1797)։

բ. ­4ա [0րհ­նու­թիւնք­ ինն ­դա­սուց հ­րեշ­տա­կաց] — Ա­ռա­ջին ­դասք հ­րեշ­տա­կաց­ է­ այս. Յա­թոռ ­քոյ­ Աս­տո­ւած­ յա­ւի­տե­ան­ս...

գ. 8­5աբ [Սր­բա­տե­ղիք­ ի ­դաշ­տն յԱյ­րա­րա­տեան] — Եւ­ ի ­դաշ­տն յԱյ­րա­րա­տե­ան­ է ­Սուրբ­ Էջ­մի­ա­ծինն...

2. 88բ—102բ ­Վաս­ն­ ող­ջոյ­նի [Հա­ւա­քե­ալ ­լոկ­ ա­նուն ­Պետ­րոս­ ա­բե­ղայէ, 9­6ա]­

ա. 88բ—9­6ա Յա­ղագս­ ող­ջու­նի։ ­Քան­զի հ­րա­մայէ Փր­կիչ­ն­ ի ­կեն­սա­տու սր­բոյ­ Ա­ւե­տա­րա­նին,­ որ­ ա­սէ­ առ­ ա­ռա­քե­ալս­ն.­ Որ ­տուն մ­տա­նէք, ­նախ­ ա­սաս­ջիք­ ող­ջոյն — Եւ­ արդ, ­գի­տե­լի­ է, ­զի­ ող­ջու­նատ­րու­թիւնս­ այս ­բազ­մաւ ­կեր­պիւ­ ա­ռե­ալ ­լի­նի­ ի ­Սուրբ Գրոց...

բ. 96բ—10­1ա Յա­ղագս­ ող­ջոյ­նի — ­Նախ­ եւ­ ա­ռաջ­ եկն­ որ­ Էնն­ Աս­տո­ւած­ առ­ ընտ­րե­ալն ­Նոյ­ եւ­ ող­ջոյն­ ետ նո­րա...

գ. 101բ—2բ ­Վաս­ն­ ող­ջու­նի — ­Նախ­ եւ­ յա­ռաջ­ որ­պէս­ որ­ Էնն­ Աս­տո­ւած­ ե­ղած Բ հ­րեշ­տա­կօք­ առ ­հայրն հա­ւա­տոյ­ Աբ­րա­համ­ եւ ­Սար­րայ,­ ետ­ ող­ջոյն... շ­նորհքն­ ընդ­ ե­ղի­ցի։

§ 2 գ­րո­ւած 1743­—ի­ն ­Ղա­զար­ ա­բե­ղայի ­ձեռ­քով։

3. 10­7ա [Հ­մա­յա­գիր] — Ա­լի—պա­լի, ­խա­լի—կա­լի, ­սա­լի—թա­լի, ­ջա­լի—վա­լի, ­ղա­լի—բալ­լի, ­քի—բա­լի.­ ա­մէն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. 24բ (1743­—ից­ ա­ռաջ, ­նօտր­գիր)­ Ես՝ ­տէր ­Մա­ղա­քե­այս­ այս ­քա­րո­զայ ­տետ­րըս ­բաշ­խե­ցայ­ իմ ­հո­գի­ա­ցե­ալ­ եղ­բօր ­տէր ­Ղա­զա­րին ինձ յի­շա­տակ ///

2. 10­1ա (Նօտր­գիր,­ յա­ւե­լագ­րո­ղի) Գ­րե­ցաւ ՌՃՂԲ (1743) թ­վին,­ յու­լիս­ ամ­սոյ ք­սան­ օրն, ­ձե­ռամբ ­Ղա­զար­ ա­բե­ղայէ։

10­6ա ­Վայե­լումն ­Ղա­զար ­վար­դա­պե­տին (նոյ­նը՝ 106բ)։

106բ ­Վայե­լումն [­Ղա]­զա[ր] ­վար­դա­պե­տին Ռ[ՃՂ]Գ (1744)­—ի­ն։

3. 1բ (1752 թ., ­նօտր­գիր)­ Ե­լա­նելն ­մեր­ Է­ակ­լէն սեպ­տեմ­բե­րի­ Ի­Է, մ­տա­նելն՝ ­հոգ­տեմ­բե­րի Գ—ն (թո­ւա­կա­նը՝ ­տո­մա­րա­կան­ ա­ղիւ­սա­կի ս­կզ­բում՝ ­2ա)։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 24բ ­(ա­նըն­թեռ­նե­լի, ­հա­ւա­նա­բար՝ Մա­ղա­քի­ա ­վար­դա­պե­տի)։ ­5ա ­Ղա­զար ­վար­դա­պետ։ 62բ, 102բ, 106բ Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­Ղա­զար ­վար­դա­պետ. ՌՃ­ՁԵ (1736)։ 62բ Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­Սո­ղո­մոն վար­դա­պետ. 1231 (1782)։

ՆԿԱՐՉԱ­ՓՈՐՁ՝ 4բ (զար­դագ­րեր)։

 

609

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

ՌՃՁԶ — 1737

Գ­ՐԻՉ՝ ­Գաս­պար, ա­նա­նունք։

­ԹԵՐԹ՝ 248. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա, 248բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×9­+Ա­—Ի­Ա×12 (Ժ 16, ԺԳ, ­ԺԸ,­ Ի­Ա 8, ԺԴ, ԺԹ 2, ­ԺԷ 6)+2 (12 + 9)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ (շա­գա­նա­կա­գոյն՝ 118—45, 180—91, 198—205),­ ե­ռա­մա­հիկ­ եւ փղան­շան­ (247), ­լու­սադ­րոշմ­նե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,2×11, 15×10)։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն, ե­րկ­սիւն՝ 20­2ա—3բ։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (տար­բեր­ եւ­ ան­կա­նոն,­ եր­բեմն՝ շ­ղագ­րա­խառն)։ ­ՏՈՂ՝ 16—26 ­(խառն)։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ կա­պոյտ կ­տաւ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը ­կար­միր։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ-տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, ­ձէ­թի բ­ծեր, ­փոք­րիկ ­պատ­ռո­ւածք­ներ,­ Ի­Ա պ­րա­կը ­տե­ղա­փո­խո­ւած­ եւ դրո­ւած­ է ­ԺԷ­ եւ ­ԺԸ պ­րակ­նե­րի ­մի­ջեւ։ ­Կազ­մի ­կա­պիչ­ներն­ ըն­կած։

ԾՆԹ. ­Ձե­ռագ­րիս գր­չու­թիւ­նը ­խիս­տ ­խառն­ է­ եւ դ­ժո­ւար­ է­ ա­սել՝ գր­չա­փո­խու­թիւն­ է ­տե­ղի­ ու­նե­ցել, ­թէ՞ ­տար­բեր­ ան­ձան­ց ­ձեռ­քով­ է գ­րո­ւել։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1բ—4ա ­Վաս­ն ­բեռ­նա­ւո­րաց.­ Ե­կայք­ առ­ իս­ աշ­խա­տե­ալք­ եւ ­բեռ­նա­ւորք — ­Վեց­ են ­բե­ռինք ­վաս­տա­կոց...

2. 4բ—5ա ­[Ա­ղօթք] — Է­ու­թե­ամբ­ եւ ­ներ­գոր­ծու­թեամբ­ յա­ւի­տե­նա­կան­ Աս­տո­ւած...

3. 5բ—9բ [«Կ­տակ ­մե­ծի­ Ա­ւագ­ ուր­բա­թու ­չար­չա­րա­նաց... Յա­կոբ ­պատ­րի­ար­գէ ­շա­րադ­րե­ալ», ­ձեռ. 8414, ­1ա] — Ով­ ա­մե­նաչք­նաղ­ եւ ­գե­ղե­ցիկ ­հարսդ­ երկ­նա­ւոր ­փե­սային... ­զոր ­բա­րու­թիւն ­կո­չէ, ­զի ­տե­սակն /// (շար. թերի)։

4. 1­0ա—5­5ա ­Հա­մա­ռօտ ­հա­ւա­քումն­ ի ­տե­սու­թիւն ­լուծ­ման­ց­ Եր­գոց­ Եր­գոյն,­ աշ­խա­տա­սի­րե­ալ Գ­րի­գո­րի հս­կո­ղի, ­նո­րին­ եր­ջա­նիկ հ­ռե­տո­րի­ եւ ­քաջ ­փի­լի­սո­փայի ­Հայոց,­ ա­շա­կեր­տի­ Ե­ռայ­մե­ծին Յո­վան­նու­ Ո­րոտ­նե­ցոյ,­ ի ­լու­սա­ւոր ­բա­նից ­վար­դա­պե­տին ­Վար­դա­նայ... — ­Հարց. ­Վաս­ն­ է՞ր­ աս­տ յե­տոյ­ է ­կար­գե­ալ։ Պա­տաս­խա­նի. ­Սո­ղո­մո­նի ­կարգն­ է­ ընդ­ ­Ժո­ղո­վո­ղին...

5. 55բ—105բ Գ­րի­գո­րի­ ա­շա­կեր­տի­ Ե­ռա­մե­ծին Յո­վա­նու­ Ո­րոտ­նե­ցոյ­ եւ ­քաջ ­դի­տա­պե­տի ­հա­մա­ռօտ հա­ւա­քումն յԱ­ռա­կաց գ­րոցն ­Սո­ղո­մո­նի­ ի ­լու­սա­ւոր բա­նից ­Մե­ծին ­Ներ­սի­սի... — ­Զի՞նչ­ է,­ որ­ ա­սէ ­Սո­ղո­մոն­ եւ­ այլ ­մար­գա­րէք­ եւ ­Տէրն յԱ­ւե­տա­րա­նին­ ա­ռա­կաւ ­խօ­սէր։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Վաս­ն­ ե­րից։ ­Նախ ­զի­ ա­ռակն ­պի­տա­նի­ է ­բա­նին...­ ար­ժա­նես­ցին շ­նոր­հաց­ եւ ­փա­ռաց­ ո­ղոր­մու­թե­ան­ն Ք­րիս­տո­սի...­ եւ ­լու­սա­ւոր ­վար­դա­պե­տին ­Վար­դա­նայ­ եւ խնդ­րո­ղացն...­ ա­մէն։

6. 10­6ա—2­8ա [«Տի­րա­տուր ­վար­դա­պե­տի ­Տե­սու­թիւն­ ի ­բան­ ­սուրբ­ Ա­ւե­տա­րա­նին,­ որ­ ա­սէ» ­ձեռ. 2178, 17­1ա]­ Եւ ­մինչ­դեռ ­նա ­խօ­սէր,­ ա­հա­ ամպ ­մի ­լու­սա­ւոր ­հո­վա­նի ­լի­նէր... — Ե­կե­ղե­ցի ­սուրբ ­պատ­կեր­ է­ աս­տուա­ծային ­փա­ռացն...

7. 12­8ա—9ա ­Տէր­ է (= ­Վաս­ն ­չափ կշ­ռոց) — Ա սա­տերն ­սա­կաւ­ ինչ ­պա­կաս­ է­ ի Դ դ­րա­մէ...

8. 12­9ա—33բ [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

ա. 12­9ա [­Վաս­ն ­ժա­մա­նա­կաց] — Ըն­դիք­տոնն ԺԵ­ ամ­ է... բ. 12­9ա [­Թէ­ երբ ­սահ­մա­նե­ցին զ­Խա­չե­ցարն] — Ի ք­սան­ Դ­ ա­մին ­Խոս­րո­վու... գ. 12­9ա [­Վաս­ն ­գիւ­տի­ ար­ձա­նին] — ­Տէր ­Ներ­սէս յԱր­ձան­ յոյն գ­րով­ ի Մա­մես­տե­այ գ­տե­ալ... դ. 12­9ա [­Թէ­ ո՞վ­ է­ ա­րա­րե­ալ Մե­սե­դիքն] — Գռ­զիկ­ ոմն­ ա­նուն ­մի­այ­նա­կե­աց...­ ե. 129աբ [­Վաս­ն ­մո­լո­րա­կաց] — ­Քան­զի,­ որ ­Զօ­հալն ­կո­չի­ ըս­տ ­Քաղ­դէ­ա­կան­ն ­ձայ­նի­ եւ­ ի ­մերս՝­ Ե­րե­ւակ... զ. 129բ—3­0ա [­Վաս­ն ­խառն­ման­ ­լե­զո­ւաց] — Արդ,­ իս­կ­ ի փ­լա­նել­ աշ­տա­րա­կին ­խառ­նե­ցան­ ­լե­զուքն...­ է. 130ա—3բ [­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք] – ­Զի՞նչ­ էր գ­լուխ վի­շա­պին, ­զոր Ք­րիս­տոս ­ջախ­ջա­խե­աց­ ի Յոր­դա­նան­։ Դ­ ինչ­ է. ­նախ՝ հ­պար­տու­թիւն...

9. 13­4ա—4­1ա ­Նո­րին [Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ] Քա­րոզ ­վաս­ն ­բա­նա­կան­ս­ ե­կե­ղեց­ւոյ,­ որք­ են ­ժո­ղո­վուրդք Ք­րիս­տո­սի,­ ի ­բան­... ­Սե­աւ­ եմ... ­(Ա­մա­ռան­՝ ՃԴ) — ­Նախ, ­գի­տե­լի­ է, ­զի ­սուրբ­ ե­կե­ղե­ցի,­ որք­ են ­ժո­ղո­վուրդս ք­րիս­տո­նէ­ից...

10. 14­1ա—5բ [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

ա. 14­1ա Զ­խա­չիւն ­պա­տե­րազ­մե­ալ, դ­ժոխս­ ա­ւե­րե­ալ։ ­Վաս­ն ­ձի­ոյն­ եւ ­խա­չին — ­Ձին ­գոր­ծի­ է ­պա­տե­րազ­մի... բ. 141բ­ Ի ­տա­ճարս­ եւ յեր­կինս­ ա­սելն Զ­ իմն մ­տօք ­տե­սա­նի — ­Նախ՝ ­զան­բո­վան­դա­կե­լին ­ցու­ցա­նէ... գ. 14­2ա—3բ Յոր­ժամ ­շար­ժես­ցին ­պա­հա­պան­ք ­տան­ն — ­Տուն ­կո­չի ­մար­մինս ­մեր... դ. 143բ ­Տուր ­նո­ցա, ­Տէր,­ ար­գան­տ­ ա­նոր­դի... — ­Նախ՝­ այս­ է­ ի ­մէջ­ Իս­րայէ­լի ­նա­խա­տինքն...­ ե. 14­4ա—5ա ­Վաս­ն ս­կզ­բ­նա­կան­ ­մե­ղացն­ Ա­դա­մայ — ­Մեղք­ ա­մե­նայն ­մար­դոյ­ ի ­նախ­նի ծ­նո­ղացն­ է...

զ. 145բ Գ­ է ­կերպ ­ճա­նա­պար­հին­ Աս­տու­ծոյ... — ­Նախ­քան­ ս­տեղ­ծա­նելն...

11.­ ա. 14­6ա [­Զի՞նչ­ է ­սահ­ման­] — Եւ­ է ­սահ­ման­ բան­ ­կար­ճա­ռօտ...

բ. 14­6ա­ Ա­նուն ­քա­նի­ յատ­կու­թե­ամբ ­զա­նա­զա­նի — Ժ. ­Նախ՝ ­զի՞նչ­ է­ ա­նուն... գ. 146բ—7բ ­Հարց. ­Զի՞նչ­ է ­մինչ­ն­ եւ ­մին­չեւ,­ եւ ­մինչ ­չեւն — Առ­հա­սա­րակ ­կոպր (՞)­ եւ ­պայ­ման­ են­ ի­րաց­ եւ ­ժա­մա­նա­կաց...

12. 147բ—8ա ­Վաս­ն ս­կզ­բ­նա­կան­ ­մե­ղաց — Գ­ է. նախ՝­ ամ­բար­տա­ւա­նու­թիւն­ եւ­ ան­հ­նա­զան­դու­թիւնն...

13. 14­8ա ­Հարց, ­Քա­նի ­շա­ւիղք­ են ­սաղ­մո­սին։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­ԺԸ՝ ­մար­գա­րէ­ու­թիւն,­ ե­րա­նու­թինն,­ ա­ղա­չան­ք...

14. 148բ [Ն­շա­նա­գիրք­ ի­մաս­տ­նոց] — Որ­դի... մար­մին։

15. 148բ [Յա­ղագս ­չո­րից ­տա­րե­րաց] — ­Հողն՝ մի­ա­նիս­տ, ­ջուրն՝ ք­սա­նա­նիս­տ...

16. 148բ—57բ Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ն — Ար­տա­քին­ ի­մաս­տա­սէրքն­ այս­պէս­ ա­սա­ցին. Բնու­թինն ­տե­սակն­ է,­ որ­ ե­րե­ւի...­

Ի Ժղ­լա­նաց ­Վար­դա­նայ։ Հմմտ. ­ձեռ. 341, 118ա—2­2ա։

17. 15­8ա—62բ [­Նա­խեր­գան­ք ­քա­րո­զից] — Ար­փիա­կան­ ­լուս,­ ան­շի­ջա­նե­լի ­ճա­ռա­գայթ...

18. 16­3ա—6ա [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

– 16­3ա ա. ­Զի՞նչ­ է ­զյան­ցո­ւածս­ իւ­րով ­կա­րէ­ առ­նել­ ի ­միտ — Դ մ­տօք. ­նախ՝­ յան­ցան­ք­ ա­կա­մայն... բ. 163բ [Յա­ղագս ջ­րոյ] — Ա­սի­ ո­ման­ց­ Ի ­չափ ­պարզ ­լի­նել ­ջուր քան­ ­զեր­կիր... գ. 16­4ա—5բ [­Վաս­ն ­դա­տա­ւո­րաց ­հոգ­ւոյ­ եւ ­մարմ­նոյ] — ­Գի­տե­լի­ է, ­զի կր­կին­ են­ իշ­խան­ք­ եւ դա­տօղք­ երկ­րի,­ այ­սինքն՝ ­հո­գոյ­ եւ ­մարմ­նոյ... դ. 16­6ա Յա­ղագս­ Ե ­ներք­նոց,­ որ­ է ­նախ՝ ­հա­սա­րակ զ­գա­յու­թիւն... ­հին­գե­րորդ՝ ­միտք — Եւ­ է ­հա­սա­րակ զ­գա­յու­թիւն­ ի­ յա­ռա­ջին ­փո­րո­ւած գլ­խոյն...

19. 166բ—9­4ա [­Վահ­րա­մայ] ­Լուծ­մունք ­Պոր­փիւ­րի ­մեկն­չին ­հան­դերձ­ Աս­տու­ծով ­Ճառ­ ա­ռա­ջին — [Բան­].­ Եւ ոյր ­հար­կա[ւ­]որ ­[ի]։ [­Լուծ­մունք]. ­Գոլ­ ա­սէ կա­րե­ւոր...­ եւ­ ա­ռան­ց ­սո­ցայ­ ոչ ­բաղ­կա­նայ ­մարդ (հմմտ. ­ձեռ. 59, 258բ—7­5ա)։

20. 19­5աբ ­Պատ­ճառ Ս­տո­րո­գու­թե­ան­ց — Ա­ղէք­սան­դ­րոս ­զօ­րեղն ­քա­ջու­թե­ամբ­ եւ­ ի­մաս­տու­թե­ամբ միա­պե­տե­աց ­զա­մե­նայն­ աշ­խարհս...

21. 194բ—7բ [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

– 194բ—5ա ա. ­Մար­մինն ­հաս­տա­տե­ցեր­ ինձ — Նախ, ­զի ­հաս­տատ,­ այ­սինքն՝­ ա­մուր,­ ան­փո­փոխ... բ. 195ա ­Զար­թիք ­փառ[ք]­ իմ... — ­Փառս զ­հո­գի ­մար­գա­րէու­թե­ան­ն­ ա­սէ... գ. 195բ—6ա [Յա­ղագս ­մա­կա­նուան­] — Իս­կ ­մա­կա­նուն­ է,­ եւ­ եր­կա­նուն ­կո­չի... դ. 196ա ­Զի՞նչ­ է ­սահ­ման­ յու­սոյ — Յոյս­ է ս­տոյգ­ ակն­կա­լու­թիւն ­հան­դեր­ձե­ալ­ ե­րա­նու­թե­ան­...­ ե. 196բ ­Զի՞նչ­ է [սէր] — ­Սէր­ է­ ու­ղիղ ­կամք... զ. 196բ—7ա ­Հար­ցա­նեմ­ եւս.­ Ո՞ւր­ եւ­ եր՞բ. ­տե­ղիք­ եւ ­ժա­մա­նակ ­գոյ­ աշ­խար­հիս, ­թէ­ ոչ... — Կար­ծեմ ­թէ­եւ ­քեզ ­ծան­ր ­թո­ւի...­ է. 197աբ­ Որ­պէս սկիզբն ­Սաղ­մոս­ն.­ Ե­րա­նե­ալ­ է­ այր — Որ­պէս ­ծառ,­ որ տն­կէ­ ի գ­նացս ջ­րոց...

22. 19­8ա—201բ [­Բա­րո­ւա­խօս]­

ա. 198բ ­Բա­րւա­խօս­ն­ ա­սէ ­վաս­ն յո­վա­զու, ­թէ. Ա­մե­նայն­ ա­նաս[ն­]ոց ­սի­րե­լի­ է... բ. 19­8աբ ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ, ­թէ. ­Կայ ­գա­զան­ ինչ­ ի ­ծով,­ ո­րոյ­ ա­նուն ­կողբ­ ա­սեն... գ. 198բ ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ ­վաս­ն ­կա­քաւն, ­թէ ­զայ­լոց ­ձուն ­գո­ղա­նայ... դ. 19­9ա ­Կա­ եւ ­քա­րինս­ ինչ­ ի ­լե­րինս,­ որ ­կո­չի հ­րա­քար...­ ե. 19­9աբ ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ.­ Է ­կեն­դա­նի­ ինչ­ ի ­ծովն,­ որ ­կո­չիւ ­գա­ղակ­րոս... զ. 199բ—200բ ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ ­վաս­ն ­միյեղ­ջե­րո­ւին...­ է. 200բ—1ա ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ, ­թէ. Գ ­բարք­ են մրջը­մանն...­ ը. 20­1ա­ Է ­հաւ,­ որ ­կո­չի ժ­րա­հաւ...

23. 20­2ա—4ա [­Մաս­ն ­Մաշ­տո­ցի]­

ա. 20­2ա ­Կա­նոն ­խունկ­ աւրհ­նե­լոյ — Ա­մե­նա­կալ Տէր,­ որ­ ըն­կա­լար զ­խունկս­ն...

բ. 20­2աբ­ Աւրհ­նու­թիւն ­վե­րար­կու զ­գես­տից, ­վե­ղա­րից­ եւ ­փի­լի­ո­նի — Ա­ղա­չեմք զ­քեզ, ­Տէր Յի­սուս Քրիս­տոս...

գ. 202բ—3ա ­Կա­նոն ­հան­դեր­ձե­ղէն­ օրհ­նե­լոյ — Տա­նին յե­կե­ղե­ցին...

դ. 20­3ա—4ա ­Կա­նոն ­նո­րա­կերտ գ­րոց — ­Տա­նին­ ի յե­կե­ղե­ցին...

24. 20­4ա—5բ ­Վաս­ն ­պա­տե­րազ­մին­ ա­սէ­ Ը ս­տա­կա­հու­թիւն(=յատ­կու­թիւն) ­ձի­ոյ — ­Նախ՝ ­զի­ ե­լա­նէ­ ի դաշ­տ...

25.­ ա. 20­6ա­ Այս­ է ­կի­սակ Տր­մօյի (Տօ­մա­րի) — Նոյեմ­բե­րի­ ա­միս՝ Լ­ եւ ­կի­սակ՝ ­կէս... բ. 20­6ա ­Կեն­դա­նա­կեր­պի­ եօթ­նե­րե­ակ­ այս­պէս­ ա­րա — ­Կալ ­մար­տի­ ԻԱ...

26. 206բ [­Հարց­մունք դշ­խոյին­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք ­Սո­ղո­մո­նի] — Ա­սէ դշ­խոյն ­Նը­սա­ առ­ ի­մաս­տունն Սո­ղո­մոնն...

27. 20­7ա—8բ ­[Ի ­բա­նից­ ի­մաս­տ­նոց] — Եր­կիւղն­ Աս­տո­ւա­ծոյ ­մեր­ժէ ­զա­մե­նայն ­չա­րա­խօ­սու­թիւն...

28. 20­9ա [­Մեկ­նու­թիւն ­բա­ռից] — Ան­դե­այ, որ­ է նախ­դիր,­ այ­սինքն՝ ­հոյլք ­պա­խե­րաց... (3 ­բառ)։

29. 20­9ա—1­3ա [­Քա­րոզ­ ի ­բան­ն.]­ Ե­րա­նե­ալ­ է­ այր — Ի ­վե­րայ­ այսմ Զ­ իր ­հար­ցա­նե­լի­ է. ­նախ՝ ­վաս­ն­ է՞ր­ եդ­ ի ս­կիզ­բն ­սաղ­մո­սիս...

30. 213բ ­Մօ­սէս ­Խո­րե­նա­ցին­ այս­պէս գ­րէ­ ի ­մէջ Պատ­մագ­րին­ իւ­րոյ­ — Ա­ առ Ք,­ Ե­ առ Գ... ­(ա­ղաո­ւա­ղուած, ­տե՛ս տպ. 1913,­ էջ 9)։

31. 213բ—5բ [­Հա­տո­ւածք ­քա­րո­զից]­

ա. 213բ [­Վաս­ն ­լու­ծին] — ­Նախ հ­րէ­այքն խ­զե­ցին զ­լուծն Ք­րիս­տո­սի... բ. 21­4ա [­Վաս­ն ­պա­կա­սու­թեան­ց] — ­Վաս­ն­ ո­րոյ ­խա­ղա­ղու­թիւն­ եւ ­սէր­ ի ­մէջ ­նո­ցա... գ. 214բ—5բ ­Սո­ղո­մոն­ ա­սէ.­ Է ­դուս­տր,­ որ ­լաւ­ է քան­ զոր­դի — ­Զի­ ա­մէ­նօրհ­նե­ալ ­դուս­տր­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն ­լա­ւա­գոյն­ է...

32. 21­6ա—9ա­ Ողբք­ եւ ­պա­ղա­տան­ք ­Սար­կա­ւագ ­վար­դա­պե­տին­ ա­սա­ցե­ալ­. Ա­ղա­չեմ մ­տա­դիր­ ե­ղեք — Անձն­ իմ ­տա­ռա­պե­ալ­ եւ ­գե­րե­ալ...

33. 21­9ա—25բ ­Նո­րին ­սուրբ ­վար­դա­պե­տին Յո­հան­նու­ ա­սա­ցե­ալ­ առ ­Սուրբ ­կոյս ­Մա­րի­ամ­ Աս­տո­ւա­ծա­ծին — Ծ­նունդ­ երկ­րա­ծին­ եւ ծ­նող ­զա­մե­նայնս կ­րո­ղին...

34. 225բ—30բ­ Ա­ղոթք սր­բոյն Յո­հան­նու­ Ոս­կի­բե­րա­նին­ ա­սա­ցե­ալ ­Վաս­ն­ ա­մե­նայն ­մե­ղա­ւո­րաց — Ան­սկիզ­բն­ Աս­տո­ւած­ եւ­ ան­հա­սա­նե­լի, ­բաց ­զաչս սրտի­ ի­մոյ...

35. 23­1ա—41բ­ Ա­ղօթք սր­բոյն­ Ա­նաս­տա­սայ ­քա­հա­նային — ­Տէր, ­մի սրտմ­տու­թե­ամբ ­քո­ յան­դի­մա­ներ զիս...

36. 24­2աբ ­Հարց. ­Վաս­ն­ է՞ր ­զայս ­սաղ­մո­սեմք­ ի Խա­չօրհ­նէքն։ ­Զի ­բո­վան­դակ ­խա­չին ­սաղ­մոս­ ու­նի խոր­հուրդ...

37. 24­3ա—8ա [­Հա­տո­ւածք ­քա­րո­զից]­

ա. 24­3ա—4ա­ Եր­բեմն ­քա­րո­զէր ­կան­գ­նե­ալ­ եւ­ եր­բեմն նս­տե­ալ — Որ­պէս­ աս­տ...­ ու­սա­նիմք, ­թէ ­պարտ­ է նս­տել­ եւ­ ու­սու­ցա­նել­ եւ ­պարտ­ է ­կան­գ­նել­ եւ ­քա­րո­զել...

բ. 244բ—8ա­ Ա­սէ ­Տէր.­ Ես դ­նեմ­ ի ­հի­մունս ­Սի­ո­նի ­վէմ ­բազ­մա­պա­տիկ... — ­Նախ զ­թա­գա­ւո­րու­թիւնն­ Ե­զե­կի­այ, ­զի­ ե­ղեւ ­քան­ ­զայս­ն­ ան­կիւն ­պա­տո­ւա­կան­...­ եւ սկիզ­բն­ ա­մե­նայն գ­րոց Ք­րիս­տոս­ է,­ որ­պէս ս­կիզ­բն սաղ­մո­սի /// ­(թերի)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 5­5ա (Գաս­պար գր­չի, 1737­—ից­ ա­ռա՞ջ)­ Ան­մե­ղա­դիր ­կա­ցէք, ­գիրն դ­ժար ­կար­թայր. ­կա­րիքս­ այս­չափ­ էր։

12­8ա­ Արդ,­ ա­ղա­չեմ զ­ձեզ,­ ով ­հարք­ եւ­ եղ­բարք, հան­դի­պիք­ այս ­կամ­ օ­րի­նա­կիք ­կամ ­կար­դայք,­ օգ­տիք­ ինչ, յի­շես­ջիք ­զիս՝ յոգ­նա­մեղ ­պատ­ժա­պարտ գ­րիչս,­ եւ դուք յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ի Ք­րիս­տո­սէ.­ ա­մէն։ ­Հայր ­մեր։

14­1ա... ­Մա­նա­ւան­դ­ եւ գ­ծող ­տա­ռիս՝ ­Գաս­պար­ եղ­կե­լիս, ծ­նո­ղօքն­ ի­մօվք ­հան­դերձ­ եւ­ ա­մե­նայն­ ազ­գա­կա­նօք.­ ա­մէն։

2. 241բ ­(Ա­բե­ղայ գր­չի) Գ­րե­ցաւ ­թի­ւին ՌՃՁԶ (1737) ­ձե­ռամբ յոգ­նա­մեղ ­զԱ­բեղ­սի­ո (զԱ­բե­ղայի՞ւ)­ ա­ղա­չեմ­ ան­մե­ղա­դիր ­լի­նել,­ այլ­ ա­ղօ­թիւք­ օգ­նել։

 

610

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

(Բաղ­կա­ցած­ է 4 ­տար­բեր ­ձե­ռագ­րե­րից)

 

­ԹԵՐԹ՝ 257։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­կարմ­րա­ւուն ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­կա­պոյտ կ­տաւ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1, ­թուղթ, ս­կզ­բից։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ­ – Ա­ւե­տա­րան­ ­Մա­տթէ­ո­սի։­ Ը—Թ դդ.։ 1 ­(Ա­) ­վեր­ջում, ս­տա­ցո­ւած­ եզ­րա­հա­տո­ւած ­քա­ռորդ ­թեր­թից։ Մա­գա­ղաթ, ­մի­ա­սիւն, ­բո­լո­րա­գիծ­ եր­կա­թա­գիր։ ­Կար­դալ՝­ Աբ­—Աա «///­[արդ­]եւք ­խոր­գով­ եւ ­մոխ­րով­ ա­պաշ­խա­րե­ալ­ էր... ­կա­մի­ցի­ յայտ­նել///» (ԺԱ, 21—28)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. կազ­մի ­կա­պիչ­ներն՝­ ըն­կած։

 ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ­ Ա

ԺԴ — XIV

­ԹԵՐԹ՝ 156(1—156). չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—5ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×5 (ԺԸ դ.­ յա­ւե­լում)­+Ա—Թ+Թ+Ճ—Շ×12­(Ա­ 11, Դ­—Ե­, Թ 14,­ Է 13, Թ 10, Ճ 7, Շ 6)+2(10—4)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ (տար­բեր՝ 58—68, ­ԺԵ դ.­ յա­ւե­լում)։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16×11,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր (հա­ւա­նա­բար 2—3 ­ձեռ­քով, ­հին շ­ղագ­րով՝ 11­1աբ)։ ­ՏՈՂ՝ 22—25 (խառն)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ բաւարար. ­խու­նա­ցած­ եւ ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­տեղ—տեղ գ­րու­թիւ­նը դ­ժո­ւա­րըն­թեռ­նե­լի,­ եզ­րե­րը ­բամ­բա­կա­կա­լած։ ­ԺԵ դ. ­նո­րո­գո­ւած­ եւ ­թե­րին լ­րա­ցուած (58—68), ­մի­ջից­ եւ ­վեր­ջից պա­կա­սա­ւոր։ ­ԺԸ դ. ­վե­րա­կազ­մու­թե­ան­ ­ժա­մա­նակ ­թեր­թե­րը խառ­նո­ւած.­ այդ ­մա­սին ն­շում­ներ՝ 66բ «Ժ ­թուղթ յետ­ է»­ եւ­ այ­լուր։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­6ա—57բ [«Տե­առն ­Մի­խայէ­լի­ Ա­սոր­ւոց ­պատ­րի­ար­քի ­Ժա­մա­նա­կագ­րու­թիւն յԱ­դա­մայ ս­կ­սե­ալ ­մին­չեւ­ առ ­մեզ»] — Ես,­ եղ­բարք­ իմ­ ի Ք­րիս­տոս,­ ու­սում­նա­սէրք­ եւ­ աս­տո­ւա­ծա­սէրք...// (5­7ա) Յայսմ ­վայ­րի­ ե­կին­ ասո­րիք­ ի ­Հայք,­ արք ­քա­ջա­բան­ք­ եւ ­կա­մէ­ին ­սեր­մա­նել զա­ղան­դն ­Նես­տո­րի...­ Եւ ­նո­քա ­թարգ­մա­նե­ցին ­նո­ցա գիրս ­սուտս՝ զ­Գաւր­տո­սակ, զ­Կի­րա­կո­սակ, զ­Պաւ­ղո­սի Տե­սիլն, ­զԱ­դա­մա­ ա­պաշ­խա­րելն, զ­Դի­ա­թեկ, զ­Ման­կու­թիւն ­Տե­առն, զ­Սե­բի­ոս­ն, զվ­ճիռն­ օրհ­նու­թե­ան­ եւ ­զԱն­թաք­չե­լի ­մա­տե­ան­ս­ն// (57բ)­ եւ­ Ա­ւե­տա­րա­նի ­մեկ­նու­թիւն զ­Մա­նե­այն։­ Եւ­ որ ­հա­ւա­տայ՝ ն­զո­վե­ալ­ ե­ղի­ցի.­ ա­մէն։­

Ա­նա­ւարտ։ Հմմտ. տպ. 1871,­ Ե­րու­սա­ղէմ,­ էջ 1—117։ Զ­գա­լիօ­րէն ­տար­բեր։ 1896­—ի­ն Ս.­ Ա­մա­տու­նին ­բաղ­դա­տել­ է տ­պագ­րի ­հետ­ եւ ն­շել (5բ)։

Բ. 1. 5­8աբ [Գ­րի­գո­րի ­Նա­րե­կաց­ւոյ Մաղ­թան­ք զօ­րա­ւորք­ ար­հաւ­րաց ­գի­շե­րայ­նոյ (Բան­ ԺԲ, գ) — Ըն­կալ ­քաղց­րու­թե­ամբ...­ ան­խար­դախ]­ ա­րաս­ցես...

2. 58բ—6­0ա­ Այս ­նո­ւագ­ ա­ղաւ­թից­ ընդ­դի­մա­մարտ ­դի­ւաց­ եւ ­դի­ւա­սառ­սուռ ­ջեր­մու­թե­ան­ց ­տագ­նապ­ աշ­խա­տու­թե­ան­ց­ Աս­տու­ծով ­փա­րա­տից (Բան­ ԻԸ,­ ե) — Արդ,­ այս­քա­նե­ացս­ ան­բա­ւից...

Գ. 60բ—71բ, 7­2ա—8բ [Ի հասարակաց խրատուց Յովհաննու Երզնկացւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 228, 7­1ա—108բ. § 1. Նխ./­չիք։­ ա/7­7ա—8բ, 7­2աբ։ բ/72բ—3բ, 7­1աբ։ գ­—ե/­չիք։ զ/60բ, 6­4աբ։­ է/64բ—5բ։­ ը/65բ—6բ։ թ/66բ—8ա։ ժ/68բ, 6­1ա—2բ։ ­ժա/62բ—3բ։ ժբ/69ա—7­0ա։ ժգ/7­0աբ, 7­4աբ։ ժդ/74բ—5ա։ ­ժե/7­5աբ։ ժզ/75բ—7ա։ § ­ժէ—ժթ/­չիք։

Դ. [­Բան­ք ­զա­նա­զան­ք]

1. 7­1աբ, 7­9ա—83բ Յա­ղագս­ աս­տո­ւա­ծային­ ի­րա­գոր­ծու­թե­ան­ց — Աս­տո­ւած­ էր ­միշ­տ­ եւ­ է­ եւ­ ե­ղի­ցի...

2. 83բ—90բ ­Վաս­ն ­բան­սար­կո­ւին — Ս­կիզ­բն­ եւ­ աղ­բեր­ ա­մե­նայն ­բա­րե­աց ­գոլ՝ ­խոս­տո­վա­նե­ալ­ է­ Աս­տուած­ յա­մե­նայն­ ե­ղե­լու­թե­ան­ց...

3. 9­0ա—1ա ­Վաս­ն ­կար­գաց­ ե­կե­ղե­ցոյ — Զ­սերմն­ աւրհ­նելն­ եւ զ­կա­լի­ եւ զհն­ձա­նի­ աւրհ­նելն ­սուրբն Գրի­գոր­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ն­ է­ ա­րա­րե­ալ...

4. 9­1աբ [­Պատ­ճառք ­ժո­ղո­վոց] — ­Բայց ­պարտ­ է սա­կաւ­ ինչ ­վաս­ն ­ժո­ղո­վոց­ ա­սել...

5. 91բ—3բ ­Պատ­ճառ ­Սուրբ ­Խա­չին — Յետ ­կա­տար­ման­ տ­նաւ­րէ­նու­թե­ան­ ­Տե­առն ­մե­րոյ­ եւ ­վե­րաց­ման­ն յեր­կինս...

6. 9­4ա—102բ ­Պա­տո­ւա­կան­ է­ ա­ռա­ջի ­Տե­առն մահ սր­բոց — Յե­րիս­ ո­րո­շե­ալ ­բա­ժա­նին ­հա­տածք ­ժա­մա­նա­կաց՝­ յան­ցե­ալ,­ ի ­ներ­կայս­ եւ­ յա­պառ­նին...

7. 10­3ա—7բ Խ­րատ ք­րիս­տո­նէ­ից­ ե­րի­տա­սար­դաց­ եւ ­ծե­րոց — ­Ճա­նա­պարհ­ է­ այս ­կե­ան­ս­ եւ ­ճա­նա­պար­հորդ­ են ­մար­դիկ...

8. 107բ—8բ ­Բան­ք խ­րա­տա­կան­ք — Ի ­մար­դոյ ­չա­րէ զ­գուշ ­լեր...

9. 108բ—10բ Յա­ղագս ­մի­ա­բա­նու­թե­ան­ եւ­ ան­ջատ­ման­ — ­Զազ­գս ք­րիս­տո­նէ­ից ­տե­սա­նեմք­ ոչ­ ըս­տ­ ա­նո­ւան­ն­ եւ զ­մի­ու­թիւնն­ ու­նին ­կա­նո­նա­կան­ ­սահ­մա­նի...

10. 110բ ­[Ան­խո­րա­գիր] — Աշ­խարհս­ է ­բու­րաս­տան­ եւ ­ցան­կ ­նո­րին՝­ իշ­խա­նու­թիւն...

11. 11­1աբ [­Վաս­ն ­խո­նար­հու­թե­ան­] — ­Խո­նար­հու­թիւն ­մի ­տե­սակ­ է,­ այլ ­բա­զում ­տե­սակ­ ու­նի­ եւ ­մա­սունս...

12. 11­2ա—5բ [­Գիր­ օրհ­նու­թե­ան­ Յով­հան­նու վար­դա­պե­տի] — Աս­տո­ւած ճշ­մա­րիտ, ­Հայր­ եւ­ Որ­դի­ եւ ­Հո­գի ­Սուրբ։­ Ա­նեղ­ ան­մահ­ իս­կ յԷ­էն, յե­ռան­ձ­նե­ա...// (112բ)... ­Վաս­նո­րոյ­ եւ­ ես՝ ­նո­ւաս­տ... Յով­հան­նէս ­վար­դա­պետ, ­հան­դերձ­ ա­շա­կեր­տե­ալ կ­րաւ­նա­ւո­րա­կան­ ­դա­սուք ­դե­գե­րե­ալ­ առ­ ոտս ­դամ­բա­րա­նի ­Սուրբ ­Լու­սա­ւոր­չիս...

13. 11­6ա—2­1ա [«Վար­դա­նա ­վար­դա­պե­տի» ձեռ. 8029, 3­4ա] ­Սի­րես­ցես զ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­քո­ յա­մե­նայն սր­տէ ­քում­մէ­ եւ­ յա­մե­նայն­ ան­ձ­նէ ­քում­մէ ­(եղ­ծուած) — Ո­ ոք­ ի­ցէ,­ որ ­զա­մե­նայն ­փա­ռա­ւո­րու­թիւնք­ եւ զ­կե­ան­ս­ աշ­խար­հիս զմ­տաւ­ ա­ծի­ցէ...

14. 12­1ա—բ ­Մահ ­մար­դոյ՝ ­հան­գիս­տ­ իւր — Արդ, ­կա­միմ­ այժմ­ որ­պէս­ եւ­ է­ իս­կ ­կա­րօ­ղու­թիւն ­մար­դոյ, պն­դել զ­տ­կա­րու­թիւն սր­տի­ ի­մոյ...

15. 122բ—31բ­ Այլ ­նա­խեր­գան­. ­Մահ ­մար­դոյ՝ հան­գիս­տ­ է — Աս­տո­ւա­ծային­ ան­մահ ­գան­ձուցն ­հա­զա­րա­պետն...

16. 131բ—6բ ­Տե­առն Յո­հան­նի­սի ­Սիւ­նե­աց­ ե­պիս­կո­պո­սի­ ի ­մար­գա­րէն­ Ե­զէ­կի­էլ,­ որ­ ա­սէ.­ Եւ­ ա­սէ ցիս ­Տէր.­ Այդ ­դուռն ­փա­կե­ալ ­կաց­ցէ... — Աս­տո­ւա­ծային­ ա­րար­չա­գործ ­բա­նիւն կր­կին­ իմն­ է­ու­թե­ամբ ­հաս­տա­տե­ալ ­գո­յա­ցան­...

17. 136բ—56բ [­Նա­խեր­գան­ք] — ­Զոր­ աւ­րի­նակ­ ան­հ­մուտք­ եւ­ ան­տե­ղե­ակ ­գո­լով ­ղո­ղա­կան­ ար­հես­տիս­ եւ ­խո­րէ­ջու­թե­ան­...

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ ­6ա, 104բ ­Գիրքս ­Սուրբ­ Էջ­մի­ած­նա­ է։

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

Ռ­ԽԷ — 1598

Գ­ՐԻՉ՝ Յո­վա­նէս։

­ԹԵՐԹ՝ 84(157—240)։ Պ­ՐԱԿ՝ 7×12։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 15,5×11։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 18։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 15­7ա—23­7ա [0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից, Գրա­ռաջք թղ­թոց­ եւ ­Նա­խեր­գան­ք ­քա­րո­զից] — Այլ­ եւ­ աւրհ­նես­ցէ զ­ձեզ ­Տէր­ Աս­տո­ւածն ­մեր,­ որ­պէս­ որ­ աւրհ­նե­աց ­զայն­ ա­ռա­ջին­ աւրն...­

ա. 158բ—6­0ա [­Վար­դա­պե­տի] — Էնն­ Աս­տո­ւած հայր­ է­ա­կան­ /­ Ի­ջե­ալ յերկ­նից ­խո­նար­հա­կան­...

բ. 159բ—6­1ա [­Ծայ­րա­կապ՝ «Տէր Յա­կոբ ­վար­դա­պե­տի­ ի ­Դաւ­թէս ­հաս­ցէ ­թուղ­թըս­ ի ­Կա­րինն...»] — ­Տէր­ Աս­տու­ծոյ ­խիս­տ ­սի­րե­լի, ­/Է­ին բ­նակ ­տա­ճար ­բա­րի...

գ. 16­1աբ [­Վար­դա­պե­տի] — Աս­տո­ւա­ծա­բան­ ­քաջ հ­ռե­տոր, / ­ԶԱս­տու­ծոյ քն­նես զ­խոր...

դ. 16­4ա—6ա [­Գիր­ օրհ­նու­թե­ան­] — Ի հ­րա­մա­նէն­ Աս­տու­ծոյ... ­նաեւ ­խո­րա­նէ ­Սուրբ ­Կա­րա­պե­տէ...­ եւ­ ի սո­րին ս­պա­սա­ւո­րէն՝­ ի Յո­հան­նէս­ ե­պիս­կո­պո­սէ ­հաս­ցէ ­Գիր­ աւրհ­նու­թե­ան­...­

ե. 16­6ա—7բ [­Ծայ­րա­կապ՝ ­«Ա­—Ք, Յո­վան­նէս­ ա­նար­ժա­նէ»] — Աս­տո­ւա­ծային­ ա­նաւթ ­Հո­գոյն, / ­Բա­նին ­տե­ղի՝ ­տա­ճար­ եւ ­տուն... (տե՛ս Յի­շա­տա­կա­րան­)։

զ. 168բ— ­9ա [­«Ո­տա­նա­ւորս­ եւ ­տաղս հ­պար­տու­թե­ան­ Ա­ռա­քել ­վար­դա­պե­տէ». ­ձեռ. 2672, 365բ] — ­Քան­ ­զա­մե­նայն ­գործս ­չա­րե­աց...

Տպ.­ «Ա­ռա­քել ­Բա­ղի­շե­ցի»,­ Ե­րե­ւան­, 1971,­ էջ 170, S։­

Է. 16­9ա—7­1ա [Գ­րի­գո­րի ­Կե­սա­րաց­ւոյ ­Թուղթ­ առ­ Ամ­թե­ցիս] — Աս­տու­ծոյ­ եւ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի ­նո­ւաստ ­ծա­ռայ Գ­րի­գոր ­վար­դա­պետ­ ա­նո­ւամբ ­մի­այն, ­վե­րա­տե­սուչ ­մայ­րա­քա­ղա­քիս ­Կե­սա­րոյ...­

ը. 17­9ա—8­0ա­ Ե­րա­նե­լոյն Յա­կո­բայ Սր­ճոյ­ ե­պիս­կո­պո­սի­ ա­սա­ցե­ալ — Յի­սուս ­լոյս ­փա­ռաց,­ որ ­զա­մե­նայն ­տի­ե­զերս ­պայ­ծա­ռա­ցոյց...

2. 23­7ա—9ա ­Տաղ Ծ­նըն­դե­ան­ եւ­ Ա­ւե­տե­աց (ծայ­րա­կապ՝­ Ա—Ք) — Ա­ւե­տիս ­քեզ, ­Մա­րի­ամ, ­զոր ­Գաբ­րի­էլ ս­կըզ­բ­նա­ւո­րե­ալ, /­ Ա­ւե­տիս,­ ա­ւե­տիս,­ ա­ւե­տիս,­ ա­ւե­տիս, ­տի­ե­զե­րաց­ ա­ւե­տիս...

3. 23­9ա—40բ [«Տաղ ­սուրբ­ ե­կե­ղեց­ւոյս», ­ձեռ. 1096, 19­4ա] — ­Կայ­թե­այ, ­սուրբ ­կա­թու­ղի­կէ­ ե­կե­ղե­ցի,­ եւ ­պա­րէ, / Զ­ման­կու­նըս ­քո ­ժո­ղո­վէ,­ ի­ յաւրհ­նու­թիւնս հրա­ւի­րէ... /­ Աւրհ­նեն ­զԱս­տո­ւած­ ան­դա­դար։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

16­6ա (Ծայ­րա­կապ՝ ­«Ա­—Ք», «Յո­վան­նէս­ ա­նար­ժա­նէ»)­

Աս­տո­ւա­ծային­ ա­նաւթ ­հո­գոյն... //(16­7ա)

...­Քեւ ­մեզ ­տա­ցուք ­փառս­ այժմ­ եւ ­նոյն։

Յով­հա­նի­սէ­ յախ­մար ­հի­քոյն,­

Ող­ջոյն­ ըն­կալ,­ աչդ­ իմ ­լու­սոյն,

­Վեհ ­վար­դա­պետ ­րա­բուն­ յու­սոյն,­

Աս­տո­ւա­ծա­բան­ ­քա­րոզդ գ­րոյն։

­Նո­ւաս­տս ­կա­րօտ ­սուրբ ­քոյդ ­տե­սոյն,

­Նե­րել ­չեմ ­կար ’ւ­ եմ [ի] քէն ­հե­ռոյն,­

Էնն­ Աս­տո­ւած ­քեզ ­պա­հի ­փոր­ձոյն

­Սա­տա­նայի ’ւ­ յա­մէն կ­րոյն.­ ա­մէն։­

Առ ­հա­զար ­տաս ­քառ­ ի­ օթ­նոյն (1598)

­Նայ ­թիւն­ է ­Մեծ­ ազ­գիս ­Հա­յուն,­

Ա­միս­ն ­Քա­ղոց ­վեց­ առ ­տաս­նոյն,

­Րամ ­Հը­ռո­մայ ­մարտ­ եւթն­ յամ­սոյն։ // (167բ)­

Ժամն­ է­ի ­պա­հոց­ երկ­րորդ ­շաբ­թոյն,­

Աւրն­ ե­րեգշ­բաթ­ էր ­պատ­կե­րոյն,

­Նաւ­ ի ­Հա­լա­պէ­ ի ­ճամբ­խուն՝­

Է­րու­սա­ղէմ­ ի գ­նալ­ ուխ­տոյն։­

Եւ­ ընդ­ ­դուզ­նա­քե­այ ­սա­կաւ ­սուղ ­չափ­ ո­տից ­տաղ բա­նիցս, ­ծա­նու­ցումն ­լի­ցի ­վե­հի­մաս­տ ­ծով ­գի­տու­թեանդ ­քո,­ որ­ ի ­քո­ ա­շա­կեր­տացն Բ ­տե­սա՝ զՅով­սէփ Հզուե­ցին­ ի յՈւ­րա­հա­ եւ զ­Մա­թէ­ոս ­Ջու­ղե­ցին­ ի ­Հա­լապ,­ եւ ­Զա­քա­րէն ­Վա­նե­ցի ­չե­ղէ­ ար­ժան­ ­տես­նե­լոյ, ­զի­ յայս ­տե­ղիքս չ­գ­տո­ւաւ։­ Եւ ­մեք ­սուրբ­ ա­ղօ­թիւք ­քո­ ի Հա­լապ հա­սան­ք­ եւ յել­նե­լու վ­րայ­ ենք, ­Ջու­ղե­ցի ­Մա­թէոս­ն­ ի ­քո ­դի­մաց ­մեզ ­լա­ւու­թիւն, ­մար­դա­սի­րու­թիւն­ ոչ սա­կաւ­ ե­րաց...

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Գ

ՌԹ — 1560

­ԹԵՐԹ՝ 8 (241—248). չ­գ­րո­ւած՝ 24­1ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×8։ ­ՆԻՒԹ՝ թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ ­լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 15,5×10,7։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 16—17։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­, թռչ­նային։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր, ­սեւ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 241բ—4ա ­Գո­վա­սան­ք ­Սաղ­մո­սին.­ Ա­ռա­քել վար­դա­պե­տին­ ա­սա­ցե­ալ­ է — Ի­մա­նա­լի­ այս ­բու­րաս­տան­ / ­Տըն­կե­ալ ­Հո­գովն­ աս­տո­ւա­ծա­կան­...­

ա. 24­4ա—6ա ­Փոխ­ է (ծայ­րա­կապ՝ ­«Ո­սս­ Է­որգ քա­հա­նաաին» — Որք ­փե­սային ս­պաս­ են ­փա­ռաց / Ձայ­նիւ­ եր­գոյս­ այս ­Սաղ­մո­սաց... / Խնդ­րող ­Գէ­որք ­խա­հա­նայի /­ Եւ­ Ա­ռա­քե­ալ ­վար­դա­պե­տի։

2. 246բ—7ա­ Երգ­ Ա­նա­ռա­կին.­ ազ­նիւ (ծայ­րա­կապ՝ ­«Ա­յս ­բան­ս») — Առ ­հայրդ­ ա­ղա[­ղա]­կեմ՝­ Ա­նա­ռա­կի­ որ­դոյս­ ո­ղոր­մե­այ...­

ա. 24­7ա—8բ Յոր­դո­րակն­ է — Ըզ­ն­մա­նողս­ ա­նա­ռա­կին /­ Եւ ­զինչս ­հաւ­րըդ ­վատ­նո­ղին... /­ Եւ ­տուր խնդալ­ ընդ­ խն­դա­լին։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

248բ Գ­րե­ցաւ ­Տա­ղա­րան­ս թ­վին ՌԹ (1560), ­մար­տի­ ամ­սոյն­ Ի։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 248բ ­Գիրքս ­Սուրբ­ Էջ­մի­ած­նա­ է։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ 24­1ա­ աբ...թժ։ 248բ Գ­րե­ցայն­ այ­սաւր...։

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Դ

ԺԶ — XVI

­ԹԵՐԹ՝ 9 (249—257). չ­գ­րո­ւած՝ 255բ—7բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×7+1×2 (ԺԸ դ.­ յա­ւե­լում)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 15,8×11։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 19։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 24­9ա—5­0ա [­Տաղ ­գա­ւա­զա­նին] — ­Գա­ւա­զան­ն­ իմ ­գա­ւա­զան­ն, /­ Ա­րա­րո­ղին ­ձե­ռացն­ էր ­գործ­ իմ ­գա­ւա­զան­...

2. 25­0ա—2ա ­Տաղ ­Ղա­րի­պին [­«Ի ­Նա­ղաշ ­վար­դա­պե­տէ». ­ձեռ. 3081, 124բ] — ­Ղա­րի­պի ­կե­ան­քն­ է ­լա­լի­ ող[բ­]եր­գա­կան­, / ­Դառն­ ու ­լե­ղի, ­լի տրտ­մու­թեամբ­ ի ­նեղ ­զըն­տան­...

3. 252բ [«Տաղ­ Յա­րու­թե­ան­». ­ձեռ. 424, 165բ] — ­Դասքն հ­րէ­ա­կան­ է­ին ­պա­հա­պան­ / ­Սուրբ/// ­(ա­յս­քան­)։

4. 252բ—3ա [­Տաղ ­սի­րոյ­ եւ­ ու­րա­խու­թե­ան­ ի ­Սե­բաս­տա­ցի ­Ղա­զար­ ի­րի­ցէ­ ա­սա­ցե­ալ] — ­Ծով­ աչք,­ ամ քա­նի ­խո­լը­ռով, / ­Գաս­ ան­ց­նիս՝ ­զա­չերդ­ ա­ծես խն­ճե­րով...

Տպ.­ «Ուշ ­միջ­նա­դա­րի ­հայ ­բա­նաս­տեղ­ծու­թիւ­նը»,­ Ե­րե­ւան­, 1986,­ էջ 96,­ G։

5. 25­3ա—5ա [ՅԱ­դամգ­րոց­ Ա­ռա­քե­լի ­Սիւ­նեց­ւոյ] — Կ­նոջ ­լե­զուն է ­խիս­տ­ ա­նուշ, / ­Բայց­ ի ­հո­գին ­խո­ցէ ­նո­րա ­փուշ... / ՅԱ­ռա­քել­ է ­մե­ղաց ­հա­ւան­ /­ Այս­քան­ ­բա­ներս­ յա­ռաջ­ ե­կան­...։

 

611

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

­	ԺԸ — XVIII

Գ­ՐԻՉ՝­ Աբ­րա­հա՞մ վրդ.։

­ԹԵՐԹ՝ 231. չ­գ­րո­ւած՝ 75բ, 81բ—2բ, 8­4աբ, 23­1աբ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—Թ×6+2×10+2 (4, 6)+­Ա­—Ի­Բ×6 ­(Ե­ 4,­ ԻԲ 8)+3 (8, 4, 3)։ ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­րե­րով­ եւ­ տար­բեր ­լու­սադ­րոշ­մով։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17,5×13,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն՝ 1ա—2բ, 5­5ա—76ա, 21­7աբ,­ երկ­սիւն՝ 3ա—54բ, 76բ—21­6ա, 218ա—30բ։ ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր, բո­լոր­գիր՝ 22­7ա—30բ։ ­ՏՈՂ՝ 18՝ 1ա—54բ, 20՝ 5­5ա—21­6ա, 24՝ 217ա—2­6ա, 33՝ 22­9ա—30բ։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ծաղ­կա­հիւս ս­պի­տակ ­մե­տաքս, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Ա­ւե­տա­րան­ ­Ղու­կա­սու։ ­ԺԱ—ԺԲ դդ։ 2 ­(Ա­—Բ) + 2 (Գ—Դ), ս­տա­ցո­ւած 2­—ա­կան­ ամ­բող­ջա­կան­ ­կից ­թեր­թե­րից։ ­Մա­գա­ղաթ,­ երկ­սիւն,­ ուղ­ղա­գիծ ­ման­ր­ եր­կա­թա­գիր, ­հա­մա­բար­բա­ռային ն­շում­նե­րով։ ­Կար­դալ ­Գաբ,­ Աաբ, Բաբ, ­Դաբ «///­ ի­ յա­հեղ ­բար­բա­ռոյ­ իբ­րեւ ­ծո­վու­ եւ ­խը­ռո­վու­թեան­... ց­քա­հա­նա­յա­պետս­ն­ եւ ///» ­(Ի­Ա, 25­—Ի­Բ, 52)։

 

                ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. ցե­ցա­կեր, ­տեղ—տեղ ­զա­նա­զան­ բծեր,­ ա­ռան­ձին ­թեր­թեր մ­րո­տո­ւած։ ­Կազ­մի ­կա­շին ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած,­ Ա ­փեղ­կի ­կա­շին՝ ­թե­թե­ւա­կի­ այ­րո­ւած։

 

 ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1. ­1ա—54բ [Վ­կա­յու­թիւնք­ ի ­Սուրբ Գ­րոց ­վասն ­քա­րո­զու­թե­ան­]։ ­Հին­գե­րորդ.­ Ա­ղօթք սր­բոց­ օ­րի­նակ — Ա­րա­րա­ծոց ԼԲ.­ Եւ­ ա­սէ Յա­կոբ.­ Աս­տո­ւած ­հօր­ ի­մոյ­ Աբ­րա­հա­մու­ եւ­ Աս­տո­ւած ­հօր­ ի­մոյ­ Ի­սա­հա­կայ...­

2. 5­5ա—7­5ա [Վ­կա­յու­թիւնք­ ի ­վար­դա­պե­տաց Վաս­ն ­քա­րո­զու­թե­ան­] — ­Դի­ո­նէ­սի­ոս.­ Ա­ղօթքն­ է­ որպէս ­բա­նա­լի,­ ո­րով ­կա­րեմք ­բա­նալ ­զա­մե­նայն ­գան­ձս­ Աս­տու­ծոյ­ եւ­ ան­տի­ առ­նուլ­ որ­ ինչ­ օգ­տա­կար ­թո­ւի­ցի մեզ...

Բ.­ ա. 7­6աբ ­Նա­խեր­գան­ք — Ե­րա­նե­լին­ եւ ­մի­այն հզօրն, ­Թա­գա­ւորն ­թա­գա­ւո­րաց­ եւ ­Տէրն ­տէ­րան­ց...

բ. 76բ—8­0ա ­Բան­ք­ օրհ­նու­թե­ան­ց — 0րհ­նես­ցէ զձեզ ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մեր,­ որ­պէս­ օրհ­նե­աց զԹ ­դաս հրեշ­տակք­ ի յեր­կինս... ­

Գ. 8­3ա—230բ [­Քա­րոզք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]

— 8­3աբ [­Ցան­կ ­քա­րո­զից] — Ա­ռա­ջին. ­Նո­րին ­Քա­րոզ ­Հո­գոյն Սր­բոյ...­ ԻԲ—րդ. Յայլ­մէ ­Քա­րոզ ­վաս­ն զղջման­...

­Թէ­եւ ն­շո­ւած­ է 22 ­քա­րոզ, ­սա­կայն դ­րան­ց­ ի­րա­կան­ ­քա­նա­կը հա­ւա­սար­ է 26­—ի­. 12­—ը՝ Ձ­մե­ռան­ ­հա­տո­րից, 12­—ը՝­ Ա­մա­ռան­ եւ 2­—ը՝­ ար­տա­քոյ։

1. [­Քա­րոզք­ յա­ռա­ջին ­հա­տո­րոյ]

­Տե՛ս Ձ­մե­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1740.­ Ա—ԿԶ/­չիք։ ԿԷ/202ա—7ա։ ­ԿԸ/­չիք։ ԿԹ/14­8ա—5­3ա։ Հ—ՀԲ/­չիք։ ՀԳ/153ա—9ա։ ՀԴ—ՀԵ/­չիք։ ՀՁ/15­9ա—63բ։ ­ՀԷ—ՀԸ/­չիք։ ՀԹ/163բ—8ա։ Ձ/­չիք։ ՁԱ/16­8ա—73բ։ ՁԲ—ՃԳ/­չիք։ ՃԴ/173բ—7ա։ ­ՃԵ—ՃԺԳ/­չիք։ ՃԺԴ/177բ—81բ։ ՃԺԵ—ՃԻԱ/չիք։ ­ՃԻԲ/18­2ա—8ա։ ­ՃԻԳ—ՃԼԳ/­չիք։ ՃԼԴ/188ա—95բ։ ՃԼԵ—ՃԼԹ/չիք։ ՃԽ/195բ—201բ։ Ճ­ԽԱ—Ճ­ԾԱ/­չիք։ ՃԾԲ/85ա—99ա։ ՃԾԳ—Ճ­ԿԱ/­չիք։

2. [­Քա­րոզք յերկ­րորդ ­հա­տո­րոյ]

­Տե՛ս­ Ա­մա­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1741.­ Ա—Զ/­չիք։­ Է/103բ—1­2ա։­ Ը/9­9ա—10­3ա։ Թ—Ժ/­չիք։ ­ԺԱ/209բ—1­6ա։ ԺԲ/112բ—7բ։ ԺԳ/­չիք։ ԺԴ/117բ—2­0ա։ ­ԺԵ/­չիք։ ԺԶ/120ա—4բ։ ­ԺԷ—ՀԴ/­չիք։ ­ՀԵ/124բ—8բ։ ՃԺ/20­7ա—9բ։ ՃԺԱ—ՃԻԶ/չիք։ ­ՃԻ­Է/128բ—33բ։ ­ՃԻԸ—ՃԻԹ/­չիք։ ՃԼ/133բ—42բ։ ՃԼԱ—Ճ­ԿԷ/­չիք։ Ճ­ԿԸ/14­3ա—5ա։ ՃԿԹ/145բ—7բ։ ՃՀ—ՃՁԸ/չիք։

3. [­Քա­րոզ­ ար­տա­քոյ­ Ա­ եւ Բ ­հա­տո­րաց]­

ա. 21­7ա—2­6ա ­[ԻԲ]. ­Քա­րոզ ­վաս­ն զղջ­ման­ եւ խոս­տո­վա­նու­թե­ան­ եւ­ ա­պաշ­խա­րու­թե­ան­,­ ի ­բան­ն.­ Որ­դե­ակ, ­փա­խիր­ ի ­մե­ղաց,­ որ­պէս յե­րե­սաց­ օ­ձի,­ ա­սէ ­Սի­րաք — Աս­տա­նօր­ յա­ղագս Զ­ իմն­ պի­տոյ­ ի­ցէ ­ձեռ­նար­կու­թե­ան­ս ­մեր։ ­Նախ, ­թէ ­զի՞նչ­ է ­կե­ան­ք ­հո­գոյ­ եւ ­մարմ­նոյ...

4. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւն՝ ­ԺԸ դ.]­

ա. 22­7ա—30բ ­Քա­րոզ­ ող­ջոյն ­տա­լոյ — Ի ­մէջ փրկա­գործ սր­բոյ­ Ա­ւե­տա­րա­նին­ այս­պէս հ­րա­մայէ ­կե­նա­րարն ­մեր... Յոր ­տուն ­կամ ­քա­ղաք մ­տա­նի­ցէք, ­նախ­ ա­սաս­ջիք, ­թէ.­ Ող­ջոյնս ­տան­ս­ այս­միկ... ­վար­դա­պետք­ ե­կե­ղե­ցոյ­ ա­սեն, ­թէ­. Ող­ջոյնս­ այս...­ ոչ­ է­ ան­զօր...։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

226բ ­Քաւ ­լի­ցի ­քեզ, ­Տէ՛ր, փր­կու­թիւնդ­ ես­ ա­մե­նայ­նի... ս­պա­նե­ալն կր­կին յիս ­կեն­դա­նա­ցաւ։

Գ­րո­ւած­ է բ­նագ­րի գր­չու­թե­ամբ­ եւ կն­քո­ւած­ Աբ­րա­համ վար­դա­պե­տի կ­նի­քով (տե՛ս)։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ 8­5ա Ք[­րիս­տոս­]ի ծ­[ա]ռ­[այ] տ­[է]ր­ Աբ­րա­համ։ 226բ Ք[­րիս­տոս­]ի ծ­[ա]ռ­[այ]­ Աբ­րա­համ վ[ա]րդ­[ա]պ­[ե]տ. ՌՃՁԶ (1737).

 

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ 8­1ա ­Քա­րոզ­ ող­ջոյն ­տա­լոյ։

 

612

Գ­ՐԻ­ԳՈՐ ­ՏԱ­ԹԵ­ՎԱ­ՑԻ

­ՔԱ­ՐՈԶ­ԳԻՐՔ

(Բաղ­կա­ցած­ է 3 ­տար­բեր ­ձե­ռագ­րե­րից)

 

­ԹԵՐԹ՝ 131 + 1 (կրկ. 62)։ ­ԿԱԶՄ՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն­ ան­զարդ ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­թուղթ։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ – Ճաշոց (ընթերցուած Աւետա­րան ըստ Մարկոսի Բ 14–16, Թ 10–11, 15–16) (յունարէն), Ժ. դ.։ Ստացուած 1 թերթից, մագաղաթ, երկաթագիր (վերծանեց Վ. Շէյթանեան)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. կազ­մը ­փոք­րա­ցած, ­կա­շին ­քեր­ծո­ւած­ եւ ­ցե­ցա­կեր։

 

 ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ­ Ա

­ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 95 (1—78, 86—101)։ Պ­ՐԱԿ՝ 6 (տար­բեր՝­ Ա 18, Բ 17, Գ, Դ 14,­ Ե, Զ 16)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20×13։ ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (տար­բեր.­ ա՝ ­2ա—35բ, բ՝ 3­6ա—7­8ա, 8­6ա—7բ, գ՝ ­1աբ, 78բ, 9­1ա—10­1ա)։ ­Տող՝ 27 ­(ա­, բ), 33—36 (գ)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­տեղ—տեղ ­ցե­ցա­կեր­ եւ ­ձէ­թի բ­ծեր. ­մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. [­Քա­րոզ­գիրք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]

1. [Քարոզք յառաջին հատորոյ]

­Տե՛ս Ձ­մե­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1740.­ Ա­—Ի­Ա/­չիք։­ ԻԲ/2ա—6ա։­ ԻԳ/­6ա—11բ։­ ԻԴ/11բ—9բ։­ Ի­Ե/19բ—2­5ա։­ ԻԶ/25ա—8ա։­ Ի­Է/28բ—3­1ա։­ ԻԸ—ԼԸ/­չիք։ ԼԹ/31բ—5ա (վրջ. «...ի ­խո­րան­ս ­ներ­քին»)։ Խ—ԽԳ/­չիք։ ԽԴ/6­3ա—8ա։ ԽԵ/68ա—72բ։ ԽԶ/72բ—8ա (78բ ­տե՛ս ­ձեռ. Բ)։ ­ԽԷ—ՀԴ/­չիք։ ­ՀԵ/3­6ա—9բ։ ՀԶ/39բ—4­4ա։ ­ՀԷ—ՀԸ/­չիք։ ՀԹ/4­4ա—9բ։ Ձ—ՁԲ/­չիք։ ՁԳ/49բ—5­3ա։ ՁԴ/5­3ա—8ա։ ­ՁԵ/5­8ա—62գ։ ՁԶ/62գդ (վրջ. «...որ­պէս­ ա­ղա­ղակն՝ ­հար­կա­նելն»)։ ­ՁԷ—ՃԺԷ/­չիք։ ՃԺԸ/8­6ա—9­1ա։ ՃԺԹ—Ճ­ԿԱ/­չիք։

2. [­Քա­րոզք յերկ­րորդ ­հա­տո­րոյ]

­Տե՛ս­ Ա­մա­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1741.­ Ա—ԺԷ/­չիք։ ԺԸ/96բ—10­0ա, 101բ։ ԺԹ—Ճ­ՁԸ/­չիք։

3. [­Քա­րոզ­ ար­տա­քոյ­ Ա­ եւ Բ ­հա­տո­րաց]­

ա. 91բ—5ա ­Նո­րին ­Քա­րոզ ­Վար­դա­վա­ռին,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ. ­Ձայն­ ե­ղեւ­ ամ­պոյն. ­Դայ­ է­ Որ­դի­ իմ սի­րե­լի, դ­մա ­լո­ւա­րուք — Ի ­վե­րայ­ այսմ ­բա­նի ­բա­զում­ ինչ խնդ­րե­լի­ է, ­զի ­ձայնս­ ի յերկ­նից­ ի ­Հօ­րէ­ ե­ղեւ...

Բ. [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

ա. ­1աբ Ն­շա­նա­կու­թիւն­ եր­գո­ղաց զ­շա­րա­կան­ն (= Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ ­Գիրք ­Հարց­ման­ց, ­հա­տոր Թ, պ­րակ ­ԽԷ) — Որք զ­ծո­րան­ս ­Հո­գոյն­ ար­բին...

բ. 1բ [­Հարց­մունք­ Ա­ղէք­սան­դր ­թա­գա­ւո­րի­ եւ պա­տաս­խա­նիք­ ի­մաս­տա­սի­րաց] — Ա­ղէք­սան­դր ­թա­գա­ւոր ­մինչ ս­պան­ զ­թա­գա­ւորն Հնդ­կաց զ­Պով­րոս...

գ. 78բ [­Նա­խեր­գան­] — Ե­րա­նե­լին­ եւ ­մի­այն հզօրն... ­Տէր, ­տուր­ ինձ ­լե­զու խ­րա­տու...

դ. 9­5ա—6ա­ Ի­մաս­տու­թիւն Յե­սո­ւայ­ որդ­ւոյ­ Ի­սա­քա­րայ — Ա­մե­նայն­ ի­մաս­տու­թիւն­ ի ­Տե­առն­է...­

ե. 100բ—1ա [0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից] — ­Զոր­ աւրհ­նու­թիւն­ Աս­տո­ւա­ծաին...

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

­ԺԵ — XV

­ԹԵՐԹ՝ 7 (79—85)։ Պ­րակ՝ 1×7։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,5×12,3։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 26—28։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. թա­նա­քը ­գու­նա­թափուած, ս­կզ­բից­ եւ վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր։ Բ ­ձե­ռա­գի­րը­ Ա­—ի­ն ­մի­աց­նո­ղը­ օգ­տա­գոր­ծել­ է­ Ա ձե­ռագ­րի 78բ ­նա­խա­պէս ­պա­րապ­ է­ջը­ եւ լ­րաց­րել Բ ­ձե­ռագ­րի ­թե­րին։

 

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

– 78բ—85բ [­Քա­րոզգիրք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ, քարոզք յերկրորդ հատորոյ]

­Տե՛ս­ Ա­մա­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1741.­ Ա—ՃԼԲ/­չիք։ ՃԼԳ/78բ—8­1ա։ ՃԼԴ—ՃԾԲ/­չիք։ ՃԾԳ/8­1ա—5բ։ ՃԾԴ–ՃՁԸ/չիք։

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Գ

ԺԶ — XVI

­ԹԵՐԹ՝ 30 (102—131). չ­գ­րո­ւած՝ 10­2աբ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—Գ×12 (Ա­ 6)։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 19×13։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­Տող՝ 21—22։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Կիսախորան՝ 10­3ա։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր։ Գոյներ՝ ­սեւ (ուրուագծային)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր,­ եզ­րա­հա­տո­ւած, 131—րդ ­թեր­թի ս­տո­րին­ ան­կի­ւնը կտ­րո­ւած­ ըն­կած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 10­3ա—10բ [Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ ­Քա­րոզ մա­հու­ եւ ­կա­տա­րա­ծի­ աշ­խար­հի]­ ի ­բան­ն...­ Ար­թուն կա­ցէք (Ձ­մե­ռան­, ­ՂԱ) — ­Նա­խախ­նա­մու­թիւնն­ Աս­տու­ծոյ...

2. 110բ—31բ [­Քա­րոզք ­Ղու­կա­սայ ­Լօ­ռեց­ւոյ]­

ա. 110բ—9ա ­Քա­րոզ­ ի ­բան­ն...­ Ե­ղե­րուք ­գը­թածք... — ­Նախ ­գի­տե­լի­ է, ­զի­ որ­պէս ­մարդս ­հո­գի­ է­ եւ մար­մին...

բ. 11­9ա—27բ ­Քա­րոզ­ ի ­բան­ն...­ Որ­պէս­ ի­ժի­ եւ քար­բի... — ­Թէ ­վաս­ն­ ինչ ­պատ­ճա­ռի ­մար­գա­րէն­ ա­ռա­կաւ ­խաւ­սի...

Գ. 127բ—31բ ­Քա­րոզ ­[ի] ­բան­ ­Սո­ղո­մո­նի...­ Որ զան­ձն­ ի ­գործ­ ոչ բժշ­կէ... — Անձն զ­բա­նա­կան­ ­հո­գին­ ա­սէ...­ ինչ ­հա­նեն չ­խա­ղա­ղիր /// (շար. ­թա­փո­ւած)։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ 10­2ա..­.ա—ֆ։

 

613

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

(Բաղ­կա­ցած­ է 2 ­տար­բեր ­ձե­ռագ­րե­րից)

 

­ԹԵՐԹ՝ 128։ ­ԿԱԶՄ՝ ճն­շագ­ծե­րով ­սեւ ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ ­կա­պոյտ կ­տաւ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. կազմի ­կա­շին ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը ­մա­շուած, ­թի­կուն­քը՝ ­ցե­ցա­կեր, ­կա­պիչ­ներն­՝ ըն­կած։

 

 

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ­ Ա

ՌՃԺԳ — 1664

Գ­ՐԻՉ՝ ­Զա­քա­րի­ա քհյ.։

­ԹԵՐԹ՝ 108 (9—116). չ­գ­րո­ւած՝ 58բ, 108բ։ Պ­ՐԱԿ՝ Ա–Թ×10 (Ա,­ ա­պա ­զոյգ ­հա­մա­րա­նի­շով՝ Բ—Թ)+5×2 +1× 8։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ­ ե­ռա­մա­հիկ ­լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21×15,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր, խառը, ­տար­բեր՝ 109—116։ ­ՏՈՂ՝ 27, 32 ­։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­տեղ—տեղ ­զա­նա­զան­ բ­ծեր։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. ­9ա—2­0ա ­Հա­մա­ռաւտ ­ժո­ղո­վե­ալ­ ի ­կա­նո­նաց ­սուրբ ­հարց (Վաս­ն ­քա­հա­նայից)։ ՅԵ­փի­փա­նու ­Կիպ­րա­ցոյն­ է­ ա­սա­ցե­ալ — Որ զ­չո­րէքշա­բա­թին ­զյուր­բաթն կամ ­զյԱ­ռա­ջա­ւորն... ­լուծ­ցէ­ յա­կա­մայ՝­ Խ աւր ­պա­հես­ցէ...­ Որ ­ջուր­ ար­կա­նէ­ ի ­գի­նին ­վա­ճա­ռէ,­ ու­նի ­կարգ Ճ ծունդր։ ­Կա­տա­րե­ցաւ ­կա­նոնք Յո­հան­նու։

­Քա­ղո­ւածք­ ի ­կա­նո­նաց­ Ե­պի­փա­նու, Կ­ղե­մայ, ­Կե­սա­րի­ոյ, Գր. Լու­սա­ւոր­չի, ­Բարս­ղի, ­Սի­ո­նի, ­Ներ­սի­սի Շնոր­հալ­ւոյ, ­Կոս­տան­դի­ա­նո­սի, ­Սե­ւան­տի­այ, ­Թա­դէ­ո­սի, ­Հա­րան­ց ­հե­տե­ւո­ղաց,­ Ան­կիւ­րե­այ, ­Սա­հա­կայ ­կա­թո­ղի­կո­սի, ­Փի­լիպ­պո­սի, ­Նի­կի­ոյ, ­Գան­գ­րայ, ­Ներ­սէ­սի ­Մե­ծի, Յով­հան­նու ­Ման­դա­կուն­ւոյ, Յով­հան­նու 0ձ­նեց­ւոյ, ­Սա­հա­կայ­ եւ­ այլն։

2. 2­0ա—1բ [«Սուրբ ­հաւրն ­Նե­ղո­սի­ ա­սա­ցե­ալ» ձեռ. 40, 69բ] — Արդ, ­նախ­ յա­ռաջ ­քան­ ­զա­մե­նայն­ ինչ խորհր­դոց ­մաք­րու­թե­ան­ ­ջան­ ­տար...

3. 2­2ա—43բ ­Քա­րոզ Յո­հա­նու­ ա­սա­ցե­ալ,­ Ի սկզբան­ն­ էր ­Բան­ն­ եւ ­Բան­ն­ էր­ առ­ Աս­տո­ւած­ եւ­ Աստո­ւած­ էր ­Բան­ն — Ա­նեղ­ ա­նըս­կիզ­բն­ եւ­ ոչ­ ե­ղե­ալ­ յու­մե­քէ,­ եւ­ ա­նեղ ­կա­մաւն­ իւ­րով ­սի­րով­ յաւ­րի­նե­աց զջուրս­ն...

4. 43բ­ Այս­ է ­պատ­մու­թիւն ­Փա­րէզ ­քա­ղա­քին — Մեծ­ ար­քայն ­տաճ­կաց ­խոնդ­քարն­ եւ­ ա­ռա­քե­աց ­ձի­ա­ւոր, գ­նա­ցին Գ ­տա­րի... ­Զինչ­ որ­ ի­ յայս ­քա­ղաքս ­կայ, բո­լոր­ յաշ­խարհս չ­կայ.­ ա­մէն։

5. 4­4ա—5­2ա ­Խաւսք­ ի­մաս­տ­նայ­սի­րացն. Խ­րատք ­Հա­րան­ց... (= Պատ­մու­թիւն­ եւ ­խօսք ­Խի­կա­րայ...)

­Տե՛ս ­ձեռ. 45, 297բ—31­2ա. § ա/­չիք։ բ/4­4ա—8ա։ գ/48ա—5­1ա։ դ/5­1ա—2ա։ Հմմտ. «Պատ­մու­թիւն­ եւ խ­րատք Խի­կա­րայ­ Ի­մաս­տ­նոյ»,­ Ե­րե­ւան­, 1969, E₃

6. 5­2ա—8ա ­Բառ­գիրք ­Հայոց — Ա­րա­րիչ՝­ Աս­տուած,­ ա­մե­նա­տես,­ ան­պա­րա­գիր,­ Աւ­գաս­տաւս՝­ յաշ­խար­հա­կալ... ­Քաղց­կեղ՝ ­պի­սակ ­կամ ­գութ։

7. 5­9ա—7­9ա [­Քա­րոզք ­Ղու­կա­սու ­Լո­ռեց­ւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 503, 18­7ա—295բ. § 1/5­9ա—69բ։ 2/69բ—79ա։  § 3—15/­չիք։

8. 7­9ա—91բ­ Ա­գա­դա­նի (=Ա­գադ­րո­նի)­ ի­մաս­տա­սի­րի­ ա­սա­ցե­ալ ­Վաս­ն ­վեր­ջին ­ժա­մա­նա­կին­ եւ ­սուրբ թա­գա­ւո­րացն­ եւ ­վաս­ն­ ազ­գին ­նե­տո­ղաց ­կոր­ծան­ման­ եւ ­դար­ձե­ալ­ յայտ­նե­լոց,­ եւ ­վաս­ն ­թա­գա­ւո­րաց,­ որ­ ար­ձա­կե­լոց­ են ­զեր­կիր,­ որ­ Ա­ճուճ, ­Մա­ճուճ­ եւ ­գա­զանք­ եւ ­Լէկք ­կո­չեն,­ եւ ­վաս­ն ­պիղծ­ եւ­ ան­մա­քուր ­նե­ռին­ յայտ­նե­լոց­ եւ ­դար­ձե­ալ ­կոր­ծա­նե­լոց­ է ­զաւ­րու­թեամբ ­Սուրբ ­խա­չին,­ եւ ­վաս­ն­ ա­հեղ ­գա­լըս­տե­ան­ Որ­դոյն­ Աս­տու­ծոյ­ եւ ­հա­տուց­ման­ ար­դա­րոյ­ եւ ­մե­ղա­ւո­րաց — Յայն­ժամ ­թա­գա­ւո­րես­ցէ ­Մեծն ­Կոս­տան­դի­ա­նոս­ եւ­ յան­վա­նի ­թա­գա­ւո­րաց...

9. 91բ—2բ Յո­հա­նու­ Ոս­կի­բե­րա­նի­ ա­սա­ցե­ալ­ է Ճառ ­մե­ռե­լոյն — Արդ,­ ե­թէ ­կա­միք, ­խաւ­սիմք­ ընդ­ ­ձեզ բան­ ն­մա­նա­ւոր...

10.­ ա. 92բ—5բ ­Հար­ցումն ­Բար­սե­ղի [­պա­տաս­խա­նիք] ­սուրբ Գ­րի­գոր­ Աս­տու­ծա­բա­նի — ­Բար­սեղ­ ա­սէ. ­Քան­՞ի ­լոյս­ են­ որ ­կան­ ա­ռա­ջի­ աս­տո­ւա­ծու­թե­անն։ Գ­րի­գոր­ ա­սէ. ­Զայտ վ­կայէ­ ինձ ­հո­գեր­գողն...

բ. 95բ—7բ Հար­ցումն սր­բոյն ­Բար­սե­ղի ­[առ] սուրբ Գ­րի­գոր­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ն — ­Բար­սեղ­ ա­սէ.­ Ո­րով ­պար­ծին ­հայք։ Գ­րի­գոր­ ա­սէ. ­Գա­լըս­տե­ամ­բըն Յի­սու­սի­ յաշ­խար­հիս...

11. 97բ—8բ­ Ա­սա­ցե­ալ­ եւ­ ա­րա­րե­ալ յԱշ­խար­հա­ցոյ[ց]ս ­Վար­դան­ ­վար­դա­պետի

­Տե՛ս ­ձեռ. 20, 25­1ա—7ա §­ ա/97բ—8բ։ բ/98բ ­(ա­նաւարտ, ­վերջ. ­«...ա­ռա­քէ­ Աս­տո­ւած Գ ­վի­շապ ­ձուկն ն­մայ­ ի ­կե­րա­կուր»)։ գ—դ/­չիք։

12. 9­9ա—10­0ա ­Պատ­մու­թիւն ­սուրբ ­գե­ղար­դեան­ն­ եւ­ այլ տ­նաւ­րի­նա­կա­նացն Քրս­տո­սի... ­սո­սայ գտաք­ ի ­գոր­ծոց­ ոս­կէ գ­րով­ ի ­պատ­մա­գիր ­թա­գա­ւո­րու­թե­ան­ ի ­քա­ղաքս ­Կոս­տան­դի­նու­պաւ­լիս­ եւ ­սո­սայ պատ­մե­ցաւ — Յոր­ժամ­ ա­ռին զ­թա­գա­ւո­րու­թե­ան­ ­քա­ղաքն, ­մեծ ­թա­գա­ւորն ֆ­ռան­կաց ­բա­ցե­ալ զ­մեծ յե­կե­ղե­ցին...­ եւ ­բե­րաւ­ ի ­Հայս,­ ո­րում­ էր ­թիւն ՃՀԶ (727)­ եւ Քրիս­տո­սի ­փառք­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։

13. 10­0ա—2բ [­Կա­րա­պե­տի ­Բա­ղի­շեց­ւոյ]­ Աշ­խար­հա­ցոյց ­հա­մա­ռօտ ­բա­նիւք — ­Նախ­ ըս­կիզ­բն ­նո­րա,­ որ ­քա­ղաք­ է ­հիւ­սի­սա­կան­, / ­Բու­խա­րի­ ա­սեն, ն­մա,­ ե­լա­նէ ­սա­մուր­ ան­ն­ման­...

14. 102բ—3ա­ Այս­ են­ ա­նո­ւան­ք ­քա­ղա­քացն — Վա­ղար­շա­պատ՝­ Էջ­մի­ա­ծին­ է, ­Կի­լի­կէ՝ ­Սի­սէ...

15. 103բ—6բ Խ­րատք ­Նոյիշր­ւան­ Է­տի­լին Հռո­մոց ­թա­գա­ւորն — Եւ­ ու­նէր Շր­վան­ Է­տիլն ­թագ ­մի,­ եւ­ էր զու­գած­ ի­ յայն ­թագն­ ԻԴ ­պուրճ... ­Զայս ­խաւս­քերս,­ որ­ ի ­հոգ գ­րած­ էր, ­ցած ­մի ­տես­նուք.­ եւ Ք­րիս­տո­սի ­փառք­ յա­ւի­տե­ան­ս։­

Ըն­դար­ձակ խմ­բագ­րու­թիւն. ­տե՛ս տպ. «Խ­րատք ­Նու­շի­րո­ւա­նի»,­ Ե­րե­ւան­, 1966,­ էջ 57—80։

16. 106բ—8ա ­[Ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ (տար­բեր ­հա­տոր­նե­րից­ եւ ­քա­ղո­ւա­ծոյ]­

ա. 106բ­ Եր­կո­տա­սան­ ա­ռա­քե­լոցն Ք­րիս­տո­սի­ այս­ են­ ա­նու­նաք — ­Պետ­րոս, Յա­կո­բոս... բ. 106բ—7ա­ Ա­ռա­քե­լոց ­քա­նի՞ն ­կար­գը­ւած­ էր­ եւ ­քան­՞ին ­կոյսք... գ. 10­7ա Զ­սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն­ ո՞վ մ­կըր­տե­աց... դ. 107ա [­Քա­նի՞­ ան­գամ ­խօ­սե­ցաւ­ Աս­տո­ւած]...­ ե. 10­7ա­ Ամք ­նա­խա­հարցն — Ա­դա­մայ՝ ՋԼ... զ. 10­7աբ [­Դա­րագ­լուխք] — Ա­ռա­ջին ­դարն­ Ե­նովք ­փո­խե­ցաւ...­ է. 107բ ­Քանի՞­ են ­հա­րո­ւածք­ ե­գիպ­տա­ցոցն...­ ը. 107բ—8ա ­Հարց. ­Զի՞նչ­ է ­սահ­ման­ մկր­տու­թե­ան­։ ­Պա­տաս­խա­նի. Մկր­տելն­ յա­նուն ­Հաւր...)։

17. 10­9ա—11­3ա [Յա­կո­բայ Ղ­րի­մեց­ւոյ­ Յա­ղագս­ ազ­գա­կա­նու­թե­ան­...]­  —  ///Այր­ եւ ­կին ­մի ­մար­մին­ են, ­հայր­ եւ ­մայր ­զա­ւա­կացն...­ Ի խնդ­րոյ ­Թու­մայի ­վար­դա­պե­տի հ­րեշ­տա­կաբ­նակ ­Սուրբ­ ուխ­տիս ­Մե­ծո­բա զնաց (=­վա­նաց),­ եւ­ ես ­ծա­ռա­յա­բար ­կա­տա­րե­ցի՝ Յա­կոբ վար­դա­պետ Ղ­րի­մե­ցի՝­ ա­շա­կերտ ­Գէ­որ­գա ­վար­դա­պէ­տի­ եւ ­քաչ ­դի­տա­պե­տի­ Ե­զըն­կե­ցոյ Յա­ղագս­ ազ­գա­կա­նու­թե­ան­ բա­ժան­ման­... (ս­կզ­. ­թե­րի)։

18. 11­3ա—6բ [­Կա­նոնք ­վաս­ն ­քա­հա­նայից] — Կար­գե­ցին ­սուրբ­ ա­ռա­քե­ալքն­ եւ­ ե­դին ­հաս­տա­տու­թեամբ,­ ե­թէ­ յա­ղաւթս յոր­ժամ ­կան­ եւ­ եր­կիր ­պա­գա­նեն... մին­չեւ զ­վաղ­ճան­ ընդ­ ­ժո­ղո­վա­կան­ս ­կաց­ցեն /// (շար. թա­փո­ւած)։

­Քա­ղո­ւածք յԱ­ռա­քե­լա­կան­,­ ի Գ­րի­գո­րի ­Լու­սա­ւոր­չի­ եւ­ այ­լոց ­կա­նոնաց։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

7­9ա­ Ա­ղա­չեմք զ­ձեզ,­ ով ­սուրբ­ ըն­դեր­ցողք ­սո­րայ, թո­ղու­թիւն խնդ­րե­ցէք ­մե­ղա­ւո­րիս,­ որ ­չէ­ ար­ժան­ յի­շել զա­նար­ժան­ ա­նուն­ իմ.­ ա­մէն։

91բ (Կից ­նիւ­թին)... ­Տէր, ­մի ­տար ­զիս­ յա­նար­ժան­ եւ­ ա­նար­հես­տ­ եւ­ ան­միտ, ս­խա­լոտ­ եւ ­բազ­մա­մեղ ­սու­տա­նուն ­քահ­նայիս՝ ­Զա­քա­րի­այի... ­քոյ­ աս­տու­ծային­ Աջդ ­մի ­հե­ռասց յի­նէն... Գրե­ցաւ ­Նե­ռան­ ­պատ­մու­թիւնս թ­վին ՌՃԺԳ (1664)։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 1բ ­Գիրքս ­Սուրբ­ Էջ­մի­ած­նա­ է։

ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

­ԺԷ — XVII

­ԹԵՐԹ՝ 20 (1—8, 117—128). չ­գ­րո­ւած՝ 128բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 3 (4, 4, 12)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով, ­թա­գան­շան­ (1—8)­ եւ­ ե­ռա­մա­հիկ (117—128) ­լու­սադ­րոշմ­նե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21×15,5։ ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 22։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. սկզ­բից­ եւ ­մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր։ ­Ցե­ցա­կեր, ­լու­սան­ցք­նե­րո­ւմ՝ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր։

ԾՆԹ. 0գ­տա­գոր­ծո­ւած­ է­ Ա ­ձե­ռագ­րի ­հա­մար­ որ­պէս ­պահ­պա­նակ։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

­– 1ա—8բ, 11­7ա—2­8ա [­Մա­սունք ­Ժա­մագր­քի]

1.­ ա. ­1ա—8բ [­Քա­ղո­ւածք­ ի ­շա­րա­կա­նաց։ ­Կա­նոն­ Երկ­րորդ­ ա­ւուրն Ծնն­դե­ան­։­ Ողբ. — ­Զա­հա­ւոր ­բար­բա­ռըս... ­ժամ­]ա­նե­ալ ­նը­մա ­մա­տու­ցա­նե­լով ­զեր­կըր­պա­գու­թիւն։ Տ. ­Դասք­ ան­մարմ­նա­կան­ք...­ ըն­կալ, ­Տէր,­ ըզ­մաղ­թա­նըս ­մեր, յոր­ժամ­ յա­րեւ /// (շար. ­թա­փուած)։

– 11­7ա—25բ [­Կա­նոն սր­բոց ­Ղե­ւոն­դե­ան­ց —     ...0րհ­նեմք զ­քեզ, շ­նոր­հա­տու ­բա­րե­աց],­ որ­ ընտ­րե­ցեր յո­րո­վայ­նէ... ­Պայ­ծա­ռա­ցան­ այ­սաւր ­սուրբ­ ե­կե­ղե­ցիք... ­զի մի ­դարձ­ցի ­տը­նան­կս։

2. 125բ ­Տաղ Յա­րու­թե­ան­ (ծայ­րա­կապ՝ «Գ­րի­գոր») — ­Գո­չէր հ­րեշ­տակն­ ի ­վիմ­[ին], / ­Վաս­ն­ Յա­րու­թեան­ Յի­սու­սին...

3. 125բ—6ա ­Տաղ [«Մկր­տու­թե­ան­ Ք­րիս­տո­սի­ ի Սի­րիկ». ­ձեռ. 7730, 55բ] — Ո՜վ ­զար­մա­նա­լի ­խոր­հուրդս­ այս ­մեծ­ յայտ­նե­ալ, /­ Ա­րա­րիչ­ն­ Աս­տո­ւած­ ի Յոր­դա­նան­ ե­կե­ալ...

4. 12­6ա ­[Ի Յի­սուս­ Որ­դի գ­րոց ­Ներ­սի­սի Շ­նոր­հալ­ւոյ, տպ. ­Վե­նե­տիկ, 1830]­

ա. 12­6ա [­Գիրք Բ, ­տող 644—663] — Որ­ ի ­հըն­կից ­նը­կա­նա­կաց / ­Նըշ­խա­րե­ցեր ­հինգ ­հա­զա­րին...

բ. 12­6ա [­Գիրք Գ, ­տող 256—283] — Որ­ ի ­կա­նան­ց­ Իւ­ղա­բե­րից /­ Ար­տա­սո­ւե­ցար­ ա­ռա­ւօ­տին...

5. 12­6աբ [­Հա­տո­ւած ­տա­ղի­ ինչ] — ­Բաշ­խես­ ըզ­հա­ցըդ ­մաք­րա­կան­, / ­Զա­րիւնդ­ ըմ­պել ­տաս ­սոս­կա­կան...

6. 126բ [­Ծայ­րա­կապ՝ «Ս.­ ի ­հայր»] — ­Սուր­բըդ սըր­բոց ­պաշ­տաւ­նէ­ից, ­դու ­խոս­տա­ցար ­պա­տիւ ­հայ­րա­կան­, /­ Ըզ­նըն­ջե­ցե­ալս­ն ­մեր ­ժո­ղո­վե­ա յըշ­տե­մա­րան­ս­ ար­քա­յու­թե­ան­դ...

7. 12­7ա ­Մաղ­թան­ք­ եւ ­պա­ղա­տան­ք ­պաշ­տ­ման­ ա­ռօաւ­տու ­(Ա­Ձ — ԴԿ) — ԱՁ. Յի­շես­ցէ ­բա­րե­գութն­ եւ մար­դա­սէրն­ Աս­տո­ւած...

8. 127բ­ Ա­ւե­տա­րան­ Յո­հա­նու — Ես­ եմ ­հո­վիվ քաչ...­ Ա­ւե­տա­րան­ ­Մար­կո­սի — Ա­հա­ւա­սիկ­ ել ­սեր­մա­նօղ...

9. 127բ—8ա ­Խոս­տո­վա­նու­թիւն — ­Խոս­տո­վա­նիմ­ ա­ռա­ջի­ Աս­տո­ւա­ծոյ... ­Հա­վա­տամ­ ի ­Սուրբ ­Հո­գին­ Աս­տուած ճշ­մա­րիտ, ­հա­ւա­տով ­հա­ւա­տամ։

 

614

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Ց

ՌՀԴ — 1625

Գ­ՐԻՉ՝ ­Սի­մե­ոն քհյ.։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Խո­ճա ­Պա­ղամ ­Ճու­ղե­ցի։

­ԹԵՐԹ՝ 237+2 (կրկ. 1, 28)–1 (թ­ռիչք 148). չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—դ, ­2ա, 4բ, 85բ, 86բ, 234բ—7բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×5­+Ա­—Ի­×12 (ԺԶ 5,­ Ի 11)+1×2։ ­ՆԻ­ՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ ­լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20×15։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն, ե­րկ­սիւն՝ 223բ — ­8ա, 229բ — 32բ։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր ­(յա­ւե­լագ­րո­ղի՝ 8­6ա, 8­7ա—­8ա, 22­3ա—34ա)։ ­ՏՈՂ՝ 25 ­(յա­ւե­լագ­րո­ղի՝ 23)։ ­ԿԱԶՄ՝ ճն­շագ­ծե­րով ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­կա­պոյտ կտաւ, լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1 + 1, ­թուղթ։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ ­5ա։ Լու­սան­ցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ ­հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր, ­կա­պույտ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ—տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, գոր­շա­գոյն բ­ծեր, ­թա­նա­քի ­ճա­պա­ղում՝ 8ա, ­թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը ­գու­նա­փո­խո­ւած։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած, թի­կուն­քի ­կա­շին ­փո­խա­րի­նո­ւած ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­մոմ­լա­թով, փա­կան­ներն­ ըն­կած։ ­Մաս­նա­կի­օրէն ­նո­րո­գո­ւած ­(Ի­ դ.)։

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻ­ԻՆ­

Ա. 2բ—4ա ­Ցան­գ­ է գ­րոցս՝­ այս­ ինչ­ որ ­կայ­ ի գրկիս — Ա. ­Նախ­ եւ­ ա­ռա­ջին Սր­բոյն Յա­կո­բայ Տեառնեղ­բօրն... ­ՁԸ. ­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք խիս­տ ­պի­տա­նիք։

1. ­5ա—8բ­ Ա. Ս­կիզ­բն­ եւ ­պատ­ճառ­ ըն­թեր­ցո­ւա­ծին,­ ի Յա­կո­բայ­ ա­սա­ցե­ալ — Յետ ­համ­բառ­նա­լոյ Տեառն ­մե­րոյ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի, ­կար­գե­ցին­ ա­ռա­քեալքն հ­րա­մա­նաւ ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ զՅա­կով­բոս...

2. 8բ—9բ Բ. [­Հարց­մունք ­վաս­ն­ Ա­ղու­հա­ցիցն] — Հար­ցումն.­ Է՞ր­ ո­ման­ք­ յա­ւուրն­ Ա­ղու­հա­ցիցն­ ու­տեն­ ի Հայոց­ եւ­ ո­ման­ք­ ոչ։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Զի ­թա­գա­ւորն­ Յու­նաց ­Հե­րակղ­ ի ­Կար­նոյ ­քա­ղաք ­ժո­ղովք­ ա­րար...

3.­ ա. 9բ—1­1ա Գ. ­Սար­կա­ւագ ­վար­դա­պե­տի — Որք ­մո­լո­րե­ալ­ են­ ի ­թո­ւոյն, ­բա­զում­ ան­գամ ­ջա­նան­ զաւր Ծնն­դե­ան­ն­ ի ­հինգ ­շա­բա­թու­ ա­ծել...

բ. 1­1ա Դ. [Վ­կա­յու­թիւն] — Յա­կո­բոս,­ որ­ եղ­բայր Տե­առն ­կո­չե­ցաւ­ եւ վ­կայ,­ որ­ ա­կա­նա­տես­ էր Ք­րիս­տո­սի ծնն­դե­ան­...

4. 1­1ա—2­9ա­ Ե. [­Կի­րա­կո­սի­ Երզ­ն­կաց­ւոյ ­թուղթ­ առ ­Կար­նե­ցիս]։ Խ­րատ­ առ­ ուղ­ղա­փառ ­հա­ւա­տա­ցեալսն

­Տե՛ս ­ձեռ. 573, 103բ—18բ. Դ/1­1ա—4ա։ § ա/1­4ա—6ա։ բ/1­6աբ։ գ/16բ—8բ։ դ/18բ—2­0ա։­ ե/2­0ա—1բ։ զ/21բ—3բ։­ է/23բ—6ա։­ ը/2­6ա—8բ։ թ/28բ—9ա։ ­

Հարց— ­պա­տաս­խա­նի­նե­րը­ են­թար­կո­ւած­ ընդ­հա­նուր հա­մա­րա­կալ­ման­՝ Զ—ԺԶ։

5. 2­9ա—3­3ա ­ԺԷ. ­Դա­ւա­նու­թիւն­ եւ ­խոս­տո­վա­նու­թիւն­ ի ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թիւնն,­ ա­սա­ցե­ալ­ Ե­սայի վար­դա­պե­տի­ ի յեզր ­Վի­րա­պին,­ ի ­հաս­տա­տու­թիւն­ ուղ­ղա­փա­ռաց­ եւ­ ի­ յան­դի­մա­նու­թիւն ­չա­րա­փա­ռաց — Աս­տո­ւա­ծային ­բը­նու­թիւն ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թիւն,­ ե­րա­նե­լի,­ ան­սահ­մա­նե­լի, ­մի­ա­պես յե­րիս­ ան­ձինս...

6. 33բ—4­0ա ­ԺԸ. ­Սահ­ման­ք ­հա­ւա­տոյ ­Հա­յաս­տա­նե­աց­ ե­կե­ղեց­ւոյ, գ­րե­ալ ­Ներ­սե­սի ­Հայոց ­կա­թո­ղի­կո­սի,­ ի խնդ­րոյ ք­րիս­տո­սա­սէր ­թա­գա­ւո­րին ­Հո­ռո­մոց­ Է­մա­նո­ւէ­լի։ Գ­րե­ցաւ­ այս­պէս — ­ԶԱս­տո­ւած­ օգ­նա­կան­ տա­ռից ­բա­նիս։ ­Զի ­թէ­պէտ­ եւ­ աղ­քա­տու­թիւն մ­տաց­ եւ բա­նի­ ոչ ­տայ ­թոյլ­ ի ­բարձ­րա­գոյնս­ն ­քան­ զ­մեզ ­հա­մար­ձա­կել...

7. 4­0ա—2ա ԺԹ. ­Տե­առն ­Ներ­սէ­սի ­Բան­ ­հա­ւա­տոյ ­վաս­ն­ ա­նե­ղին­ եւ­ ե­ղե­լոյ, ­բա­րառ­նա­բար­ ի ­դի­մաց հայ[­կա]­կան­ ­տա­ռից ­չա­փա­բեր­մամբ­ ո­գե­ալ (ծայ­րա­կապ՝­ Ա—Ք) — Ա­նըս­կիզ­բն­ ա­սէ ­զԱս­տո­ւած, /­ Ա­նեղ բնու­թիւն՝­ ոչ­ ա­րա­րան­... ­

 42ա. «Յի­շա­տա­կա­րան­ ­Ներ­սէ­սի Շ­նոր­հալ­ւոյ ­Բան­ ­ներ­տա­ղա­կան­ ի Խ­րատ­ ոգ­ւոց ­հա­մայ­նից­»—ի­, ­ծայ­րա­կապ՝ «Ներ­սէս»]

8. 42բ—51բ­ Ի.­ Այս­ է ս­կիզ­բն ­դա­ւա­նու­թե­ան­ Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­ն, ­զոր ­խոս­տո­վա­նի­ եւ ­փա­ռա­ւո­րէ­ ընդ­հա­նուր ­կա­թու­ղի­կէ­ ե­կե­ղե­ցին,­ որ­պէս­ ա­ւան­դե­ցին ­մեզ­ ա­կա­նա­տեսքն ­Բա­նին ճշ­մար­տու­թե­ան­ն՝­ ա­ռա­քե­ալք­ եւ ­մար­գա­րէք­ եւ­ ուղ­ղա­փառ ­վար­դա­պետք­ ե­կե­ղեց­ւոյ — ­Հա­ւա­տամք­ եւ ­խոս­տո­վա­նիմք­ ըզ­քեզ, Հայր ­Սուրբ,­ Աս­տո­ւած ­ճըշ­մա­րիտ...

9. 51բ [­Կարգք ­գի­տու­թե­ան­ ­գիտ­նա­կա­նացն] — Չորք­ են ­կարգք ­գի­տու­թե­ան­ ­գիտ­նա­կա­նացն, ­գի­տէ­ եւ գի­տէ, ­զի ­գի­տէ...

10. 52բ—6ա [­Քա­րոզ­ ի ­բան­ն]. ­Զեր­կիւ­ղածս Տեառն ­փա­ռա­ւոր­ առ­նէ,­ որ­ երդ­նու­ ընդ­ ըն­կե­րի­ իւ­րում­ եւ­ ոչ ս­տէ — [Յ­]այտ­նի­ այ­նո­ցիկ,­ որ­ ոչ­ եր­կե­ան­ յԱս­տու­ծոյ­ եւ ­պատ­ժե­ցան­ որ­պէս ­Սա­դայէլ...

11. 56բ—6­1ա­ Ի­Ա. ­Նո­րին ­Քա­րոզ ­վաս­ն Ծննդեան­,­ ի ­բան­ն,­ որ­ ա­սէ. Ծ­նաւ ­ձեզ Փր­կիչ... — Ե­րիս­ իրս տե­սա­նե­լի­ է ­մեզ... Նախ՝­ ա­սե­լի­ է ­վաս­ն ս­քան­չե­լե­աց...

12. 6­1ա—3ա­ ԻԲ. ­Վաս­ն ­պատ­կե­րաց­ երկր­պա­գու­թե­ան­, ­պա՞րտ­ է, ­թէ­ ոչ — Այլ ­վաս­ն ­զի ­մե­ղադ­րեն մեզ յո­ման­ք­ յա­ղագս­ երկր­պա­գե­լոյ­ եւ ­պա­տո­ւե­լոյ զպատ­կերն Ք­րիս­տո­սի...

13. 6­3ա—6ա­ ԻԳ. ­Պատ­մու­թիւն ­Նի­կի­ոյ ­սուրբ ­ժո­ղո­վոյն­ եւ ­սա­տա­կումն­ Ա­րի­ո­սի — Ա­րի­ոս­ ե­րէց­ Ա­ղէկ­սան­դ­րա­ցի,­ որ­ ե­րե­ւե­ցաւ ­հայ­հոյիչ Ք­րիս­տո­սի...

14. 6­6ա—84բ­ ԻԴ. ա. [Յայտ­նու­թիւն Յով­հան­նու­ ա­ռա­քե­լոյ] — Յայտ­նու­թիւն Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի,­ ի ­ձեռն յո­րոյ­ ետ ­ցու­ցա­նել ­ծա­ռայից­ իւ­րոց...

բ. 84բ—5ա­ Եւ­սե­բի ­հայ­րա­պե­տի ­ժա­մա­նա­կագ­րի յԵ­կե­ղեց­ւոյ ­պատ­մու­թե­նէն վ­կա­յու­թիւն ­վաս­ն տես­լե­ան­ն Յով­հան­նու — Իս­կ ­զինչ­ ա­սաս­ցուք ­Վաս­ն Յո­հան­նու,­ այն­ որ­ ան­կաւ զ­լան­ջաւքն Յի­սու­սի... (8­6ա տե՛ս Բ, § 1)։

15. 8­7ա—93բ­ Ի­Ե. ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­հա­ղոր­դու­թե­ան­,­ ի ­բան­ որ­ ա­սէ. ­Փոր­ձես­ցէ ­մարդ ­զան­ձն... — Եւ­ արդ, վաս­ն ­հա­ղոր­դե­լոյն ­բա­զում­ ինչ­ ա­սե­լի­ է...

16. 93բ—8ա­ ԻԶ. ­Մատ­թէ­ոս ­վար­դա­պե­տի ­Քա­րոզ­ ի ­բան­ն.­ Այր ­մի­ ի­ջա­նէր­ Ե­րու­սա­ղէ­մէ­ Ե­րի­գով — ­Գի­տե­լի­ է, ­զի ս­քան­չա­նալ ­պարտ­ է­ ընդ­ ­կար­գա­ւո­րու­թիւն­ ա­ռա­կա­ւոր ­բա­նիս...

17. 9­8ա—10­4ա­ Ի­Է.­ Այս­  ­Քա­րոզ­ եւ ­պատ­մու­թիւն ­վաս­ն ­գա­լըս­տե­ան­ ­Գօ­գայ­ եւ ­Մա­գօ­գայ — Եւ յետ դար­ձի ­գե­րու­թե­ան­ն ­բա­բե­լաց­ւոց, ­զի Գ­ ան­գամ ­գե­րե­ցաւ...

18. 10­4ա—1­0ա­ ԻԸ.­ Այլ ­Քա­րոզ,­ ի ­բան­ն ­Դա­նի­է­լի ­մար­գա­րէ­ի,­ որ­ ա­սէ. ­Փո­խե­ցաւ ­թա­գա­ւորն­ ի ­կերպ գա­զա­նի — Եւ ­զի ­թա­գա­ւորն ­Նա­բու­գո­դո­նո­սոր, յոր­ժամ­ ե­տես զհ­րաշս...

19. 11­0ա—64բ­ ԻԹ. ­Վաս­ն ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ.­ Ի Հարց­ման­ց Գ­րոց [Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]­ ա­սա­ցե­ալ­ է — Արդ, ­կա­տա­րե­ալ­ է­ աս­տո­ւա­ծու­թիւնն...

­Քա­ղո­ւած Բ (գլ. Զ), Գ (գլ.­ Ը, պ­րակք­ ա­—ի­ե, գլ. Թ, պրակք­ ա—ժթ­—ա­—է)­ եւ Դ (գլ. Ժ, պ­րակք­ ա—գ) ­հա­տոր­նե­րից։ ­Հարց–պա­տաս­խա­նի­նե­րը­ են­թար­կո­ւած­ ընդ­հա­նուր ­հա­մա­րա­կալ­ման­՝­ ԻԹ—ՀԶ։

20. 165բ—75բ ­ՀԷ. ­Քա­րոզ ­վաս­ն­ աշ­տա­րա­կին,­ որ­ ա­սէ. Ե­կայք­ իջ­ցուք­ եւ ­խառ­նես­ցուք։­ Այլ. ­Վաս­ն­ Աբ­րա­հա­մու ­հա­ւա­տալն­ ի յԱս­տո­ւած — Յոր­ժամ­ ել ­Նոյ­ ի ­տա­պա­նէն­ եւ ­բա­ժա­նե­աց ­զե­րեք ­բա­ժին...

21. 17­6ա—86բ ­ՀԸ. ­Քա­րոզ ­Վաս­ն ջր­հե­ղե­ղին,­ որ­ ա­սե. ­Նոյ­ էր­ ա­մաց ­վեց Ճ­—ի­ց... — Յոր­ժամ­ ես­պան­ Կայեն ­զԱ­բել... (18­7ա—8ա ­տե՛ս Բ, § 2—3)։

22. 18­9ա—9­3ա ՀԹ. ­Հարց­մունք­ ու­սում­նա­սի­րաց­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք սր­բոց ­վար­դա­պե­տաց — ­Քան­ի՞­ են ­գործք­ ա­ռա­ջին­ ա­ւուրն։ [­Պա­տաս­խա­նի]. ­Նախ՝­ ա­րար­ Աս­տո­ւած զհ­րե­ղէն յեր­կինքն... ­Դիցն՝ ­կուռք ­թարգ­մա­նի,­ Անձն՝ ­հո­գի ­կո­չի։

23. 19­3ա—5ա Ձ. ­Հար­ցումն սր­բոյն ­Բար­սե­ղի ­Կե­սա­րա­ցոյ­ առ ­սուրբն Գ­րի­գոր — ­Բար­սեղ­ ա­սե. Յոր­ժամ­ ոչ­ էր­ եր­կինք­ եւ­ եր­կիր,­ յա­թոռ­ աս­տո­ւա­ծու­թե­ան­ ու՞ր ­հան­գ­չէր։ Գ­րի­գոր­ ա­սէ.­ Ի ­վե­րայ ­տար­րա­կան­ ­լու­սազ­գե[ս]տ­ օ­դոցն...

24. 19­5ա—20­5ա ­ՁԱ. ­Թուղթ ­սի­րոյ­ եւ ­մի­ա­բա­նու­թե­ան­ ­Մե­ծի ­կայ­սերն ­Կոս­տան­դի­ա­նո­սի­ եւ ­Սել­վես­տ­րո­սի ­պա­պուն­ եւ Տր­դա­տա ­Հայոց­ ար­քայի­ եւ սր­բոյն Գ­րի­գո­րի ­Հայոց ­Լու­սա­ւոր­չին.­ ա­րա­րե­ալ­ ընդ­ ­մի­մեանս ­դա­շինս­ եւ­ ուխտս­ ան­քակ — ­Կա­մօք­ եւ ­կա­րո­ղու­թե­ամբ ­հա­մա­գոյ ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­ն՝ ­Հօր­ ան­հա­սի­ եւ­ ա­նի­մա­նա­լոյ...

25. 20­5աբ ՁԲ. ­Կար­գա­ւո­րու­թիւն ­սուրբ­ եւ­ ուղ­ղա­փառ ­հա­ւա­տոյ ­Հա­յաս­տան­[ե­այց]­ ե­կե­ղեց­ւոյս,­ որով­ յա­մօ­թ առ­նէ զ­հեր­ձու­ա­ծողս­ն։­ Եվ­ յա­ռաջ ­քան­ զա­մե­նայն ­տուր ­նո­ցա ­պա­տաս­խա­նի,­ որ ­հայ­հոյեն զ­մեզ­ այս­պէս — Ով ­դասք­ եւ­ ա­շա­կերտք ­Նես­տո­րի­ եւ Պօ­ղո­սի ­Սա­մոս­տաց­ւոյն, ­լո­ւա­րուք...

26. 205բ—8ա ՁԳ. Յա­ղագս ­չո­րից­ ա­ւե­տա­րան­չացն — Ի ­չո­րից­ յա­թո­ռա­կա­լաց­ որ­ ըս­տ­ Ա­ւե­տա­րուն­ Մատ­թե­ան­ ա­ւե­տա­րան­չի ­զԱն­տի­ոք­ ա­սեն ­լի­նել,­ որ­պէս ­Մար­կո­սի՝ ­զԱ­ղէք­սան­դր...

27. 20­8ա—1­2ա ՁԴ.­ Ե­րա­նե­լոյն­ Ե­պի­փա­նու­ ե­պիս­կո­պո­սի ­Կիպ­րա­ցոյ Յա­ղագս­ եր­գոյ ­Սաղ­մո­սա­րա­նի — ­Զա­մե­նայն­ ինչ ­զոր­ ա­սաց ­հայրն ­մեր­ Ա­թա­նաս...

28. 21­2աբ ­ՁԵ. Ս­տու­գա­բա­նու­թիւն ­Սաղ­մոս­(ի)­ ի Յով­հան­նէս ­Գառ­նե­ցոյ ­հո­գե­լից ­վար­դա­պե­տէ,­ որ­ ո­ման­ց յերկ­բա­յու­թիւն — Զ­Սաղ­մոս ­Դաւ­թի, ­մա­նա­ւան­դ թէ ­զերգս ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ...

29. 212բ—3ա [­Գո­վա­սա­նու­թիւն ­Սաղ­մո­սաց] — Բան­ք ­Սաղ­մո­սիս­ է ­պա­տո­ւա­կան­. / Լ­ցե­ալ ­Հո­գովն­ աս­տո­ւա­ծա­կան­...

30. 21­3ա [­Հա­նե­լուկ. ­Հայոց ­գիր] — Ի ­չորս տաս­նէն ­չորս­ է­առ...

31. 213բ—9բ ՁԶ.­ Այս­ ա­մե­նայն տ­նաւ­րի­նա­կան­ք ­Տե­առն ­մե­րոյ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի,­ որ ­կա­տա­րե­աց յԵ­րու­սա­ղէմ ­քա­ղա­քի ­Սուրբ — ­Նախ­ եւ­ ա­ռա­ջին ­քա­ղաքն ­Նա­զա­րեթ.­ աղ­բիւրն,­ ուր ­Գաբ­րի­էլ հ­րեշ­տա­կա­պետն­ ետ ­զա­ւե­տիս...

32. 219բ—2­0ա ­ՁԷ. ­Վաս­ն Գ ­թա­գա­ւո­րացն,­ որ­ ե­կին­ ի Ծ­նունդն Ք­րիս­տո­սի­ ըն­ծայ ­բե­րին — Այս­ ե­րեք թա­գա­ւորք,­ որք­ ե­կին Ք­րիս­տո­սի­ երկր­պա­գու­թիւն,­ ո՞ր ժա­մա­նակ­ էր­ եւ­ որն­ ի՞նչ­ ե­բեր։ ­Գաս­բար­ եկն­ ի Հնդկաց...

33. 22­0ա—2բ ­ՁԸ. ­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք ­խիս­տ ­պի­տա­նիք, ­թէ­ ուս­տ­՞ի­ են ­Գիրք ­Սուրբք — Յա­մե­նա­ռատ ­պար­գե­ւացն­ Աս­տու­ծոյ,­ որ ­մին­չեւ ցյե­տին ­ժա­մա­նակս­ յա­րա­րածս­ ան­ցան­ք, ­հաս­տա­տե­ալ­ է բնու­թեամբ ­ծա­ռոց...

34. 222բ ­[Այլ ­հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք] — Հարց. Զ­՞ինչ­ է­ ա­կիլ­մոնն։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Հաւ­ է...։ Հարց. Զ­՞ինչ­ է ­քան­քարն­ եւ ­տա­ղան­դն­ եւ ­սա­տերն։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Քան­քար­ եւ ­տա­ղան­դ ԶՌ ­դա­հե­կան­ է... Հարց.­ Ե­թէ­ ով մկր­տե­աց ­զա­ռա­քե­ալս­ն։ ­Պա­տաս­խա­նի. Զ­Պետ­րոս ­մի­այն Ք­րիս­տոս մկր­տե­աց...

35. 222բ—3ա Յա­ղագս ­սիկ­ղի­ եւ ­մէ­տի կ­շիռ ­դա­հե­կա­նի­ եւ ­սի­մի­տի — Ըս­տ յեբ­րայեց­ւոցն՝ ­սիկղ­ եւ­ ըս­տ հ­րէ­ից­ եւ ­հե­լե­նա­կա­նին՝ ­մէտ... (22­3ա—3­2ա ­տե՛ս Բ)։

Բ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք ­ԺԷ դ.]

1. 8­6ա­ Աւրհ­նու­թիւն ­վե­ղա­րի­ եւ ­փի­լո­նի — Ե­պիս­կո­պոս­ն­ ա­սէ.­ Ա­ղա­չեմք զ­քեզ, ­Տէր Յի­սուս Ք­րիս­տոս...

2. 18­7աբ [Գ­րա­ռաջ] — Ո՜վ­ եղ­բարք­ իմ­ եւ ­փառք, ­սի­րե­լիք­ իմ­ եւ­ ան­ձ­կա­լիք...

3. 18­8ա­ Ա­ղօրհ­նէք — Եւ­ ա­սեն ­Սաղ­մոս ԿԶ...­ Եւ­ ա­սէ ­զԱ­ղօթս.­ Աւրհ­նե­ալ ­Տէր­ Աս­տո­ւած­ ա­մե­նա­կալ...

4. 22­3ա—3­4ա [Յա­ղագս ­քա­հա­նա­յու­թե­ան­]

— 22­3ա [­Նա­խեր­գան­] — Ու­նի ­սուրբ­ ե­կե­ղե­ցի զշնորհս­ եւ զ­պա­տիւ ­սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծա­ծնին... ­զո­րոց զա­նո­ւան­ս­ն գ­րեմք­ ա­ղիւ­սա­կօք ­զա­սա­ցե­ալ­ Է­(Ե)­ ա­թո­ռացդ­ ա­թո­ռա­կա­լաց ­մին­չեւ­ յա­մե­նե­ւին ­խո­րան­ն, ­զորս թո­ղումք յի­շա­տակ ­կեն­դա­նու­թե­ան­։­

ա. 223բ—3­2ա [­Ցան­կ­ ա­թո­ռա­կա­լաց հն­գից­ ա­թո­ռոց­ եւ ­Հա­յաս­տա­նե­այց­ ե­կե­ղեց­ւոյ]։ Հ­ռո­մայ — Ա. ­Պետ­րոս, Բ. ­Ղի­նոս, Գ.­ Ա­նաս­տաս... զ­Բար­դի­սու­ եւ զՇ­մո­ւէլ՝ ­զըն­դի­մակս­ն սր­բոյն ­Սա­հա­կայ,­ իս­կ զ­կ­նիս­ն՝­ այլք լց­ցեն։ ­Տէր ­Մի­խայել ­մին­չեւ ­ցայս ­վայր։

բ. 232բ—4ա­ Աս­տի ­Վար­դան­ ­[Ա­րե­ւել­ցի] ­վար­դա­պետն ս­կ­սա­նի (= Յի­շա­տա­կա­րան­) — Այլ­ եւ ­մեք ­հե­տե­ւե­ալքս­ եւ ­պա­տա­հե­ալքս­ այսմ, ­հա­տուս­ցուք ­մին­չեւ­ առ ­մեզ...­ ի­ Ո­ՂԷ (1248) ­թո­ւա­կա­նու­թե­ան­ս ­Հայոց թարք­մա­նե­ցաւ ­գիրքս­ այս­ յա­սո­րոց­ ի ­հայս...­ ի ­ձեռն­ Ի­շաւ­խայ սր­բաս­նե­ալ ­քա­հա­նայի, ­վար­ժե­լոյ­ ի ­հան­ճար բժշ­կա­կան­ ա­րո­ւես­տի,­ ո­րոց ­վար­ձա­տու ­լի­ցի ­Տէր Յի­սուս­ ի շ­նորհս­ իւր.­ ա­մէն։

Հմմտ. ­Մի­խայէլ­ Ա­սո­րի, ­Ժա­մա­նա­կագ­րու­թիւն,­ Ե­րու­սա­ղէմ, 1870,­ էջ 609—622, խմ­բագ­րուած։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ­ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0­ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

5­2ա ­Տէր ­տա­ցէ զ­բան­ Իւր,­ ոյք­ յա­ւե­տա­րա­նէն ­զօ­րու­թե­ամբ ­բազ­մաւ։­ Եւ Ք­րիս­տո­սի ­փառք­ յա­ւի­տե­ան­.­ ա­մէն։­ Ի թ­վին ՊԴ (1355) գ­րե­ցաւ, յու­նիս­ ամ­սոյ Թ։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

3­3ա Ո՜վ ­գիր­ որ մ­նաս,­

Ո՜վ ­ձեռք­ որ ­հո­ղա­նաս։

­Վա՜յ­ ինձ ­մո­լո­րե­ալ­ յան­ձինս­ եւ թ­շո­ւա­ռա­ցե­ալ տա­ռա­պե­ալ յո­գոյս. յի­շե­ա ­զի ­հող­ է­իր­ եւ­ ի ­հող ­դարձ­ցիս՝­ ըս­տ հ­րա­մա­նի Ստեղ­ծո­ղին։

8­5ա Զ­մե­ղա­ւոր­ եւ­ ան­թիւ ­մե­ղօք ­շա­ղա­խե­ալս Ռ.Ռ. Ժ.Ժ. Ճ.Ճ. Յ.Յ. Մ.Մ. («Սի­մոն») ­լո­կա­նուն­ է­րէցս՝ գ­ծողս­ այս ­տա­ռիս,­ եւ զծ­նօղս­ն­ իմ,­ եւ ­զոր­դիքս­ իմ յի­շես­ջիք մի ­Տէր­ ո­ղոր­մե­այիւ,­ եւ­ Աս­տո­ւած զ­ձեզ յի­շէ­ Իւր ­միւ­սան­գամ ­գա­լուս­տն.­ ա­մէն։ ­Նաեւ­ ը­զըս­տա­ցաւղ ­սո­րա՝ զխո­ճա ­Պա­ղումն ­Ճու­ղե­ցին,­ որ­ ետ զ­սա գ­րել ­ջեր­մե­ռան­դ­ եւ ­փա­փագ սր­տիւ.­ ետ զ­սո­սա գ­րել յի­շա­տակ­ իւր­ ան­ձինն,­ եւ յետ ­նո­րին յի­շա­տակ­ ան­ջն­ջե­լի։­ Որ­ եւ­ ըս­տա­ցաւղք­ եւ­ ըն­թեր­ցաւղք, ­մի­ա­բա­նե­ալք­ ընդ­ գր­չին, յի­շես­ցին­ ի Ք­րիս­տոս­ ի Յի­սուս­ ի ­Տէր­ իւ­րե­ան­ց.­ ա­մէն։ Բայց գ­րե­ցաւ ­սա­ ի թ­վին ­Հայ­կա­զան­ ­սե­ռիս ՌՀԴ (1625). ­դեկ­տեմ­բեր­ ամ­սոյ­ Ը­—եր­րոր­դին­ ե­ղեւ զ­րաւ ­սո­րա­ ի ­փառս Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյ ­մե­րոյ.­ ա­մէն։

175բ­ Եւ ­զո­ղոր­մե­լի ­մե­ղա­ւոր­ եւ­ ա­նար­ժան­ ­լո­կ ա­նուն ­Սի­մէ­ոն­ է­րէցս յի­շես­ջիք,­ եւ­ Աս­տո­ւած զ­ձեզ յի­շէ­ Իւր ­միւ­սան­գամ ­գա­լուս­տն.­ ա­մէն։­ Ո՜հ,­ ո՜հ,­ ո՜հ, ­թէ գիրս մ­նայ­ եւ ­մա­տունքս ­փո­շի ­դառ­նայ։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ ­1ա, ­2ա ­Պո­ղոս ­վար­դա­պետ։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­1ա ­Զո­րա­փա­փել։ ­Բա­րե­խօ­սու­թեամբ...։

 

 

 

615

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

ՌՄԼԹ — 1790

Գ­ՐԻՉ՝ Յա­կո՞բ։

­ԹԵՐԹ՝ 59։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×2­+Ա—Ժ×10 (Գ, Դ, Զ,­ Է 8,­ Ե, Թ ­չիք,­ Ը 1, Ժ 5)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 19, 5×15։ ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (շ­ղագ­րան­ման­)։ ­ՏՈՂ՝ 23։ ԿԱԶՄ՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն­ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ (մաս­ն­ ա­ռա­ջին­ եւ ­վեր­ջին պ­րակ­նե­րի)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. բազ­մա­թիւ ­թեր­թեր կտ­րո­ւած ­հա­նո­ւած (տե՛ս պ­րա­կա­հա­շի­ւը), ­կազ­մի ­կա­շին՝ ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը ­մա­շուած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

— ­1ա—2բ­ Աս­տու­ծով ­հան­դերձ։ ­Ցան­գ ­մա­տե­նիս — Յար­մար ­թո­ւե­ցաւ­ ինձ յօ­րի­նել­ եւ դ­նել­ ի ­վե­րայ թղ­թա­հա­մա­րին...­ Ու­րեմն ­տես­ցես զ­բ­նա­բան­ն...­

Ա. 1. ­3ա—4­2ա ­Տէր ­Բարս­ղի­ ար­քե­պիս­կո­պո­սի Թա­ռա­կեց­ւոյ ­Հա­մա­ռօտ ­հա­ւա­քումն­ ի Գ­րոց Սր­բոց՝­ յա­ղագս ­քա­րո­զի,­ ի ­բան­ն. ­զԱս­տո­ւած­ ոչ­ ոք­ ե­տես­ եր­բէք եւ­ այլն — Աս­տո­ւա­ծե­ղէն շ­նոր­հօքն ­շար­ժե­ալ զսուրբ ­լե­զուն­ ե­րա­նե­լի­ ա­ռա­քե­ալն­ եւ­ ա­ւե­տա­րա­նիչ­ն Յօ­հան­նէս...

2. 42բ—7բ­ Ըզ­կ­նի­ այ­սո­ցիկ ­ժո­ղո­վեմ ­Կար­ճա­ռօտ ­բան­ք ­պի­տա­նիք­ յա­ղագս ­քա­րո­զի՝ ­նո­րին ­Բարս­ղի­ ար­քե­պիս­կո­պո­սի ­Թա­ռա­կեց­ւոյ։ Հ­րա­մա­նաւ ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ ­վի­ճա­կե­ցան­ ­սուրբ­ ա­ռա­քե­ալքն։­ Ի ­Ճա­ռընդ­րէն — Եվ­ ե­լին մ­շակքն ­բա­րի յեր­կիրն­ օրհ­նու­թե­ան­՝ ­քա­ղել­ ի ն­մա­նէ զ­փուշ­ն ­չար...­

­Հա­տո­ւած­ներն­ են. «Վաս­ն­ ա­ւե­տա­րան­չին Յովհան­նու», «Յա­ղագս ­սի­րոյ...», «Բան­ ­վաս­ն ­պա­հոց...», «Հարց ­վաս­ն ­րո­պէ­ից», «Բան­ ­վաս­ն ԲԺ­—ան­ ­պար­գե­ւացն­ Ա­դա­մայ», ­«Եւ­ յա­ղագս հ­րա­ժա­րա­կան­ ող­ջու­նի», «Բան­ ­վաս­ն Յո­սե­փայ,­ որ ­կո­չի­ այր ­Մա­րի­ա­մու», ­«Ե­ւ ­վաս­ն ­մո­գուց...», «Վաս­ն զ­ի՞ ­փոր­ձիլ ­կա­մե­ցաւ ­Տերն ­մեր­ ի ­սա­տա­նայէ», «Բան­ ­վաս­ն ­բար­ւոք պ­սա­կի»։

3.­ ա. 4­8ա—9բ Սր­բոյն Յա­կո­բայ­ ե­պիս­կո­պո­սի (Սր­ճեց­ւոյ)­ ա­սա­ցե­ալ­ Ի ­թե­րա­հա­ւա­տու­թիւն ­Թու­մայի­ ա­ռա­քե­լոյն.­ Եւ­ ես­ ըս­տ­ ի­մոյ­ ա­խոր­ժա­կիս ­ժո­ղո­վե­ցի — ­Մի­ա­ծինն ­Հօր­ Աս­տու­ծոյ, Փր­կիչ­ն ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս, յոր­ժամ­ յա­րե­աւ­ ի ­մե­ռե­լոց...

բ. 5­0ա—1ա ­Քա­րոզ ­ներ­բո­ղա­կան­ք ­տէ­րու­նա­կան­ ­տօ­նից, ­նաեւ սր­բոցն ­վե­հա­գու­նից,­ ըս­տ­ ի­մոյս­ ա­խոր­ժա­կին ­ժո­ղո­վե­ցի — Այ­սօր­ աս­տո­ւա­ծային­ եւ­ երկ­նային, ­սուրբ­ եւ ­պա­տո­ւա­կան­ է ­տօնս...

գ. 5­1ա—2ա ­Վաս­ն ­քա­ռաս­նօ­րե­այ ­գալս­տե­ան­ն Քրիս­տո­սի­ ի ­տա­ճարն — ­Բա­զում­ ե­ղեն ս­քան­չե­լիք,­ եւ զի­ ա­մե­նայն ­քա­ղաքն դղր­տե­ցաւ...

դ. 5­2աբ [­Վաս­ն­ ա­ւուրց սր­բու­թե­ան­ — Ա]ւորք սր­բու­թե­ան­ ըս­տ­ օ­րի­նացն ­Մով­սի­սի­ այն­ է,­ որ­պէս­ ա­սէ. Կին­ ոք­ որ ­սաղմն­ ա­ռի­ցի...­

ե. 5­3աբ­ Ա­նո­ւան­ք ­մե­ղաց ­մի­ան­գա­մայն խորհրդոց, ­բա­նից­ եւ ­գոր­ծոց. այ­բու­բե­նա­կան­ ­տա­ռիւ — Ակ­նա­ռու­թիւն­ ե­րե­սաց... ­Սի­մո­նա­կա­նու­թիւն... սրտմտու­թիւն/// (շար. ­թա­փո­ւած)։

զ. 5­4աբ [­Վաս­ն ­փոր­ձու­թե­ան­ն­ Աբ­րա­հա­մու — Ա]յլ­ արդ, ­զԱս­տո­ւածն ­Հայր,­ որ ս­քան­չե­լեօք տ­ւե­ալ­ էր զոր­դի ­ծե­րոյն­ Աբ­րա­հա­մու...­ այժմ ­գի­տա­ցի, ­թէ­ եկ­րիւ­ղած­ ես ­դու յԱս­տու­ծոյ։­ Այո,­ օրհ­նե­լով­ եւ­ այլն/// (շար. թա­փո­ւած)։­

է. 55բ—6բ [­Ման­ր ­քա­ղո­ւածք] — Յի­սուս Ք­րիս­տոս փր­կիչ­ն ­մեր շր­ջէր­ եւ ­քա­րո­զէր­ ա­սե­լով.­ Ե­կայք­ առ­ իս...­ եւ­ ի ­ձեռն­ Ա­նա­կայ­ ես­պան­ զ­Խոս­րով։

ը. 5­7ա—9ա­ Աս­տու­ծով ­սուղ­ ինչ­ Յայ­տա­րա­րու­թիւն­ յա­ղագս սր­բոյն Գ­րի­գո­րի ­մե­րոյ ­Լու­սա­ւոր­չին, ­թէ յոր­մէ ­սե­րե­ցաւ ­նա — Աս­տո­ւած­ ա­սաց­ Աբ­րա­հա­մու, ­թէ. Ես­ ա­ճե­ցու­ցից զ­քեզ...­ Եւ­ ըս­տ ­Պատ­մու­թե­ան­ն ­Մով­սէ­սի ­Խո­րե­նաց­ւոյ...

թ. 59բ ­Բան­ք ն­շա­նա­կօղք ­թո­ւա­կա­նաւն ­Հայոց — Ի ­Հայոց 4 (611)­ ե­րե­ւա­ցաւ ­Մահ­մետ... ՌՃԳ (1654) թո­ւին­ ի ­Սուրբ­ Էջ­մի­ած­նայ ­զան­գա­կա­տան­ ­հիմն­ ար­կին։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ­

Աս­տառ Բ (նօտր­գիր) Յա­կոբ։

— (Ա­յլ ­ձեռ­ք) Թ[վ­]ին ­ՌԱ­ՄԷԼ (1000+1+200+ 7+30+551=1790) ­թա­մու­զի 4 (6)։

 

616

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

(Բաղ­կա­ցած­ է  2 ­տար­բեր ­ձե­ռագ­րե­րից)

­ԹԵՐԹ՝ 214։ ­ԿԱԶՄ՝ ­մոխ­րա­գոյն ­մոմ­լաթ, ­թի­կուն­քը՝ ­բամ­բա­կե­այ ­սեւ կտաւ, ­մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ս­պի­տակ թուղթ։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, ­թուղթ, ­մաս­ն­ աս­տա­ռի։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ­ Ա

­ԺԷ — XVII

­ԹԵՐԹ՝ 14։ Պ­ՐԱԿ՝ 2 (3+11)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­Թիւն՝ 20,6×14,7։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 23։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Զարդագիր՝ ­հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր, ­սեւ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թիւ­նից ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­լու­սան­ցային ­մա­սե­րը ­նո­րո­գո­ւած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­1ա—8բ [­Գան­ձ­ եւ­ ողբք ­մե­ռե­լա­թա­ղի]

1. ­1ա—2բ ­Գան­ձ­ ի ­վե­րայ ­մե­ռե­լի­ ա­սա («Ա­ռա­քել ­վար­դա­պե­տի») — Այ­սօր­ ե­հաս հ­րա­ման­ Ա­րար­չէն...

2. 2բ—4ա­ Ողբ­ ի ­վե­րայ ­մա­նուկ ­մե­ռե­լի — Ա­րա­րիչ­ն­ ա­րա­րա­ծոց ­մեզ ­բար­կա­ցաւ... /­ Ես՝ ­Նա­խաշ­ ե­պիս­կո­պոս.../­ Ի ­Հայոց ­մեծ թ­վա­կա­նին յինն ­հա­րիւ­րին/­ Եւ հա­մա­ռօտ­ այլ­ ա­ւե­լի ­տաս­նե­ւու­թին (1469)...

3. ­4ա—5ա­ Ողբ­ որ­ օ­տար­ յաշ­խարհ ­մե­ռա­նի — Ինձ­ ու­մէք ­կայր­ եւ ­կամ­ ան­վան­ց ­քո ­գա­լուս­տ...

4. ­5ա—6ա­ Ողբ­ ի ­վե­րայ ­մե­ռե­լի — Ես ­գի­տէ­ի, ­թէ­ աշ­խարհս­ ինձ ­մուլք­ էր ­տը­ված...

5. 6բ—8ա­ Ողբ­ ի ­վե­րայ ­ղա­րիպ ­մե­ռե­լոյ — ­Ղա­րի­պին ­կե­ան­քն­ է ­լա­լի.../ ­Նա­խաշ­ն­ ա­սաց...

6. ­8աբ­ Ողբ­ ի ­վե­րայ ­դե­ռա­բոյս ­ման­կան­ ա­սա — Աս­տո­ւած ­քա­րո­զե­աց­ եւ ­խը­րատ­ ե­տուր...

Բ. ­9ա—14բ [­Հա­տո­ւած ­Մաշ­տո­ցի]

1. ­9աբ Խ­րատք ­նոր ­փե­սի­ եւ ­հար­սին, յոր­ժամ ձեռքն­ ի ­ձեռքն ­տաս — Կու հ­րա­մայէ­ աս­տո­ւա­ծա­խաւս մար­գա­րէն ­մեծն ­Մով­սէս, ­թէ. ­Խոր­հե­ցաւ­ Աս­տո­ւած...­ եւ­ ա­սաց. Ա­րաս­ցուք ­մարդ... 9բ—1­0ա­ Եւ­ ա­պա ­զայս ­Շա­րա­կան­ ա­սա — ԳՁ.­ Այ­սօր ­ցըն­ծան­ ­դասք հ­րեշ­տա­կաց...

2. 1­0ա—2ա ­Քա­ղո­ւածք­ Ե­կես­ցէ­ին — ԲԿ.­ Ե­կես­ցէ, Տէր­ ի ­վե­րայ ­մեր­ ո­ղոր­մու­թիւն ­Քո...

3. 1­2ա—3բ ­Քա­ղո­ւածք ­մե­ռե­լի ­կարգ ­կա­տա­րե­լոյ — ԴԿ.­ Ի ­վե­րա­նալ յի­նէն­ ա­ւուրց­ ի­մոց...

4. 1­4աբ [­Քա­ղո­ւածք]ն­շան­ ­[եւ պ­սակ]­ աւրհ­նե­լոյ — ԱԿ. ­Նը­շա­նաւ­ ա­մե­նա­յաղթ ­խա­չի­ւըդ...

5. 14բ ­Խա­չի­ աւրհ­նու­թե­ան­ — Աւրհ­նես­ցի,­ օծ­ցի, սր­բես­ցի­ ակ ­խա­չիս...

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

Եր­ու­սա­ղէմ

ՌՃՀԴ — 1725

Գ­ՐԻՉ, Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Մար­տի­րոս սրկ.­ Ե­րե­ւան­ցի (Կար­բե­ցի)։

­ԹԵՐԹ՝ 200 (15—214). չ­գ­րո­ւած՝ 1­5ա, 5­0ա, 163բ, 209բ, 21­4ա։ Պ­ՐԱԿ­՝Ա—ԺԷ×12 ­(Ե­ 4, ԺԴ 11)+1×5։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20,7×15։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ շ­ղագ­րան­ման­ նօտրգիր։ ­ՏՈՂ՝ 29—34։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճ­ ա կ­ ա տ­ ա զ­ ա ր դ՝ 16բ, 50բ, 16­4ա։ Գ­ոյներ՝ ­կար­միր։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ—տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, թա­նա­քի­ եւ ­ձէ­թի բ­ծեր, ­փոք­րիկ ­պատ­ռո­ւածք­ներ։

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 15բ—20­8ա [­Հարց­ման­ց ­Գիրք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 921, ­3ա—36­7ա։­ Այս­տեղ ­մի­այն Դ—Ժ ­հա­տոր­նե­րը, Դ ­հա­տո­րը Ժ­—ի­ց յե­տոյ։ ­Հա­տոր Դ/19­8ա—20­6ա (ցան­կ՝ ­չիք։ ­Մի­այն պ­րակ՝ ԼԳ, ­ԼԵ—ԽԲ, ­ԽԵ—ԽԶ, ԽԹ, ԾԲ—ԾԷ։ ԼԳ պ­րա­կը Թ ­հա­տո­րի ­մէջ՝ 180բ—1ա)։­ Ե/15բ—4­8ա (ցանկ՝ 15բ—6ա)։ Զ/4­8ա—12­4ա (ցան­կ՝ 48բ—9բ)։­ Է/12­4ա—43բ (ցան­կ՝ 12­4աբ)։­ Ը/14­4ա—62բ (ցան­կ՝ ­չիք։ ­Մի­այն պ­րակ՝­ Ա—Դ, Զ, Թ, ­ԺԱ, ­ԺԵ,­ Ի­Ա,­ ԻԶ,­ ԻԹ—ԼԲ։­ ԻԶ պ­րա­կը ­վեր­ջից թե­րի­ եւ ԼԲ­—ի­ց յե­տոյ՝ 15­9ա—62բ,­ ԻԹ պ­րա­կը Թ ­հա­տո­րի ­մէջ՝ 18­0աբ)։ Թ/16­3ա—8­4ա ­(ցան­կ՝ 16­3ա։ ­Մի­այն պ­րակ՝­ Ա—Դ,­ Է—ԺԱ, ­ԺԵ—ԺԶ,­ ԻԳ, ­ԼԱ, ­ԽԷ, ԽԹ—Ծ, ԾԳ)։ Ժ/184ա—97բ, 20­6ա—8ա (ցան­կ՝ ­չիք։ ­Մի­այն պ­րակ՝ ԺԶ, ԺԹ,­ ԻԹ—ԼԴ, ԼԶ—ԼԸ, Խ—ԽԱ, ԽԴ, ԽԶ։ ԺԶ պ­րա­կը ­կի­սո­ւած, ս­կ. 20­7ա—8ա, վրջ. 18­4աբ։ ԽԶ պ­րա­կից  «Հարց­մունք ­Գէ­որ­գե­այ», ­մի­այն 2 հարց՝­ Ե, ԺԴ/20­6ա—7ա)։ ­Չու­նի ս­կզ­բի ­ցան­կը, Յա­ռա­ջա­բա­նը­ եւ յի­շա­տա­կա­րան­նե­րը։ Դ,­ Ը—Ժ ­հա­տոր­նե­րի­ առ­կայ պ­րակ­նե­րը ­մե­ծի ­մա­սամբ ­քա­ղո­ւա­ծոյ։

Բ. 21­0ա—4բ [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք ­ԺԸ դ.]

1. 21­0ա ­Վաս­ն ­մա­զուն — Իս­կ ­մազ­ն­ է­ այ­րե­ցած­ ա­րե­ունն...

2. 21­0ա ­Մեծն Յ­ռէ­թէ­ոս ­զոր ­մա­տոյց­ Աս­տո­ւա­ծա­մայր ­կոյս­ն­ աս­տո­ւա­ծու­թե­ան­ — ­Քան­զի ­պատ­մե­աց, ­թէ­ որ­պէս­ Աս­տո­ւած­ այս ­տա­ճար ­հան­գե­աւ...

3. 21­0ա­ Ա­[ի]­մակ­քոս­ եւ­ Ա­կիւ­ղաս ­թարգ­մա­նիչքն­ յու­նաց­ ա­սեն — ­Զայր ­հա­ւա­տա­րիմ­ օվ ­կա­րէ գտա­նել...

4. 210բ ­Սաղ­մոս — Մ­տի­ցի ­տուն ­քո...

5. 210բ [­Վաս­ն Յով­նա­նու] — Յօվ­նան­ ­մար­գա­րէն ­կա­մե­ցաւ ­փախ­չիլ... (լու­սան­ց­քում՝ «Կաս­պի­ա­կան­՝ Շա­մա­խու ­ծօվն­ է»)։

6. 210բ [­Սաղ­մոս] — ­Բարձ­րաս­ցի ­քան­ զ­Լի­բա­նան­ պ­տուղ ­նո­րա...

7. 210բ—4ա [­Հարց­մունք ­զա­նա­զան­ք] — ­Հարց.­ Ընդ­է՞ր­ ա­ւուրն­ ԻԴ ­ժամ­ է։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Զի­ աս­տո­ւա­ծա­բան­քն­ Ի­ եւ Դ­ է­ին... ­Հարց. ­Զին[չ]­ ա­սեն ­խոս­տօ­վա­նիլն­ Ա­դա­մայ։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Եկաց­ ա­սեն­ ա­մըս ՋԼԳ­ եւ­ ե­տես զ­նա­ Ե­նօվս...­ եւ ­փո­խե­աց զ­նա­ Աս­տո­ւած­ յան­մա­հու­թիւն։

8. 214բ [­Քա­րոզ­ ի ­բան­ն]. ­Լեր­ ի­րա­ւա­խոհ­ ընդ­ ո­սո­խի ­քում — Ա­մե­նայն ­գիրք­ աս­տո­ւա­ծային ­զի­րա­ւունս ­սի­րէ... ­թէ զ­բան­ իմ լ­սէք։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

2­7ա ­Գի­տու­թիւն,­ այս ­գիրս գ­րե­լու­ աւրն ­գիր­[ա]­կի­ էր­ եւ ­Հո­գոյ ­Գա­լուս­տ, ­շա­րագ­րե­ցի ­Սուրբ Յա­րու­թե­ան­։ Գր­չա­փորձ ­լի­ցի։

143բ ­Մե­ղա­պարտ ­Մար­տի­րոս ­Կար­բե­ցի­ Ա­րա­րա­տե­ան­։

158բ ­Մե­ղա­պարտ ­Մար­տի­րոս գ­րե­ցի­ ի ­Սուրբ Յա­րու­թե­ան­ն,­ ի ­կողմն­ յա­րեմ­տից,­ ի ­խուցն ­սար­գա­ւա­գի,­ որ­ է­ ա­սո­րունց՝ ­դէմ ­գե­րեզ­մա­նին,­ որ­ է­ ի ղպտին, վերն՝ ֆ­ռան­գինն։­ Եւ ­միօվ ­բե­րան­ յի­շե­ցօղ ­լե­րուք­ եւ թո­ղու­թիւն շ­նոր­հէք գ­րիս ­պա­կա­սու­թե­ան­ն­ եւ ս­ղա­լա­նացս, ­վաս­ն ­զի ­չեմ յԱ­թէնս մ­տե­[ա]լ, ­զի­ ոչ­ եմ ­գիր վար­ժե­ալ,­ այլ ­վաս­ն­ ի­մոյ­ օգ­տին­ այս­քան­ս գ­րե­ցի։ Վասն­ Աս­տու­ծոյ­ եւ ­վաս­ն­ օգ­տի­ ի­մոյ, ­զի­ ըն­թերց­ցիմ։ Կար­բե­ցի­ եմ ­գա­ւա­ռօվ,­ ա­նո­ւամբ՝ ­Մար­տի­րոս։

185բ Զ­մե­ղա­պարտ զ­գ­ծօղ ­սո­րին յի­շե­ցէք ­միօվ Հայր մե­րիւ, ­տա­ռա­պե­ալ ­Մար­տի­րոս­ Ե­րե­ւան­ցի, ­Կար­բու ­գիւ­ղէն,­ որ­ ի ­մէջ ­Սուրբ Յա­րու­թե­ան­ գ­րե­ցի։

199բ Զ­մե­ղա­ւոր գ­ծօղ ­սո­րին յի­շօղ ­լե­րուք ­միօվ Հայր ­մե­ղայիւ­ եւ գ­րոյս ­պա­կա­սու­թե­ան­ ­նե­րե­ցէք, ­զի կար ­մեր­ այս­քան­ էր։

20­0ա Թ­վին ՌՃՀԴ (1725)­—ի­ն ­մի­սի­սի (մայի­սի՞ հմմտ. 20­8ա) Ժ—ն ­ձեռ­ ար­կի ս­կզ­բէն։ Գ­րիս ­պա­կա­սու­թե­ան­ ­թո­ղու­թիւն­ ա­րա­րէք, ­զէր­ Ա­րե­ւե­լե­ան­ն­ եր­կիրն­ յուժ ­նե­ղու­թե­ան­ ­մէջ­ էր,­ եւ­ այսմ ­տա­րիս ­Սուրբ­ Ե­րու­սա­ղէ­մայս ­գե­ա­մին,­ որ­ ուխ­տա­ւո­րօքն­ ընկղ­մե­ցան­,­ եւ­ ես սա­կաւ­ ինչ­ ի ­մէ­ջէն ­զեր­ծայ.­ ե­ղեւ ­վէրք­ ի ­վե­րայ ­վի­րաց, ­սո[ւ]գ­ եւ տրտ­մու­թիւն­ յուժ­ ազ­գիս ­Հայոց,­ որ ­Տէրն­ ա­զա­տէ։ Գ­րե­ցաւ­ ի ­Սուրբ Յա­րու­թե­ան­ ­տա­ճա­րի ­մէջն։

20­8ա­ Ի թ­վին ՌՃՀԴ (1725)­—ին­ եւ յու­լի­սի Գ գրե­ցաւ.­ ա­ւարտ։

20­8ա­ Ի ­հայ­րա­պե­տու­թե­ան­ ­տե­առն­ Աս­տո­ւա­ծայ­տուր ­կա­թո­ղի­կո­սին ­Հայոց­ եւ­ Ե­րու­սա­ղէ­մայ ­պատ­րի­արք ­տե­առն Գ­րի­գո­րի ­Բա­ղեշ­ցոյ,­ եւ ­Կոս­տան­դի­նու­պօլ­սոյ Յօ­վա­նէս­ եւս ­Բա­ղեշ­ցոյ, ­զոր­ Աս­տո­ւած ­հաս­տատ ­պա­հես­ցէ ­սո­ցայ.­ ա­մէն։

­Փոքր­ ի ­շա­տէ­ եւ զ­կա­տա­րումնս ­սուրբ գ­րոյս ­թիվ։

­Փառք...­ որ­ ետ­ ոչ­ն­չա­ցե­ալ­ եւ ­մե­ղա­պարտ­ եւ­ ա­նար­ժան­ ա­նո­ւան­ս՝ զ­Մար­տի­րոս ­Սար­գա­ւագ ­կո­չե­ցե­լոյ, յերկ­րե­աւ յԱ­րե­ւե­լե­ան­,­ ի յԱ­րա­րա­տու ­տա­նէն ­Հայոց, զ­գե­ղայ­քա­ղա­քէն ­Կար­բու,­ որ­ եւ ­բա­զում ­փա­փա­կա­նօք­ ե­կե­ալ­ ի ­Սուրբ­ եւ­ աս­տո­ւա­ծայ­կոխ ­քա­ղաքս ­Սա­ղիմ՝ վաս­ն­ ուխ­տի ­Սուրբ­ եւ ­լու­սայ­բուխ ­Գե­րեզ­մա­նին Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյն ­մե­րոյ­ եւ Սր­բոյ­ ա­մէ­նօրհ­նե­ալ­ Աս­տուա­ծած­նի­ եւ Սր­բոյն Յա­կո­բայ­ ա­րիւ­նայ­շա­ղախ Գլ­խոյդ­րին,­ ի ­սէր ­վա­ռե­ալ ­վաս­ն­ Աս­տու­ծոյ, ­բա­զում ­ջա­նիւ­ ե­կե­ալ, // (208բ) ­զոր­ եւ ­պատ­մե­լոց­ եմ։­

Եւ­ ե­կե­ալ­ ի ­սուրբ ­տե­ղիքս տ­նօ­րի­նա­կա­նաց,­ եւ յետ­ Յա­րու­թե­ան­ ­Զատ­կին­ ես­ եւս մ­նա­ցի­ ի ­Սուրբ Յա­կոբ, ­զի ­մի­այ­բան­ եւ ­ծա­ռայ,­ եւ ­վաս­ն­ երկ­րին­ Ա­րա­րա­տե­ան­ յուժ ­զօ­րա­ւոր ­տա­րա­կու­սի, ­զի ­վաս­ն յոյժ­ եւ ­կա­րի ­նե­ղու­թե­ան­ ­մէջ­ էր­ ազ­գս ­հայոց ­վաս­ն ­զօ­րիցն ­տաճ­կաց, ­զոր­ եւ­ ի ­քառ ­կու­սէ ­պա­տե­ալ ­զյա­րե­ւե­լե­ան­ ­կող­մէն՝ զ­Միր—Վէ­իզ­ն, ­զոր­ այսմ­ ա­տե­նիս­ ա­ռե­ալ­ էր զթախտն ­Պար­սից,­ որ­ է­ Իս­պա­հան­,­ եւ զ­շահն ս­պա­նե­ալ­ եւ ­զոր­դին ­փախս­տա­կան­ ­լե­ալ­ ի ­Թավ­րեզ ­տա­րա­կու­սի։­ Եւ­ ի ­հիւ­սի­սային ­կող­մէն՝ զ­լակ­զին,­ որ­ էր զբէկ, ­զեր­ ազ­գս ­հայոց ­բա­զում ­գե­րե­աց­ եւ ­զե­կե­ղե­ցիս ­քա­կե­աց. ­դա­հիճ­ էր­ ազ­գաց ք­րիս­տո­նէ­ից,­ եւ ­բա­զումս­ ի ­վար­դա­պե­տաց ս­պա­նին­ եւ ­բա­զում ­կի­սայ­մահ­ ա­րա­րին։­ Եւ­ ի­ յա­րեւմ­տէն՝ ­զօս­ման­լուն­ յա­րե­աւ­ ի ­վե­րայ­ երկ­րին յԱ­րե­ւե­լե­ան­.­ ե­ղեն­ ազ­գս ­հայոց­ իբ­րեւ ­գա­ռինս­ ի ­մէջ ­գայ­լոց։­ Եւ ­սայ­ յուժ ­գե­րե­աց­ ազ­գս ­մերթ զ­լու­սա­ւոր­չա­ծին­ ե­րամս­ որ­պէս ­զոչ­խար, ­վա­ճա­ռէ­ին զ­հո­գիս­ն ­բա­նա­կան­ իբ­րեւ ­զան­բան­ եւս­ ոչ խ­նայէ­ին։ ­Բայց ­բե­րե­ալ­ ի Ս­տամ­բօլ, ­զո­ման­ս ­վա­ճա­ռէ­ին ­հայոց­ եւ ­զո­ման­ս՝ ­տաճ­կաց։ Բայց­ այլ­ ազ­գ ք­րիս­տո­նէ­ից­ է­առ­ եւ­ ոչ ­մի,­ ոչ­ յու­նաց­ եւ­ ոչ ֆ­ռան­կաց։­ Եւ ­տա­ռա­պե­ալ­ ազ­գս ­մեր ­տե­սե­ալ ­զայս­պի­սի ­նե­ղու­թիւնս, զ­վա­ջա­ռա­կան­ք,­ եւ­ ի ­մի­ջին­ իս­տամ­բօլ­ցի ­բա­զումս գ­նե­ցին, ­զոր­ եւ ­հա­տե­ալ զ­ճար­ եւս գ­նե­լոյ,­ եւ­ այ­լեւս ­քան­ ­զեւս ­բազ­մայ­ցու­ցա­նէ­ին զ­լու­սա­ւոր­չա­ծին ­վաս­ն ­գե­րու­թե­ան­։­ Եւ­ ի ­մէջն յերկ­րին, ­զոր ­թէ­ ինչ ­գոր­ծե­ցին, ­թուխտ­ եւ ­թա­նա­քօվ ­չէ ­կա­րե­լի ­պատ­մել։ ­Բայց զ­սուրբ­ եւ հր­ջա­կա­ւոր ­վա­նո­րայքն ­Հայոց ­թէ ­զինչ­ ե­ղեւ. զ­մի­այ­բան­ն ­զո­ման­ս ս­պա­նին­ եւ ­զո­ման­ս՝ ­գե­րե­ալ ­վա­ճա­ռէ­ին,­ եւ ­զո­ման­ս ­փախս­տա­կան­՝­ ի ­ծերպս ­վի­մաց ­սօ­վա­մահ ­մե­ռա­նէ­ին։­ Եւ զ­վա­նո­րայքն­ իբր ­զա­ւէր, ­մա­նա­ւան­դ զ­Սուրբ­ Ա­թոռն­ Էջ­մի­ա­ծին. զ­հայ­րա­պետն ­մեր զԱս­տո­ւա­ծայ­տուր ­կա­թո­ղի­կոս­ն ­փախս­տա­կան­ ­լե­ալ­ ի­ Աս­տայ­պատ,­ ի­ ե­դե­ալ զ­տեղն զ0­վա­սափ ­վար­դա­պետն ­Կար­բե­ցի,­ որ­ էր­ ա­ռաջ­նորդ ­Սաղ­մո­սա­վա­նից,­ ե­դե­ալ­ իւր ­տեղն,­ որ­ եւ­ իմ գ­րօ­ղիս ­հօ­րեղ­բայր­ էր։ ­Բա­զումս ­գե­րե­ալ, ­բայց յե­տոյ կր­կին­ ե­ղեւ ­վէրք­ ի ­վե­րայ ­վի­րաց, զոր­ ի ­մեծ ­ծաւն (ծովն)­ Ե­րու­սա­ղէ­մայ,­ ի ­գալն­ Իս­տամ­բօ­լու,­ որ­ ամ­ յա­մէ ­գային զ­տէ­րու­նա­կան­ ուխ­տա­ւորքն ­վաս­ն­ Աս­տու­ծոյ ­ծա­ռա­յու­թե­ան­ ­սուրբ ­տե­ղե­ացս,­ ե­ղեւ­ յուժ ­սուգ­ ազ­գիս ­մե­րում,­ եւ­ ընկղ­մե­ցաւ զ­նաւն,­ որ­ է­ին ԲՃ (200)­ ուխ­տա­ւոր ­հայ­ ա­ւե­լի ­կամ ­պա­կաս, ­թող զայլ­ ազ­գս // (20­9ա) ք­րիս­տո­նէ­ից Ճ (100)­ ա­ւե­լի ­կամ պա­կաս, յոյնք ­կային,­ որ­ է հ­ռոմ­ եւ ­բա­զում ­տա­ճիկք նա­ւայ­վարք.­ ա­մե­նե­քե­ան­ ընկղ­մե­ցան­,­ եւ մ­նաց ­զոր զեր­ծան­ ի ­ծօ­վէն՝ Բ ­հայ­ եւ Բ յոյն,­ եւ­ ա­սէ­ին, ­թէ­ Ե ­տա­ճիկ­ է ­զեր­ծե­ալ, ­բայց­ ոչ ­տե­սաք։­ Եւ­ ես ­մէջ ­նա­ւին­ է­ի ­ըն­չիւք­ ի­մօք՝­ ե­կե­ալ ­դէմ­ Իզ­մի­րու։ ­Զիս­ ու­ղար­կեց ­վար­դա­պետն­ Ե­րե­մի­այ,­ որ­ էր­ Իս­տամ­բօլ­ցի. յիս­ ու­ղար­կե­այց­ Իզ­միր, ­թէ. Գնայ­ ան­դ­ այլ­ ուխ­տա­ւոր ­կայ, ­բեր. Եւ­ ես գնա­ցի­ ա­ռի ­զուխ­տա­ւորս­ն,­ եւ­ ե­կե­ալ­ ոչ ­հա­սի, ­քան­զի հօվն­ ա­ռե­ալ­ էր,­ եւ­ ե­լե­ալ գ­նա­ցե­ալ,­ եւ յե­տոյ­ Աս­տու­ծով գ­նայի, ­թէ­պէտ­ ա­մե­նայն­ ինչս­ն­ իմ գ­նաց­ ի ­մէջն։­ Ա­պա կր­կին գ­նա­ցի­ եւ­ ե­կե­ալ­ ի ­Սուրբ Յա­կոբ, ­զոր­ յա­ռաջն­մէ ­վե­րոյ ­կա։­ Եւ­ յա[յ]նմ ­տա­րին յիս հ­րա­մայե­ցին­ ի ­Սուրբ Յա­րու­թե­ան­ մ­տա­նել ­վաս­ն ս­պա­սու ­սար­գա­ւա­գու­թեան­։ Մ­տե­ալ­ եւ ­տե­սի­ այս ­գե­ղե­ցիկ ­գիրգս ­Հարց­ման­ց,­ եւ­ ես ­ցան­կա­ցայ­ յուժ, ­բայց ­վաս­ն տ­կա­րու­թե­ան­ գ­րոյս­ եւ­ այս­քան­ ­վի­րացս­ ոչ ­կա­մե­ցայ ­զա­մէնն գ­րել,­ այլ­ իբ­րեւ զ­ծա­ղիգս ­հա­ւա­գե­լօվ, զԺ—նէն ­մէկն­ ա­ռե­ալ գ­րե­ցի վաս­ն­ ի­մոյ­ օգ­տին։ ­Բայց­ ե­թէ­ օվ­ որ ­հան­դիպ­մամբ ­կամ բան­ ­մի ­շա­հե­լօվ­ եւ ­կամ ­վայե­լե­լօվ, ­վաս­ն­ Աս­տու­ծոյ, միօվ ­Հայր ­մե­րիւ յի­շօղ ­լե­րուք,­ եւ ­դուք յի­շե­ալ ­լի­ջիք.­ ա­մէն։

Գ­րե­ցաւ­ ի ­Սուրբ Յա­րու­թե­ան­ Աշ­խար­հա­մատ­րե­ան­ ­տա­ճա­րին ­մէջն,­ ի­ յա­րեւմ­տե­ան­ ­կողմն ­Գե­րեզ­մա­նին Քրիս­տո­սի,­ ի ­փոք­րիկ ­խուցն­ ա­սո­րոց, ­զոր­ այժմ ­հայոց ձե­ռացն՝ ­վաս­ն ­պար­տուց ­նո­ցա,­ ա­ռե­ալ­ են,­ այլ­ ոչ­ ա­ռե­ալ, ­բայց­ ամ­ յա­մէ ­գան­,­ իւ­րե­ան­ցէ­ ուխտ­ եւ­ երկր­պա­գու­թիւն ­կա­նեն,­ իբր զ­գ­րաւ­որ­ ը­ռէ­հին։­ Եղ­բայր,­ ա­ղա­չեմ, կր­կին­ ա­ղա­չեմ,­ եւս­ ե­րեք­կին­ ա­ղա­չեմ, ­մի­ յու­սա­հա­տիք­ եւ ­մի ­մե­ղա­նաք զ­գ­րոյս ­պա­կա­սու­թե­ան­ն։­ Ա­հա­ այս­ էր ­դար­ եւ ­տա­րա­կուս, ­զոր լ­ւաք, ­թէ­ որ­քան­ ­նե­ղու­թիւն­ է­ ի ­վե­րայ ­մեր զ­գե­րու­թիւն­ եւ­ այն­պի­սի ջ­րայ­հեղ­ցուն լի­նելն, ­զոր ­Տէրն փր­կէ,­ Աս­տո­ւած­ ա­զա­տէ։ ­Դար­ձե­ալ­, ա­ղա­չեմ [մ­]իօվ ­Հայր ­մե­ղայիւ յի­շէք­ որք ­վայե­լէք զ­սայ, զծ­նօղս­ն­ իմ՝ 0­վա­կիմ­ եւ ­Գա­յա­նայ,­ եւ ­մե­ղա­պարտ Մար­տի­րուս,­ եւ ­դուք յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ի Ք­րիս­տո­սէ. ա­մէն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

20­8ա (Գր­չի) Թ­վին ՌՃՀԶ (1727)­—ին­ յու­լի­սի Ժ­ եւ Դ­—ին­ ես՝ ­տէր ­Մար­տի­րոս ­ձեռ­նադ­րե­ցայ­ ա­բե­ղայ­ ի Մա­նի­լեւ։

14բ (Լո­ւա­ցո­ւած) ­Սուրբ Յա­րու­թիւ­նըն ­ձէթ։ ­Նո­րին ­հա­զար /// ­Տի­րա­ցու ­Սու­քի­ե­ազ­ն­ եր­կու ­ճա­րայ ­ձէթ տի­վաւ ///­ ոս­կի՝ ­Մահ­տե­սի ­Խու­կա­սըն։­ Աս­տո­ւած ­մի­ա­ օ­րը ­հա­զար­ ա­նէ։ Յա­րու­թե­ան­ ///­ ըն­քը­ եւ [կ]­ղա­կի­ցը տը­վավ ­ճա­րայ ///

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 14բ ­Ղա­զա՞ր ­վար­դա­պետ։

 

617

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

­ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 162+1 (կրկ. 1). չ­գ­րո­ւած ­1աբ, 5­9աբ, 14­8ա—54բ, 155բ, 156բ, 157բ—9ա, 16­0ա—2ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 14×12 ­(Ը 11, ԺԴ 8)։ ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17,6×12,3։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր (նօտր­գիր­ յա­ւե­լագ­րո­ղի՝ 14­4ա—62բ)։ ­ՏՈՂ՝ 30։ ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 2, թուղթ, ս­կզ­բում՝ ­մաս­ն ­կազ­մաս­տա­ռի։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ ­3ա։ Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. քու­ղե­րը ­թու­լա­ցած, ­կազ­մի­ եզ­րերն­ ու թի­կուն­քը ­մա­շո­ւած։

 

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­3ա—58բ ­Հա­մա­ռօտ ­Ժո­ղո­վա­ծու ­վաս­ն­ առ­ ի պատ­րաս­տ ­գո­լոյ­ ի ­պէտս մ­տա­ռու­թե­ան­ եւ ­տե­սո­ղու­թե­ան­ ­բա­նա­սի­րաց,­ ոչ­ ի­մաս­տ­նոց­ եւ ­գիտ­նա­կա­նաց,­ այլ ն­մա­նե­աց­ ի­մոց­ ի­մաս­տա­կաց­ եւ տ­գի­տաց, ­տի­նա, ­թէ ­մո­ռաց­կո­տաց, ­հա­ւա­քե­ալ­ ի ­նո­ւաս­տ ­Մով­սի­սէ ­մեղ­սա­մած ­Ջու­ղայեց­ւոյ,­ ի ­թիվն ՌՃԽԴ (1695),­ ի փառս­ Աս­տու­ծոյ

­Տե՛ս ­ձեռ. 513, ­4ա—7­4ա։ ­Չու­նի բ­—է­, թ գ­լուխ­նե­րը,­ իս­կ ­միւս­նե­րը ­հա­մա­րա­կա­լո­ւած­ են՝­ Ա—Լ /­3ա—58բ։ ­Ցան­կ (Ա­—Լ)՝ 1գդ։ Ու­նի.

— 1դ—2բ ­Նա­խեր­գան­ ­քա­րո­զիս։ Ք­րիս­տո­սի — Սկիզ­բն ­կե­նաց­ եւ ­կեն­դա­նու­թե­ան­ ա­րա­րա­ծոց, ­գեղն ցան­կա­լի...

Բ. 6­0ա—143բ [­Քա­րոզ­գիրք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]

­Տե՛ս Ձ­մե­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1740.­ Ա­—Ե/­չիք։ Զ/60ա—7­0ա։­ Է­—Ը/­չիք։ Թ/7­0ա—7բ։ Ժ—ԺԱ/­չիք։ ԺԲ/77բ—83բ (մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր)։ ԺԳ—ԺԴ/­չիք։ ­ժԵ/83բ—9ա։ ԺԶ/­չիք։ ԺԷ/89ա—9­6ա։ ­ԺԸ­—Ի­Գ/­չիք։­ ԻԴ/9­6ա—104բ։­ Ի­Ե/104բ—11բ։­ ԻԶ—ԼԴ/­չիք։ ­ԼԵ/111բ—9ա։ ԼԶ/11­9ա—2­6ա։ ­ԼԷ/12­6ա—3­0ա։ ԼԸ/­չիք։ ԼԹ/13­0ա—3բ։ Խ—ԽԵ/­չիք։ ԽԶ/133բ—9ա։ ­ԽԷ/­չիք։ ԽԸ/13­9ա—43բ։ ԽԹ—Ճ­ԿԱ/­չիք։

Գ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք՝ ­ԺԸ դ.]

1. 14­4ա—7բ [Գ­րա­ռաջք] կա­թո­ղի­կո­սի — Յաս­տուա­ծա­պե­տա­կան­ գլ­խոյն­ եւ­ ի ­գե­րա­պայ­ծառ ն­շու­լից, նո­րին ­ճա­ռա­գայ­թից...

2. 15­5ա—9բ [­Բառք՝­ ա­րաբ—թուրք—հայ] — Ա­լայ­—Ա­լայ­—Աս­տո­ւած։­ Աքլ­—ե­մակ—կե­րա­կուր... ­Դու­սա­ֆիլ—սա­ֆար­ էյ­լար սան­ ­ճա­նա­պարհ­ աս գ­նում։

3. 162բ ­Պո­ղոս­ ա­ռա­քե­ալ Ժ գլ­խոջ 17 (=16—17) հա­մարն­ ա­սէ­ ի ­Կորն­թա­ցիս ­(Ա­) — ­Բա­ժակն­ օրհ­նու­թեան­... ­հա­ցէ­ ան­տի ­վայե­լեմք։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ­

Աա (շ­ղա­գիր) ­Զիլ­լէ­լի ­Մահ­տե­սի ­Գէ­որ­գե­ան­ ­տի­րա­ցու Յա­կօբ,­ որ­ է յԱ­մա­սի­ա։

 

618

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

Սէյ­դա­պատ

ՌՄԺԲ — 1763

Գ­ՐԻՉ՝­ Եփ­րեմ վրդ. (8ա—80բ),­ Եփ­րեմ­ աբղյ (8­2ա—7ա)։

­ԹԵՐԹ՝ 89. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—7բ, 8­1աբ, 87բ—9բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×7+6×12+1×2+1×8։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ «M» ­լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20,8×15,7։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր ­(Եփ­րեմ վրդ.­—ի­՝ ­8ա—80բ,­ Եփ­րեմ­ աբղյ­—ի­՝ 8­2ա—7ա)։ ­ՏՈՂ՝ 27։ ­ԿԱԶՄ՝ ­վար­դա­գոյն ­մոմ­լաթ, ­թի­կուն­քը՝ ­սեւ ­գոր­ծուածք, ­մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, ­թուղթ, ­մաս­ն­ աս­տա­ռի։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը ­գու­նա­փո­խո­ւած։

ԾՆԹ. ­հա­ւա­նա­բար ­«Եփ­րեմ վրդ»—ն­ ու ­«Եփ­րեմ­ աբղյ»‑ն մի­եւ­նոյն­ ան­ձն­ են։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­8ա—55բ ­Հա­մա­ռօտ ­ժո­ղո­վա­ծու ­վաս­ն­ առ­ ի պատ­րաս­տ ­գո­լոյ­ ի ­պէտս մ­տա­ռու­թե­ան­ եւ ­սեր­տո­ղու­թե­ան­ ­բա­նա­սի­րաց,­ ոչ­ ի­մաս­տ­նոց,­ այլ ն­մա­նե­աց­ ի­մոց­ ի­մաս­տա­կաց­ եւ տ­գի­տաց, ­տի­նա, ­թէ ­մո­ռաց­կո­տաց, ­հա­ւա­քե­ալ­ ի ­նո­ւաս­տ ­Մով­սի­սէ ­մեղ­սա­մած Ջու­ղայեց­ւոյ,­ ի ­թո­ւին ՌՃԽԴ (1695),­ ի ­փառս­ Աս­տու­ծոյ։ 0գ­նե­ա ­Հո­գիդ ­Սուրբ­ Աս­տո­ւած ճշ­մա­րիտ

­Տե՛ս ­ձեռ. 513, ­4ա—7­4ա ­Չու­նի ­ցան­կ­ եւ § բ­—է­, թ,­ իե­—ի­թ։ Յա­ւե­լե­ալ­ ու­նի 5 գ­լուխ՝ 5­2ա—55. ­տե՛ս ­ձեռ. 726, 150բ—64բ, § զ—ժ։

Բ. 5­6ա—75բ [­Նա­խեր­գան­ք­ եւ­ օրհ­նու­թիւնք յետ քա­րո­զից]­

ա. 5­6ա—8ա­ Ա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն ­վար­դա­պե­տա­կան­ ­քա­րո­զի,­ որ ­պատ­շա­ճի­ ա­սել­ ի ­վե­րայ ­բա­զում բնա­բա­նի — ­Զաս­տո­ւա­ծային­ ա­նեղ բ­նու­թիւնն ­մի­այն բա­րի­ ա­սաց ­գոլ...

բ. 5­8աբ­ Եւս ­նա­խեր­գան­ք ­քա­րո­զի­ այլ­ իմ­նա­պէս՝ յոյժ ­պի­տա­նի­ եւ ­քաղցր — Որք ­միշ­տ զ­բաղ­ձան­ս­ ու­նին­ առ­ ու­նա­կու­թիւնս ­բա­նի...

գ. 5­9ա—63բ ­Նա­խեր­գան­ք ­քա­րո­զի՝ յոյժ ­գե­ղե­ցիկ­ եւ ­պի­տա­նի — Ե­րա­նե­լի բ­նու­թիւնն­ եւ­ ան­նա­խան­ձ ­բա­րե­րա­րու­թիւնն...

դ. 6­4ա—74բ 0րհ­նու­թիւն ­վաս­ն ­ժո­ղովր­դոց՝ զ­կ­նի ­քա­րո­զու­թե­ան­ ­վար­դա­պե­տաց — Այժմ ­ժա­մա­նե­ալ ­մեր­ յա­ւարտ­ եւ­ ի ­կա­տա­րումն ­թարք­մա­նու­թե­ան­...­

ե. 74բ—5բ­ Այլ­ եւս­ օրհ­նու­թիւնք զ­կ­նի ­քա­րո­զից — Ա­մե­նա­զօր­ աջն ­հայ­րա­կան­, /­ Որ­ է­ Որ­դին­ Իւր­ է­ա­կան...

Գ. 7­6ա—8­7ա [­Բան­ք ­զա­նա­զան­ք]­

ա. 7­6ա—9ա [Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ ­Վաս­ն]­ աղօրհ­նու­թե­ան­, ­վաս­ն­ ըն­ծայից­ եւ ­պա­տա­րա­գաց,­ ի ­բան­ն ­Սո­ղո­մո­նի,­ որ­ ա­սէ. ­Պա­տո­ւե­ա զ­Տէր­ ի ­քոյոց­ ար­դար ­վաս­տա­կոց... ­(Ա­մա­ռան­ ­ՃԻԶ) — ­Տուրք­ ո­ղոր­մու­թե­ան­ց յեր­կու ­դէմս­ ո­րո­շին...

բ. 7­9աբ ­Բան­ յա­ղագս մկր­տու­թե­ան­ եւ խորհրդոյ ­նո­րին (Յով­հան­նու­ Երզ­ն­կաց­ւո՞յ) — Արդ, ք­րիս­տո­նէ­ու­թե­ան­ ս­կիզ­բն­ եւ գ­լուխ՝ մկր­տու­թիւնն­ է...

գ. 8­0աբ Խ­րատ ­տա­ղա­կան­՝ ­վաս­ն ­մաս­նա­ւո­րա­բար­ եւ ­թե­թեւ ­վի­րա­ւո­րե­ցե­լոյ ­մար­դոց, ­զի զմ­տաւ­ ա­ծի­ցէ զ­սաս­տ­կա­գին­ եւ զ­զա­նա­զան­ ­վե­րու­նակ ­մար­դիկս ­թարց տրտնջ­ման­ ­համ­բե­րու­թե­ամբ ­տար­ցէ զիւրն­ եւ ­գո­հաս­ցէ զ­Տե­առ­նէ­ Աս­տու­ծոյ (ծայ­րա­կապ՝ «Յա­կո­բայ») — Յա­մե­նայն ­ժամ յի­շե­ա­ ան­ձն­ իմ զ­բա­րիս­ն­ Աս­տու­ծոյ, / ­Զորս ­վայե­լե­ալ ­հեշ­տա­նայիր­ ող­ջու­թե­ամբ ­մար­մը­նոյ...

դ. 8­2ա—7ա ­Թուղթ­ ի Հնդ­կաց ­կող­ման­ցն ­նո­ւի­րակ Տ­րա­պի­զոն­ցի Յօ­հան­նէս ­վար­դա­պե­տին, ­զոր գ­րէ­ առ ­Շա­մա­խե­ցի Յա­կոբ ­կա­թու­ղի­կոս­ն,­ եւ­ ո­րոյ­ իս­կ գա­ղա­բա­րէն­ Եփ­րեմ­ ա­բե­ղայս­ աս­տէն­ օրի­նա­կե­ցի — Աս­տո­ւա­ծըն­տիր­ եւ սր­բա­զա­նա­կա­տար ­տե­առնդ Յա­կո­բայ ­վե­հա­պե­տի­ Ա­մե­նայն ­Հայոց...­ Այս­ է ­պատ­մու­թիւն մե­րոյ­ ան­ցիցն,­ որք ­պա­տա­հե­ցան­ ­մեզ՝ ­թէ­ ի ­մէջ ­ծո­վու­ եւ ­թէ­ ի ­ցա­մա­քի... գ­րով ­ծա­նու­ցե­ալ ­գե­րա­փառ տեառնդ­ ի­մոյ։

 

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

7­9ա­ Եւս­ ա­ռա­ւել զ­մեղկ­ Եփ­րեմ­ իբր ­վար­դա­պետ՝ գ­ծօղս ­սո­րա։

8­2ա (Խո­րագ­րի ­մէջ)­ Եւ­ ո­րոյ­ իս­կ ­գա­ղա­բա­րին­ Եփ­րեմ­ ա­բե­ղայս­ աս­տէն­ օ­րի­նա­կե­ցի։

87բ Գ­րե­ցաւ ­ձե­ռամբ­ ի­մով­ ի յեր­կիրս Հնդ­կաց­ ի Բան­կա­լայ ­գա­ւա­ռին­ եւ­ ի ­Սէյ­դա­պետ ­կո­չե­ցե­ալ ­քա­ղաքն,­ ի ­թո­ւա­կա­նիս ­մե­րոյ ՌՄԺԲ (1763),­ եւ­ յուն­վա­րի­ ամ­սե­ան­ն ­ԺԵ, յօրն սր­բոյ ­Սարգ­սի ­պա­սի ­չո­րեք­շա­բա­թի։

619

­ՔԱ­ՂՈ­ՒԱԾՔ ­ԶԱ­ՆԱ­ԶԱՆՔ­ Ի ­ՍՈՒՐԲ Գ­ՐՈՑ­

Ե­Ի­ Ի ­ԲԱ­ՆԻՑ ­ՎԱՐ­ԴԱ­ՊԵ­ՏԱՑ

­ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 108. չ­գ­րո­ւած՝ 7­3ա, 82բ—3բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 10×12 (Դ 7,­ Ե,­ Է 16, Զ 8,­ Ը 4, Ժ 9)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ ­լու­սա­դրոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21,5×16,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն ­(երկ­սիւն՝ 2­3ա—4ա, 9­4ա—8բ)։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (բո­լոր­գիր՝ 94բ, Բ սիւ­նեակ)։ ­ՏՈՂ՝ 35։ ­ԿԱԶՄ՝­ ­սեւ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝­ ի­րար սոսնձուած գ­րո­ւած թղ­թեր,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թիւ­նից ­գու­նա­փո­խո­ւած, տեղ—տեղ ­ցե­ցա­կեր­ եւ ­փոք­րիկ ­պատ­ռո­ւածք­ներ։

ԾՆԹ. ­Հա­ւա­նա­բար ­քա­ղո­ւա­ծոյս ­կազ­մել­ է կն­քա­տէր Մկր­տիչ ­վար­դա­պետն 1782—1787 թթ.­ ըն­թաց­քում՝­ իր­ ան­ձ­նա­կան­ ­պէտ­քե­րի ­հա­մար։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

­– 1ա—108բ [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք­ ի ­Սուրբ գրոց­ եւ­ ի ­բա­նից ­վար­դա­պե­տաց­ ի ­պէտս ­քա­րո­զու­թե­ան­] — ­Վաս­ն­ այն­ ա­սէ ­Պօ­ղոս.­ Ե­րի­ցունք կր­կին պա­տո­ւոյ­ ար­ժա­նի ­լի­ցին.­ աս­տ՝ զ­հաս­ն­ եւ­ ան­դ՝ զկեան­ս­ն­ յա­ւի­տե­նից...­ եւս­ յա­ւե­լան­ շ­նորհքն։

­Խիս­տ ­խառն­, ­ման­ր­ ու ­մեծ ­քա­ղո­ւածք­ներ ­Հին­ եւ Նոր կտա­կա­րան­նե­րից, Գ­րի­գոր ­Տա­թե­ւա­ցու­ Ա­մա­ռան­ (Կ. Պօ­լիս, 1741)­ եւ Ձ­մե­ռան­ (Կ. ­Պօ­լիս, 1740) ­հա­տոր­նե­րից, նոյ­նի ­Հարց­ման­ց գր­քից (Կ. ­Պօ­լիս, 1729), Գ­րի­գոր ­Նա­րե­կա­ցու ­Մա­տե­ա­նից, Յա­կոբ ­Նա­լե­ա­նի ­Նա­րե­կի ­Մեկ­նու­թիւ­նից (Կ. ­Պօ­լիս, 1745),­ եւ ­Դի­ո­նի­սի­ոս­ Ա­րի­սպա­գա­ցու­ Աս­տո­ւա­ծային­ ա­նո­ւան­ց գր­քից։­ Ու­նի.­

ա. 2­5ա—30բ [­Նա­խեր­գան­ք­ եւ­ օրհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից] — Յայ­տա­րա­րու­թիւն ­լի­ցի­ աս­տո­ւա­ծա­սի­րայցդ­ եւ Ք­րիս­տո­սի­ ա­րե­ամբ ­գը­նե­ալ ­բա­րե­պաշ­տօն ­հա­ւա­տա­ցե­լոցդ...

բ. 94բ—6բ [­Քա­ղո­ւածք­ ի ­չո­րից­ Ա­ւե­տա­րա­նաց՝ ­հան­դերձ ­թարգ­մա­նու­թե­ամբ­ ի ­պար­սից ­լե­զու]։ Յօ­հան­ 1, 1 ­հա­մար — Ի ս­կզ­բան­ էր ­Բան­ն... (Ե­րկ­րորդ ­սիւ­նեա­կում) ­Տար­ ա­ղազ ­պուտ ­սու­խան­...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ­

Աս­տառ­ Ա (Գր­չա­փոր­ձու­թիւն­նե­րի ­մէջ)

— (ԺԸ դ. ­նօտր­գիր) ­Մայի­սի յ­ԺԵ­—ո­ւմն ­մա­տակն ­ձի­ով ­քա­շե­ցի, յու­նի­սի­ ԻԸ ­ձին կնց ///

— ­Դապն­դու­ ե­կե­ղե­ցին ­կա­նայց ­դե­ղուլն ­մինչ­ ի ­սե­ղա­նի ­ղակն ԺԴ ­գազ­ ու ­կէս, ­լայ­նու­թիւնն՝ Թ ­գազ­ ու ­կէս։

— ՌՄԼԳ (1784) ­հոգ­տեմ­բե­րի­ Ի­Ե ­Մար­տի­րոս­ն մը­շակ [կ­]ա­ցաւ։

— ­Կար­պե­տի ///­ Ե ­թիզ­ է։

— ­Մար­դի­ ԻԸ­ Ա­լահ­վեր­դի ­հախն մ­նաց։

— Ժ ­չա­նաղ ­գա­րի ­դեք­տեմ­բե­րի­ Ը­ ա­ռի։

— ­Մահ­մատ—Հա­սան­ ­սար­դարն­ ի ­վե­րայ ­Շու­շի ­գալն ՌԲ­ՋԵ (1756)­—ո­ւմ­ էր։

103բ ՌՄԼԶ (1787) ­մայի­սի Գ­—ո­ւմն Բ­ ան­կամ վաղ­ջան­ ե­ղե­ալ շ­նոր­հիւ ­Տե­առն ­մե­րոյ Յի­սու­սի Քրիս­տո­սի. գ. դ.­ ե. զ.։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 7բ, 92բ Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ Մկրտիչ ­վար­դա­պետ. ՌՄ­ԼԱ (1782)։ 102բ Մկր­տիչ վար­դա­պետ (կրկ. 6 ­ան­գամ)։

 

620

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

Կա­պո­սի­ ա­նա­պատ

ՋԽԳ — 1494

Գ­ՐԻՉ՝ ­Մա­ղա­քի­ա ­Բա­բեր­դա­ցի։

­ԹԵՐԹ՝ 298. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—2բ, 28բ—9ա, 15­1աբ, 212բ։ ՊՐԱԿ՝ Ա—ԺԳ×12 (ԺԳ 6)­+Ա—ԺԲ×12 ­(Ե­, ­ԺԱ 14)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21,7×15,8։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ՏՈՂ՝ 28։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ս­պի­տակ ­շեր­տե­րով ­կա­պոյտ կտաւ։

ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Կիսախորան՝ ­3ա։ Ճա­կա­տազարդ՝ 41բ, 71բ, 104բ, 15­2ա, 21­3ա։ Լու­սան­ցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ ­հան­գու­ցա­գիր, թռչ­նա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր, ­կա­պոյտ։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — ­Ճա­ռըն­տիր։ Ժ—ԺԱ դդ.։ 2 (Ա—Բ), ս­կ­բից, ս­տա­ցո­ւած­ ընդ­լայ­նա­կի ­հա­տո­ւած ­կէս ­թեր­թի­ ըն­դեր­կայ­նա­կի­ երկ­տա­կու­մից։ ­Մա­գա­ղաթ,­ երկ­սիւն,­ ուղ­ղա­գիծ­ եր­կա­թա­գիր։ ­Կար­դալ՝ 1. ­(Ա­բ) [­Վա՞րք] «/// ­ձե­ռին­ իւ­րում­ ու­նէր պսակ ­փա­ռաց... ­Սուրբն­ ա­սէ.­ Ով ­կոյր­ եւ­ ամ­պա­րիշ­տ ­զի­նո­ւորք,­ ես ­խոր­հիմ­ ընդ­ հ­րեշ­տա­կին... ­տե­սին զհ­րեշ­տակն ///»։

2. ­Բա—Բբ,­ Աա ­«Ի ­մե­ծի­ ա­ւուր ­Տե­առ­նըն­դա­ռա­ջին, սր­բոյն Յ­[ով­հան­]­նու­ Ոս­կե­բե­րա­նի ­Կոս­տա­դի­նու­պաւղ­սի ­[ե­պիս]­կո­պո­սա­պե­տի­ ի ­Մա­թեո­սի­ Ա­ւե­տա­րա­նին [­մեկ]­նու­թե­նէ – ԿԶ. ­Ժո­ղո­վեալ ­զա­մե­նայն զ­քա­հա­նա­յա[­պե]տս­ն, ­հար­ցա­նէր...­ ինքն­ իս­կ ///» (տե՛ս տպ. «Յով­հան­նու­ Ոս­կե­բե­րա­նի... յԱ­ւե­տա­րա­նա­գիրն Մատ­թէոս», ­Վե­նե­տիկ, 1826,­ էջ 97)։

 

 

 

­­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. լու­սան­ցք­նե­րում ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, ­ցե­ցա­կեր։ ­Կազ­մի­ եզ­րե­րը ­մա­շո­ւած, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ մկն­կեր, ­կա­պիչ­ներն­՝ ըն­կած։

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­3ա—7­1ա [Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ ­Խօսք Յինն­ ե­րա­նու­թիւնս­ն]

­Տե՛ս ­ձեռ. 436, ­7ա—41բ. § ա/­3ա —8ա։ բ/­8ա—11բ։ գ/11բ—6ա։ դ/1­6ա—21բ։­ ե/21բ—7ա։ զ/2­7ա—32բ։­ է/32բ—7բ։­ ը/37բ—41բ։ թ/41բ—7բ։ ժ/47բ—51բ։ ­ժա/51բ—6ա։ ժբ/5­6ա—6­2ա։ ժգ/6­2ա—7բ։ ժդ/67բ—7­1ա։­ Այս­տեղ թ—ժդ­ ան­ջա­տո­ւած­ է ­նա­խորդ­նե­րից ­ճա­կա­տա­զար­դով­ եւ ­խո­րագ­րո­ւած՝ «Նո­րին Գ­րի­գո­րի ­Բան­ ի ­Հայր ­մեր­ որ­ ի յեր­կինս»։ ­Լու­սան­ցք­նե­րում՝ «Լուծ­մունք»։

Բ. 71բ—10­4ա ­Նո­րին Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոց­ ե­պիս­կո­պո­սի Յար­դա­րումն ­ման­կան­ց­ ի ­կու­սու­թիւն...

­Տե՛ս ­ձեռ. 470, 21­6ա—8­7ա. § ա­—ի­բ/71բ—10­4ա։­ Այս­տեղ գլ­խա­կար­գո­ւած՝­ ա—ժթ ­(ա­—ժզ­–ա—ժզ, ­ժէ դրուած ­ժը­—ի ­տե­ղը, ­ժը՝ ­«Է­ ի­մն եւ­ յա­ռա­քե­լոյ­ այս­պի­սի բան...» ս­կ­սո­ւա­ծով ­հա­տո­ւա­ծի,­ իս­կ ժթ՝­ իբ­—ի ­տե­ղը)։­ Ու­նի ձեռ. 471­—ի­ յա­ւե­լե­ալ ­հա­տո­ւա­ծը. 103բ ­«Ի ­մէկ­ օ­րի­նակն­ այս­ է գ­րոցն ­վերջքն. ­թէ­ է գ­րոցս­ եւ ­թէ ­չէ,­ ոչ ­գի­տեմ ­թո­ղու­թիւն­ ա­րայ»։ Հմմտ. ­ձեռ. 844, 15­8ա—213բ։

Գ. 104բ—5­0ա Գ­րի­գո­րի­ ե­պիս­կո­պո­սի­ եղ­բաւր Բարս­ղի ­Տե­սու­թիւն­ ի ­մար­դոյն ­կազ­մու­թիւն

­Տե՛ս ­ձեռ. 470, 116բ—21­3ա. ­Ցան­կ/­չիք։ § ա—լբ/104բ—5­0ա։ ­Լու­սան­ցք­նե­րում՝ «Լուծ­մունք»։

Դ. 15­2ա—21­2ա Գ­րի­գո­րի­ ե­պիս­կո­պո­սի ­Նիւ­սաց­ւոյ (= ­Նե­մե­սի­ո­սի) Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ ­մար­դոյն

­Տե՛ս ­ձեռ. 470, ­2ա—11­5ա. ­Ցան­կ/­չիք։ § ա—խբ/152ա—21­2ա (լա գլ­խա­նի­շի ­փո­խա­րէն ն­շա­նա­կո­ւած­ է լբ­ եւ ­շա­րու­նա­կո­ւած ­մին­չեւ խգ)։ Յի­շա­տա­կա­րան­ ­թարգ­մա­նու­թե­ան­՝ 15­0աբ (գ­—ի ­վեր­ջում)։ ­Լու­սան­ցք­նե­րում՝ «Լուծ­մունք»։­

Ե. 21­3ա—47բ ­Բար­սե­ղի­ ե­պիս­կո­պո­սի ­Կե­սա­րու Կա­պա­դով­կաց­ւոյ ­Մեկ­նու­թիւն ­վե­ցաւ­րէ­ից

— 21­3ա [­Նա­խեր­գան­] — ­Մի­ ոք­ ի քն­նո­ղաց զրպար­տես­ցէ ­զԱս­տու­ծոյ­ ըզս­տու­գու­թիւնն...­

ա. 21­3ա—21բ ­Ճառք ­տե­առն ­Բարս­ղի ­հայ­րա­պե­տի ­Կա­պա­դով­կաց­ւոյ ­Վաս­ն Զ­ ա­ւուր­ ա­րար­չու­թե­ան­։ [­Ճառ­ ա­ռա­ջին] — ­Լո­ւաք­ ի գ­րոց, ­զի­ ա­սէ.­ Ի ս­կզ­բա­նէ­ ա­րար­ Աս­տո­ւած ­զեր­կինս­ եւ ­զեր­կիր...

բ. 221բ—9ա ­Ճառ­ երկ­րորդ. ­Վաս­ն ­վե­ցաւ­րե­ա­ ա­րար­չու­թե­ան­ն — Ի ­սա­կաւ ­բան­ս ­պատ­գա­մացն ­հա­րուստ ­ժամս­ աշ­խատ­ ե­ղաք...

գ. 229բ—38բ ­Ճառ­ եր­րորդ. ­Վաս­ն ­վեց­ ա­ւուրց­ ա­րար­չու­թե­ան­ — ­Գործք­ ա­ւուրն­ ա­ռաջ­նոյ,­ որ­ է­ եւ ­կո­չե­ցաւ­ որ­պէս­ Էն ճշ­մար­տիւ...

դ. 238բ—4­5ա ­Ճառ ­չոր­րորդ. ­Վաս­ն ­վեց­ աւր­ ա­րար­չու­թե­ան­ — Ազ­գի­–ազ­գի ­տե­սիլք ­մո­լե­գին ­գոր­ծոց,­ որ ­լի­նին­ ի ­քա­ղաքս...­

ե. 24­5ա—5­5ա ­Ճառ ­հին­գե­րորդ. ­Վաս­ն ­վե­ցաւ­րեա­ ա­րար­չու­թե­ան­ — Եւ­ ա­սաց. Ա­սէ,­ Աս­տո­ւած. Բխես­ցէ­ եր­կիր զ­բան­ջար ­խո­տոյ...

զ. 25­5ա—68բ ­Ճառ ­վե­ցե­րորդ. ­Վաս­ն Զ­—աւ­րե­ա­ ա­րար­չու­թե­ան­ — Որ­ եր­թե­ալ նս­տե­ցի ­լի­նել ­տե­սաւղ նա­հա­տա­կացն ­մար­տի...­

է. 268բ—7­7ա ­Ճառ­ եւթ­նե­րորդ. ­Վաս­ն ­վե­ցաւ­րե­ա­ ա­ւուրց­ ա­րար­չու­թե­ան­ն — Եւ­ ա­սաց. Ա­սէ,­ Աս­տո­ւած. Բղ­խես­ցեն,­ ա­սէ ­ջուրքդ ­զե­ռուն ­կայ­տառ...­

ը. 27­7ա—8­8ա ­Ճառ­ ու­թե­րորդ. ­Վաս­ն ­վե­ցաւ­րե­ա­ ա­րար­չու­թե­ան­ — Եւ­ ա­սաց. Ա­սէ­, Աս­տո­ւած. Բղ­խես­ցէ­ եր­կիր ­զե­ռուն ­կայ­տառ...

թ. 28­8ա—97բ ­Ճառ­ ին­նե­րորդ. ­Վաս­ն ­վե­ցաւ­րե­այ­ ա­րար­չու­թե­ան­ն — ­Սե­ղան­,­ որ­ ա­ռա­ջի ­ձեր ­կազ­մե­ցաւ­ ընդ­ ա­ռա­ւաւտս...­ Այլ­ ու­րախ ­լի­ցին­ եւ ցն­ծաս­ցեն սիրտք ճշ­մար­տից...­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։

Տե՛ս տպ.­ Ե­րե­ւան­, 1984, I։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

41բ­ Ո՜վ ­սուրբ­ ըն­թեր­ցողք­ եւ ­բա­նի ­սի­րողք, յոր­ժամ­ ըն­թեռ­նուք ­զաս­տո­ւա­ծային ­մա­տե­ան­ս­ եւ ­հեշ­տա­նայք­ յայս ­քաղցր ­կե­րակ­րոյս, ­նա ­զա­նար­ժան­ ­Մա­ղա­քի­աս զ­Բա­բեր­դա­ցիս յի­շե­ցէք ­մի­ով ­Տէր­ ո­ղոր­մայիւ, ­թէ­պէտ­ որ ­չեմ­ ար­ժա­նի յիշ­ման­, ­բայց ­մի­ոյն ­հա­զա­րա­պա­տիկ ­ձեզ ­լի­ցի­ ի ­հան­դեր­ձե­ալն։ ­Վաս­ն­զի­ այն­ յու­սոյն հա­մար­ եմ գ­րել, ­քա­նի­ որ ­կեն­դա­նի ­լի­նիմ՝­ ինձ մ­խի­թա­րան­ք ­լի­նի ­հոգ­ւոյս,­ երբ­ որ ­զայս ­կե­ան­քս վ­ճա­րեմք ­նայ ­մեզ յի­շա­տակ ­լի­նի։

7­1ա­ Ո՜վ­ եղ­բայր, զծ­րօղ գ­րիս յի­շե­ա ­մի­ով­ Ողոր­մայիւ,­ եւ­ Աս­տո­ւած զ­քեզ յի­շէ...

10­4ա­ Ո՜վ ­դասքդ սր­բա­զան­ ի­մաս­տունք, յոր­ժամ­ ըն­թեռ­նուք... ­զԱս­տո­ւած­ ո­ղոր­միս­ն ­մի խ­նայէք...­ Այլ­ եւ յի­շես­ջիք ­զե­րախ­տա­ւոր­ եւ զ­հո­գե­ւոր ծ­նօղս՝ զ­մեծ ­տի­ե­զե­րա­լոյս ­վար­դա­պետս Յո­վա­նէս,­ որ ­բա­զում­ ե­րախ­տիք­ ու­նի­ ի ­վե­րայ ­մեր­ ու­սու­ցա­նելն։

146­բ­ Ո՜վ ­Տէր­ Աս­տո­ւած­ իմ ­բա­րե­րար,

Զ­քեզ­ ա­ղա­չեմ սր­տովս յօ­ժար, // (14­7ա)­

Ինձ­ եղ­կե­լոյս­ ա­րա ­դու ­ճար,

­Թող զ­մեղս­ իմ,­ որ­ է ­խա­ւար­

Եւ ­բարձ­րա­ցոյ յերկ­նից ­կա­մար՝­

Ար­քա­յու­թե­ան­դ սր­բոցն­ ի ­պար։

15­0ա­ ­Զա­նար­ժան­ գր­չա­ւորս,

­Զոչ­ ար­ժա­նի ­կո­չել­ ի կ­րաւ­նա­ւորս,

­Զա­նի­մաս­տս­ ի ­բա­նա­ւորս,

Զ­Մա­ղա­քի­ա ­խիս­տ ­մե­ղա­ւորս,

Զ­ձե// (150բ)զ ա­ղա­չեմ­ ի ­հո­գե­ւորս,­

Ով ­քա­հա­նայք­ ե­րամք ­լու­սա­ւորս,

­Զի­ յա­ղաւթս յի­շես­ջիք զ­մե­ղա­ւորս,

­Զա­նար­ժան­ ­բա­նի ս­պա­սա­ւորս,

Զ­մե­լա­նա­գիծս­ ախ­տիւ­ ան­ցա­ւորս,­

Եւ ­ձեզ ­լի­ցի ­մաս­ն­ ի ­լու­սա­ւորս,

­Դա­սիք սր­բոցն­ ի ­լոյս ­բիւ­րա­ւորս,­

Ի ­սուրբ ­սե­ղան­ ­Հօր ­ժա­ռան­գա­ւորս։­

Ա­մէն,­ ե­ղի­ցի,­ ե­ղի­ցի։

29­8ա ­Փառք...­

Արդ, գ­րե­ցաւ ­սա­ ի ­կար­գի­

Աս­տո­ւա­ծայինս ­մա­տե­նի,

Տ­խեղծ ­ձե­ռացս­ ա­նար­ժա­նի՝

Յոյժ­ ան­պի­տան­ ­Մա­ղա­քի­ի,­

Ի ­թո­ւա­բե­րու­թե­ան­ս ­Հայ­կա­զու­նի,­

Ա­բե­թա­կան­ս գ­րո­հի

Ջ­ յա­րա­բար­դի

­Քա­ռե­ակ ­տա­սան­ց­ եւ­ եր­րոր­դի (1494),­

Ի յԵ­կե­ղե­ացս ­գա­ւա­ռի,

Հռ­չա­կե­ալ ­Սուրբ­ յա­նա­պա­տի,­

Ի ­հա­մալ­սա­րան­ս ­Կա­պո­սի,­

Ի­ յամ­սոյն ­հոկ­տեմ­բե­րի­

Ի Լ—ն ­կա­տա­րի։­

Ի ­դուռս Սր­բոյն Յա­կո­բի,

­Սուրբ ­հայ­րա­պե­տին Ս­քան­չե­լա­գոր­ծի­

Եւ ­հի­ւան­դաց բժշ­կո­ղի.­

Առ­ ոտս ­սուրբ ­վար­դա­պե­տի՝

­Մեծ ­րա­բու­նոյն Յո­վա­նի­սի։­

Ի ­ժա­մա­նակս,­ որ­ ան­բա­րի՝

­Սա ­լոյս ­ծա­գի ­մէջ­ աշ­խար­հի.

­Լու­սա­ւո­րող ­սա ­հա­մայ­նի՝

­Հայոցս ­տա­ռա­պե­ալ­ ազ­գի,­

Ու­սու­ցա­նողս ­սա ­միշ­տ ­լի­նի­

Ի ­տո­ւէ­ եւ­ ի ­գի­շե­րի.

Զխրթ­նա­ծա­ծուկ ­բան­ս ­մա­տե­նի

Յայտ­նէ ­ման­կան­ցս ­Սի­ով­նի,

Զ­բան­ս­ առ­նու ­սա­ ի մ­տի­

Իբր ­կե­րա­կուր­ ի ­բե­րա­նի՝

­Ծաս­կէ ­ծա­մէ­ ի ­խորհր­դի

­Կակղ­ցէ ­զի­մաս­տ ­բա­նի,

Լ­նու­ ի ­միտս լ­սո­ղաց՝­

Ա­շա­կեր­տացն­ որ­պէս տ­ղի,­

Այս ­կե­րակ­րոյս­ ով ­փա­փա­գի­

Եւ ­ճա­շա­կող ­սո­րա ­լի­նի՝

Յան­մահ ­հա­ցէն ­նայ­ ոչ ­սո­վի

Յա­ւուր ­մե­ծի ­դա­տաս­տա­նի։­

Այսմ ­հա­ցիս ­պատ­ճառ ­սա ­լի­նի­

Եւ ­բիւր ­բա­րի ­սո­րա ­պար­գե­ւի,­

Ի­ յան­մա­հա­կան­ ­սե­ղան­ն ­բազ­մի,

­Հաւրն ­լու­սոյ ­սա ­տե­սող ­լի­նի,­

Եւ ­բար­բա­ռէ ­սա ­հա­մար­ձա­կի,­

Եւս­ եւ ­ման­կունք­ իմ, ­զոր­ եր­կամբ ծ­նի՝

­Տե­առնդ­ Աս­տու­ծոյդ­ իմ­ ըն­ծա ­բե­րի.­

Եւ խնդ­րեմ զ­խոս­տա­ցե­ալն ­բա­րի,

Յայն­ժամ յԷ—ն ­լու­սոյ ­ձայն ­բա­րի ­լի­նի.­

Ե­կայք­ աւրհ­նե­ալքդ ­դուք­ ար­ժա­նի,

­Ժա­ռան­գե­ցէք ­պատ­րաս­տե­ալ ­ձեզ ­տե­ղի։­

Եւ­ ա­ռաջ­նորդ ­սուրբ­ ուխ­տիս ­մե­ծի՝

­Տէր ­Ներ­սէս ­սուրբ կ­րօ­նա­ւո­րի

­Համ­շի­րաք ­նո­րին ­հա­րա­զա­տի՝

­Տէր Յո­վա­նէս ­կու­սան­ ա­բե­ղի,­

Ար­ժա­նի ­լի­նին ­մեծ­ աս­տի­ճա­նի՝­

Ե­պիս­կո­պոս ­մե­ծա­գոյն ­կար­գի.

­Հո­վո­ւեն զ­հօտ ­բա­նա­ւոր ­հաւ­տի,­

Որ­պէս ­Տե­առն ­հա­ճոյ ­լի­նի,­

Ան­փորձ ­կե­նան­ ի­ յայսմ­ աշ­խար­հի­

Ի ս­ա­տա­նա­յա­կան­ ­պեղծ ­մե­ղաց­ ախ­տէ։­

Ի ­մարմ­նոյ­ ե­լա­նել­ աս­տի,

­Սո­քա ­հաս­նին­ ա­նան­ց պ­սա­կի // (298բ)

­Զա­շա­կեր­տե­ալ ­ման­կունք ­Սի­ո­նի,­

Որ ս­պա­սա­ւոր­ են ­Տե­առն ­բա­նի,

­Սո­քա ­սի­րող­ են գ­րոց­ ի­մաս­տի.

­Տէրն ­տա­ցէ ­զիւ­րե­ան­ց խնդ­րե­լի,­

Որ ­լի­նին խ­րա­տիչ ­բա­րի­

Եւ ­լու­սա­տու­ աշ­խար­հի։­

Ընդ ն­մին­ եւ ­զիս՝­ եղ­կե­լի

Զ­Մա­ղա­քի­ա ­մե­լա­նա­գիծ ­շա­րի,

Զ[յ­]ի­շե­ցէք­ ի ­սուրբ­ յա­ղաւ­թի,­

Ո՜վ ­պա­տա­հողքդ­ այսմ ­մա­տե­նի,­

Եւ զծ­նաւղս­ իմ­ ըս­տ ­մարմ­նի,­

Եւ ­զեղ­բարս­ իմ ­հա­րա­զա­տի։

­Մի­ոյն ­հա­զար­ եւ ­ձեզ ­լի­նի­ցի,­

Ի ­սոս­կա­լի­ այնմ ­մեծ­ ատ­[են­]ի,

­Քաղցր ­ձայ­նին ­լի­նիք­ ար­ժա­նի­

Ի ­բա­րի ­Տե­առ­նէն ­մե­րում­ Ա­րար­չի.

Ե­կայք­ աւրհ­նե­ալք, ­ձայ­նին սխ­րա­լի,

­Ձեզ­ եւ ­մեզ ­տեղ­ աւ­թե­ւա­նի.

Ա­մէն,­ ա­մէն,­ եւ­ ե­ղի­ցի։

 

621

­Գ Ի Ր Ք   ­ Պ Ա Տ Ճ Ա Ռ Ա Ց ­   Ե Վ   ­ Լ Ո Ւ Ծ Մ Ա Ն Ց

(Բաղ­կա­ցած­ է 2 ­տար­բեր ­ձե­ռագ­րե­րից)

 

­ԹԵՐԹ՝ 414+3 (կրկ. 1, 107, 226)։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը ­կար­միր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1, ­վեր­ջից ­թուղթ, ­մաս­ն­ աս­տա­ռի։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։ ­Կազ­մի դռ­նակն­ ըն­կած։

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ­ Ա

­ԺԷ — XVII

­ԹԵՐԹ՝ 281 (1—79, 215—414). չ­գ­րո­ւած՝ ­1աբ, ­8աբ, 5­2ա—4բ, 7­5ա—9բ, 24­5ա—50բ, 32­9ա—31բ, 40­4աբ, 411ա—4բ։ ՊՐԱԿ՝ 23×12 ­(Ա­—Բ, Զ 14, ԺԶ 9,­ ԻԳ 11)+3 ­ներ­դիր գու­նա­ւոր թեր­թեր (54, 79, 250)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21×15,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 32։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1գ—7բ [­Պատ­ճառ­ եւ ­Լուծ­մունք գ­րոցն ­Դի­ո­նի­սե­այ]

— 1գբ ­Պատ­ճառ ­Դի­ո­նէ­սի­ո­սի — ­Դի­ո­նէ­սի­ոս­ Ա­թե­նա­ցի­ էր,­ որ­դի ­Սոկ­րա­տայ...­ եւ Ս­տե­փան­նոս ­Սիւ­նեաց­ ե­պիս­կո­պոս ­թարգ­մա­նե­աց­ ի ­Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս,­ ե­բեր ­մեզ­ եւ ­Լու­ծումն­ ե­դե­ալ դ­ժո­ւա­րա­գոյն ­բա­նիցն յին­քե­նէ յոյժ ­պի­տա­նի։

1. 1դ—3բ ­Դի­ո­նէ­սի­ո­սի ­Հա­մա­ռօտ ­լու­ծումն ­բա­նիս ­[Երկ­նայ­նոց ­քա­հա­նա­յա­պե­տու­թե­ան­ց]­

ա. 1դ Յա­ռա­ջին ­ճառն — [Բ­]ան­. Բ­նակ­ցա­պէս­ եւ­ ըն­տա­նե­բար։ ­Լուծ­մունք. ­Հօրն ­կամքն­ այս­պէս խ­նա­մե­աց...

բ. 1դ—2ա­ Երկ­րորդ ­ճառ — ­Բան­.­ Ա­կան­ջ։ ­Լուծ­մունք. Զլ­սօղս­ն­ ա­սէ...

գ. ­2ա­ Ե[ր­րորդ] ­ճառ — ­Բան­.­ Իս­կ­ այլ­ ոմն ­հո­վուացն... [­Լուծ­մունք]. ­Հո­վո­ւացն­ ա­ռա­քի­նու­թիւնն...

դ. ­2աբ Չ­[որ­րորդ] ­ճառ. ի ս­կիզ­բն — ­Բան­. ­Զայս­ ըն­դու­նե­լով ­մեք... ­Լուծ­մունք. ­Զոր­ ինչ ­լո­ւաք ­մեք...­

ե. 2բ­ Ի [­հին­գե­րո՞րդ] ­ճառն — ­Բան­.­ Ա­զատ­ եւ կարծր ­տե­սու­թիւն։ ­Լուծ­մունք. ­Հե­թա­նո­սաց­ ի­մաս­տու­թիւնքն...

զ. 2բ—3ա [­Վե­ցե՞­րորդ] ­ճառն — ­Բան­. ­Միջ­նոր­դու­թե­ամբ ­ծայ­րիցն ­լի­նին։ ­Լուծ­մունք. Հրեշ­տա­կա­պե­տին վե­րին ­ծայ­րիցն...­

է. ­3ա ­[Եօթ­նե­րո՞րդ] ­ճառ — ­Բան­. ­Թէ­եւ ­կա­րօ­տե­ցե­լոյ­ Աս­տու­ծոյ։ ­Լուծ­մունք. ­Թէ­պէտ­ որ­ ա­մե­նայն­ օ­րի­նակ ­կա­րօտ մ­նայ­ Աս­տու­ծոյ ճշ­մար­տու­թե­ան­ն...­

ը. ­3աբ ­[Ու­թե­րո՞րդ] ­ճառ — ­Բան­. ­Քա­հա­նա­յա­պե­տել։ ­Լուծ­մունք.­ Ու­սու­ցա­նել...

2. 3բ—6ա [­Վաս­ն­ ե­կե­ղե­ցա­կան­ ­կար­գա­ւո­րու­թեան­ց]­

ա. 3բ Յա­ղագս­ ե­կե­ղե­ցա­կան­ ­քա­հա­նա­յա­պե­տու­թե­ան­ց — ­Բան­.­ Ազ­նո­ւիցն տռփ­մամբ ­ծած­կես­ցէ։ Լուծ­մունք. Զ­մեզ ­կա­տա­րե­ալ ­խորհր­դովն...

բ. 3բ—4ա Յա­ղագս մկր­տու­թե­ան­ — ­Բան­.­ Արդ,­ որ զ­սա ­սի­րե­աց։ ­Լուծ­մունք. ­ԶԱս­տո­ւած­ եւ ն­մա ­հա­ղոր­դել ­կա­մի...

գ. ­4աբ Յա­ղագս ­ժո­ղո­վի ­կատ­[ար­ման­],­ այ­սինքն՝ ­պա­տա­րա­գին — ­Բան­.­ Այլ ­վա՜շ։ ­Լուծ­մունք.­ Ե­րա­նի...

դ. 4բ—5բ Յա­ղագս ­մե­ռո­նի ­կա­տար­ման­ — ­Բան­.­ Այս­քան­ ինչ­ են սր­բոյն ­ժո­ղո­վոյ։ ­Լուծ­մունք. ­Պա­տա­րա­գին ­խոր­հուրդն...­

ե. 5բ Յա­ղագս ­քա­հա­նայիցն ­կա­տար­ման­ց՝­ ի տե­սու­թիւն­ եկ­[ե­ղեց­ւոյ] — ­Բան­.­ Ի­մա­նա­լի ­բու­րումն։ Լուծ­մունք. Զ­հո­գի­ եւ զ­միտս­ եւ զ­շունչս­ Աս­տու­ծոյ ­նուի­րե­ալ...

3. ­6ա—7ա [Յա­ղագս­ աս­տո­ւա­ծայ­նոց­ ա­նուանց]­

ա. ­6աբ Գ­լուխ. Յա­ղագս ­մի­ա­ւո­րե­ցե­լոյ­ եւ­ ան­ջա­տե­լոյ­ աս­տո­ւա­ծա­բա­նու­թե­ան­ն — ­Բան­.­ Այլ­ եւ­ որ­պէս­ յաս­տո­ւա­ծա­բա­նա­կան­ տ­պա­ւո­րու­թիւնս։ ­Լուծ­մունք.­ Ի­ յայն ­գիրքն,­ որ­ աս­տո­ւա­ծա­բա­նու­թիւն­ է­ ա­րա­րե­ալ...

բ. 6բ Գ­լուխ. ­Թէ ­զի՞նչ­ է­ ա­ղօ­թիցն ­զօ­րու­թիւն — Յի­շէ զ­բա­րի­ ա­նո­ւան­ն։ ­Բան­. ­Մեք­ որ­պէս­ ոչ ­բա­ւա­կա­նաց։ ­Լուծ­մունք. ­Մեք­ ա­ղօ­թիւք զ­նո­րա­ աս­տո­ւա­ծա­բա­նու­թիւնն­ որ ­ժո­ղո­վե­ալ­ է...

գ. 6բ Յա­ղագս­ ազ­նո­ւի — Ե­րիս ­գոլ­ ա­սաց ­շար­ժու­թիւն...

դ. 6բ—7ա Յա­ղագս տռփ­ման­ — ­Բան­. ­Հա­մա­տա­րերքն­ ի ­հա­մա­կարգս­ն։ ­Լուծ­մունք.­ Որ­պէս­ ա­նա­սունք­ եւ թռ­չունք...

ե. ­7ա ­Վաս­ն ս­տո­րադ­րա­կան­ եւ ­բա­ցա­սա­կան­ ա­նո­ւան­ցն,­ որ­ ի ­վե­րայ­ Աս­տու­ծոյ — Արդ, ս­տո­րադ­րա­կան­ ա­նո­ւան­քն­ ի ­բարձ­րա­գու­նից ս­կ­սիր...

4. ­7աբ [­Թուղթք ­Դի­ո­նի­սի­ո­սի­ Ա­րիս­պա­գաց­ւոյ]­

ա. ­7ա­ Առ ­Սո­սի­պատ­րոս — Էր ­սա ­մա­նուկ­ եւ մայր ­նո­րա ­կա­մե­ցաւ ­խառ­նա­կել­ ընդ­ ­նայ...

բ. ­7աբ­ Առ ­Պօ­ղի­կար­պոս — ­Բան­.­ Ոչ ­գի­տեմ։ ­Լուծ­մունք. ­Զայս ­չեմ­ ի ­գի­տել...

գ. 7բ­ Առ ­Դի­մո­փի­լոս ­կի­սա­սար­կա­ւագն — ­Բան­.­ Ոչ ­նախ­քան­ զ­հե­զու­թիւնն։ ­Լուծ­մունք. Յոր­ժամ­ ա­ռա­քէր յԵ­գիպ­տոս...

դ. 7բ­ Առ ­Տի­տոս — ­Բան­. ­Թէ յի­մե­քէ ­ծա­նուց։ ­Լուծ­մունք. ­Թէ­ Ե­սո­ւայ­ ի գ­րոց ­Վաս­ն ն­շա­նա­կաց­ եւ ­կեր­պա­րա­նաց­ ազ­գի­–ազ­գի... ­Բան­. ­Դա­ւա­ճա­նե­ալ։ ­Լուծ­մունք.­ Որ­ ա­սաց­ Աս­տո­ւած.­ Ե­կայք­ իջ­ցուք­ եւ ­խառ­նա­կես­ցուք զ­լե­զուս...

Հմմտ. ­ձեռ. 168, ­1ա—152բ։

Բ. ­9ա—51բ [­Պատ­ճառ­ եւ ­լուծ­մունք գ­րոցն Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ]

1. ­9ա—16բ Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ­ ի ­բան­ն Թ­ ե­րա­նու­թե­ան­։ ­Գիրք­ Ա (= ­Լուծ­մունք­ Ինն­ ե­րա­նու­թե­ան­ գրոց Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ)

­Տե՛ս ­ձեռ. 55, 36­3ա—78բ. ­Պատ­ճառ/­9ա։ § ա/9ա—10ա։ բ/1­0աբ։ գ/10բ—1ա։ դ/1­1աբ։­ ե/11բ—2ա։ զ/12աբ։­ է/12բ—3ա։­ ը/1­3աբ։ թ/13բ—4ա։ ժ/1­4աբ։ ­ժա/14բ։ ժբ/14բ—5ա։ ժգ/15բ։ ժդ/15բ—6բ։ § թ ­թիւ­րի­մա­ցա­բար նշուած «Գիրք Բ»։

2. 16բ—8բ ­Պատ­ճառ ­Կու­սու­թե­ան­ գ­րոցն։ Յոր­դո­րումն ­ման­կան­ց­ ի ­կու­սու­թիւն։ ­Գիրք Գ (Պատ­ճառ­ եւ լուծ­մունք) — ­Բար­սեղ­ եւ­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ ­պատ­շաճ հա­մա­րե­ցան­ ­գո­վել զ­կու­սու­թիւնն... ­Բան­. ­Բազ­մաց կան­խաւ։ ­Լուծ­մունք. ­Պա­տո­ւա­սէր ­մար­դիկ,­ որ ­կա­մե­ցան­...­ երբ­ ինքն ­կեն­դա­նի­ է­ աշ­խար­հի­ եւ ­մե­ղաց

Հմմտ. ձեռ. 55, 378բ—8­3ա։

3. 1­9ա—2­1ա ­Բան­ք ­Ժո­ղո­վո­ղի. ­Մեկ­նու­թիւն Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ։ ­Գիրք Դ (Պատ­ճառ­ եւ ­Լուծ­մունք Բան­ք ­ժո­ղո­վո­ղի գ­րոց Գ­րի­գո­րի Նիւ­սաց­ւոյ)

— 1­9ա [­Պատ­ճառ] — Ա­սա­ցե­ալ­ է ս­տու­գա­պէս,­ ե­թէ ­Նիւ­սա­ցոյ­ է ­բան­ս...­

ա. 1­9ա­ Ա. — ­Բան­. Յի­մաս­տիցն­ ա­նյայ­տու­թիւն ­հան­դի­սա­ւոր ­հա­մե­մա­տու­թիւն։ ­Լուծ­մունք. ­Հան­դի­սիս հ­մուտ...

բ. 1­9աբ ­Բան­ երկ­րորդ — ­Բան­. ­Զի­ ոչ­ ըս­տ ն­մա­նու­թե­ան­ ­բազ­մաց։ ­Լուծ­մունք.­ Այս­ որ ­Սո­ղո­մոն­ ամ­բաս­տա­նէ...

գ. 19բ ­Բան­ եր­րորդ — ­Բան­.­ Եւ­ արդ, ­զի՞նչ­ է­ յար­մա­րու­թե­ամբ։ ­Լուծ­մունք.­ Արդ,­ ին՞չ­ ու­սա­նիմք...

դ. 19բ ­Բան­ ­չոր­րորդ — ­Բան­. ­Թե­րեւս­ եւ­ ոչ ­բամ­բա­սան­ս։ ­Լուծ­մունք. ­Կամ ­ցոյց­ յԱրար­չէն...­

ե. 19բ—2­0ա ­Բան­ ­հին­գե­րորդ — ­Բան­. ­Տե­սա­նես զդա­ժան­ս­ն։ ­Լուծ­մունք. Զ­խիս­տ ­խո­րա­գէտս­ն...

զ. 2­0ա ­Բան­ ­վե­ցե­րորդ — ­Բան­.­ Այս­ ա­ռա­ջի։ ­Լուծ­մունք. ­Բա­նիս­ ի­մաս­տու­թե­ան­ն ս­կիզ­բն...­

է. 2­0աբ ­Բան­ եօթ­նե­րորդ — ­Բան­.­ Ա­ճե­ցոյց։ ­Լուծ­մունք.­ Այս ­բա­նիւս ­Ժո­ղո­վողն ­զօ­րա­ցոյց զլ­սօղս­ն...­

ը. 20բ—1ա ­Բան­ Ը­—եր­րորդ — Բ ­սէր յի­շէ, ­մին մաք­րա­կան­ է­ եւ ­միւս՝­ աղ­տե­ղի.­ եւ­ ի­մաս­տուն­ է,­ որ­ ընտ­րե­ալ ­կա­րէ... ­զոր ­թէ­ ի ­չարն­ յար­գիս՝ ­մեծ ­չար­ է։

4. 2­1ա—8ա ­Նո­րին Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ յԵրգս­ եր­գոցն։ ­Գիրք­ Ե (= ­Պատ­ճառ­ եւ ­լուծ­մունք­ Երգ­ եր­գոց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Նիւսաց­ւոյ)

— 2­1աբ [­Պատ­ճառ] — Զ­գիրքս ­զայս­ ա­սեն գ­րե­աց Գ­րի­գոր­, ի խնդ­րոյ ­թա­գա­ւո­րին ­Թէ­ո­դո­սի...­

ա. 21բ—2ա­ Ա. Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ — ­Հին ­մարդ՝ զ­մեղս­ն­ ա­սէ­ եւ ­պատ­մու­ճան­ ­լու­սա­ւո­րէ զմկր­տու­թիւնն...

բ. 2­2աբ ­Բան­ երկ­րորդ — Զս­պասք ­խո­րա­նին­ ընդ­ հո­գոյ­ ա­ռա­քի­նու­թիւնն ­հա­մե­մա­տէ...

գ. 22բ—3ա ­Բան­ եր­րորդ — ­Բան­.­ Ո՜ ­գոր­ծե­աց զյաղ­թու­թիւնն։ ­Լուծ­մունք. Յայտ­նի­ է, ­զի­ որ­պէս­ ընդ­ նա­ւու...

դ. 2­3ա—4ա ­Բան­ ­չոր­րորդ — Ա­հա ­գե­ղե­ցիկ­ ես, մեր­ձա­ւոր։ [Լուծմունք]Ձողկ՝ ­քա­րա­թո­թոշ, ­բիբ՝ ­սե­ւու­թիւն­ ա­ղիցն­ է...­

ե. 2­4ա ­Բան­ ­հին­գե­րորդ — ­Բան­.­ Եւ­ ոչ­ ան­յեր­կուա­նա­լի։ ­Լուծ­մունք.­ Երկ­բայե­լի­ ե­ղեւ­ ի ­ձայ­նէն ­հարս­ն­ այ­նու...

զ. 2­4աբ ­Բան­ ­վե­ցե­րորդ — ­Բան­. ­Պատ­շաճ ­վար­կա­նիմ ­նախ­ ա­ռա­ջի դ­նել ­զա­մե­նայն։ ­Լուծ­մունք. Յա­ռաջ զճա­ռիս ­միտքն­ ա­սեմք...­

է. 24բ—5ա ­Բան­ եօթ­նե­րորդ — ­Բա­զում­ ի­րօք ­լա­ւա­գու­նօքն­ օ­րի­նա­կի գ­րոց ­Սո­ղո­մոն Ք­րիս­տո­սի...­

ը. 2­5աբ ­Բան­ ու­թե­րորդ — [­Բան­]. ­Մով­սէս ­վաս­ն­ եր­րորդ­ երկ­նից­ ոչ ­պատ­մե­աց. ­Սա­նի­րայ­ եւ­ Ա­հեր­մոն։ [Լուծ­մունք]. Բ բ­լուր­ են ­բարձ­րա­գոյն ­քան­ զՅոր­դա­նան...

թ. 25բ—6ա ­Բան­ ին­նե­րորդ — ­Բան­. ­Բայց ­զԱս­տուա­ծա­շունչ ­բա­նիցս­ այ­սո­ցիկ քն­նե­լով ­զի­մաս­տս։ Լուծ­մունք. ­Թէ ­զի­մաս­տ ­բա­նիս ­հաս­կա­նալ...

ժ. 2­6ա ­Բան­ ­տաս­նե­րորդ — ­Բան­.­ Եւ ­գե­րա­կայք­ ըս­տ ­բարձ­րու­թե­ան­ն­ երկ­նից։ ­Լուծ­մունք. ­Դա­ւիթ­ ա­սէ. Տե­սից ­զեր­կինս զ­գործս ­մա­տան­ց...

­ժա. 2­6աբ ­Բան­ ­մե­տա­սա­նե­րորդ — ­Բան­.­ Եւ­ այ­սո­քիկ ­մե­ծա­մե­ծաց ­տան­ ­պա­տո­ւի­րա­նաց։ ­Լուծ­մունք. ­Մին­ այս­ է­ ի ­պա­տո­ւի­րա­նացն Ք­րիս­տո­սի...

ժբ. 26բ ­Բան­ եր­կո­տա­սա­նե­րորդ — [­Բան­]. ­Ձեռն­ ա­սէ, ք­սէլ ­նա­ւին։ [­Լուծ­մունք].­ Ուր ­նա­վա­պետն նս­տի...

ժգ. 26բ—7ա ­Բան­ ե­րեք­տա­սա­նե­րորդ — [­Բան­]. Գե­րան­դին­ Ի ­կան­գուն­ եր­կայն­ եւ Ժ՝ ­լայն... [­Լուծ­մունք].­ Ի ­վե­րայ ­գե­րան­դոյն ­վա­զէ...

ժդ. 2­7աբ ­Բան­ ­չո­րեք­տա­սա­նե­րորդ — ­Բան­. Յար­մա­րա­կան­ ­բան­ս­ ու­նի։ ­Լուծ­մունք. Յար­մա­րու­թիւն­ ու­նին ծ­նօ­տիցն ­սահ­ման­ն... ­Բան­.­ Եւ ­զի­ ան­կան­ ի ­վայր։ ­Լուծ­մունք, ­բան­սար­կուն։

5. 2­8ա—3­5ա ­Գիր­գո­րի­ ե­պիս­կո­պո­սի­ եղ­բօր Բարս­ղի­ ի ­Մար­դոյն ­կազ­մու­թիւնն։ ­Գիրք Զ. [­Լուծ­մունք]­

ա. 2­8աբ ­[Ա] — ­Բան­. ­Զի ­թէ­ ընդ­ այ­նո­սիկ,­ որ­ ի ձեռն ս­տա­ցո­ւա­ծոցն։ ­Լուծ­մունք. ­Զի ­թէ,­ որ­ ըն­չիւք...

բ. 28բ Բ.­ Այս ­գիր ­լի­նե­լու­թե­ան­ — ­Բան­.­ Արդ­ այսք­ է ­նախքս։ ­Լուծ­մունք.­ Եր­կինք­ եւ­ եր­կիր­ որ­ յա­ռաջ­ ե­ղեն...

գ. 28բ—9ա Դ — Բան­.­ Իս­կ ­մար­դոյն ­կազ­մո­ւած։ Լուծ­մունք.­ Ա­մե­նայն ­զարտք­ ա­րա­րա­ծոցս ­բա­նիւ ­մի­այն­ ե­ղեն...

դ. 2­9ա­ Ե — Բան­. ­Հե­ռի­ ու­րեմն­ յատ­կա­կան­ եւ­ ի գեղ­ջուկ։ ­Լուծ­մունք. ­Շի­նա­կան­ն...­

ե. 2­9ա­ Է — Բան­.­ Արդ,­ ե­թէ ­մարդն­ ա­ռա­ւե­լու­թիւն­ ինչ գտ­ցի։ ­Լուծ­մունք.­ Արդ,­ ե­թէ­ ի ­մարդս­ ա­ւե­լի­ ինչ­ ե­րե­ւի...

զ. 2­9ա—3­0ա­ Ը — Բան­. Այլ ­զի՞նչ ­կամ ­ձե­ւոյն ­զոր­դու­թիւնն։ ­Լուծ­մունք.­ Ի՞նչ ­ցու­ցա­նէ ­մեզ ­մար­դոյս ձեւս...­

է. 3­0աբ ԺԴ. ­Տե­սու­թիւն բ­նա­կան­ յա­ղագս ­նիւ­թոյն­ եւ բ­նու­թե­ան­ն­ եւ մ­տացն ­հա­ւա­սա­րու­թիւն — Նիւթն՝ ­մար­մինն­ է, բ­նա­կան­ն՝ շ­ն­չա­կան­ն­ է...­

ը. 30բ ԺԶ. ­Զի­ ոչ­ ի ­մա­սին ­միտքն — ­Բան­.­ Այլ ­բա­զում­ ինչ­ յա­ռա­ջի­կայիցս վ­րի­պե­ցաք։ ­Լուծ­մունք. Յա­ռա­ջին ­բա­նիցն­ ի ­դուրս­ ե­լաք...

թ. 30բ ­ԺԷ. ­ԶԻ ­տի­րա­պէս­ ո­գի բ­նա­կան­ է­ եւ­ ա­սի — ­Բան­. ­Սա­կաւ­ ինչ­ եւ­ ա­ւե­լի­ ու­նել... ­Լուծ­մունք. ­Փոքր մի­ ինչ­ ա­ւե­լի­ ու­նին...

ժ. 30բ—1ա ­ԺԸ. ­Տե­սու­թիւն­ աս­տո­ւա­ծային ­բա­նին. Ա­րաս­ցուք ­մարդ — ­Բան­.­ Այլ ­մի­ իմն­ է­ ըս­տ ­ժո­ղո­վա­կա­նի ­բա­նի։ ­Լուծ­մունք. ­Զար­տաք­նոցն ­խո­տե­աց...

­ժա. 3­1աբ ԺԹ. ­Զի՞նչ ­պարտ­ է­ ա­սել­ առ­ այ­նո­սիկ,­ որք­ յան­հ­նա­րին մ­տե­ալ­ ա­սեն — ­Բան­. ­Տես­լե­ան­ն ­Դա­նի­է­լի ­պատ­մե­աց։ ­Լուծ­մունք.­ Այն­ որ­ ա­սէ. ­Հա­զարք ­հա­զա­րաց­ եւ ­բիւրք ­բիւ­րոց...

ժբ. 31բ­ Ի. ­ԶԻ­ ա­նաս­նա­կան­ ի ­մեզ­ ախտք — Բան­.­ Եւ­ ինձ ­թո­ղու­թիւն­ առ­նել։ ­Լուծ­մունք.­ Ինձ ­մի ­մե­ղադ­րէք...

ժգ. 31բ­ Ի­Ա.­ Առ­ այ­նո­սիկ,­ որք­ ա­սեն. Դար­ձե­ալ կե­րա­կուր — [­Բան­].­ Ե­սայի.­ Եւ­ ա­ռէք ­ջուր­ ու­րա­խու­թեան­... [­Լուծ­մունք].­ Որ­ ա­սաց­ յա­մե­նայն ­ծա­ռոց,­ որ­ են­ ի դ­րախ­տիդ...

ժդ. 31բ—2ա­ ԻԲ. ­Զի՞նչ­ է դ­րախ­տին ­կե­ան­ք — Բան­.­ Եւ ­թէ­ այն­ է,­ որ ­բար­ւոյ­ եւ ­չա­րի ­խառ­նե­ալ­ ու­նի։ Լուծ­մունք. ­Թե­րեւս­ այն­ է հ­րա­ժա­րե­ցու­ցե­ալ ­ծառն...

­ժե. 3­2ա­ ԻԳ. ­Զի­ յա­րու­թիւնն­ ոչ­ այս­չափ — [Բան]. Յա­րա­գոյն։ [­Լուծ­մունք]. ­Տե­ւո­ղա­գոյն...

ժզ. 3­2աբ­ ԻԴ.­ Առ­ այ­նո­սիկ­ ոյք­ ա­սենն — ­Բան­. Վաս­ն ­զի­ ա­մե­նայն­ ինչ­ ի ­բա­նէ­ եւ յի­մաս­տու­թե­նէ... Լուծ­մունք.­ Ի յԱս­տու­ծոյ ­Բա­նին­ եւ­ ի յի­մաս­տու­թե­նէն խնա­մար­կի...

­ժէ. 32բ­ Ի­Ե. ­Զի­ որ զս­կիզ­բն­ աշ­խար­հիս ­գո­յա­ցու­թե­ան­ն — ­Բան­. Ե­թէ­ ոք ­զայժ­մու ­զաշ­խար­հիս։ ­Լուծ­մունք.­ Ե­թէ­ ոք մ­տա­ւոր ­տե­սու­թե­ամբ...

­ժը. 32բ—3ա­ ԻԶ. ­Թե­րա­բա­նու­թիւն — Այ­սինքն՝ թե­րի­ եւ­ ան­կա­տար ­տե­սու­թիւն...

ժթ. 3­3ա­ Ի­Է. ­Զի­արդ­ ոք­ եւ­ յար­տաք­նոցն ­նո­ւա­ճես­ցի — Որ­պէս ­հա­ւա­նե­ցու­ցա­նել ­կա­րեմք ­զար­տա­քինքն...­

ի. 3­3ա­ ԻԸ. ­Զի­ ոչ­ ար­տա­քոյ ն­մա ­նոյն­ է­ յա­րու­թիւնն — ­Բան­. Յեղ­ծումն­ ա­ղան­դիս ­բե­րե­ալ­ յար­ձա­կին։ Լուծ­մունք. Զ­մեր­ ուս­մունս­ եւ ­զԱ­ւե­տա­րա­նին հրա­մանն...­

ի­ա. 3­3աբ­ ԻԹ. ­Զի ­կա­րէ­ յա­մե­նայն ­տա­րերս — Բան­. ­Դար­ձե­ալ ­հա­ւա­տա­լի ­հա­սա­րա­կա­կան­ ա­ռան­ձինն։ ­Լուծ­մունք. ­Հա­սա­րակ՝ ­զընդ­հա­նուր ­տարրն­ ա­սէ...

իբ. 33բ Լ.­ Առ­ այ­նո­սիկ,­ որք­ ա­սենն. Յա­ռա­ջա­գոյն ­գո­յա­նալ — ­Բան­.­ Արդ, ­վաս­ն ­զի յեր­կո­սե­ան­ն­ է­ ի կար­ծիս։ ­Լուծ­մունք.­ Ո­ման­ք­ որ զ­հո­գիս­ն­ յա­ռաջ­ ա­սա­ցին...­

իգ. 33բ—4ա ­ԼԱ. ­Կազ­մած զ­մի­ եւ զ­նոյն ­հո­գի — Բան­. ­Դա­ւա­նա­կից­ ե­ղե­ալ­ այսմ ­մար­գա­րէ­ու­թե­ան­ն։ Լուծ­մունք. Վ­կայէ ­մար­գա­րէն ­Դա­ւիթ...­

իդ. 3­4աբ ԼԲ. ­Տե­սու­թիւն­ իմն բժշ­կա­կա­նա­գոյն — ­Բան­.­ Այլ զճշ­գ­րիտ ­մարմ­նոյս ­մե­րոյ։ ­Լուծ­մունք. Զ­մեր մարմ­նոյս ­կազ­մո­ւած... ­զի­ ըն­տա­նի ­լի­նե­լոց­ էր­ ախ­տա­ւոր բ­նու­թե­ան­ ա­նաս­նոց։

­Չու­նի 8 գ­լուխ՝ Գ, Զ, Թ—ԺԳ, ­ԺԵ։

6. 3­5ա—51բ Գ­րի­գո­րի­ ե­պիս­կո­պո­սի ­Նիւ­սայ Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ ­մար­դոյ (= ­Լուծ­մունք ­մեկ­նու­թեան­ բ­նու­թե­ան­ գ­րոցն ­Նե­մե­սի­ո­սի)­

ա. 3­5ա—6բ­ Ա. [Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ ­մար­դոյ — Բան­. Զ]­մարդն­ ի ­հոգ­ւոյ­ եւ­ ի ­մարմ­նոյ։ ­Լուծ­մունք. ­Գե­ղե­ցիկ­ եւ ­վայե­լուչ­ ա­րար­ Աս­տո­ւած զ­մարդն...

բ. 36բ—9ա Բ. Յա­ղագս­ ան­ձին — ­Բան­. Գ­րէ, ­թէ­ ան­մի­ա­բան­ է հ­նոցն։ ­Լուծ­մունք. ­Հին ­կո­չէ ­զար­տաք­նոցն ­գի­տունս...

գ. 3­9ա—4­0ա Գ. Յա­ղագս ­մի­ա­ւո­րու­թե­ան­ ­հո­գոյ­ եւ ­մարմ­նոյ — ­Բան­.­ Իս­կ­ Ա­մո­նի­ոս ­վար­դա­պետ Պ­ղա­տո­նի։ ­Լուծ­մունք.­ Ա­մոն ­լու­ծա­նէ ­զայս ­տա­րա­կոյսս...

դ. 4­0ա Դ. Յա­ղագս ­մարմ­նոյ — ­Բան­.­ Այլ ­վաս­ն զի­ եւ ­մի­ո­ջէ­ եւ­ ի ­նոյ­նոյ։ ­Լուծ­մունք. ­Հի­պոկ­րա­տե­այ չթո­ւե­ա­ցաւ ­հա­ճոյ...­

ե. 4­0աբ­ Ե. Յա­ղագս ­տա­րերց — ­Տարրն­ աշ­խար­հիս ­մի ­մաս­ն­ է­ եւ ­շա­րա­խառ­նե­ալ­ է­ ընդ­ ­մար­մինս...

զ. 40բ—1ա Զ. Յա­ղագս ­տե­սո­ղա­կա­նին — Ի չորս­ն­ են ­բա­ժա­նե­ալ ­զան­ձ­նա­կան­ ­զօ­րու­թիւնն...­

է. 4­1ա­ Է. Յա­ղագս­ ե­րե­սաց — [­Բան­].­ Ե­րեսք ­հո­մա­նուն­ ա­սին։ ­Լուծ­մունք. ­Հո­մա­նուն­ այն­ է,­ որ­ ա­նուամբ ­մի­ են...­

ը. 4­1ա­ Ը. Յա­ղագս ­շո­շա­փե­լե­աց — ­Շօ­շա­փե­լի­ է­ ամ­ենայն ­մար­մին...

թ. 4­1աբ Թ. Յա­ղագս ­ճա­շա­կե­լե­աց — ­Բան­. ­Բաց­ ի յո­րո­շե­ցե­լոցն։ ­Լուծ­մունք. Զ­մեր­ձա­կայս­ն ­ճա­նա­չէ...

ժ. 41բ Ժ. Յա­ղագս լ­սե­լե­աց — Զ­ձայն ­կեն­դա­նե­աց­ եւ զ­ճայթ­մունս­ ո­րո­տաց...

­ժա. 41բ ­ԺԱ. Յա­ղագս ­հո­տո­տե­լե­աց — ­Հո­տո­տե­լե­ացն ս­կիզ­բն­ ի ­վե­րուս­տ­ է...

ժբ. 41բ ԺԲ. Յա­ղագս­ ի­մա­ցա­կա­նին — ­Բան­.­ Այս­ է,­ որ­ ի ­ձեռն­ ե­րա­զացն ն­շա­նա­կէ ­մեզ ­զա­պառ­նի։ ­Լուծ­մունք. ­Զի­մա­ցա­կան­ն­ ա­սէ...

ժգ. 41բ—2ա ԺԳ. Յա­ղագս յի­շո­ղա­կա­նին — ­Բան­.­ Իս­կ­ որ­պէս Պ­ղա­տոն։ ­Լուծ­մունք. Պ­ղա­տոն փր­կու­թիւն ­կո­չէ զյի­շո­ղա­կան­ն...

ժդ. 4­2ա ԺԴ. Յա­ղագս ­ներտ­րա­մադ­րե­լոյ­ եւ­ յա­ռա­բա­նե­լոյ — ­Բան­.­ Արդ,­ այս ­մի ­տա­րո­րո­շումն­ ան­ձ­նա­կան­ ­զօ­րու­թե­ան­։ ­Լուծ­մունք.­ Արդ,­ ի­ յա­սա­ցե­ալ ­ճա­ռիս...

­ժե. 42բ ­ԺԵ. Յա­ղագս­ ան­բա­նին ­մա­սին,­ ան­ձին ­կամ ­տե­սա­կի — ­Կամ ­մաս­ն­ ա­սա, ­կամ ­տե­սակ­ ան­ձին...

ժզ. 42բ ԺԶ. Յա­ղագս ­ցան­կա­կա­նին — ­Բան­.­ Իս­կ ­բա­րի­ եւ ­չար­ ա­սեմք... ­Լուծ­մունք. ­Բա­րի­ եւ ­չար ­զայն­ ա­սեմք...

­ժէ. 42բ—3բ ­ԺԷ. Յա­ղագս ­հեշ­տ ­ցան­կա­կա­նին — ­Բան­. ­Քան­զի­ այլ­ եւ­ այլս­ առ­նեն։ ­Լուծ­մունք.­ Ազ­գի­–ազ­գի­ են ­հեշ­տու­թիւնքն...

­ժը. 43բ ­ԺԸ. Յա­ղագս տրտ­մու­թե­ան­ — ­Բան­.­ Եւ հա­կա­կայ­ է տրտ­մու­թիւն... ­Լուծ­մունք. Շր­ջով­ է ­բանս...

ժթ. 43բ—4ա ԺԹ. Յա­ղագս սրտմ­տու­թե­ան­ — Բար­կու­թիւն­ է­ ի ­բա­րուց ­փո­խելն...­

ի. 4­4ա­ Ի. Յա­ղագս­ եր­կիւ­ղի — ­Բան­. ­Տագ­նապ­ եր­կիւ­ղի ­կոր­ծան­մա­նէ։ ­Լուծ­մունք. Յոր­ժամ ­գոր­ծոյ­ ի­րիք վ­րի­պի ­մարդ...­

ի­ա. 4­4ա­ Ի­Ա. Յա­ղագս­ ան­բա­նին ­մա­սին­ եւ­ ան­հ­նա­զան­դին ­(ա­յս­քան­)։­

իբ. 4­4ա­ ԻԲ. Յա­ղագս ­կե­րակ­րա­կա­նին — [­Բան­].­ Որ­պէս­ ընդ­ ա­գու­գայս։ [­Լուծ­մունք] ­Փո­ղով­ ընդ­ ե­րակս­ն ­քար­շէ...­

իգ. 4­4ա­ ԻԳ. Յա­ղագս շ­ն­չե­րա­կացն — Շն­չե­րա­կա­կան­ ­զօ­րու­թիւնն­ եւ ­կեն­դա­նա­կան­ն­...

իդ. 4­4ա­ ԻԴ. Յա­ղագս ծնն­դա­կան­ ­սերմ­նա­կան­ — Ծնն­դա­կան­ն ­մաս­ն ­թէ­պէտ,­ որ­ ան­հ­նա­զան­դ­ է ­բա­նի...­

ի­ե. 4­4աբ­ Ի­Ե.­ Այլ ­տա­րո­րո­շումն ­զօ­րու­թե­ան­ց կեն­դան­ւոյ — ­Բան­.­ Այլ ­տա­րո­րոշ­ են... ­Լուծ­մունք.­ Է­ եւ­ այլ­ օ­րի­նա­կաւ ­բա­ժա­նումն...­

իզ. 44բ­ ԻԶ. Յա­ղագս­ ըս­տ­ ար­ձակ­ման­ ­կամ­ ըս­տ յօ­ժա­րու­թե­ան­ ­շար­ժու­թե­ան­ — Արդ,­ յար­ձակ­ման­ եւ շար­ժու­թե­ան­ ս­կիզ­բն ­խելքն­ է...­

ի­է. 44բ—5ա­ Ի­Է. Յա­ղագս շ­ն­չոյ — Է ­շունչ­ եւ ­նա­ յան­ձ­նա­կա­նաց ­գոր­ծոց...­

իը. 4­5ա­ ԻԸ. Յա­ղագս ­կա­մա­ւո­րի­ եւ­ ա­կա­մայի — ­Բան­.­ Իս­կ­ ո­ման­ք­ եւ ­զար­դար­ եւ­ ա­կա­մայն։ ­Լուծ­մունք. Իս­կ­ այլք ­հա­ւաս­տի­ ա­կա­մայ...­

իթ. 4­5ա­ ԻԹ. Յա­ղագս­ ա­կա­մայի — Ը­Զե­նոն­ ի­մաս­տա­սերն­ ըմբռ­նե­աց ­Դի­ո­նէ­սի­ոս...

լ. 4­5աբ Լ. Յա­ղագս­ ան­գի­տու­թե­ան­ ա­կա­մայի — ­Բան­.­ Եւ­ յա­սա­ցե­լոցս ­ցու­ցա­նի... ­Լուծ­մունք.­ Արդ, ­ցու­ցա­նի­ յա­սա­ցե­լոցս...

­լա. 45բ—6ա ­ԼԱ. Յա­ղագս ­կա­մա­ւո­րի — Ա­կա­մայն­ եր­կուք­ են...

լբ. 4­6ա ԼԲ. Յա­ղագս ­նա­խայօ­ժա­րու­թե­ան­ — ­Կա­մաւն­ ա­ռա­ւել­ է ­քան­ զյօ­ժա­րու­թիւնն...

լգ. 4­6աբ ԼԳ. Յա­ղագս­ ո­րոյ ­խոր­հիմք — ­Նախ քննել ­պի­տի, ­թէ­ որ­պէս­ ո­րո­շի ­խոր­հուրդն...

լդ. 46բ—7ա ԼԴ. Յա­ղագս ­ճա­կա­տագ­րի — [­Բան­].­ Որք շր­ջա­բե­րու­թե­ամբ։ [­Լուծ­մունք]. ­Նո­քա­ որք զշրջա­բե­րու­թիւն­ աս­տե­ղացն...

­լե. 4­7աբ ­ԼԵ. Յա­ղագս­ աս­տե­ղաց ­ճա­կա­տագ­րին — Ա­սեն­ ե­գիպ­տա­ցոց­ ի­մաս­տա­սերքն...

լզ. 47բ—8ա ԼԶ. Յա­ղագս­ ո­րոց­ ա­սեն՝ զյօ­ժա­րու­թիւն ­գոր­ծոյն­ ի ­մեզ ­գոլ — Իս­կ­ որք­ ա­սեն զյօ­ժա­րու­թեան­ ըս­կիզ­բն­ ի ­մեզ ­լի­նել...

­լէ. 4­8աբ ­ԼԷ. Յա­ղագս ­թէ ­զի­ա՞րդ­ ա­սէ Պ­ղա­տոն զ­ճա­կա­տա­գիրն — Պ­ղա­տոն Բ­ ա­սէ զ­ճա­կա­տա­գիրն...

­լը. 48բ—9ա ­ԼԸ. Յա­ղագս ­թէ­ են­ ինչ,­ որ­ ի ­մեզ­նէ­ առ­նելն — [­Բան­]. Յո­րոց­ եւ ­նո­քայն ­խոս­տո­վա­նին։ Լուծ­մունք. Յա­ռաջ ­զայս­ ա­սեմք­ եւ ­ցու­ցա­նեմք...

լթ. 4­9ա—5­0ա ԼԹ. Յա­ղագս­ ո­րոց­ ի ­մեզ­նէ­ առ­նելն — ­Բան­. ­Հա­ւա­սա­րա­պէս հ­նա­րա­ւո­րացն­ են­ եւ­ ա­րուես­տ։ ­Լուծ­մունք. Ն­մա­նա­պէս ­տես­ եւ­ ի ­վե­րայ­ ա­րուես­տիցն...

խ. 5­0ա Խ. Յա­ղագս ­թէ ­վաս­ն­ ի՞նչ ­պատ­ճա­ռի­ ե­ղաք­ ան­ձ­նիշ­խան­ — ­Բան­.­ Եւ­ ե­ղա­նա­կացս բ­նա­ւո­րա­կից ­լի­նել։ ­Լուծ­մունք.­ Արդ,­ ան­ձ­նիշ­խան­ ե­ղաք...

­խա. 5­0աբ ­ԽԱ. Յա­ղագս ­նա­խախ­նա­մու­թե­ան­ — ­Բան­.­ Եւ ­փոյթ­ որ յե­րախ­տա­ւո­րու­թիւնս բ­նա­ւո­րա­պէս։ Լուծ­մունք.­ Այս­ որ ­մար­դիկ ­փու­թան­ ­մի­մե­ան­ց­ ե­րախ­տա­ւոր ­լի­նել...

խբ. 50բ—1բ Յա­ղագս ­թէ­ ո՞յց­ է ­նա­խախ­նա­մու­թիւն — Արդ,­զի­ է ­նա­խախ­նա­մու­թիւն­ ա­սա­ցաք... [Բան­]. ­Սոկ­րա­տայ։ [­Լուծ­մունք]. ­Մո­լա­խինդ­ ե­տուն­ ա­շա­կերտք­ իւր­ ու­տել­ եւ­ ան­դի ­մե­ռաւ։

Գ. 5­5ա—74բ [­Պատ­ճառ­ եւ ­լուծ­մունք գ­րոցն Բարս­ղի ­Կե­սա­րաց­ւոյ]

1. 5­5ա—9բ [­Լուծ­մունք ­Վե­ցօ­րէ­ից ­Բարս­ղի ­Կե­սա­րաց­ւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 55, ­3ա—11բ. ­Պատ­ճառ/5­5աբ ­(ան­խո­րա­գիր)։ § ա/5­6ա։ բ/5­6աբ։ գ/56բ—7ա։ դ/5­7աբ։­ ե/57բ—8ա։ զ/5­8ա—9ա։­ է/5­9ա։­ ը/5­9ա։ թ/5­9աբ։

2. 59բ—74բ [­Պատ­ճառ­ եւ ­լուծ­մունք ­հար­ցո­ղաց գ­րոցն ­Բարս­ղի ­Կե­սա­րաց­ւոյ]

— 59բ—6­0ա ­Տե­առն ­Բարս­ղի ­Պատ­ճառ ­Հար­ցո­ղաց գ­րոց — Յետ ­համ­բառ­նա­լոյ ­Տե­առն, զ­կ­նի­ Խ ա­մի­ ե­կին­ ա­սա­ցե­ալ ­նե­ղու­թիւ­նին...­

ա. 60ա—1ա Սր­բոյն ­Բարս­ղի ­Պատ­ճառ ­Հար­ցո­ղաց գ­րոց [­Լուծ­մունք] — Ա­ռա­ջին ­պատ­ճառ ­զայն­ ա­սեն,­ որ յետ Խ­ ա­մի ­վե­րա­նա­լոյ ­Տե­առն...

բ. 6­1աբ ­Նո­րին ­Սահ­ման­ք կ­րօ­նա­ւո­րաց — ­Բան­. Քան­զի շ­նոր­հօք։ ­Լուծ­մունք. Շ­նոր­հօքն­ Աս­տու­ծոյ...

գ. 61բ—74բ [­Հար­ցումն ճգ­նա­ւո­րաց­ եւ ­պա­տաս­խա­նի սր­բոյն ­Բարս­ղի] — ­Հար­ցումն. [­Բան­]. ­Քան­զի­ ետ ­մեզ։ ­Պա­տաս­խա­նի [­Լուծ­մունք]. ­Քան­զի հ­րա­ման­ ա­ռաք ­հար­ցա­նել... ­հար­ցո­ղաց.­ Ե­թէ­ ար­ժան­ է,­ որք­ ի տես­ն գան­ ­ժո­ղովր­դա­կան­քն։ ­Լուծ­մունք.­ Ե­թէ­ աշ­խար­հա­կան­ք­ ի ­մե­զ ի ­տես ­գան­ եւ ­կե­նան­ ու գ­նան­, ­պա­տեհ­ է,­ որ­ ա­սեմք­ ընդ­ ­նո­սայ, ­թէ. յի­շէ­ յա­ղօթք։

8­0ա—214բ ­տե՛ս ­ձեռ. Բ։

Դ. 21­5ա—244բ [­Պատ­ճառք ­ճա­ռից Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի]

1.­ ա. 21­5աբ [­Պատ­ճառ Ք­րիս­տոս ծ­նե­ալ ­ճա­ռին—///]­ օր­ եդ ս­կզ­բ­նա­ջո­ղակ,­ այս­քան­ ­զա­մե­նայն­ յա­ռաջ­ ի ն­մա­նէ ­ճա­ռագ­րու­թիւն­ ե­ղեւ...

բ. 215բ—6բ ­Պատ­ճառ ­Դար­ձե­ալ­ իմ Յի­սուս ­ճա­ռին — Այս­ էր­ եւ ­պատ­ճառ­ երկ­րորդ ­ճա­ռիս, յոր­ժամ­ ա­սաց զՔ­րիս­տոս ծ­նե­ալ ­ճառն...

216բ—2­1ա ­տե՛ս § Ե։

գ. 221բ—2ա ­Պատ­ճառ­ երկ­րորդ ­ճա­ռին­ Աս­տուա­ծա­բա­նի — ­[Ա]յս ­ճառս­ ի ­մեր ­հա­սա­րա­կաց մկրտու­թիւնս­ է­ ա­սա­ցե­ալ...

դ. 22­2ա—3ա ­Պատ­ճառ Յա­րու­թե­ան­ ա­ւուր ­ճա­ռին, ­զոր­ ա­սէ Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի­ ի ­Պա­սեքն­ եւ­ ի­ յա­մելն — [Յ­]որ­ժամ ­գայր Գ­րի­գոր յԱ­թե­նայ...­

ե. 22­3ա—5ա ­Պատ­ճառ­ Ի ­պա­հու­ ի­մում ­ճա­ռին, զոր­ ա­սէ ­նո­րին­ յա­մե­նա­սուրբ ­Պաս­քայ ­Տե­առն — Պաս­քայն՝ ­սուրբ­ ա­սի­ ի ­մերս ­լե­զու ­կամ­ ա­զա­տու­թիւն...

զ. 22­5աբ ­Պատ­ճառ ­Նա­ւա­կա­տե­աց ­ճա­ռին, ­զոր­ ա­սէ­ ի ­Նոր ­կիւ­րա­կէն­ եւ վ­կայն ­Մա­մաս,­ ի ­Կե­սա­րու քա­ղա­քին­ ա­սա­ցե­ալ — Աւ­րի­նադ­րե­ցաւ­ յա­ռա­քե­լոցն­ եւ­ ի ­ժո­ղո­վոյն ­Նի­կի­այէ­ ե­րիցս ­ժո­ղով­ առ­նել­ ի ­տար­ւոջն...­

է. 225բ—6գ ­Պատ­ճառ ­Հոգ­ւոյն ­ճա­ռի, ­զոր­ ա­սէ նո­րին­ ի ­Պեն­տէ­կոս­տն­ եւ­ ի ­Հո­գին ­Սուրբ — Ի ս­կզ­բան­,­ ի ­մի­ջո­ցի­ եւ­ ի ­կա­տա­րա­ծի խ­նամքն­ Աս­տու­ծոյ ­ներ­գոր­ծի­ առ ­մար­դիկ...­

ը. 226գդ ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին,­ որ­ ի ­Ժո­ղով­[ող]ն­ ա­սա­ցե­ալ­ է — Այս­պէս ­ծա­նե­աք զ­պատ­ճառ ­Ժո­ղով[ող]իս յի­մաս­տա­խոհն­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նէ...

թ. 226դ—7ա ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին, յո­րում զ­հայրն­ իւր մ­խի­թա­րէր ­վաս­ն ­հա­րո­ւա­ծի ­կարկ­տին — Յոր­ժամ ­հայրն Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի ­շա­հա­ւէտ ­վար­դա­պե­տու­թե­ամբ...

ժ. 22­7աբ ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին,­ որ ­վաս­ն­ աղ­քա­տա­սի­րու­թե­ան­ ա­սա­ցե­ալ­ է — Ե­րա­նե­լիս Գ­րի­գոր­ Աս­տուա­ծա­բան­ ե­կե­ալ­ ի ­Կե­սա­րի­այ­ առ ­սուրբն ­Բար­սեղ...

­ժա. 227բ—8ա ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին,­ որ­ ի ­Կիպ­րի­ա­նոս ­հայ­րա­պետ­ եւ վ­կայ — ­Սո­վո­րու­թիւն­ էր Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի ­ժա­մա­նա­կաւ–ժա­մա­նա­կաւ­ եր­թալ­ յա­նա­պատ...

22­8աբ ­տե՛ս § Ե։

ժբ. 228բ—9ա ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին,­ որ­ առ ­Մա­կա­բայե­ցիս­ն­ ա­սա­ցե­ալ — [Զ]­տօն ­Մա­կա­բայեց­ւոցն­ ոչ պարտ ­վար­կա­նէ­ին­ ո­ման­ք...

2.­ ա. 22­9աբ Ս­կիզ­բն­ եւ ­պատ­ճառ­ Առ­ որս գ­րոցն­ ա­ռա­ջին ­ճա­ռին,­ որ­պէս­ ա­սէ Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի­ Առ­ Եւ­նո­մի­ա­ցիս­ն­ է — [Յ­]ետ ­մա­հո­ւան­ ­Մե­ծին Կոս­տան­դի­ա­նո­սի, ­բա­ժա­նի ­թա­գա­ւո­րու­թիւն ­նո­րա յե­րիս ­մա­սունս...

բ. 229բ—3­0ա ­Պատ­ճառ Բ—դ ­ճա­ռին,­ որ ­Վաս­ն հա­ւա­տոյ — ­[Ա]­ռաջ­նում ­ճա­ռին ­հան­դի­սա­ցաւ­ ընդ­դէմ ­չա­րա­փա­ռացն...

գ. 23­0ա ­Պատ­ճառ­ եր­րորդ ­ճա­ռիս, ­զոր­ ա­սէ ­նո­րին՝ Յա­ղագս Որդ­ւոյ — ­[Ա]­ռաջ­նում ­ճա­ռին­ ե­լոյծ զընդ­դի­մա­բա­նիցն ­վիճ­մունս­ն...

դ. 23­0ա—1ա­ Առ­ այ­նո­սիկ,­ որ­ ա­սէ­ին,­ ե­թէ. [Հայր] ­մեծ­ է ­քան­ ­զՈր­դի։ Ս­կիզ­բն­ եւ ­պատ­ճառ — ­[Ի] ճա­ռիս­ յայս­միկ ­բազ­մա­դի­մի ն­շա­նա­կաւ ­ցու­ցա­նէ զ­հա­ւա­սա­րու­թիւն­ Որդ­ւոյ­ առ ­Հայր...­

ե. 23­1ա ­Նո­րին Յա­ղագս­ Որդ­ւոյ. ­Բան­ եր­րորդ,­ եւ ­տե­սու­թիւն ­պատ­ճա­ռի — [Ճ­]առս­ այս ­թէ­պէտ­ եւ­ եր­րորդ­ է­ ի ­կար­գի ­շա­րագ­րու­թե­ան­ս...

զ. 23­1աբ ­Նո­րին Յա­ղագս Սրբ­ւոյ ­Հոգ­ւոյն­ է­ եւ տե­սու­թիւն ­պատ­ճա­ռի. ­[Ա]րդ,­ որ­ յա­ղագս­ Որդ­ւոյ բան­ն­ է­ այս­քան­ — ­Կար­գա­ւո­րա­բար դ­նէ­ եւ ­զայս ­պատ­ճառ, ­զի­ յա­ռա­ջինն­ յան­դի­մա­նա­կան­ էր...­

է. 231բ ­Նո­րին Յա­ղագս­ աս­տո­ւա­ծա­բա­նու­թե­ան­ ի Հո­գին — [Յ­]ա­ռաջ­նում ­ճա­ռին­ եւ յերկ­րոր­դին զ­հա­կա­ռա­կացն­ ե­լոյծ զ­կար­ծիս...­

ը. 231բ­ Առ­ Ա­րի­ոսս­ն, ­տե­սու­թիւն ­պատ­ճա­ռի­ ե­դե­ալ ­մերձ — ­[Ի]­ ժա­մա­նա­կին յո­րում ­կո­չե­ցե­ալ­ ե­ղեւ նայ­ ի ­Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս...

թ. 231բ—2ա ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին­ որ­ Առ Կ­լօ­դի­նոս քօ­րե­պիս­կոպ­պոս — [Կ]­ղե­դո­նի­ոս ­քո­րե­պիս­կո­պոս­ էր­ ընդ­ ­ձե­ռամբ­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի...

ժ. 23­2ա­ Երկ­րորդ ­պատ­ճառ­ Առ ­նոյն Կ­լե­դո­նի­ոս — [Յ­]որ­ժամ զ­գու­շա­ցոյց զԿ­ղե­դո­նի­ոս յԱ­պո­ղի­նա­րիցն...

­ժա. 23­2աբ ­Նո­րին­ ի ­մար­գա­րէ­ա­կան­ ­բան­ն,­ որ­ ա­սէ.­ Ո­րո­վայն­ իմ ­ցա­ւէ — [Հ­]ա­սա­րա­կա­բար­ ի ­վե­րայ­ յա­մե­նայն տրտ­մե­ցե­լոց­ ի ­կեն­ցա­ղումնս հ­նարս ­ցու­ցա­նէ...

ժբ. 232բ—3ա Յա­ղագս ­բա­րե­կար­գու­թե­ան­ ի խօսս — Յո­լովք­ ի տ­գի­տաց­ ան­կար­գա­բար ­խօսս­ առ­նէին­ աս­տո­ւա­ծա­բա­նե­լոյ...

ժգ. 23­3ա ­Խա­ղա­ղա­կա­նի. ­մի­ա­բա­նու­թե­ան­ միան­ձան­ց յետ լ­ռու­թե­ան­ — [Մ­]երձ­ ի ­թա­գա­ւո­րա­կան­ քա­ղաքն­ էր ­մի­ա­բա­նա­կե­ցոյց յո­լո­վից­ եղ­բարց...

ժդ. 233բ ­Խա­ղա­ղա­կան­ երկ­րորդ.­ ի ­տե­սու­թիւն պատ­ճա­ռի — ­[Ա]յժմ ­թէ ­զի՞նչ­ է ­խա­ղա­ղու­թիւն...

­ժե. 233բ­ Եր­րորդ ­խա­ղա­ղա­կա­նին ­պատ­ճառ — Յա­ղագս ­նո­րին,­ որ­ ի յորս­ ա­ռա­ջինքն...

3.­ ա. 23­4աբ Ս­կիզ­բն­ եւ ­պատ­ճառ­ Յաղ­թե­ցայ գրոցն­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի — [Ս]­կիզ­բն­ ա­մե­նայն­ ա­ռա­քի­նու­թե­ան­ է ­խո­նար­հու­թիւնն...

բ. 234բ ­Տե­սու­թիւն­ եւ ­պատ­ճառ­ եր­րորդ ­[երկ­րորդ] ­ճա­ռին­ ա­սա­ցե­ալ — ­[Ի] ­նոյն ­խոր­հուրդ­ ա­սա­ցեալ­ է­ եւ ­զեր­րորդ ­[երկ­րորդ] ­ճառս՝­ ա­ռե­ալ ­բան­ ի մար­գա­րէ­էն. Զ­բե­րան­ իմ ­բա­ցի...

գ. 234բ—5ա ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին, յորս­ ա­սի ­ձեռ­նադ­րիլն­ ե­պիս­կո­պոս Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի — [Ա]րդ,­ ա­սի, ­թէ­ ի ­գալ ­միւ­սոյ­ ա­մին­ ի ­նոյն ­Զա­տիկ ­տօ­նին...

դ. 23­5ա—6բ ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին,­ որ­ Առ­ Ա­թա­նաս­ Ա­ղէք­սան­դ­րա­ցի — [Յ­]որ­ժամ ­փո­խե­ցաւ­ առ Ք­րիս­տոս սիւնն­ ե­կե­ղեց­ւոյ­ Ա­թա­նա­սի­ոս­...

ե. 236բ—8ա ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին,­ որ­ Առ ­Կե­սա­րիոս՝­ եղ­բայրն Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի — ­[Ա]րդ,­ իբ­րեւ­ ախ­տիւք ­խոս­տա­ցան­ Աս­տո­ւ­ծոյ ­տալ զ­զա­ւակն­ ան­դ­րա­նիկ՝ ծ­նօղքն Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի...

զ. 23­8ա ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին,­ որ­ Առ ­Գո­գո­նի­այ՝ քոյրն­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի — [Ս]ր­բոցն­ ա­մե­նայն գ­րե­ալքն ­գո­վու­թե­ամբ­ են...­

է. 23­8աբ ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին, ­զոր­ ա­սաց­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ ­վաս­ն ­մա­հո­ւան­ ­հօրն­ իւ­րոյ, յի­շե­լով­ եւ զմայրն ­Բարս­ղի ­մերձ ­գո­լով,­ որ ­պա­տա­հա­բար սկիզբն զ­ն­դա­նէ — Իբ­րեւ­ ա­սաց Գ­րի­գոր­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ ­բան­ ­գո­վես­տի­ ի ­թա­ղումնն­ եղ­բօրն­ իւ­րոյ...­

ը. 238բ—9բ ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին, ­զոր­ ա­սա­ցե­ալ­ է Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի ­վաս­ն ­մա­հո­ւան­ն ­Բարս­ղի ­Կե­սա­րաց­ւոյ­ ու­սում­նակ­ցի­ իւ­րոյ — [Ս­]ո­վո­րու­թիւն­ է սր­բոց ­վար­դա­պե­տաց ­զար­ժա­նիս­ն յի­շա­տա­կի­ ար­ձա­նագ­րու­թե­ամբ ­պա­տո­ւել...

24­0ա—4ա ­տե՛ս §­ Ե։

4.­ ա. 24­4աբ ­Պատ­ճառ­ Որք յԵ­գիպ­տոս գ­րոցն­ ա­ռա­ջին ­ճա­ռին — Ի ­թա­գա­ւո­րու­թե­ան­ ­Մե­ծին ­Թէ­ո­դո­սի, յոր­ժամ գ­նաց Գ­րի­գոր­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ ի ­Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս...

բ. 244բ ­Պատ­ճառ ­ճա­ռին,­ որ­ ի ­Մե­լի­տէս­ Ան­տիո­քա­ցի,­ ի Գ­րի­գո­րէ­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նէ — [Ճ­]առս­ այս­ ոչ­ է­ ա­սա­ցե­ալ­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի,­ այլ՝ ­Նիւ­սա­ցի Գ­րի­գո­րոյ...­ եւ­ ի ­գալն­ առ ­հայ­րա­պետն, ­հան­դի­պե­ցաւ ն­մայ փո­խիլ­ ի ­վե­րին/// (շար.­ թերի)։­

Աս­տ չ­կան­ խմ­բի ­միւս ­ճա­ռե­րի ­պատ­ճառ­նե­րը (բաց՝ 24­5ա—50բ)։­

Ե. 216բ—2­1ա, 22­8աբ, 24­0ա—4ա [«Նոն­նո­սի ­Ժո­ղո­վա­րա­նի ­պատ­մու­թե­ան­ց­ ա­ռաս­պե­լե­ացն­ այ­նո­ցիկ, ­զորս յի­շա­տա­կաց­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­...»]

­Տե՛ս ­ձեռ. 598, 22բ—54բ. §1.­ ա­—ի­դ/216բ—2­1ա։     § 2. ­Պատ­ճառ/ 24­0ա։­ ա­—ի­բ/24­0ա—4ա։ § 3.­ ա—ղ/­չիք։     § 4.­ ա­—ի­բ/­չիք։ Ու­նի.

– 22­8աբ [«Յա­ղագս­ որ­ ի սր­բոյն ­Կիպ­րի­ա­նո­սի ճա­ռին գ­րե­ալ­ է ­հե­թա­նո­սա­կա­նացն­ ի­րաց ­բան­». Թրգմ. ­նախ­նե­աց,­ էջ 646]­

ա. 22­8ա­ Ոչ­ ոս­տ ­ձի­թե­նոյ­ Ո­լոմ­պի­ա­կան­ — [Ձ­]ի­թե­նի՝ ­տունկ­ Ա­թե­նայ ­կու­սին­ ա­նո­ւա­նի...

բ. 22­8աբ­ Ոչ­ իս­թի­մի­ա­կան­ ­շո­ճի — [Շ­]ո­ճի ­ծառ զտե­ւա­կա­նու­թե­ան­ ու­նին ն­շա­նակ...

գ. 22­8աբ­ Ոչ խն­ծորք ­Դել­փա­կան­ք ­խա­ղա­լիկք — [Դ­]ելփ ­քա­ղաք­ է­ ի ­գա­ւա­ռին ­Բի­ով­տաց­ւոց...

դ. 228բ­ Ոչ ­նի­մի­ա­կան­ ­լա­խուրս — [Լ­]ա­խուռն խոտ­ է ­պար­տի­զա­կան­...­ ըն­տա­նե­գոյն­ է ­բա­նին ս­պա­սա­ւո­րաց։

Զ. 25­1ա—8բ ­Պատ­ճառք Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի գ­րե­ան­ցն

1.­ ա. 25­1ա ­Պատ­ճառ Ք­րիս­տոս ծ­նե­ալ ­ճա­ռին,­ Ե­ղի­այ ­վար­դա­պե­տի­ Ա­սոր­ւոյ­ ա­սա­ցե­ալ — Արդ, Ք­րիս­տոս ծ­նե­ալդ զ­կ­նի ­ԺԷ ­ճա­ռի­ է­ ըս­տ ­հա­մա­րոյ...

բ. 25­1աբ ­Դար­ձե­ալ­ իմ Յի­սուս­ն — Յետ­ ա­սե­լոյ զՔ­րիս­տոս ծ­նե­ալ,­ ի մ­տա­նել­ ա­րե­գա­կան­ն,­ ա­ռա­քե­աց թա­գա­ւորն շր­ջել­ ընդ­ ­քա­ղաքն...

գ. 251բ­ Երկ զ­պայ­ծառ — Է­ին­ ո­ման­ք,­ որ ­վաս­ն զգու­շու­թե­ան­ երկն­չէ­ին...

դ. 251բ—2ա Յա­րու­թե­ան­ օր­ եւ ս­կիզ­բն­ ա­ջո­ղակ — Յոր­ժամ ­լու­սա­ւո­րէ­ին­ ա­ռա­քե­ալքն զ­տի­ե­զերս...­

ե. 25­2ա—3բ­ Ի ­պա­հու­ ի­մում ­կա­ցից,­ ա­սէ զքառ(ն)­չե­լին — Զ­հա­ւատ­ ուղ­ղա­փա­ռու­թե­ան­ն­ ա­մե­նայն ­տի­ե­զերք­ յա­ռա­քե­լոցն­ ըն­կա­լաւ...

զ. 253բ—4ա ­Նա­ւա­կա­տիք — ­Սո­վո­րու­թիւն­ էր,­ ըստ­ ա­ռա­քե­լա­դիր ­սահ­մա­նին,­ ե­րիցս ­ժո­ղո­վել­ ի ­տար­ւոջն...­

է. 25­4ա ­Վաս­ն ­տօ­նի ­խորհր­դոյ­ եւ­ ընդ­դէմ ­հո­գե­մար­տիցն — ­Պէն­տէ­կոս­տն յիս­նե­րե­ակ­ օ­րի­նակ­ է...­

ը. 25­4աբ ­Ժո­ղո­վօղն — Յո­լովք­ ի­ յու­նացն ­վարկ­պա­րա­զի­ եւ­ ա­ռան­ց­ յար­մա­րու­թե­ան­ ­հա­մա­րէ­ին զ­Ժո­ղո­վողն...

թ. 254բ ­Կարկ­տին — ­Մինչ ­հո­վու­ էր ­գե­ղեց­կա­պէս զ­հօտն­ իւր...

ժ. 254բ­ Ա[րք­ եղ­բարք­ եւ­ աղ­քա­տա­կիցք] — Սուրբն Գ­րի­գոր­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ եկն­ ի ­Կե­սա­րի­ա...

­ժա. 254բ ­Կիպր­[ի­ա­նոս] — Եր­թե­ալ սր­բոց­ յա­նա­պատն...

ժբ. 254բ ­Մա­կա­բայեց­ւոց — Յա­ղագս ­սո­ցա յո­լո­վից­ երկ­բա­յու­թիւն ­լի­նէր...

2.­ ա. 254բ—5ա ­Պատ­ճառ Յաղ­թե­ցայ գ­րոցն։ Ճառ­ Ա — Ի ­ժա­մա­նակս ­թա­գա­ւո­րու­թե­ան­ն ­Թէ­ո­դո­սի, յոր­ժամ ­հո­վո­ւէր Գ­րի­գոր­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­...

բ. 25­5ա ­Ճառն Բ — Ի ­Թէ­ո­դո­սէ ­ժո­ղով­ ե­ղեւ­ ի ­Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս...

գ. 25­5ա ­Ճառն Գ — Գ­նա­ցին­ ե­պիս­կո­պոսքն յիւ­րա­քան­չիւր­ օ­թէ­վան­ս...

դ. 25­5ա ­Ճառն Դ — Ոչ ­ժա­մա­նե­աց Գ­րի­գոր ­Նիւ­սա­ցի...­

ե. 25­5ա ­Ճառն­ Ե — Այս­ յա­ռաջ­ ա­սա­ցե­ալ­ է ­նախ­քան­ զ­վեր­նա­գոյնն...

զ. 25­5աբ ­Ճառն Զ — ­Մաք­սի­մոս­ ի­մաս­տա­սէր­ էր­ ի ­շը­նա­կա­նացն...

3.­ ա. 256բ [­Պատ­ճառ­ Առ ­նա­ւար­կու­թիւն գրոցն]։­ Ի ­բան­ս­ եւ­ ի ­հա­ւա­սա­րեց­[ու­ցիչ­ն] — Ո­ման­ք­ ա­սեն­ ի ­տօն Ծնն­դե­ան­ն ­Տե­առն­ ա­սաց զ­ճառս...

բ. 256բ—7ա­ Ար­ձա­նա­կան­ Յու­լի­ա­նո­սի — ­Մեծն Կոս­տան­դի­ա­նոս Բ­ եղ­բայր­ ու­նէր­ ի ­հօ­րէն՝ ­Դաղ­մա­տիոս­ եւ ­Կոս­տան­դի­ոս...­

Աս­տ չ­կան­ այս խմ­բի ­միւս ­ճա­ռե­րի ­պատ­ճառ­նե­րը։

4.­ ա. 257բ ­Պատ­ճառ­ Առ­ որս գ­րոցն։­ Ա­ռա­ջին ճառ — Յետ ­մա­հո­ւան­ն ­Կոս­տան­դի­ա­նո­սի­ ի ­Նի­կո­մե­դե­ա...

բ. 257բ ­Ճառ Բ — Յա­ռաջ­նումն ­վի­ճե­ալ­ ընդ­ Եւ­նո­մի­ոս...

գ. 257բ ­Ճառ Գ — Յա­ղագս­ Որդ­ւոյ ­խօ­սե­լով,­ աս­տ­ ընդ­դի­մա­նայ...

դ. 257բ ­Ճառ Դ — Եկն Գ­րի­գոր ­Նիւ­սա­ցի­ առ Գրի­գոր­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ն­ ի ­ժո­ղովն...­

ե. 257բ Յա­ղագս­ Որդ­ւոյ.­ Ե — Որ­պէս ­թէ մ­նաց­ Որ­դի ­ճա­ռին...

զ. 257բ—8ա Յա­ղագս ­Հոգ­ւոյ. Զ — Ընդ ­Մա­կե­դո­նի ­պա­տե­րազ­մի...­

է. 25­8ա Յա­ղագս­ աս­տո­ւա­ծա­բա­նու­թե­ան­.­ Է — Սոս­կա­լի­ եւ­ ա­հա­ւոր ­ճա­ռե­լով ­բան­...­

ը. 25­8ա­ Առ­ Ա­րե­ա­նոս­ն.­ Ը — Յոր­ժամ­ ե­ղեւ­ ի ­Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս, ­զամս ԺԳ...

թ. 25­8ա Կ­լօ­դո­նի­ոս Թ — ­Քօ­րե­պիս­կո­պոս ­կար­գեալ ­հե­ռի­ ու­րեք յԱս­տո­ւա­ծա­բա­նէն...

ժ. 25­8ա ­Ճառ Ժ — Յետ զ­գու­շա­նա­լոյն,­ ե­կին­ ո­ման­ք ­դա­ւա­նու­թիւն խնդ­րել...

­ժա. 25­8ա­ Ո­րո­վային­ իմ­ որ ­ցա­ւէ. ­ԺԱ — Վշ­տա­շատ ­կեն­ցա­ղոյս մ­խի­թա­րու­թիւն ­մա­տու­ցէ...

ժբ. 25­8ա ­Բա­րե­կար­գու­թիւն­ է­ ի ­խօսս. ԺԲ — Յո­լովք­ ան­զ­գու­շա­բար ­խօ­սէ­ին­ յա­ղագս­ Աս­տու­ծոյ...

ժգ. 25­8աբ ­Խա­ղա­ղա­կան­ Ա — Ի ­մի­ում­ ա­ւուր ­վի­ճե­ցան­ ա­նա­պա­տա­կան­ ­մի­այ­նա­կե­ացքն...

ժդ. 258բ ­Խա­ղա­ղա­կան­ Բ — Այժմ ­սահ­մա­նէ զխա­ղա­ղու­թիւնն...

­ժե. 258բ ­Խա­ղա­ղա­կան­ Գ — Յա­ղագս ­նո­րին­ ի­րաց, ­սակս­ ո­րոյ­ ա­ռա­ջինքն գ­րե­ցան­...

5. 258բ Յա­ղագս ­վա­րուց ­կե­նացն Գ­րի­գո­րի — Սուրբ Գ­րի­գոր­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­ էր յԲ—դ ­Կա­պա­դո­կիայ... ­հան­գաւ­ ի Յուն­վա­րի­ Ի­Ե—ն։­

Է. 25­9ա—328բ [­Պատ­ճառք­ եւ ­լուծ­մունք ­ճա­ռից Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի]

­Տե՛ս ­ձեռ. 59, 4­2ա—15­3ա. § 1.­ ա/25­9ա—63բ։ բ/264ա—9ա։ գ/26­9ա—74բ։ դ/274բ—5բ։­ ե/275բ—8­1ա։ զ/281ա—2բ։­ է/282բ—5ա։­ ը/28­5ա—6բ ­(ա­նա­ւարտ. ­վերջ. «...խա­ւարն ս­կզ­բ­նա­ծին.­ այս­պէս»)։ թ—ժբ/­չիք։ § 2.­ ա—ժե/­չիք։ § 3.­ ա­—է/­չիք։­ ը/28­7ա—94բ (ս­կ. ­թե­րի՝ «///կ­նեն­ եւ­ ակն­ ու­նին ­նո­րոգ­ման­ն...»)։ թ/294բ—8բ։ ժ/298բ—301բ։ ժա/301բ—4ա։ § 4.­ ա/304բ—1­0ա։ բ/31­0ա։ գ/31­0աբ։ դ/310բ—2բ։­ ե/312բ—4ա։ զ/31­4ա—6բ։­ է/316բ—20բ։­ ը/320բ—8բ։­

Ը. 33­2ա—4­0ա ­Լուծ­մունք ­Սահ­մա­նաց­ ի­մաս­տու­թե­ան­ [­Դաւ­թի — Ո]րք ­մի­ան­գամ­ ի­մաս­տու­թե­ան­ ­ցան­կա­ցան­։­ Ոչ­ որ­պէս ­դուք ­կա­րե­էք­ ոչ ­գոլ­ ի­մաս­տու­թիւն... ­Վաս­ն­ ո­րոյ ­հա­ւա­քէ­ ուր գ­տա­նէ զ­գե­րա­գոյնս­ն։

Թ. 34­0ա—403բ [­Լուծ­մունք ­Վահ­րա­մայ ­Րա­բուն­ւոյ]

1.­ ա. 34­0ա—1բ ­Լուծ­մունք ­Պոր­փիւ­րի — ­[Ո]չ ­սեռ­ եւ­ ոչ ­տե­սակ ­պար­զա­բար։­ Որ­ է ­մի­այ­նա­բար, ­զի յո­լովք­ են ­սեռքն­ եւ ­տե­սակն...

բ. 341բ—8ա ­Պա­տա­հումն — Ե­լոյր.­ է­ յան­կումն նա­խեր­գա­նի։ ­Զիւրն­ ա­սէ­ եւ­ ոչ ­Պոր­փիւ­րին...­ այլ զ­հա­սա­րա­կու­թիւն­ ա­սէ։

2.­ ա. 34­8ա—5­5ա Կր­կին ­Լու­ծումն ­Պոր­փիւ­րի. [«զոր­ ա­րա­րե­ալ­ է ­մեծ հ­ռե­տորն­ եւ ­քաջ ­փի­լի­սո­փայն ­Վահ­րամ ­վար­դա­պետն։­ Յա­ղագս ­սե­ռի». ­ձեռ. 4132, 1­5ա] — ­Բայց­ ե­րե­ւե­ցաւ ­թէ­ ոչ ­սեռ­ եւ­ ոչ ­տե­սակ։ ­Լուծ­մունք.­ Այ­սինքն ­մի­այ­նա­բար­ ոչ­ ա­սին...­ Այս­պէս­ ա­սէ, ­թէ ս­տո­րո­գին զ­սե­ռէն։

բ. 35­5ա—65բ [­Լուծ­մունք ­Պոր­փիւ­րի ­Մեկն­չին] — Ե­լոյր ­հար­կա­ւո­րի։ ­Գոլ­ ա­սէ ­կա­րե­ւոր...­ եւ ս­պի­տակ­ եւ կամ­ ա­ռան­ց ­սո­ցայ՝­ ոչ­ է։

3. 36­6ա—84բ Ս­տո­րո­գու­թե­ան­ց[ն­ Ա­րիս­տո­տէ­լի] ­Լուծ­մունք [­«ա­րա­րե­ալ ­Վահ­րա­մայ». ­ձեռ. 4132, 30բ] — ­Հո­մա­նուն­ք­ ա­սին,­ ո­րոց­ ա­նո­ւա­նին։ ­Լուծ­մունք. Հո­մա­նունք­ այնք­ ա­սին,­ որ ­զա­նունն ­մի­ա­պէս­ ու­նին... Լուծ­մունք.­ Ու­նա­կու­թիւն­ եւ ­պա­կա­սու­թիւն յոր­ժամ բնա­ւո­րե­ալ­ է ­լի­նել ­բա­ցո­րո­շա­բար ­հար­կա­ւոր ­մին ­լի­նել ­կամ­ ե­րեսս ­կա­նու­թիւն ­(ա­յս­պէս)։

4. 384բ—9­5ա Ս­կիզ­բն ­Մեկ­նու­թե­ան­ գ­րոցն,­ որ­ ա­սի ­Պէ­րի­ար­մե­նի­աս։ Պ­րակ­ Ա. — ­Ճա­ռե­ցաւ ­մեզ­ եր­բեմն։ ­Լուծ­մունք. ­Կամ­ ի ս­տո­րա­սու­թիւնս, ­կամ­ ի ­Պոր­փիւրն ­ճա­ռե­ցաւ...­ եւ ­նա­խա­դա­սու­թիւնն ս­տո­րա­սու­թեամբ­ եւ ­բա­ցա­սու­թե­ամբ ­կազ­մի։

5. 39­5ա—403բ ­Լուծ­մունք­ Ա­րիս­տո­տէ­լի ­Վաս­ն­ աշ­խար­հացն — Ի­մաս­տուն ս­տո­րո­գիչ ­զաշ­խար­հէ բ­նա­խօ­սե­լով՝ զս­կիզ­բն­ ի ճշ­մար­տու­թե­նէ­ առ­նէ...­ որ­պէս Թրա­կա­ցի,­ որ ­զե­րաժշ­տա/// ­(շար. թերի)։

Ժ. 40­5ա—10բ ­[Ի­մաս­տա­սի­րա­կան­ ­մեկ­նու­թիւնք]

1. 40­5ա—7բ (Սկ. ­թե­րի. ­տե­ղը ­բաց) ///­ որ­ է­ ար­բին,­ իս­կ ­ներ­քին ­կարծր ­մարմ­նոց­ է­ ըն­դու­նակ...­ Ու­նե­լոյ. ­հո­մա­նուն­ յա­րա­նու­նա­բար։

2. 407բ—8ա ­Մեկ­նու­թե­ան­ ­Լուծ­մունք ­կարճ՝ Պէ­րի­ար­մէ­նի­աս Յա­ղագս ­մեկ­նու­թե­ան­ — Ա­նա­լօ­տի­կէ՝ ­վեր­լու­ծա­կան­,­ ա­պա­դիկ­տի­կէ՝­ ա­պա­ցու­ցա­կան­... ­ճա­ռե­ցաւ ­մեզ­ եր­բեմն­ ի ­Պոր­փիւրն­ ի ԺԹ ­ճառն ­տես...­ այս­պէս­ եւ­ յա­րա­բե­րա­կան­ ­ձայնն։

3. 408բ—10բ ՅԱշ­խար­հացն ­Լուծ­մունք — ­Ճա­ճանչք­ ա­սա­ցե­ալ։­ Այ­սո­քիկ­ ի ­պար­զոյ ­լի­նին­ յար­փոյն, զոր­ ան­տե­ղե­ա­կին ­թուիցս­ ա­սեն...­ Ան­ճո­ղոպ­րե­լի՝­ ան­բա­ժա­նե­լի­ ի ­մէնջ, ­մար­մե­նին՝ ­դի­պա­կա­գոր­ծու­թիւնն­ է։

4. 410բ­ Ի Ս­տո­րո­գու­թիւնս,­ այ­լուս­տ — Ա­ռա­ջադ­րե­ալ­ ի­րո­ղու­թիւնս ­բա­ժա­նի­ ե­ռա­կի...

5. 410բ ­Վաս­ն ­հո­մա­նո­ւան­ց — ­Նա­խա­դա­սու­թիւն ­հո­մա­նունու­թիւն ­սակս ­պար­զու­թե­ան­...

6. 410բ Ս­տո­րո­գու­թիւնք­ Ա­րիս­տո­տե­լի — ­Վաս­նզի ս­տո­րո­գու­թիւնքս ­նե­րա­ծա­գոյնք­ են...

7. 410բ [«Ս­տո­րո­գու­թիւն­ Ա­րիս­տո­տե­լի. ­Նա­խեր­գան­», ­ձեռ. 1931, 100բ] — Ա­րիս­տո­տե­լէս Ս­տա­գի­րա­ցի­ էր,­ ի ­Քամշ­կիթ ­գա­ւա­ռէ...­ Ի­ ամ­ ա­շա­կեր­տե­ալ Պղա­տո­նի­ եւ ­միտք­ ի ն­մա­նէ­ ա­նո­ւա­նե­ալ։­ Եւ Ք­րիս­տո­սի մար­դա­սի­րին ­փառք­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

­ԺԷ — XVII

­ԹԵՐԹ՝ 136 (80—214, կրկ. 107), չ­գ­րո­ւած՝ 208բ—14բ։ ՊՐԱԿ՝­ Ա—ԺԴ×10 (Գ 11, Թ 7, ԺԴ 8)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21×15,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ՏՈՂ՝ 33։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։­ Այս ­ձե­ռա­գի­րը դ­րո­ւած­ է­ Ա ­ձե­ռագ­րի­ եր­կու ­մա­սե­րի ­մի­ջեւ՝ 1—135, 215—414։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 8­0ա—166բ [­Լուծ­մունք Բ­նու­թե­ան­ գ­րոցն ­Նե­մե­սի­ո­սի]­

ա. 8­0ա—7բ ­[Ա ­ճառ] — Զ­մարդն­ ի ­հոգ­ւոյ­ ի­մա­նալ­ւոյ...­ Որ­պէս ­բա­րի­ ա­րան­ց­ այն­պէս ­գե­ղե­ցիկ ­թուե­ցաւ...

բ. 87բ—10­5ա Բ ­ճառ — Յա­ղագս­ ան­ձին­ է ­բան­։­ Այ­սինքն՝ ­հոգ­ւոյ­ եւ ­մարմ­նոյ...

գ. 10­5ա—8ա ­Ճառ Գ — Յա­ղագս ­մի­ա­ւո­րու­թե­ան­ հոգ­ւոյ­ եւ ­մարմ­նոյ։­ Այ­սինքն՝ ­տե­սա­նեմք, ­թէ ­զի­արդ ­հո­գին,­ որ­ ան­մահ­ եւ­ ա­նա­պա­կան­...

դ. 108բ—9բ ­Ճառ Դ — Յա­ղագս ­մարմ­նոյ։­ Այ­սինքն՝­ ա­սաց­ յա­ղագս ­հոգ­ւոյն ­մի­ա­ւո­րու­թե­ան­ ընդ­ մարմ­նոյն.­ այժմ­ ա­սէ­ յա­ղագս ­մարմ­նոյն...­

ե. 109բ—1­5ա­ Ե ­ճառ — Յայս ­ճառս­ յա­ղագս ­տա­րե­րացն­ ա­սէ. զ­բ­նու­թիւն ­նո­ցա ­կու­ ինն­ է...

զ. 11­5ա—7բ Զ ­ճառ — ­Տե­սո­ղա­կան­ եւ­ ի­մա­ցա­կանն­ եւ յի­շո­ղա­կան­ն, ­սո­քա­ ե­րեքն ­մաս­ն­ են ­հոգ­ւոյն...­

է. 117բ—20բ­ Է ­ճառ — Ե­րեսք ­հո­մա­նուն­ է, ­զի­ ե­րե­սին­ ե­րեսք­ ա­սեն...­

ը. 120բ—2բ­ Ը ­ճառ — Յա­ղագս ­շօ­շա­փե­լե­աց։ ­Զիւ­րա­քան­չիւր զ­գա­յա­րան­ք ­մար­դոյս կր­կին ­կազ­մե­աց­ եւ­ ա­րար­ Արա­րիչ­ն­ Աս­տո­ւած՝ Բ­ աչս, Բ­ ա­կան­ջս...

թ. 122բ—3ա Թ ­ճառ — Յա­ղագս ­ճա­շա­կե­լե­աց։ [Ե]­րեսք՝ ­զաչքն­ ա­սէ, ­զի­ աչքն­ ու­ղիղ ­կու ­տե­սա­նէ...

ժ. 12­3ա Ժ ­ճառ — Յա­ղագս լ­սե­լե­աց։­ Այ­սինքն՝ զլսե­լե­աց ­գործն ­կու ­պատ­մէ...

­ժա. 12­3աբ ­ԺԱ ­ճառ — Յա­ղագս ­հո­տո­տե­լե­աց։ ­Զի ­հոտն­ ի ­ձեռն­ ըռն­կացն ­կառ­նուն, ­թէ ­մարդ­ է­ եւ ­թէ­ այլ կեն­դա­նիք...

ժբ. 123բ—4ա ԺԲ ­ճառ — Յա­ղագս­ ի­մա­ցո­ղա­կա­նին։ Զ­տե­սո­ղա­կան­ն­ ա­սաց,­ այժմ ­զի­մա­ցա­կա­նին քն­նու­թիւնն ­կառ­նէ...

ժգ. 12­4ա—6բ ԺԳ ­ճառ — Յա­ղագս յի­շո­ղա­կա­նին։ Յի­շո­ղա­կան­ն­ է յիշ­ման­ եւ ­վերս­տին յիշ­ման­ ­պատ­ճառ­ եւ շ­տե­մա­րան­...

ժդ. 126բ—7բ ԺԴ ­ճառ — Յա­ղագս ­ներտ­րա­մադ­րե­ալ­ եւ­ յա­ռաջ ­բե­րե­ալ ­բա­նից։ ­Մի ­տա­րո­րո­շումն­ յա­րար­ ան­ցե­ալ ­ճառն...

­ժե. 127բ—9ա ­ԺԵ ­ճառ — Ան­բան­ ­մաս­ն­ եւ ­տե­սակն ­մի­ա­պէս­ է...

ժզ. 12­9աբ ԺԶ ­ճառ — ­Ցա­սումն­ եւ ­ցան­կու­թիւնն­ ան­բան­ ­մա­սունք­ են ­հոգ­ւոյն...

­ժէ. 129բ—3­2ա ­ԺԷ ­ճառ — ­Բան­. Յա­ղագս ­հեշ­տու­թե­ան­։ ­Լուծ­մունք. Զ­հեշ­տու­թիւն յեր­կուս ­կու ­բա­ժա­նէ...

­ժը. 13­2աբ ­ԺԸ ­ճառ — ­Բան­. Տրտ­մու­թե­ան­ ­տե­սակք­ են Դ... ­Լուծ­մունք. ­Խա­ղիւն­ այս ­հո­գե­ւոր տրտմու­թիւն­ ոչ­ է...

ժթ. 132բ—3ա ԺԹ ­ճառ — Յա­ղագս սրտմ­տու­թեան­։ Յե­րից ­լի­նի սրտմ­տու­թիւնն՝­ յա­րե­նէ...­

ի. 13­3աբ­ Ի ­ճառ — Յա­ղագս­ եր­կիւ­ղի։­ Եր­կիւղն­ ի Զ ­տե­սակս ­կու ­բա­ժա­նի՝­ ի ­պա­կումն...­

ի­ա. 133բ­ Ի­Ա ­ճառ — ­Նո­քա­ որ ­բա­նին հ­նա­զան­դին,­ յա­ռա­ջա­գոյն­ ա­սաց...­

իբ. 133բ—4ա­ ԻԲ ­ճառ — Յա­ղագս ­կե­րակ­րա­կա­նին։ ­Կե­րակ­րա­կա­նին Դ ­զօ­րու­թիւնք­ են... ­Լուծ­մունք. Քար­շո­ղա­կան­ն­ է...­

իգ. 13­4աբ­ ԻԳ ­ճառ — ­Բան­. Յա­ղագս շ­նն­չե­րա­կաց։ ­Լուծ­մունք. Շն­չե­րակն ­կեն­դա­նա­կան­ ­զօ­րու­թիւն­ ու­նի...­

իդ. 134բ—5բ­ ԻԴ ­ճառ — ­Բան­. Յա­ղագս ծնն­դա­կա­նին­ եւ ­սերմ­նա­կա­նին։ ­Լուծ­մունք. Ծնն­դա­կան­ն­ եւ սերմ­նա­կան­ն ­մի­ են...­

ի­ե. 135բ­ Ի­Ե ­ճառ — ­Բան­. ­Տա­րո­րո­շումն ­զօ­րու­թեան­ց ­կեն­դա­նոյ։ ­Լուծ­մունք. Յա­ռաջն­ ա­սաց ­զայս­ եւ կայր ­մաս­ն­ ինչ մ­նա­ցե­ալ...­

իզ. 135բ—6բ­ ԻԶ ­ճառ — ­Զար­ձա­կումն­ եւ զյօ­ժա­րու­թիւնն­ ա­սէ...­

ի­է. 136բ—9ա­ Ի­Է ­ճառ — Յա­ղագս շ­ն­չոյ։ Յայս ճառս ­զայս­ ու­սու­ցա­նէ, ­թէ ­տուր­ եւ ­ ա­ռու­թիւն­ ար­տա­քին շ­ն­չոյս...­

իը. 13­9աբ­ ԻԸ ­ճառ — Յա­ղագս ­կա­մա­ւո­րի­ եւ­ ա­կա­մային։ Յայս ­ճառս զ­կա­մա­ւորն ­կու­սու­ցա­նէ...­

իթ. 139բ—41բ­ ԻԹ ­ճառ — ­Վաս­ն­ ա­կա­մային։ ­Լուծ­մունք.­ Ա­կա­մայն­ են,­ ինչ­ որ բռ­նու­թե­ամբ­ են...

լ. 141բ—2բ Լ ­ճառ — Յա­ղագս­ ան­գի­տու­թե­ան­ ա­կա­մային։ ­Լուծ­մունք. Զ­ զի­ է­ ինչ,­ որ­ ա­կա­մայ ­գոր­ծէ մարդ...

­լա. 142բ—3բ ­ԼԱ ­ճառ — Զ ­կա­մա­ւորն­ ու­սու­ցա­նէ...

լբ. 143բ—5ա ԼԲ ­ճառ — Յա­ղագս ­նա­խայօ­ժա­րու­թե­ան­։ ­Լուծ­մունք.­ Աս­տ զյօ­ժա­րու­թիւնն ­կու­սու­ցա­նէ...

լգ. 14­5ա—6բ ԼԳ ­ճառ — ­Նախ­քան­ ­զա­սելն, ­թէ վաս­ն­ ինչ­ ի­րաց ­պարտ­ է ­խոր­հել...

լդ. 146բ—7բ ԼԴ ­ճառ — Յա­ղագս ­ճա­կա­տագ­րի։ Լուծ­մունք. ­Ճա­կա­տա­գիր­ ոչ­ է...

­լե. 147բ—8բ ­ԼԵ ­ճառ — ­Բան­. Յա­ղագս­ աս­տե­ղաց ճա­կա­տագ­րին։ ­Լուծ­մունք. Զ­նոյն­ ա­սէ,­ որ­ յա­ռաջն­ ա­սաց...

լզ. 148բ—9ա ԼԶ ­ճառ — ­Հե­լե­նա­ցոց­ ի­մաս­տա­սէրքն­ ա­սեն, ­թէ. Յօ­ժա­րու­թիւն ­գոր­ծոցն­ ի ­մեզ­ է...

­լէ. 14­9ա—5­1ա ­ԼԷ ­ճառ — ­Բան­. Պ­ղա­տոն­ եր­կա­կի­ ա­սէ զ­ճա­կա­տա­գիրն... ­Լուծ­մունք.­ Է­ու­թիւն...

­լը. 15­1ա—2ա ­ԼԸ ­ճառ — ­Մարդս­ ան­ձ­նիշ­խան­ է­ եւ­ իւր ­գոր­ծոցն ­տեր­ է...

լթ. 152բ—4բ ԼԹ ­ճառ — ­Զի­ են­ ինչ,­ որ­ ի ­մեր յիշ­խա­նու­թիւնս­ է­ առ­նելն...

խ. 154բ—6ա Խ ­ճառ — ­Թէ ­վաս­ն ­զի՞նչ ­պատ­ճա­ռի­ ե­ղաք­ ան­ձ­նիշ­խան­։ ­Լուծ­մունք.­ Ընդ ­բա­նա­կա­նու­թե­անն­ ան­ձ­նիշ­խա­նու­թիւն­ ի ­ներս­ ե­մուտ...

­խա. 156բ—6­0ա ­ԽԱ ­ճառ — Յա­ղագս ­նա­խախ­նա­մու­թե­ան­։ ­Լուծ­մունք. ­Թա­գա­ւորն ­տա­րե­ալ­ այր ­մի­ ա­ռա­ջի­ իւր...

խբ. 160բ—6բ ԽԲ ­ճառ — Յա­ռաջն­ ա­սաց Գ ­բան­, թէ ­նա­խախ­նա­մու­թիւն... ­նոյն­պէս ­նո­քա­ որ­ ա­ւա­զա­կու­թիւն­ առ­նեն­ եւ ս­պա­նա­նեն։ ­Փառք­ Աս­տու­ծոյ,­ ա­մէն։ Վճա­րե­ցաւ Բ­նու­թե­ացն. ­հե­տե­ւի՝ ­Կազ­մու­թե­ան­ցն։

­Խո­րագ­րերն­ առ­նո­ւած­ են­ իբ­րեւ «Բան­»­ եւ ­լու­ծուած։

2. 16­7ա—20­8ա [­Պատ­ճառ­ եւ ­լուծ­մունք գ­րոցն կազ­մու­թե­ան­ Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ]

— 16­7ա ­Պատ­ճառ գ­րոցն ­Կազ­մու­թե­ան­ — ­[Ա]յս­ է, ­զի ­սուրբն ­Բար­սեղ զ­Վե­ցօ­րե­այքն գ­րե­ալ,­ ե­րե­ւե­ալ նմա ­Սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն...­ եւ ­նա գ­րե­աց զ­Կազ­մու­թե­ան­ն­ եւ ­սա­կաւ­ ինչ ­բան­ յաշ­խար­հի ­լի­նե­լու­թե­ան­՝ ­գե­ղե­ցիկ­ եւ ­պայ­ծառ ­բա­նիւ։­

ա. 16­7աբ ­[Ա ­ճառ] — ­Բան­. ­Սուրբ­ ան­ցա­նած։ Նախ, զ­Սուրբ ­գիրս­ն­ ա­սէ...

բ. 167բ—8բ Բ ­ճառ — ­Բան­. Կր­կին ­զօ­րու­թե­ամբ գոր­ծոց... ­Լուծ­մունք. Կր­կին ­զեր­կինք­ եւ ­զեր­կիր­ ա­սէ...

գ. 168բ Գ ­ճառ — Է՝­ ո­րոց ­տե­սող­ ե­ղե­ալ­ եւ­ է՝­ ո­րոց ­տէր...

դ. 168բ—9ա Դ ­ճառ — Ար­ժան­ է ­զայս­ եւ ­զայս ­տե­սա­նել...­

ե. 16­9ա­ Ե ­ճառ — Որ­պէս զ­հո­գին­ է­րէց­ ա­րար­ եւ մեծ­ եւ ­թա­գա­ւոր...

զ. 16­9աբ Զ ­ճառ — Որ­պէս զ­պատ­կեր ­մար­դոյ ­հա­նի ­տախ­տակ...­

է. 169բ­ Է ­ճառ — ­Մի­ ոք ­կար­ծես­ցէ­ ըս­տ ն­մա­նու­թե­ան­ ­մարդ­կան­...­

ը. 169բ—70բ­ Ը ­ճառ — Ըն­դեր ­մերկ­ ի բ­նու­թե­նէ զի­նուցն...

թ. 170բ—2ա ­Ճառ Թ — Ու­ղիղ­ է ­ձեւ ­մար­դոյն...

ժ. 17­2ա—3ա Ժ ­ճառ — [­Բան­].­ Արդ, ­վաս­նզի­ աս­տո­ւա­ծա­տե­սիլ շ­նորհ... ­Լուծ­մունք. Յիւր ­պատ­կերն ստեղ­ծե­աց...

­ժա. 17­3աբ ­ԺԱ ­ճառ — Ոչ­ որ­պէս ­կար­ծեմ­ ու­նէ­աք զ­բան­ն շ­նորհ։ ­Լուծ­մունք. ­Թէ­ ա­նաս­նոց ն­ման­...

ժբ. 173բ—4ա ԺԲ ­ճառ — ­Զի­ ան­տե­սա­նե­լի­ է մտացն­ ի բ­նու­թիւն...

ժգ. 17­4ա—6ա ԺԳ ­ճառ — Ո­ման­ք­ ի ­մա­սունս,­ ու­րեմն ­մարմ­նա­ւորս­ ար­գե­լե­ալ ­փա­կեն ­զիշ­խա­նա­կան­ միտքն...

ժդ. 17­6ա—7ա ԺԴ ­ճառ — ­Տե­սումն բ­նա­կան­։ Յա­ղագս­ այնր,­ որ­ ըս­տ ­նիւ­թոյն­ եւ բ­նու­թե­ան­ն...

­ժե. 17­7ա—9բ ­ԺԵ ­ճառ. Յա­ղագս ք­նոյ­ եւ յօ­րա[ն]չ­ման­ եւ­ ե­րա­զոց ­հա­կա­ռա­կա­բա­նու­թե­ան­ն — Բան­. ­Նիւ­թա­կան­ եւ ­հո­սա­նուտ ­մարդ­կան­ ­կե­ան­ք։ ­Լուծ­մունք.­ Այս­ է բ­նա­ւո­րե­ալ ­մար­դոյս ­կե­ան­քն...

ժզ. 18­0ա ԺԶ ­ճառ — Այլ­ ինչ ­բա­զում­ յա­ռա­ջի­կայիցն ­մո­լո­րե­ցաք։ ­Լուծ­մունք. ­Զի ­բա­նիս քն­նու­թիւն վաս­ն մ­տացն­ էր...

­ժէ. 180բ—1ա ­ԺԷ ­ճառ — ­Զի ­տի­րա­պէս ­հո­գի ­բա­նա­կան­ն­ է­ եւ­ ա­սի։ Յայս ­ճա­ռիս Գ ­բան­ ու­սու­ցա­նէ...

­ժը. 18­1ա—4ա ­ԺԸ ­ճառ — ­Բան­.­ Այլ­ ա­սա­ցաք վերս­տին... ­Լուծ­մունք. ­Վերս­տին­ առ­նել ­զայն­ ա­սէ,­ որ­ յա­ռաջն յի­շե­աց...

ժթ. 18­4ա—5ա ԺԹ ­ճառ — ­[Ա]­սեն ­հա­կա­ռա­կօղքն, ­թէ­. Յա­ռաջ ­քան­ զ­մե­ղան­չելն ­մար­դոյն...­

ի. 18­5ա—6բ­ Ի ­ճառ — ­Զի­ ա­նաս­նա­կան­ք­ ի ­մեզ­ ախտ... ­Լուծ­մունք.­ Ա­նաս­նա­կան­ ախտք սրտմ­տու­թիւնն­ է...­

ի­ա. 186բ—7բ­ Ի­Ա ­ճառ — Ա­սեն­ ո­ման­ք, ­թէ­ ա­ռա­ջին ­կե­ան­ք ­մար­դոյն­ ի դ­րախ­տին­ ու­տեր­ ի պտ­ղոյն...­

իբ. 187բ—8բ­ ԻԲ ­ճառ — ­Զի՞նչ­ ի դ­րախ­տին կեանք... ­Լուծ­մունք. ­Զի հ­րա­ժա­րե­ցու­ցե­ալ ­փայտն...­

իգ. 188բ—9բ­ ԻԳ ­ճառ — ­Զի­ յա­րու­թե­ան­ն,­ որ­ Ա­ւե­տա­րա­նին­ եւ­ ա­մե­նայն­ Աս­տո­ւա­ծա­շունչ ­գիրք...­

իդ. 189բ—91բ­ ԻԴ ­ճառ — Առ­ այ­նո­սիկ,­ որք­ ա­սեն, ­թէ. Գե­ղե­ցիկ­ եւ ­բա­րի­ ինչ­ է­ յա­րու­թիւնն...­

ի­ե. 191բ—2բ­ Ի­Ե ­ճառ — ­Զի­ որ ս­կիզ­բն­ աշ­խար­հիս ­լի­նե­լու­թե­ան­ ­հա­ւա­տայ...­

իզ. 192բ—3բ­ ԻԶ ­ճառ — ­Բան­. ­Թե­րա­բա­նու­թիւն... ­Լուծ­մունք. ­Թե­րա­բա­նու­թիւն­ ա­սէ...­

ի­է. 193բ—6բ­ Ի­Է ­ճառ — ­Բան­. ­Զի­արդ­ ոք­ յար­տաք­նոցն ­նո­ւա­ճի­ցի։ ­Լուծ­մունք. ­Դառ­նալ­ եւ ­խո­նար­հիլ...­

իը. 196բ—7ա­ ԻԸ ­ճառ — ­Բան­. ­Զի­ ոչ­ ար­տա­քոյ վայել­չու­թե­ան­ ­մարմ­նոյ­ եւ­ յա­րու­թիւն։ ­Լուծ­մունք. ­Զի­ ոչ­ ու­րիշ,­ այլ ­նոյն ­մարմ­նով­ յառ­նեն­ ի ­մե­ռե­լոց...­

իթ. 19­7ա—9ա­ ԻԹ ­ճառ — Առ ­մարդ­կան­ տ­կա­րու­թիւն ­հայե­լով­ ա­սեն. Դ­ժո­ւար­ է... ­Լուծ­մունք. ­Զի­ ա­նա­սունն ­ճա­նա­չի ­զիւր ­տե­ղին...

լ. 19­9ա—200բ Լ ­ճառ — ­Բան­.­ Առ­ այ­նո­սիկ,­ որ­ ա­սեն. Յա­ռա­ջա­գոյն ­գո­յա­նալ զ­հո­գին։ ­Լուծ­մունք. ­Զի­ ո­ման­ք զ­հո­գին­ յա­ռաջ­ ա­սեն ­գո­յա­նալ...

­լա. 200բ—2բ ­ԼԱ ­ճառ — ­Մի­ է ­կազ­մած ­հոգ­ւոյ­ եւ մարմ­նոյ։­ Եւ ­թէ­ ա­սեն զ­կա­ւե­ղինն­ յա­ռա­ջա­գոյն ս­տեղ­ծե­ալ...

լբ. 202բ—8ա ԼԲ ­ճառ — ­Տե­սու­թիւն­ իմն բժշ­կա­կան­ ոգ­ւոյն։ ­Լուծ­մունք. ­Տե­սու­թիւն,­ այ­սինքն՝ ­մեկ­նու­թիւն... ­թէ­ ա­րար­ Աս­տո­ւած զ­մարդն­ ի ­պատ­կեր­ իւր,­ եւ­ ա­ւարտ­ առ­նէ ­բա­նին։ 0րհ­նե­ալ­ է­ Աս­տո­ւած։ Վ­ճա­րե­ցաւ։

­Խո­րագ­րերն­ առ­նո­ւած­ են­ իբ­րեւ «Բան­»­ եւ ­լու­ծուած։

 

622

Գ Ր Ի Գ Ո Ր ­ Ն Ա Ր Ե Կ Ա Ց Ի

 Մ Ա Տ Ե Ա Ն   Ո Ղ Բ Ե Ր Գ Ո Ւ Թ Ե Ա Ն

Ռ­ՃԻԸ — 1679

Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Մի­քայել վրդ.­ Աս­տա­պատ­ցի։

­ԹԵՐԹ՝ 335. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—2բ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա­—ԻԸ×12 (Դ 11)։ ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ,­ ա­րե­ւե­լե­ան­։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 18×12,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ միա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 22։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­ծաղ­կադ­րոշմ ­շեր­տա­ւոր կտաւ, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ ­վան­դա­կա­ւոր կար­միր ­գոր­ծո­ւածք։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Կիսախորան՝ 1­0ա։ Լու­սանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­, թռչ­նային։ Զարդագիր՝ թռչնա­գիր, ­հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր, ­կա­պոյտ, ­կա­նաչ։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Առ ­Տի­մո­թէ­ոս­ երկ­րորդ ­թուղթ Պօ­ղո­սի։ Թ—Ժ դդ.։ 1 ­(Ա­) + 1 (Բ), ս­տա­ցո­ւած­ ընդ­լայ­նա­կի ­հա­տո­ւած ­կէս ­թեր­թի­ ըն­դեր­կայ­նա­կի կտր­ուած­քից։ ­Մա­գա­ղաթ,­ երկ­սիւն, ­բո­լո­րա­գիծ­ եր­կա­թա­գիր։ ­Կար­դալ՝­ Աբ, Բբ, ­Բա,­ Աա «/// ­[Ե]­դայ­ ես... ­հա [­ւա­տա­ցե­ալն...­ ող­ջա]մ­տու­թե­ան­... ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ­ [ի ­մեզ... ­Հեր]­մո­գե­նէս...­ ա­մաւթ հ­[ա]­մա­րե­ցաւ...­ որ­չափ] ինչ... յի­նէն ­բա­զում ///» (Ա­, 11—Բ, 2)։

 

 

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ—տեղ ­ցե­ցա­կեր, ­պա­տա­ռիկ—պահ­պա­նակ­նե­րը ­խու­նա­ցած, ­կազ­մի ­կա­շին՝ ­քեր­ծո­ւած։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. [­Բան­ք ­զա­նա­զան­ք]

1. ­3ա—5բ ­[Ա­ռա­քե­լի ­Սիւ­նեց­ւոյ] ­Գո­վու­թիւն սրբոյն Գ­րի­գո­րի ­Նա­րե­կա­ցոյն (ծայ­րա­կապ՝ ­«Ա­—Ք», «յԱ­ռա­քե­լէ­ այս ­բան­ ա») — Ար­փի­ա­կան­ ­լոյս­ երկ­նային, / Յի­սուս Ք­րիս­տոս ­Հօր ­Մի­ա­ծին...

— 5բ—8ա ­Պատ­ճէն­ առ­ ի ­ցու­ցա­նել զ­ն­շա­նա­ւոր ճա­ռերս­ն՝ ­վաս­ն ­դիւ­րաւ գ­տա­նե­լոյ — Ա.­ Ա­ռա­ջին ճառն՝ ­քաղցր­ եւ ­բազ­մա­խոր­հուրդ... ՂԶ. ­Վաս­ն գալստե­ան­ն ­կայսրն Յու­նաց ­Վա­սիլ ­թա­գա­ւո­րին (= Յի­շա­տա­կա­րան­ Գ­րի­գո­րի ­Նա­րե­կաց­ւոյ)։

2. ­8ա [Գ­րի­գո­րի Խ­լա­թեց­ւոյ ­Գո­վա­սա­նու­թիւն Գրի­գո­րի ­Նա­րե­կաց­ւոյն (ծայ­րա­կապ՝ «Գ­րի­գո­րի­ է­ ե»)] — ­Գոյր­ ոմն­ ըն­տիր­ ի ­Հայ­կա­զան­ց/­ Ի ­գա­ւա­ռէն Ռշտու­նե­աց...

3. ­8ա—9ա [­Հա­նե­լուկք ­Ներ­սի­սի Շ­նոր­հալ­ւոյ (տպ. ­«Հայ ­միջ­նա­դա­րե­ան­ ­հա­նե­լուկ­ներ».­ Ե­րե­ւան­, 1980)]­

ա. ­8ա ­Մու­նիդ ­կան­չող­ եւ ­ձայնն­ ի ­խոր... (ժբ/30,­ էջ 328)։

բ. ­8աբ Շ­նոր­հա­լից ­մին­ ա­ղիւ­սակ... (ԺԱ/99,­ էջ 253)։

գ. 8բ ­Դաշ­տ ­մի­ ար­ձակ­ եւ ­պա­տո­ւա­կան­... (ԺԲ/1,­ էջ 317)։

դ. 8բ ­Մօ­րըն­ յար­գան­դն­ է ­սե­ւային... (ԺԱ/96,­ էջ 251)։­

ե. 8բ ­Տուն ­մի ­տե­սայ ս­պի­տակ ­բը­ռած... (ՀԱ/3,­ էջ 389)։

զ. ­9ա­ Ոմն­ ի յերկ­րէն ­Ռըշ­տու­նե­աց... ­(Ի­Է/17,­ էջ 404)։

Բ. 9բ—33­1ա [­Մա­տե­ան­ ող­բեր­գու­թե­ան­ Գրի­գո­րի ­Նա­րե­կաց­ւոյ,­ ընդ­ ն­մին­ եւ ­Լուծ­մունք Գրի­գո­րի Սկեւ­ռաց­ւոյ՝­ ա­ռըն­թեր­ ե­դե­ալ­ յա­ւարտ­ իւ­րա­քան­չիւր ­բա­նի]

9բ—10ա ­Նա­խա­պատ­ճառ­ աս­տո­ւա­ծա­խօս­ ա­ղօ­թից։ Դ­րունք յոք­նա­թա­խան­ձ ­բա­նից­ օգ­տա­կա­րաց­ ա­պա­շա­ւա­նաց ­հո­գէ­շահ խ­րա­տուց­ ան­ձին ս­տգ­տա­նաց զղ­ջա­կա­նաց, ­կա­նո­նաց ­կե­նաց ­կա­մա­ւո­րա­կան­ յանձ­նա­ռու­թե­ան­ց,­ ա­նե­րե­ւու­թից­ յայտ­նու­թե­ան­ց, ­մե­ղա­նաց ­խոս­տո­վա­նու­թե­ան­ց, ­ցուց­մունք ­գաղտ­նե­աց, ­տա­րած­մունք ­ծած­կե­լոց,­ յան­դի­մա­նու­թիւնք ­թա­գու­ցե­լոց, ս­պե­ղա­նիք ­զօ­րա­ւորք ­վի­րաց­ ան­բըժշ­կա­կա­նաց, ­դեղք­ ազ­դո­ղա­կան­ ­ցա­ւոց­ ան­տե­սա­կա­նաց, հ­նա­ւո­րու­թիւնք ­բազ­մա­մաս­նե­այ­ երկ//(9ա­)ան­ց վ­տան­կից­ ի ­դի­մաց ­կա­րե­աց­ ա­մե­նից բ­նու­թե­ան­ց՝­ ա­ռիթք­ ար­տաս­ւաց, ­պառ­ճառ­ ա­ղօ­թից,­ ի խնդ­րոյ ­հայց­ման­ ­հարց մի­ան­ձան­ց­ եւ ­բազ­մաց­ ա­նա­պա­տա­կա­նաց՝­ ա­սա­ցեալ ­Մա­տե­ան­ Ող­բեր­գու­թե­ան­ Գ­րի­գո­րի ­Նա­րե­կայ վա­նաց ­վա­նա­կա­նի, ­հո­գէ­մա­տե­ան­ եւ ­Հայոց ­փի­լի­սո­փայի­ ի ­խո­րոց սր­տից ­խօսք­ ընդ­ Աս­տու­ծոյ՝ ­Հօր­ եւ­ Որ­դոյ­ եւ ­Հո­գոյն Սր­բոյ­

ա. 1­0ա—1բ ­[Ա.­ Ի ­խո­րոց սր­տից ­խօսք­ ընդ­ Աս­տու­ծոյ] — ­Ձայն ­հա­ռա­չա­նաց ­հե­ծու­թե­ան­...

— 11բ—4բ­ Աւգ­նե­ա, շ­նոր­հա­բաշխ­ Աս­տո­ւած ­Հո­գիդ ­Սուրբ­ եւ ­բաց զ­միտս­ իմ՝­ ուղ­ղա­կի գ­րել զԼուծ­մունս ­բա­նից սր­բոյս — ­Ձայն ­հա­ռա­չա­նաց։­ Որ­պէս Մով­սէ­սին­ յափն ­ծո­վին...

բ. 14բ—8բ Բ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած — Եւ­ արդ, քան­զի­ առ ­բարձ­րե­ալն­ Աս­տո­ւած յօ­դա­ւո­րա­կան­ շրթամբք...

— 18բ—2­0ա ­Լուծ­մունք­ երկ­րորդ ­ճա­ռիս — ­Բան­.­ Անբժշ­կա­կան­ս ­քա­ղաք դ­րո­շե­լոց։ ­Լուծ­մունք. Զ­քա­ղաքսն­ ա­սէ...

գ. 2­0ա—4ա Գ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — [­Տէր]­ իմ, ­Տէր ­տո­ւիչ ­պար­գե­ւաց...

— 2­4աբ [­Լուծ­մունք­ եր­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Զոր ­հան­դեր­ձե­լոցն ­ճա­ռից ­լու­սա­բա­նեն։­ Ա­ռա­ջի­կայ ­ճառքս ­զոր ­հան­դար­ձե­ալ­ է­ ա­սել...

դ. 24բ—6ա Դ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ ­քան­զի ս­կիզ­բն ­կա­լայ ­խօ­սել­ ընդ­ ­քեզ...

— 2­6ա [­Լուծ­մունք ­չոր­րորդ ­ճա­ռիս] — Ըղ­ձա­լի­ էր­ ըս­տ գ­րոյն։ Յո­բայ­ ա­նի­ծա­նելն...­

ե. 2­6ա—9ա­ Ե. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ ես­ երկ­րա­ծինս ­մարդ...

— 2­9ա [­Լուծ­մունք ­հին­գե­րորդ ­ճա­ռիս] — Յ­[ը]մ­բոշխ­նելն։­ Ի ­ծա­մելն...

զ. 2­9ա—31բ Զ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւե­լո­ւած... — Իս­կ­ արդ, ­զինչ ­բար­ւոք ­գոյ­ առ­ այս...

— 31բ—2ա [­Լուծ­մունք ­վե­ցե­րորդ ­ճա­ռիս] — Որ­դոյն­ Ա­մա­սե­այ։­ Ար­քայն­ Ո­զի­ա...­

է. 3­2ա—4ա­ Է. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւե­լո­ւած... — Եւ ­զի ­մի զ­փր­կու­թե­ան­ն վս­տա­հու­թիւն­ իս­պառ կտ­րե­ցից...

— 3­4ա [­Լուծ­մունք­ եօթ­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ա­պա­զէն. Ան­զէն։­

ը. 3­4ա—5բ­ Ը. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւե­լո­ւած... — Եւ­ արդ, ­զինչ ­գոր­ծես­ցես,­ ան­ձն­ իմ ­կո­րու­սե­ալ...

— 35բ [­Լուծ­մունք­ ու­թե­րորդ ­ճա­ռիս] — Քս­տ­մըմ­նե­լի. ­Սար­սա­փե­լի...

թ. 35բ—7բ Թ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, զինչ­ ար­ժա­նա­ւոր­ ըս­տ ­քեզ ­բամ­բա­սան­ս...

— 37բ [­Լուծ­մունք­ ին­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — [Ն­ժար]։ Լուծ­մունք.­ Ա­մուտ...

ժ. 3­8ա—9բ Ժ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, քան­զի ­մի­ա­պէս ­մատ­նէ ­կորս­տե­ան­...

— 39բ—40բ [­Լուծ­մունք ­տաս­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Մի­ա­պէս ­մատ­նէ ­կո­րըս­տե­ան­։ Յու­սա­հա­տու­թիւն...

­ժա. 40բ—4ա ­ԺԱ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ ես յե­տինս ­դա­ւա­նո­ղաց...

— 4­4ա—5ա [­Լուծ­մունք ­մե­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ի ս­կզ­բ­նա­ւորն­ իմ­ ե­ղե­լու­թիւն։ Զյ­ղա­նալն­ յար­գան­դի...

ժբ. 4­5ա—7ա ԺԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­քան­զի­ յա­ւէտ­ յա­ռաջ­նումն զղջ­ման­ն...

— 4­7աբ [­Լուծ­մունք­ եր­կո­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Յա­ռաջ­նումն զղջ­ման­ն։ Զ­վե­ցե­րորդ ­ճա­ռի ­բան­ն­ ա­սէ...

ժգ. 47բ—9ա ԺԳ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Աս­տուած ­բա­րե­րար, հ­զօր,­ ա­հա­ւոր...

— 4­9ա [­Լուծ­մունք­ ե­րեք­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Որ ­մերն­ է ­ծա­նօ­թու­թիւն։ ­Դա­ւա­նու­թիւն ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­ն...

ժդ. 4­9ա—5­1ա ԺԴ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Պա­ղա­տիմ­ առ ­քեզ, ­լու­սոյ ­ճա­ռա­գայթ...

— 5­1աբ [­Լուծ­մունք ­չո­րեք­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Մա­հուն ­պաշ­տօն։ 0­րէնքն ­Մով­սէ­սի...

­ժե. 51բ—4բ ­ԺԵ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Իս­կ դար­ձե­ալ­ աս­տուս­տ ­վե­րըս­տին­ առ ­նոյն ­հե­ծու­թիւն...

— 54բ [­Լուծ­մունք հն­գե­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Գլ­խոյ ­լե­րան­ց ­վե­րադ­րէ։ ­Զայն­ ա­սէ,­ որ ­ԺԷ ­կան­գուն ­վե­րա­ցաւ ­ջուրն...

ժզ. 54բ—6ա ԺԶ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­դու ­մի­այն­ Աս­տո­ւած­ երկ­նա­ւոր...

— 5­6ա [­Լուծ­մունք ­վեշ­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ան­տար­րա­փակ։ ­Տա­րերքդ ­մին զ­մին...

­ժէ. 5­6ա—8բ ­ԺԷ. ­Վերս­տին­ յա­ւել­ւած... — Արդ,­ ա­ղա­չեմ զխ­նա­մա­կալդ...

— 58բ [­Լուծ­մունք­ եօթն­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Դա­տակ­նիք։­ Այն,­ որ զ­դատն կտ­րեն...

­ժը. 58բ—6­2ա ­ԺԸ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Արդ,­ ես ծ­նունդս ­մե­ղաց,­ որ­դիս ­մա­հա­ցու­ եր­կան­ց...

– 6­2աբ [­Լուծ­մունք­ ու­թեւ­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Փայտս ­խո­նարհ ­բա­նա­ւոր։­ Ե­սայի,­ Ե­րե­մի­այ­ եւ­ Ե­զե­կիէլ...

ժթ. 62բ—5բ ԺԹ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Նայեաց,­ ա­մե­նա­հայե­աց ­տե­սու­թիւն...

— 65բ—6ա [­Լուծ­մունք­ ին­նեւ­տա­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Զմ­րուրս­ ա­նօ­րէն։­ Ե­սայի­ ա­սէ. ­Վա՜յ,­ որ­ ար­բեալդ­ եք...­

ի. 6­6ա—9բ­ Ի. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Տէր, ­Տէր­ ա­նո­խա­կալ­ եւ­ եր­կայ­նա­միտ...

— 69բ—7­0ա [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ան­գի­տիցն ­չա­փոց։ ­Գի­տու­թե­ամբ­ ըս­տ­ ան­գի­տիցն ­չա­փոց ­մե­ղաց...­

ի­ա. 7­0ա—2ա­ Ի­Ա. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ քան­զի­ ես­ ին­ձէն­ ան­ձամբ­ ի­մով...

— 7­2ա [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ­ ա­ռաջ­նե­րորդ ճա­ռիս] — Ոչ ­կա­ցի­ ոտս ­մար­դոյ։­ Որ­պէս ­գա­զան­ն ­Դա­նի­է­լի ­տես­լե­ան­ն...­

իբ. 7­2ա—4ա­ ԻԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Դար­ձե­ալ­ այ­լա­բա­նե­ցից...

— 7­4ա [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ­ երկ­րորդ ­ճա­ռիս] — Ա­ւա­ղա­կան­։ Տրմ­տա­կան­...­

իգ. 7­4ա—7ա­ ԻԳ. ­Վերս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Տէր­ Աս­տո­ւած­ ա­մե­նայ­նի ­զօ­րա­ւոր...

— 7­7ա [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ­ եր­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Խե­թիւ ­խո­ցո­տե­ալ։ ­Նե­ղի­ ի խղ­ճէ մ­տացն...­

իդ. 7­7ա—9բ­ ԻԴ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ ո­րոց խնդ­րոց­ ար­ժա­նա­ւոր ­վար­կա­նե­լով ­զիս...

— 79բ—8­0ա [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ ­չոր­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Դոյզ­ն ­պա­լար ­փայ­լու։ ­Մար­մինն յոր­ժամ նշան­ լի­նի։­

ի­ե. 8­0ա—4ա­ Ի­Ե. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Բայց քան­զի­ ի ­վե­րայ­ այս­քա­նե­աց ­գե­րու­թե­ան­ց...

— 8­4աբ [Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ ­հին­գե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ան­ցիցն­ ի ս­մա­նէ։ ­Նա­խա­ճա­ռե­ալքն...­

իզ. 84բ—7բ­ ԻԶ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ս­տու­գա­պէս­ եւ­ ի­րա­ւա­բար...

— 87բ—8բ [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ ­վե­ցե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ոչ բ­նա­ւին մ­ռայլ­ աշ­խար­հի։­ Որ­պէս ­կող­մա­տար­ այրն...­

ի­է. 88բ—92բ­ Ի­Է. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ քան­զի­ ընդ­ ող­բա­ձայ­նիցն ­բա­նաս­տեղ­ծու­թե­ան­ց...

— 92բ—4ա [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ­ եօթ­նե­րորդ ճա­ռիս] — ­Խոր­հուրդ կն­քե­ալ­ ընդ­ որ ­չիք­ ում։ ­Մե­ղայն­ է...­

իը. 9­4ա—8բ­ ԻԸ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­զո՞րս­ յայտ­նե­ցից...

— 98բ—9ա [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ­ ու­թե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Զան­կեր­պագ­րել զյի­շա­տակ։­ Որ­ ի ­միտքն տպա­ւո­րին...­

իթ. 9­9ա—102բ­ ԻԹ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­դու ­մի­այն ս­կիզ­բն ­բա­րե­աց...

— 102բ—3ա [­Լուծ­մունք ք­սա­նե­րորդ­ ին­նե­րորդ ճա­ռիս] — Ին­նուց յըս­նից­ եւ թ­ւոց­ ե­րից։­ Ինն Ծ՝ ՆԾ...

լ. 10­3ա—6բ Լ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած...— Եւ­ արդ, ճշ­մար­տես­ցէ ­բան­քս...

— 106բ—7ա [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Բազ­մագ­թե­լին ­դար­ձա­ւոր։ Հ­—ի­ցս­ Է­ եւ­ այն­պէս ­կա­նո­նեաց...

­լա. 10­7ա—10բ ­ԼԱ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­քան­զի ­բազ­մա­ցու­ցի ­պայ­մա­նաւ ­բա­նիս...

— 110բ—1ա [­Լուծ­մուն­ք ե­րես­նե­րորդ­ ա­ռաջ­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Թիւ ­մի­ ան­բա­ւու­թիւն։­ Եօթն­ ան­բաւ­ է...

լբ. 11­1ա—5ա ԼԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ ես յետ­նե­ալս­ ի ­նա­խադ­րու­թե­ան­ց­ ար­ժա­նա­ւո­րաց...

— 11­5ա [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ­ երկ­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Քե­ղիքն ­քակ։ ­Ձողն­ որ­ յա­ռա­գաս­տին գ­լուխն­ է...

լգ. 11­5ա—20բ ԼԳ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Արդ, ­զյար­մա­րու­թիւն ­պաշ­տա­ման­ ­բա­նիս...

— 120բ—1բ [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ­ եր­րորդ ­ճա­ռիս] — Աշ­խար­հա­լիր ­տան­ն ­տե­սա­կաւ։ ­Զի ­տունն ­լի­ ե­ղեւ­ ի ­հո­տոյ...

լդ. 121բ—8բ ԼԴ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Արդ,­ առ­ այ­սո­քիկ թշ­ւա­ռա­ցե­ալ շ­ն­չոյս...

— 128բ—9բ [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ ­չոր­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Զոր­ ի ­նախ­նին ­ճա­ռե­ալ։ ­Զոր ­վե­րո­յա­սա­ցե­ալ­ եմ...

­լե. 129բ—3­2ա ­ԼԵ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­Տէր ­զօ­րու­թե­ան­ց, ­մե­ծու­թիւն­ ա­հեղ...

— 13­2աբ [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ ­հին­գե­րորդ ճա­ռիս] — ­Մա­տա­կա­րա­րու­թե­ան­ց։ Խ­նա­մար­կութեանց...

լզ. 132բ—4բ ԼԶ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ քան­զի­ ան­թիւ­ են­ յա­ճա­խե­ցե­ալ...

— 134բ [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ ­վե­ցե­րորդ ­ճա­ռիս] — Կրկ­նա­կա­պէն ­կա­շի։ ­Զոր Յու­դայի­ ե­տուն­ եւ պա­հա­պա­նացն...

­լէ. 134բ—7ա ­ԼԷ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Արդ,­ այդ ­գու­մար­տակ ­վե­րա­դա­սե­ցե­ալ ­բա­րեշ­նոր­հու­թե­ան­...

— 13­7ա [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ­ եօթ­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ար­քա­յա­զինք­ են։ ­Թուք­ եւ­ ապ­տա­կին­ եւ­ այլն...

­լը. 13­7ա—8բ ­ԼԸ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Բայց­ արդ,­ որ­պէս­ եր­բեմն­ յայլ­ ըն­թերց­ւա­ծի...

— 138բ—9ա [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ­ ու­թե­րորդ ճա­ռիս] — Գլ­խա­ւո­րացն­ օ­րի։ ­Զոր­ ի ­վեց ­ճա­ռին­ ա­սաց...

լթ. 13­9ա—40բ ԼԹ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ քան­զի զ­կեր­պա­րան­ ա­ռա­ջին լ­քի...

— 140բ—1ա [­Լուծ­մունք­ ե­րես­նե­րորդ­ ին­նե­րորդ ճա­ռիս] — ­Մա­տե­ան­ս շ­ն­չա­կան­։ ­Մարդս­ է­ ըս­տ­ Ե­զե­կի­է­լի...

խ. 14­1ա—2բ Խ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Ա­մե­նա­կալ­ Աս­տո­ւած ­բա­րե­րար, ս­տեղ­ծիչ ­բո­լո­րից...

— 142բ [­Լուծ­մունք ­քա­ռաս­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Բաւիղք։ ­Քիւ ­տե­ղի...

­խա. 142բ—3ա ­ԽԱ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Որ­դի­ Աս­տու­ծոյ ­կեն­դան­ւոյ... (չիք՝ ­լուծ­մունք)։

խբ. 14­3ա—4ա ԽԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Տէր­ Աս­տո­ւած գ­թու­թե­ան­ եւ փր­կու­թե­ան­... (չիք՝ ­լուծ­մունք)։

խգ. 14­4ա—5ա ԽԳ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած...  — Բըժշ­կա­կան­ կր­թա­կա­նու­թե­ան­...

— 14­5աբ [­Լուծ­մունք ­քա­ռաս­նե­րորդ­ եր­րորդ ­ճա­ռիս] — Բժշ­կա­կան­ ­կըր­թա­կա­նու­թե­ան­։ Կր­թես­ յա­ռող­ջաց­նելն...

խդ. 145բ—7բ ԽԴ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Յի­սուս­ ան­սահ­ման­ ծ­նունդ...

— 147բ [­Լուծ­մունք ­քա­ռաս­նե­րորդ ­չոր­րորդ ­ճա­ռիս] — 0­րի­նակն ­նուրբ։ ­Մով­սէս­ որ ­տա­րած­մամբ ­ձե­ռացն...

­խե. 147բ—51բ ­ԽԵ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, յոյս ­բա­րե­աց...

— 151բ—2ա [­Լուծ­մունք ­քա­ռաս­նե­րորդ ­հին­գե­րորդ ­ճա­ռիս]­— Եւ­ արդ, յոյս ­բա­րե­աց...­ Ո­րով­հե­տեւ­ ա­մե­նա­սուրբ­ Եր­րոր­դու­թիւնն­ առ ­կե­ան­ս­ն ­փոյթ­ է...

խզ. 15­2ա—4բ ԽԶ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Արդ, վ­րի­պե­ալս­ ես­ յա­ւէտ­ ա­մե­նա­պա­տիժ...

— 154բ—5ա [­Լուծ­մունք ­քա­ռաս­նե­րորդ ­վե­ցե­րորդ ­ճա­ռիս] — Յօ­րի­նա­կէն շ­նոր­հէ։­ Որ­պէս ­ձե­ւա­ցար,­ ով մարդ...

­խէ. 15­5ա—6ա ­ԽԷ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­զի՞նչ ­գոյ­ ա­սել...

— 156բ [­Լուծ­մունք ­քա­ռաս­նե­րորդ­ եօթ­նե­րորդ ճա­ռիս] — Ի ­բար­բա­ռոյն ­կառ­կա­ռե­ալ­ ի յոյս։ ­Մե­ղայ­ ա­սե­լով ­հաս­տա­տի ­մարդ­ յու­սով...

­խը. 156բ—6­3ա ­ԽԸ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Բարձ­րե­ալ, հ­զօր,­ ա­նըս­կիզ­բն...

— 16­3ա—4բ [­Լուծ­մունք ­քա­ռաս­նե­րորդ­ ու­թե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ի­րա­ւա­ցուսցես ­զիմս­ ո­ղոր­մու­թիւն։ Ս­տոյգ­ ո­ղոր­մե­ա­ ինձ...

խթ. 164բ—7ա ԽԹ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­մի ­տի­րես­ցեն­ ա­նօրէ­նու­թիւնք...

— 16­7ա—8ա [­Լուծ­մունք ­քա­ռաս­նե­րորդ­ ին­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Զ­կա­րիս ­մե­ղաց։ ­Զորս­ ի բ­նու­թե­նէս...

ծ. 16­8ա—7­1ա Ծ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Այլ­ արդ, ­քան­զի­ որ­պէս­ ոչ­ է­ ա­ռան­ց Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյ­ ո­գոց փր­կու­թիւն...

— 17­1աբ [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Աս­տուած ­պար­տա­ւոր ­պաշ­տի։ Ք­րիս­տոս ­վաս­ն ­մեր ­մեղք­ եւ­ ա­նէծք ­կո­չե­ցաւ...

­ծա. 171բ—5ա ­ԾԱ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ առ­ երկ­րա­ծին...

— 17­5աբ [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ­ ա­ռաջ­նե­րորդ ճա­ռիս] — Ք­րէ­ա­կան­ ­վեր­նա­մարտ։ Ք­րէ­ա­կան­ ­մեղք...

ծբ. 175բ—7բ ԾԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Աւրհ­նե­ալ ­տի­րա­բար­ ի ­քումդ­ է­ու­թե­ան­...

— 177բ—8ա [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ­ երկ­րորդ ­ճա­ռիս] — Կր­կին­ ընդ­ ­մի­ոյ ­հա­ճե­ցար։­ Ընդ ­մի­ոյ­ ի­մոյ...

ծգ. 17­8ա—81բ ԾԳ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Տէր, ­տէր ­զօ­րու­թե­ան­ց ­բո­լո­րից ­գոյից...

— 181բ—3ա [Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ­ եր­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Կարծրն ­քեզ ­հո­սա­նուտ­ է։­ Որ­պէս ­պա­րիս­պն­ Ե­րի­քո­վի...

ծդ. 18­3ա—5ա ԾԴ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ յա­մե­նայ­նի­ առ­ ա­մե­նայն­ ակն­կա­լու­թիւն...

— 18­5աբ [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ ­չոր­րորդ ­ճա­ռիս] — Ոչ ցն­դին­ եւ ­կամ ­գու­մա­րին։­ Ա­րե­գակն­ եւ ­լու­սին­ իր ժա­մա­նա­կի ­հան­դէպ ­մի­մե­ան­ց ­լի­նին...

­ծե. 185բ—8բ ­ԾԵ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ վաս­ն ­զի ս­լա­ցե­ալ­ ո­գոյս...

— 188բ—9ա [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ ­հին­գե­րորդ ճա­ռիս] — ­Գա­ւա­զա­նա­ւոր ­գործ։ ­Սաղ­մոս­ն­ ինձ ­գա­ւա­զա­նա­ւոր ­վե­րա­կա­ցու ­լի­նել...

ծզ. 18­9ա—9­1ա ԾԶ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Իս­կ ­զա­ռիթս­ն ­մա­հու ­դիպ­ւածս...

— 19­1աբ [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ ­վե­ցե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Լեր­դի ­քա­րե­ղէն։­ Որ­պէս զ­սիրտն ­քա­րե­ղէն...

­ծէ. 191բ—3ա ­ԾԷ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Ք­րիս­տոս­ Աս­տո­ւած,­ ա­նուն­ ա­հա­ւոր...

— 19­3ա [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ­ եօթ­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ա­մե­նա­պա­տաղ, ­զան­ն­ման­ն­ ինձ ­կամս։ ­Վայ­րա­քարշ­ եւ­ աս­տ­ եւ­ ան­դ ­ցըն­դե­ալ...

­ծը. 19­3ա—5ա ­ԾԸ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Աւրհ­նե­ալ ­Տէր Յի­սուս­ ընդ­ ­Հօր...

— 19­5աբ [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ­ ու­թե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ըս­տ ­ձայ­նին ­Դաւ­թի­ եւ ­Մօ­սի­սի։­ Որ­պէս­ եւ ­կար­գե­ցին ­քա­հա­նայիցն...

ծթ. 195բ—6բ ԾԹ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Հա­ւա­տամ­ եւ վ­կայեմ մ­տաց ­գի­տու­թե­ամբ...

— 19­7ա [­Լուծ­մունք յիս­նե­րորդ­ ին­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Զբ­նու­թե­ան­ս ­չափ։­ Ոչ ­մո­ռա­նայ, ­թէ տ­կար­ է...

կ. 19­7ա—20­2ա Կ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ որ­պէս­զի­ ոչ ­վայել­ է­ աւրհ­նա­բա­նու­թիւն...

— 20­2աբ [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ի ճշ­մա­րիտն­ ա­ռա­կէ։ ­Սա­կայն ­մե­ղա­ւո­րին­ ա­սէ­ Աս­տուած...

­կա. 202բ—6ա ­ԿԱ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ ընդ­՞էր­ է­ ինձ բ­նաւն,­ որ­ ի ­Սաղ­մո­սին...

— 20­6աբ [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ­ ա­ռաջ­նե­րորդ ­ճա­ռին] — ­Կա­թիլ ­մի ­պըղ­տոր­ ար­տօսր։ ­Նո­րայն­ ար­տօսրն ­սուրբ­ էր...

կբ. 206բ—8ա ԿԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Այլ­ արդ,­ ըն­դէ՞ր­ ոչ­ ի ­վե­րա գ­րե­ցե­ալն ­Սաղ­մոս­ն... (չիք՝ լուծ­մունք)։

կգ. 20­8ա—1­1ա ԿԳ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Բա­րե­րար­ եւ ­բազ­մա­գութ, ­մար­դա­սէր...

— 21­1ա—2ա [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ­ եր­րորդ ճա­ռիս] — Եր­կե­ակ բ­նու­թիւն­ ի ­նոյն­ ար­ձան­։ ­Կինն ­Ղով­տայ...

կդ. 21­2ա—4ա ԿԴ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ առ­ ա­մե­նայն ­բան­ յա­մե­նայ­նի­ ու­ղիղ­ ես­ Աս­տուած...

— 21­2աբ [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ ­չոր­րորդ ­ճա­ռիս] — Ար­դա­րա­ցաւ ­վե­րին­ ի­մաս­տու­թիւնդ­ ա­նայ­լայ­լա­կան­։ ­Զի ­փո­ղեր­ ինձ յոր­դո­րա­կան­ ­բա­նիւ...

­կե. 212բ—7բ ­ԿԵ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ ես ­նախ­նիս­ ամ­բա­րըշ­տաց...

— 217բ [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ ­հին­գե­րորդ ճա­ռիս] — Ատ­տի­կե­ցիս։­ Ել­լա­դայ­ է...

կզ. 217բ—22բ ԿԶ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած...  — Արդ,­ որ­ ոք­ եւ­ առ­ցէ ­զայս ­դեղ...

— 222բ—3ա [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ­ եւ ­վե­ցե­րորդ ­ճա­ռիս] — Գ­րա­ւա­կան­ ­կեն­դա­նու­թե­ան­ս...

­կէ. 22­3ա—4բ ­ԿԷ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Բայց քան­զի յոյժ­ ար­դար­ է ­բան­ ի­րա­ւա­նացն...

— 224բ—5ա [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ­ եօթ­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Ման­րա­գորս։­ Ա­մե­նայն պտ­ղի ­ման­րա­գոր­ ա­սի...

­կը. 22­5ա—8ա ­ԿԸ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, յի­շա­տակ­ ա­հար­կու­թե­ան­ ­վե­րագ­րե­ցե­լոցդ...

— 22­8ա [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ­ ու­թե­րորդ ճա­ռիս] — Ե­ղե­րա­կան­ք ­ջայ­լից։ ­Լա­լա­կա­նացն ­ջոկք...

կթ. 22­8ա—3­0ա ԿԹ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­վաս­ն ­զի­ ի ­ձեռն ­մե­ծիդ...

— 23­0ա [­Լուծ­մունք ­վաթ­սու­նե­րորդ­ ին­նե­րորդ ճա­ռիս] — Ան­կարգս ­խօ­սիմ։ ­Զի ­մո­լեգ­նե­ալքն­ ընդ­ վայր ­խօ­սին...

հ. 23­0ա—2բ Հ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ ­քան­զի ­համ­բար­ձե­ալ ­զըն­թացս...

— 232բ [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ի ­մե­ծա­գու­նիցն...

­հա. 232բ—7ա ­ՀԱ. ­­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած...  — Եւ քան­զի­ եր­ջա­նիկքն­ եւ ­փա­ռա­ւո­րե­ալքն...

— 23­7աբ [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ­ ա­ռաջ­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Զո­րոց ­զան­ւան­ս­ ա­ղա­չել ­բան­ ­քո­ իս­կ վար­դա­պե­տաց։ ­Վաս­ն­ Աբ­րա­հա­մու...

հբ. 237բ—9բ ՀԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Այլ­ ա­հա ­ձեզ­ ա­սեմ,­ ո՜վ­ ե­կե­ղե­ցիք...

— 239բ—4­0ա [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ­ երկ­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Մեր­կա­մար­մին։ ­Զին­ւո­րին ­պարտ­ է զրա­հիւք ս­պա­ռա­զի­նե­ալ...

հգ. 24­0ա—2բ ՀԳ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Թա­գա­ւոր ­բարձ­րե­ալ, հ­զօր,­ ա­հա­ւոր...

— 242բ [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ­ եր­րորդ ­ճա­ռիս] — Մ­տացս ­տես­մամբ։­ Ի ­տես մ­տացս...

հդ. 242բ—5բ ՀԴ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Ար­քայ­ երկ­նա­ւոր, ­Տէր ­բո­լո­րե­ցուն...

— 245բ—6ա [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ ­չոր­րորդ ­ճա­ռիս] — Ար­գա­սիք։ ­Զօ­րու­թիւն ­քո­ այս­ է...

­հե. 24­6ա—5­7ա ­ՀԵ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ ընկղ­մե­ալ զ­մայ­լե­ալ...

— 25­7ա—8բ [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ ­հին­գե­րորդ ­ճա­ռիս] — Առ ն­մին կրկ­նա­պա­տիկ։­ Որ­պէս ­թէ ­վե­րըս­տին...

հզ. 258բ—60բ ՀԶ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Աս­տո­ւած­ ո­ղոր­մած, ­բազ­մա­գութ, հ­զօր...

— 260բ [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ ­վե­ցե­րորդ ճա­ռիս] — ­Չա­փե­ալ զ­բ­նու­թիւնս ­մեր։ Զ­մերս բ­նու­թեանս զվ­տան­կ...

­հէ. 260բ—2բ ­ՀԷ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ քան­զի­ օր­ է­ օրհ­նա­բա­նե­ալ...

— 262բ [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ­ եօթ­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — 0ր­ է­ օրհ­նա­բա­նե­ալ­ եւ ­լու­սա­նո­րոգ։­ Ըս­տ մար­գա­րէ­ին­ օրն­ այն...

­հը. 262բ—5ա ­ՀԸ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ ան­կե­ալ յե­րեսս ­հո­ղա­նիւթ ­կեր­պիւս...

— 26­5աբ [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ­ ու­թե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Մի ­սոս­կ­ ե­ղի­ցի ­կայ­լակ։ ­Զի ­վաս­ն­ իմ­ ա­րիւն քրտ­նե­ցար...

հթ. 265բ—8բ ՀԹ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Յի­շեա ­Տէր, ­Տէր գ­թու­թե­ան­ց...

— 268բ [­Լուծ­մունք­ եօ­թա­նաս­նե­րորդ­ ին­նե­րորդ ճա­ռիս] — Զն­նե­ա­ ինձ ­դար­ձե­ալ ­զա­մե­նըն­թաց։­ Որ­պէս բ­ժիշ­կն ­զե­րակս­ն ­հի­ւան­դին...

ձ. 268բ—70բ Ձ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ,­ ի ­վե­րայ­ այս­քա­նե­աց­ յու­սա­հա­տու­թե­ան­ց...

— 270բ [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Զբան­ն­ իմ ­նախ­նի։ Զ­գու­մար խմ­բիցն­ յա­ռաջ­ էր­ ա­սա­ցեալ...

­ձա. 270բ—2բ ­ՁԱ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Ընդ­ Աս­տո­ւա­ծած­նին ­մաղ­թա­նաց...

— 272բ [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ­ ա­ռաջ­նե­րորդ ճա­ռին] — Զ­մերս ­սառ­նա­սէր սր­տից։ Զ­մերս ­սառ­նա­ցեալ սր­տից...

ձբ. 272բ—6բ ՁԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­բա­րե­րար, ­բազ­մա­պար­գեւ ­թա­գա­ւոր...

— 276բ [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ­ երկ­րորդ ­ճա­ռիս] — Յայ­լում ­բա­նի ­պաշ­տե­ցի։ Զ­տի­ե­զե­րաց ­ծա­ղիկն­ ա­սէ...

ձգ. 276բ—8­0ա ՁԳ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Բարձ­րե­ալ­ ան­ք­նին, ­զօ­րու­թիւն­ ա­հեղ...

— 28­0ա [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ­ եր­րորդ ­ճա­ռիս] — Ինք­նա­թոյնս։­ Ե­ղինճն­ է...

ձդ. 28­0ա—1բ ՁԴ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Ար­քայ­ երկ­նա­ւոր, ­թա­գա­ւոր ­բարձ­րե­ալ...

— 281բ [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ ­չոր­րորդ ­ճա­ռիս] — Յե­ղա­նա­կիչ­ ա­նըր­ջից։ ­Զե­րազ­ն­ ի ­բա­րին ­փո­խես­ցի...

­ձե. 281բ—2բ ­ՁԵ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Իս­կ­ արդ, ­վաս­ն ­զի­ արթ­նա­կան­ն ­մեր ­զո­ւար­թու­թիւն...

— 28­3աբ [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ ­հին­գե­րորդ ճա­ռիս] — Ուղ­ղե­ա ­զյա­ջող­ւածս։ ­Վաս­ն գ­րոցս­ ա­ղա­չէ...

ձզ. 283բ—4բ ՁԶ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Ընդ­ այսր ­հա­ռա­չա­նաց...

— 284բ—5ա [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ ­վե­ցե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ար­դար ­կո­չես­ցուք։ Յոր­ժամ­ ըս­տ ­հա­ւա­սա­րու­թե­ան­ ­տա­րե­րացս...

­ձէ. 28­5ա—6բ ­ՁԷ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­քան­զի­ ի գ­լուխ ­կա­տար­ման­ ­հա­սե­ալ...

— 28­7ա [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ­ եօթ­նե­րորդ ճա­ռիս] — Զ­գայ­թակ­ղե­ալ ­մարդն։­ Որ­ ան­բա­նա­բար գլո­րին­ ի ­մեղս...

­ձը. 28­7ա—8բ ­ՁԸ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Եւ­ արդ, ­ջուր ­կա­մաց­ եւ ­կաթ­ ար­տաս­ւաց...

—288բ [­Լուծ­մունք­ ութ­սու­նե­րորդ­ ու­թե­րորդ ­ճա­ռիս] — ­Զոր­ ա­ռե­ալ­ ե­հեղ­ ի ս­կա­ւա­ռա­կէ։ ­Սա­մո­ւէլ ­մար­գա­րէն...

ձթ. 288բ—9ա ՁԹ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Աս­տո­ւած­ եւ ­Տէր, ­կե­ան­ք­ եւ ­արա­րիչ... (չիք՝ ­լուծ­մունք]։

ղ. 28­9ա—9­3ա Ղ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Բա­րե­բա­նե­ալ­ Աս­տո­ւած­ երկ­նա­ւոր...

— 29­3ա [­Լուծ­մունք­ իննս­նե­րորդ ­ճա­ռիս] — Ս­պա­սումն վ­հա­տու­թե­ան­ց։ ­Տա­րա­կու­սա­նաց կ­րից...

­ղա. 29­3ա—6ա ­ՂԱ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — ­Տէր գ­թու­թե­ան­ց­ եւ­ Աս­տո­ւած­ ո­ղոր­մու­թե­ան­ց,­ ա­նուն ­մե­ծու­թե­ան­...

— 29­6աբ [­Լուծ­մունք­ իննս­նե­րորդ­ ա­ռաջ­նե­րորդ ճա­ռիս] — Զհ­րային ­ջեր­մու­թիւնն­ ա­ղա­ւա­կան­։ Զ­բոցն ցան­կու­թե­ան­ ա­սէ...

ղբ. 296բ—30­4ա ՂԲ. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... կրկին հս­կո­ղի­ ա­սա­ցե­ալ­ ի ­փայտն­ եր­ջա­նիկ... — ­Գո­հա­նամ զ­քէն, ­բա­րե­գութ...

— 30­4ա—5ա [­Լուծ­մունք­ իննս­նե­րորդ­ երկ­րորդ ճա­ռիս] — ­Խորհր­դա­ծու­թիւն։­ Որ ­կո­չի զ­հա­ւա­տա­ցե­ալս­ ի ­խոր­հուրդ ­սուրբ­ ե­կե­ղե­ցոյ...

ղգ. 30­5ա—2­4ա ՂԳ.­ Ա­ղօթք ­թարգ­մա­նօ­րէն ­Վաս­ն սր­բա­լոյս­ իւ­ղոյն ­մե­ռո­նի — ­Սուրբ­ ա­հա­ւոր­ ա­նուն բարձ­րե­ալ...

— 32­4ա—7ա [­Լուծ­մունք­ իննս­նե­րորդ­ եր­րորդ ­ճա­ռիս] — Ա­ղօթք ­թարգ­մա­նօ­րէն։ ­Զա­ղօթս ­խառ­նե­ալ ­մեկ­նու­թե­ամբն...

ղդ. 32­7ա—8ա ՂԴ. Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած...  — Աս­տո­ւած­ յա­ւի­տե­նա­կան­, ­բա­րե­րար­ եւ­ ա­մե­նա­կալ... (չիք՝ ­լուծ­մունք)։

­ղե. 32­8ա—9ա [­ՂԵ]. ­Վե­րըս­տին­ յա­ւել­ւած... — Ա­րե­գակն­ ար­դար, ­ճա­ռա­գայթ­ օրհ­նե­ալ...­ ա­մէն։

— 32­9աբ [­Լուծ­մունք­ իննս­նե­րորդ ­հին­գե­րորդ ճա­ռիս] — Զ­թե­րու­թիւն վ­րի­պա­նաց։ Յե­տի ­ճառս­ ա­սէ...

ղզ. 329բ—30բ [ՂԶ]. Յի­շա­տա­կա­րան­ ­մա­տե­նիս դ­րու­թե­ան­ ­նո­րին հս­կո­ղի — Ըս­տ ­հո­լով­ման­ ըն­թա­ցից­ ա­մա­նա­կաց­ յա­ռաջ ­շար­ժու­թե­ան­,­ որ­ ըս­տ լ­րա­պա­տարն ն­շու­ղա­գեղն­ ար­փի­ա­ճա­ճան­չ ­լու­սա­կիրն­ օ­րակշիռն մշտա­փա­րատն­ ա­կան­ն­ ա­րե­ւու՝ ս­տեղ­ծա­կան­ն­ ա­րու­սե­կի,­ որ ­համ­բա­րէ, ­հո­լո­վէ, ­կու­տէ­, ա­մաց յո­լո­վու­թիւն­ ի չափս ­դա­րուց շ­ն­չաս­պառ­ եւ ­կեն­դա­նա­նո­րոգ­ ա­ռու­ղե­կան­ յա­ւի­տե­նիս,­ ի­ յա­ւար­տումն ­կա­տար­ման­ ին­նե­րե­ակ յո­բե­լի­նին,­ ի ս­կիզ­բն պ­սա­կե­լոյ մ­տի ­տաս­նե­կին­ Յա­բե­թա­կան­ ­տոհ­միս ­տու­մա­րի։ Յետ­ ե­րից­ ա­մաց­ ան­ցե­լոց՝­ որ զ­կ­նի ­գա­լըս­տե­ան­ն­ ի ­կոյս­ եւ­ ի ­կոյս ­կող­ման­ց ­հիւ­սի­սոյ ­դի­մաց­ ա­րե­ւե­լից՝­ յաղ­թող­ եւ ­մեծ ­կայ­սերն ­Հո­ռո­մոց Վաս­լի, յոր­ժամ­ ըն­դար­ձակ­ եւ ­մա­կա­գա­ւիթ ­կա­նո­նաւ սփիւռ ­տա­րա­ծէր՝ ­լի­ա­սահ­ման­ եւ­ ան­խտ­րոց­ ի ս­տո­ւա­րա­կար­կատ ­կո­թողս ­կար//(33­0ա)ծր­ ար­ձա­նաց՝­ ի ձգումն ­ձե­ռին­ եւ­ յան­խ­զե­լի ­լարս ­պա­րա­նաց­ եր­կա­րա­գու­նից՝­ ան­թար­թափ­ ի ­նոյն ­վե­րաս­լա­ցե­ալ­ ի­ յաջ­ եւ­ յա­հե­ակ՝ ­սե­փա­կա­նել,­ յա­ւե­լուլ ­բա­ժինս ­մա­սան­ց ­վի­ճա­կաց խմ­բից­ աշ­խար­հաց­ ի ­ծոց­ իւր։­ Արդ,­ ի­ յայնմ­ ան­դոր­րու­թե­ան­ ­մի­ջո­ցի յո­րում­ ե­զե­րե­ալ­ ըն­դոտ­նե­ցան­ թշ­նա­միք­ ե­կե­ղե­ցոյ, ս­տա­ցե­ալ ­հիմ­նե­ցի, ­կա­ռու­ցի, ­կար­գե­ցի, ­կու­տե­ցի,­ ար­ձա­նա­ցու­ցի, ­դի­զի, ­բար­դե­ցի, ­կա­ցու­ցի, ­ցու­ցի, ­հաս­տա­տե­լով­ ի հ­րա­շա­կեր­տու­թիւն ­մի­ա­գոյ­ ի­րի զ­բազ­մաս­տե­ղե­ան­ դր­ւագս դ­րու­թե­ան­ այսմ ­սո­փե­րի­ ար­գա­սա­ւո­րի,­ ես՝ Գ­րի­գոր կ­րօ­նա­ւոր­ ի ­քա­հա­նայս յե­տին ­բա­նա­հիւ­սաց­ եւ կր[տ]­սէր ­վար­ժա­պե­տաց, ­գոր­ծակ­ցու­թե­ամբ­ եղ­բօր­ ի­մոյ­ ընտ­րե­լոյ՝ Յով­հան­նէս ­կո­չե­ցե­լոյ, ­Նա­րե­կայ ­մե­ծա­փառ­ եւ ­բարձ­րա­պա­տիւ­ ուխ­տի ­վա­նա­կա­նի։ Որք­ իբ­րեւ զ­մի ­մար­մին ­բա­նա­կան­ ի յեր­կուց­ առ ­մի ­կեր­պա­րան­ ­շի­նե­լոյ ­դի­մաց ­կեն­ցա­ղակ­ցե­լով­ ոչ ­մի­այն հա­րա­զատք,­ այլ­ եւ ­մի­ա­շունչք, ­մի­ակ­րօնք ­հա­մա­պա­տիւք ­զու­գա­հա­ւան­ք,­ ի ­քա­ռից//(330բ­)ա­չաց­ առ ­մի­ եւ նոյն ­շա­ւիղ ­խորհր­դոյ ­տե­սե­ալք։­

Արդ, ­հայ­ցեմք­ ի ­ճա­շա­կո­ղացդ­ յայսմ ­սե­ղա­նոյ յոք­նօ­րէն­ եւ­ ա­խոր­ժա­համ ­հան­դեր­ձե­լոյ՝ յի­շա­տա­կել զ­մեզ­ ի ­մաղ­թան­ս­ ու­ղիղս­ եւ­ ի ­պատ­կա­նա­ւոր խնդրւածս, սեռն ­սի­րով­ ի ­միտս ­բա­րիս,­ ո­րով­ եւ ­դուք­ ե­ղի­ջիք գրեալ­ ի ­մա­տե­ան­ս ­կե­նաց ­վե­րին դպ­րու­թե­ան­ն.­ ա­մէն։

— 330բ—1ա [­Լուծ­մունք յի­շա­տա­կա­րա­նիս] — Շնչաս­պառ­ եւ ­կեն­դա­նա­նո­րոգ։ ­Զի­ ո­ման­ք­ որ­ ընդ­ ա­րե­գա­կամբս­ են...­ Ի ­քա­ռից­ ա­չաց։­ Աչք ­մարմ­նոցս ­մե­րոց՝­ իմս­ եւ­ իմ­ եղ­բօրն ­չորս­ են, ­բայց ­տե­սու­թիւն ­խորհր­դոցն­ եւ ­շա­ւիղն՝ ­մի։­ Ի ­փառս Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյ ­մե­րոյ,­ որ­ է­ օրհ­նե­ալ­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։

Գ. 33­1ա—3ա Յի­շա­տա­կա­րան­ է (= ­Վարք Գ­րի­գո­րի ­Նա­րե­կաց­ւոյ) — ­Փառք...­ ա­մէն։­ Ի ­թո­ւա­կա­նիս Հայոց­ ի ԴՃԼԴ (985),­ ի ­հայ­րա­պե­տու­թե­ան­ ­տե­առն ­Վա­հա­նա­ եւ­ ի ­թա­գա­ւո­րու­թե­ան­ն Յու­նաց ­Վաս­լի­ եւ­ եղ­բօրն­ իւ­րոյ՝ ­Կոս­դան­տե­այ,­ իս­կ ­թա­գա­ւոր­[ու­թե­ան­] Վաս­բու­րա­կա­նի ­Սե­նի­քա­րիմ­ Արծ­րու­նե­աց։­ Ի ­սո­ցա ժա­մա­նակս­ էր­ ե­րիցս­ ե­րա­նե­ալ ­սուրբ ­հայրն ­մեր,  աս­տո­ւա­ծաշ­նորհ ­մեծ ­վար­դա­պետն՝ Գ­րի­գո­րիս...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ­ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0­ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

­9աբ (Գ­րի­գո­րի Խ­լա­թեց­ւոյ) ­Գոյս­ է ­չըն­չին ­սա­կաւա­ւոր... (տե՛ս ­ձեռ. 1573, 7բ—8ա)։ 33­3ա—4ա (Գրի­գո­րի Խ­լա­թեց­ւոյ) ­Գո­վես­տ ­տա­ցուք ­Հօր­ ա­նե­ղին (տե՛ս ձեռ. 1573, 349բ—2ա)։

­Չու­նի ս­կզ­բի «ՊԿԲ» (1413) ­թո­ւա­կա­նը, ­փո­խուած­ են վերջ­նա­մա­սից «Մղ­դը­սի ­մեր Հ­րա­վար­դին...­ Եւ պատ­րաս­տող ­մեր ­կե­րակ­րին» ­տո­ղե­րը (տե՛ս ս­տո­րեւ),­ իս­կ ­վերջ­նա­տո­ղում՝ «գ­ծո­ղին» փխ. ­«ըս­տա­ցո­ղին»։

33­4ա (Փո­փո­խո­ւած ­տո­ղե­րը)­

Եւ­ իմ դս­տերն ­հո­գե­ւո­րին՝

Հ­ռիփ­սի­մէ ­հա­ւա­տա­ւո­րին,­

Եւ­ Ո­ղոր­մի­ ա­սել ն­մին,­

Որ ­ծա­ռայէ­ Աս­տո­ւա­ծած­նին,­

Եւ ս­պա­սա­ւո­րէ ­մեզ՝ ­սի­րով ­նո­րին։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

334բ­ Ա­ղա­չեմ զ­ձեզ, ­հայրք­ եւ­ եղ­բայրք,­ որք ­հան­դի­պիք ս­մա ­կար­դա­լով ­կամ­ օ­րի­նա­կե­լով, ­բա­րե­խօ­սու­թե­ամբ ­սուրբ Գ­րի­գո­րի, ­հայ­ցե­ցէք­ Աս­տու­ծոյ զթո­ղու­թիւն ­բա­զում ­մե­ղա­նացս,­ եւ ­խո­շո­րու­թե­ան­ գրոյն­ ան­մե­ղա­դիր ­լե­րուք։

33­5ա [­Փառք...]­ եւ ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ­ այժմ­ եւ­ ան­զ­րաւ­ յա­ւի­տե­նից.­ ա­մէն։­

Արդ,­ ա­ւար­տե­ցաւ­ եւ ­կազ­մե­ցաւ ­զաս­տու­ծա­խօս սուրբ ­մա­տե­ան­ս ­բու­րաս­տան­ ա­ղօ­թից,­ որ յոր­ջոր­ջե­ալ կո­չի ­Նա­րեկ,­ ի ­թո­ւա­բե­րու­թե­ան­ ­Հայ­կա­զե­ան­ս ­տօ­մա­րի ՌՃ­ եւ­ ԻԸ (1679)։­ Արդ, յի­շե­ցէք­ ի Ք­րիս­տոս­ Աս­տո­ւած զս­տա­ցող ­սո­րին՝­ Աս­տա­պատ­ցի­ ա­նո­ւամբ­ եւեթ ­Մի­քայէլ ­վար­դա­պետս։ Զի յոր­ժամ­ ըն­թեռ­նուք ­կամ­ ա­ղօ­թէք­ եւ ­կամ­ օ­րի­նա­կէք, յի­շե­ցէք­ ի ­մաք­րա­փայլ­ ա­ղօթս ձեր­ ի ­վե­րոյ գ­րե­ալ ­զա­ռա­ծե­ալս ­մե­ղօք՝ ­Մի­քայէլ, ­նաեւ ծ­նողքն­ իմ՝ ­զԱբ­րա­համ­ եւ զ­Մա­րի­ամն,­ եւս­ եղ­բարքն­ իմ՝ ­պա­րոն ­զԱյ­վազ­ն­ եւ զ­Մատ­թէ­ոս­ն։­ Եւ­ եւս­ որ­դիք ­սո­ցայ՝ զ­Նի­կօ­ղայոս­ն­ եւ ­զԱբ­րա­համն,­ եւ­ որք յի­շէք, յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ի Ք­րիս­տո­սէ­ Աս­տու­ծոյ ­մե­րոյ­ աս­տի­ եւ­ ի ­հան­դեր­ձե­ալն.­ ա­մէն։ ­Հայր ­մեր... ­Մա­նա­ւան­դ­ ի­ ժամ սր­բոյ պա­տա­րա­գին յի­շէք զ­մե­ղօք լ­ցե­ալ ­Մի­քայէլս ­հան­դերձ հոգ­ւոցն ­հան­գու­ցե­լովք­ եւ ­Հայր ­մե­ղայիւ.­ ա­մէ[ն]։ Հայր։ ­Դար­ձե­ալ յի­շե­ցէք­ ի ­Տէր­ Աս­տո­ւած զՍուրբ ­Նա­խավ­կային ­մի­ա­բան­քն՝ զմեծ ­Մի­քայէլ ­վար­դա­պետն,­ որ­ է­ երկ­րորդ ծ­նող­ իմ­ եւ­ ա­ռաջ­նորդ ­սուրբ­ ուխ­տիս, Ն[եր­սէ]ս­ եւ Յո­հան­ եւ ­Պետ­րոս, ­Մար­տի­րոս­ եւ­ Ա­րիս­տա­կէս, ­Մով­սէս­ եւ­ Ա­ւե­տիք ­վար­դա­պետքն, ­տէր­ Ե­սային, ­տէր ­Թո­րոս­ն՝ ­հայր ­վա­նիցս, զ­Դա­նի­էլ ­վար­դա­պետն­ եւ ­տէր ­Սա­մո­ւէլ՝ ­հան­գու­ցե­ալք, զ­տէր Ս­տե­փան­նոս­ն, զ­տէր ­Ղա­զարն, զ­տէր Յո­վա­նէս­ն, զ­տէր Գ­րի­գորն, զ­տէր­ Անդ­րէ­աս­ն // (335բ) Բ ­տէր­ Աս­տո­ւա­ծա­տուրքն, զ­տէր Յա­կոբն­ եւ­ այլ ­մի­ա­բան­ք ­Սուրբ ­Մա­ղար­թայ ­վան­քիս։ ­Դար­ձե­ալ յի­շե­ցէք­ ի Ք­րիս­տոս զ­հո­գե­ւոր ծ­նողն­ իմ­ եւ ­զեղ­բարս­ն­ իմ, զ­Սուրբ Ս­տե­փա­նո­սի մի­ա­բան­քն՝ ­մեծ Յա­կոբ ­րա­բու­նա­պետն, զ­Զա­քա­րի­ա, զԱ­հա­րոն, զ­Ներ­սէս­ եւ զ­Մէ­լիք­սէթ­ եւ զՅով­սէփ ­վար­դա­պետքն, զ­տէր Յո­վա­նէս­ն, ­տէր ­Պօ­ղոս­ն, զ­տէր Մկրտիչն, զ­տէր ­Փի­լի­պոս­ն, զ­տէր ­Մի­նաս­ն, զ­տէր­ Ե­րե­մի­այն, զ­տէր­ Անդ­րէ­աս­ն եւ ­դուք ­լի­ջիք յի­շե­ալ։­ Որ­ է­ աւրհ­նե­ալ­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։

356բ Յի­շա­տակ­ է ­Նա­րեկ ­գիրքս­ ի ­դուռն [Սր]բոյն Ս­տե­փան­նո­սի ­Նա­խավ­կային։ ­[Ով] ­մի­ա­բան­ք­ եւ­ ա­ռաջ­նորդք, յետ [­վախ]­ճա­նի ­Մի­քայէլ ­վար­դա­պե­տին Խ [­պա]­տա­րագ ­մա­տու­ցէք ­հո­գոյն,­ եւ ­դուք յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ա­ռա­ջի Ք­րիս­տո­սի։

9բ Յի­շա­տակ­ է ­գիրքս­ ի ­դուռն ­Սուրբ ­Նա­խավ­կային, ­զոր­ ետ ­Մի­քայէլ ­վար­դա­պետն յի­շա­տակ ­հո­գոյ­ իւ­րոյ։­ Եւ ­դուք,­ ա­ռաջ­նորդք­ եւ ­մի­ա­բան­ ­սուրբ­ ուխ­տիդ, յետ ­վախ­ճա­նի ­Մի­քայէ­լիս Խ ­պա­տա­րագ ­մա­տու­ցա­նէք հո­գոյ­ ի­մոյ,­ եւ ­դուք ­վարձս­ ի Ք­րիս­տո­սէ­ առ­նու­ցուք։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ ­1ա, 1­0ա, 334բ Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռա Մի­քայէլ ­վար­դա­պետ Աս­տա­պատ­ցի, թվ[ին] Ռ­ՃԻԲ (1673)։

 

623

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

(Բաղ­կա­ցած­ է 3 ­տար­բեր ­ձե­ռագ­րե­րից)

 

­ԹԵՐԹ՝ 247։ ­ԿԱԶՄ՝ ճն­շագ­ծե­րով ­շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի՝ դռնա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ կ­տաւ, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ ­կա­պոյտ­ եւ ս­պի­տակ ­շեր­տե­րով ­գոր­ծո­ւածք։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. կազ­մի ­կա­շին ­քեր­ծո­ւած, ­թի­կուն­քը ճաքած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած,­ աս­տա­ռը՝ ­ցե­ցա­կեր, ­կա­պիչ­ներն­՝ ըն­կած։

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ­ Ա

ԺԴ—ԺԵ — XIV—XV

­ԹԵՐԹ՝ 65 (1—65)։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—Զ×12 ­(Ա­ 9, Զ 8)։ ­ՆԻՒԹ՝ թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,8×12,2։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 25։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. սկզ­բից­ եւ ­վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր, ­լու­սան­ցային ­մա­սե­րը ­թու­լա­ցած, ­խո­նա­ւու­թիւ­նից ­գու­նա­փո­խո­ւած­ եւ ­ցե­ցա­կեր (1—25)։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

– ­1ա—65բ [­Ի ­Վար­դա­նայ ­վար­դա­պե­տէ­ ա­րա­րեալ ­Մեկ­նու­թիւն­ Երգ­ Եր­գոց գ­րոցն]

­Տե՛ս ­ձեռ. 5, 90բ—11­3ա. Յռջբ./­1ա—2ա (ս­կ. «Վաս­ն­ այ­նո­րիկ ­փե­սան­ ըն­թա­նայ զ­հետ ­հար­սինն...»։ Մկնթ./­2ա—65բ (վրջ. «..­.եւ ­զա­ղա­չան­ս­ն­ ինձ ­հա­մա­րել,­ ուղ­ղես­ցես­ աւ­ժան­դակդ­ ինձ»)։

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Բ

­ԺԵ — XV

Գ­ՐԻՉ՝ ­Բար­սեղ (66բ—12­3ա),­ ա­նա­նուն (123բ—88բ)։

­ԹԵՐԹ՝ 123 (66—188)։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—Ժ×12 (Զ­—Է­, Թ 14, Ժ 9)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,8×12 ­(ան­հա­մա­չափ)։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր (տար­բեր­ ըս­տ գր­չաց)։ ­ՏՈՂ՝ 27 (66բ—12­3ա), 28 (12­4ա—79բ), 29 (18­0ա—8բ)։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Լ­ ո ւ ս­ ա ն ց­ ա զ­ ա ր դ՝ ­բու­սա­կան­,­ երկ­րա­չա­փա­կան­։ Գ­ ո յ ն­ ե ր՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն (66բ—123ա), ­կար­միր (123բ—88բ)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր, խո­նա­ւու­թիւ­նից գու­նա­փո­խո­ւած, ­ցե­ցա­կեր։

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 66բ—12­3ա [­Գէ­որ­գե­այ Ս­կեւ­ռաց­ւոյ] ­Լուծ­մունք ­հո­գե­լի սր­բոյն ­Նա­րե­կաց­ւոյ։ ­[Ա. ­ճառ — ­Բան­. Ձ­]այն հա­ռա­չա­նաց ­հե­ծու­թե­ան­։ ­Լուծ­մունք. ­Ձայնն յեր­կուս բա­ժա­նի՝­ յաւ­դե­ալն­ եւ­ յա­նյաւդն... ­Բան­.­ Ի ­քա­ռից­ ա­չաց։ ­Լուծ­մունք.­ Աչք ­մարմ­նոցս՝­ իմս­ եւ­ իմ­ եղ­բօրն ­չորս­ է­ին, ­բայց ­տե­սու­թիւն ­խորհր­դոյն­ եւ ­շաւեղն ­մի­ է­ին։­ Ի փառս Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյ ­մե­րո,­ որ­ է­ օրհ­նե­ալ­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։

­Լու­սան­ցք­նե­րում՝ ­ճառ­ Ա—ՂԶ։ ­Ման­րա­մաս­ն ­տե՛ս ­ձեռ. 622, 11բ—331բ։ ­Կան­ ո­րոշ ­տար­բե­րու­թիւն­ներ։

2. 123բ—88բ [Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ ­Լուծ­մունք Պա­րապ­ման­ց գ­րոցն ­Կիւր­ղի­ Ա­ղէք­սան­դ­րաց­ւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 476, 36­8ա—45­0ա. ­Ցան­կ /123բ։ §1/124ա—83բ։ 2­.ա/183բ—6ա։ բ/18­6ա—7ա։ գ/18­7ա—8բ։ Յի­շա­տա­կա­րան­ Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ՝ 188բ (թե­րի՝ վրջ. «...դար­ձե­ալ դար­ձուս­ցէ զ­պա­տու­հաս ­մե­ղաց­ եւ կր­կին ­պար­գե­ւես­ցէ»)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

12­3ա Զ­սա­կաւ գ­ծողս՝ զ­Բար­սեղս­ ա­ղա­չեմ յի­շել­ ի ­Տէր,­ եւ­ Աս­տո­ւած զ­ձեզ յի­շէ յիւր­ ան­ս­պառ ­բա­րիս­ն.­ ա­մէն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

6­6ա (1589՞թ. ­նօտր­գիր) Զ­վեր­ջին ս­տա­ցաւղ գրոցս՝ զ­Խօ­ջա­բէկն­ եւ զ­հայրն­ իւր՝­ Ա­թա­ջան­ն­ եւ ­մայրն՝ ­Գաւ­հար­սուլ­թան­ն­ եւ­ եղ­բարքն՝ ­Ղար­տաշ­ջան­ն­ եւ Սպան­դի­արն յի­շե­ցէք­ ի Ք­րիս­տոս,­ որ­ ա­զա­տե­ցին զգիրքս­ ի­ յա­նօ­րի­նաց։­ Աս­տո­ւած ­զիւ­րե­ան­քն­ ա­զա­տէ­ ի ­մե­ղաց.­ ա­մէն։­ Այլ­եւ զ­Խօ­ջա­պէկն­ եւ ­զիւր ­կո­ղա­կիցն՝ Նսեֆն­ եւ ­զոր­դիս­ն­ իւ­րե­ան­ց՝ զ­Ղար­տաշ­ջան­ն­ եւ զ­Մի­րաք­ջան­ն յի­շե­ցէք­ ի ­բա­րին Ք­րիս­տոս­ եւ­ Աս­տո­ւած­ ո­ղոր­մի­ ա­սաց ­նո­ցայ,­ եւ­ Աս­տո­ւած ­ձեզ­ ո­ղոր­մես­ցի.­ ա­մէն։­ Որ զ­գիրքս­ ե­տուր Յո­հան­նէս ­վար­դա­պե­տին Ռ­ԼԸ (1589) թ­վա­կա­նին։

­ՁԵ­ՌԱ­ԳԻՐ Գ

­ԺԵ — XV

­ԹԵՐԹ՝ 59 (189—247)։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա­—Ե­×12 ­(Ե­ 11)։ ­ՆԻՒԹ՝ թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 15×11 (նախ­կին), 16,5×12,5 (վե­րա­մի­ա­ւո­րու­մից յե­տոյ)։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 25։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր։ Ս­տո­րին­ եւ­ ա­ջա­կող­մե­ան­ ­լու­սան­ցք­նե­րը ­կար­կա­տո­ւած­ եւ ­հա­մա­պա­տաս­խա­նե­ցո­ւած­ Ա­ եւ Բ ­ձե­ռագ­րե­րի ­չա­փե­րին։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

— 18­9աբ­ Այս­ ինչ­ է­ ի ­Լուծ­մունս Բ­նա­բա­նին ­Պոր­փիւ­րի — [Ն­]ախ­ ե­լոյրն...­ Եւ­ այլ ­սոյն­պի­սիք։­ Այս­քան­ ի բ­նա­բան­ս ­Պոր­փիւ­րի։

— 189բ—9­2ա­ Իս­կ ­Մեկ­նիչ­ն ­Դաւ­թի ­փի­լի­սո­փա­ Ա­նյաղթ — Ա. ­Վեր­լու­ծու­թիւն, ­պա­րագ­րու­թիւն...­ ԻԹ. Քսան­ եւ Թ ­ճառ. ­Պա­տա­հումն ­նո­ւազ­ է­ եւ տ­կար...

1. 192բ—206բ Գ­րի­գո­րի­ ե­ռա­մե­ծի ­քաջ հ­ռե­տո­րի­ եւ­ ա­նյաղթ ­փի­լի­սո­փայի­ ի­մաս­տայեղ­ ան­ձին­ եւ ­քաչ գիտ­նա­կա­նի,­ ա­շա­կեր­տի Յով­հան­նու, ­Հա­մա­ռաւտ տե­սու­թիւն­ եւ ­լու­ծումն դ­ժո­ւա­րի­մաց ­բա­նիցն ­Պոր­փիւ­րի,­ ի խնդ­րոյ­ ո­ման­ց ­նո­րին­ ա­շա­կեր­տաց ­բա­նի խնդ­րո­ղաց, ­զոր­ եւ­ ինքն­ իւ­րայովքն ­հաս­ցէ­ իւ­րոյն բաղ­ձա­նաց­ յա­ռա­տա­ձիր շ­նոր­հաց.­ ա­մէն

ա. 192բ—4բ ­[Ե]­լոյր — Ելն ­գոլ լ­սի։ ­Դար­ձե­ալ­ է­ եւ ­գոյ­ ընդ­հան­րա­կան­...

բ. 194բ—6ա Յա­ղագս ­սե­ռի — ­Զի՞նչ ­ցու­ցա­նէ սեռն։­ Ա­նուն ­սե­ռին ­չորս­ իր ն­շա­նա­կէ...

գ. 19­6ա—8ա Յա­ղագս ­տե­սա­կի — ­Տե­սակ ­կո­չի, նախ՝ ­զի ­տե­սա­նե­լի­ է...

դ. 19­8ա—9բ ­Վաս­ն­ ան­հա­տի — ­Հարց.­ Որ­պէս­ է­ ան­հատն­ ան­տուն­ եւ­ ե­զե­րե­ալ։­ Ան­հատն­ ան­հուն­ ա­սէ Դ ­կեր­պիւ...­

ե. 199բ—20­1ա Յա­ղագս ­տար­բե­րու­թե­ան­ — Ա­նուն ­տար­բե­րու­թե­ան­ս­ ի ­գոր­ծոյն­ է...

զ. 20­1աբ Յա­ղագս­ յատ­կի — Ի ­բա­զում­ իրս ­պի­տա­նի­ է­ յա­տուկն...­

է. 201բ—3ա Յա­ղագս ­պա­տահ­ման­ — Ա­նուն ­պա­տա­հումն ­նախ ն­շա­նա­կէ ­հան­դի­պի...­

ը. 20­3ա—6բ Յա­ղագս ­հա­սա­րա­կու­թե­նէ­ եւ ­զա­նա­զա­նու­թե­նէ — ­Մին­չեւ ­ցայս ­շա­րագ­րե­ալդ ն­շա­նա­կու­թիւն­ Ե ­ձայ­նիցդ­ ե­ցոյց...­ Այլ ­պա­տա­հումն ­խառ­նին­ ա­ռա­ւել­ եւ ­նո­ւազ­ եւ­ ի ­վերջքն։

2. 206բ—47բ ­Նո­րին Գ­րի­գո­րի ­Լու­ծումն ­հա­մա­ռաւտ­ ի ­Տե­սու­թիւն ­Դաւ­թին­

ա. 206բ—8ա­ Ա. — [Դ­]աւ­թի։ ­Լուծ­մունք։ ­Հո­լով­ է, ­զի­ ի ն­մա­նէ ­բան­քն­ առ ­մեզ ­հո­լո­վի...

բ. 20­8ա—9ա Բ.­ Երկ­րորդ — Պ­րակք։ ­Լուծ­մունք. Գործք,­ որ­պէս­ ա­սի պ­րակք­ Ա­ռա­քե­լոց...

գ. 20­9ա—10բ Գ.­ Եր­րորդ պ­րաք — ­Հարց. ­Զի՞նչ պի­տա­նա­ցու։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Ե­րեք ­դէմք­ ու­նի...

դ. 210բ—1ա Դ. ­Չոր­րորդ ­ճառն — ­Հարց.­ Ըն­դէ՞ր­ ա­սէ­ ա­ռա­ջի­կա... ­Պա­տաս­խա­նի.­ Որ­ ա­ռա­ջին­ ի ­շա­րագ­րե­ալս­ն...­

ե. 21­1ա—2բ­ Ե. ­Նա­խեր­գա­նի — ­Հարց. ­Զի՞նչ­ է խոր­հուրդ ­նա­խեր­գա­նի։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Վեց­ են­ ա­սա­ցեալ...

զ. 212բ—4բ Զ. ­Վեց ­ճառ — ­Տե­սու­թիւն։­ Որ­ իւրն­ է­ ա­ռան­ձինն՝ պ­րակք­ ա­սէ,­ եւ­ այ­լոյ ­բա­նի՝ ­մեկ­նիչդ ­տե­սու­թիւն­ ա­սէ...­

է. 214բ—5բ­ Է.­ Եւթ­նե­րորդ ­ճառ — Աղ­բիւր ­հաս­տա­տու­թե­ան­։ ­Լուծ­մունք. ­Պարզ­ է­ եւ ­պաղ ­ջուր­ աղ­բե­րի...­

ը. 215բ—6բ­ Ը.­ Ու­թե­րորդ ­ճառ — ­Նախ­քան­ զ­բա­զումս,­ որ­ ի ­տե­սու­թիւնն­ Աս­տու­ծոյ­ է­ եւ­ ի ­բա­զում նիւթս ­տե­սա­նի...

թ. 216բ—7ա Թ.­ Ին­նե­րորդ ­ճառ — ­Բան­. ­Հան­դի­սա­սէր։ ­Լուծ­մունք.­ Ի­մաս­տա­սէրն­ որ մ­տաւքն­ աշ­խա­տի...

ժ. 21­7ա—8բ Ժ. ­Տաս­նե­րորդ ­ճառ — Այս գլ­խա­ւո­րէ ­զա­մե­նայն ­նա­խեր­գան­ն ­Պոր­փիւ­րի...

­ժա. 218բ—9բ ­ԺԱ. ­Մե­տա­սան­ ­ճառ — Ս­կիզ­բն­ Աս­տու­ծով­ յա­ղագս ­սե­ռի։ ­Լուծ­մունք.­ Այս­ է ս­կիզ­բն գրոցս...

ժբ. 219բ—20բ ԺԲ. ­Ճառ ԺԲ — ­Զե­թէն­ ոչ խնդ­րէ։ Նախ՝ ­զի ­խոս­տա­ցաւ խնդ­րել...

ժգ. 220բ—2ա ԺԳ. ­Ճառ­ ե­րեք­տա­սա­նե­րորդ — Յա­ռա­ջին ­ճա­ռիդ ­խոս­տա­ցաւ­ ա­ռա­քի­նու­թիւն։­ Ողջն­ եւ ­կա­տա­րե­ալն­ է­ ա­մե­նայն ­մա­սամբ ­հո­գե­կա­նին...

ժդ. 22­2ա—3ա ԺԴ. ­Ճառ ­չո­րեք­տա­սա­նե­րորդ — Հարց. ­Զի՞նչ­ է ­հա­կա­ռակ ճշ­մար­տու­թե­ան­։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Սուտն՝­ որ­պէս ­չարն ­բա­րոյն­ է ­հա­կա­ռակ...

­ժե. 22­3ա—4ա ­ԺԵ. ­Ճառ ­ԺԵ — Յա­ղագս ­տե­սա­կի։ Վաս­ն Դ ­պատ­ճա­ռի զ­տե­սակ­ ընդ­ ­սե­ռի­ եդ...

ժզ. 22­4ա—5բ ԺԶ. ­Ճառ ԺԶ — ­Բան­. ­Քա­ռա­կա­բար։ ­Լուծ­մունք. ­Չորս. Բ ­սեռ­ եւ Բ ­տե­սակ...

­ժէ. 225բ—6բ ­ԺԷ. ­Ճառ ­ԺԷ — ­Հարց. ­Զի՞նչ­ է­ այս­պէս­ եւ­ ըս­տ­ այսմ­ օ­րի­նա­կի։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Է պղա­տո­նա­կան­ ­բառ...

­ժը. 226բ—8բ ­ԺԸ. ­Ճառ ­ԺԸ — Ա­րիս­տո­տել Ս­տա­գի­րա­ցի­ էր­ ի ­Քամ­շիթ ­գա­ւա­ռէ,­ որ­պէս ­Դա­ւիթ՝ ­Ներ­գի­նա­ցի...

ժթ. 228բ—9բ ԺԹ. ­Ճառ ԺԹ — Են­թա­կա։­ Որ­ ի ­ներ­քոյ ­կա...­

ի. 229բ—3­1ա­ Ի. ­Ճառ­ Ի — Յա­ղագս ­տար­բե­րու­թե­ան­։ ­Բան­. ­Վեր­լու­ծու­թիւն։ ­Լուծ­մունք. ­Մեկ­նու­թիւն...­

ի­ա. 23­1ա—2բ­ Ի­Ա. ­Ճառ­ Ի­Ա — ­Բան­.­ Է­ա­կաց։ ­Լուծ­մունք. Զ­տար­բե­րու­թիւնն­ ա­սէ...­

իբ. 232բ—3բ­ ԻԲ. ­Ճառ­ ԻԲ — ­Բաղ­կա­ցա­կան­ եւ բա­ժա­նա­կան­ ­տար­բե­րու­թիւնքն Գ ­կեր­պիւ ­զա­նա­զա­նին...­

իգ. 233բ—4ա­ ԻԳ. ­Ճառ­ ԻԳ — Ստորոգու­թիւն­ է Դաւ­թի, ­նախ զ­հա­կա­ռա­կին ­բան­ն ­լու­ծա­նէ...­

իդ. 23­4ա—6ա­ ԻԴ. ­Ճառ­ ԻԴ — ­Բան­.­ Ի­րո­ղու­թիւն։ Լուծ­մունք.­ Իր ­կամ ­գործ...­

ի­ե. 23­6ա—7բ­ Ի­Ե. ­Ճառ­ Ի­Ե — ­Բան­. ­Փոր­ձե­ցայց։ Լուծ­մունք. ­Պատ­րաս­տին...­

իզ. 237բ—8ա­ ԻԶ. ­Ճառ­ ԻԶ — ­Հարց. ­Սահ­ման­՝ զբնու­թիւնն­ յայտ­նէ­...

ի­է. 23­8աբ­ Ի­Է. ­Ճառ­ Ի­Է — ­Բան­. Զ­ ընդ­ ­սե­ռիւ­ ա­սէ,­ այ­սինքն՝­ ի ­մի­ եւ­ ի ­նոյն ­սեռն...­

իը. 23­9ա—4­1ա­ ԻԸ. ­Ճառ­ ԻԸ — Յատ­կի։ Յա­տուկն­ առ­ ա­մե­նայն­ ինչ ­պի­տա­նի­ է...­

իթ. 24­1ա—4բ­ ԻԹ. ­Ճառ­ ԻԹ — ­Բան­. ­Վեր­ջին­ եւ նուազ­ եւ տ­կար։ ­Լուծ­մունք.­ Ե­րեք ­սահ­ման­ք ­ցու­ցա­նեն զայս...։ 244բ—7ա Յա­ղագս ­հան­րա­կա­նաց ­սե­ռից­ եւ տար­բե­րու­թե­ան­ց – ­Լուծ­մունք. ­Սեռ ­կո­չէ ­զԵ ­ձայնքս... Հարց. ­Վաս­ն­ է՞ր ­Պոր­փիւր զ///[«կեր­պա­րան­ն­ ի ­տար­բերն­ ա­սաց... ­զոր ­Պոր­փիւր Գ ­զա­նա­զա­նու­թիւն­ ա­սէ­ այս։­ Այս­քան­ առ­ այս». ­ձեռ. 1648, 24­1ա]։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

199բ (ԺԷ դ. ­նօտր­գիր, ­հա­ւա­նա­բար ­վե­րա­նո­րո­գո­ղի) ­Նո­ւաս­տ ­բա­նի ­պաշ­տե­ակ ­զԱ­թա­նաս յի­շել­ ա­ղա­չեմ։

624

­Պ Ե Տ ­Ր Ո Ս  Կ. Պ 0 Լ ­Ս Ե ­Ց Ի  ­

Լ Ո Ւ Ծ ­Մ Ո Ւ Ն Ք   ­ Մ Ե Կ ­Ն Ա ­Կ Ա Ն Ք

­Շ Ա ­Ր Ա ­Կ Ա Ն   Կ Ո ­Չ Ե ­Ց Ե ­Ա Լ   Գ Ր ­Ք Ո Յ Ն

Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս

ՌՄ­ԼԷ — 1788

Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ Մկր­տի՞չ վրդ.։

­ԹԵՐԹ՝ 121. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—2բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×1­+Ա—Ժ×12։ ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ «1783» ­լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20,8×16,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 23—24։ ­ԿԱԶՄ՝ ­կա­պոյտ ­բազ­մա­գու­նի ­ծաղ­կա­թուղթ,­ ան­կիւն­ներն­ ու ­թի­կուն­քը՝ ­սեւ­ եւ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, ­լո­սան­ցա­կո­ղերն կարմ­իր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+2, ­թուղթ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր, ­թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը՝ ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­կազ­մի ­թուղթն­ ու­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

– 2բ­ Է. ­Լուծ­մունք ­Մեկ­նա­կան­ք ­Շա­րա­կան­ ­կո­չե­ցե­ալ գր­գոյն՝ ­Հայոց­ ե­կե­ղե­ցա­կան­ եր­գա­բա­նին,­ ա­րա­րե­ալ­ ի ­Պետ­րո­սէ ­վար­դա­պե­տէ ­Կոս­դան­դ­նու­պօլ­սեց­ւոյ՝­ ա­շա­կեր­տի ­տե­առն Յօ­հան­նու­ եւ Յա­կո­բայ պատ­րի­ար­գաց ­Կոս­տան­դ­նու­պօլ­սոյ.­ Ի ­փառս ­մարմ­նա­ցե­լոյն Ք­րիս­տո­սի­ եւ­ ի ­պա­տիւ­ ա­մէ­նօրհ­նե­ալ ­մօրն ­նո­րին­ ե­րա­նե­ցե­ալ­ եւ ­փա­ռա­ւո­րե­ալ ­կու­սին ­Մա­րի­ա­մու­ Աս­տո­ւա­ծած­նին,­ եւ­ ի յօ­գուտ­ ազ­գին ­մե­րազ­նե­այ Հայոց

ա. ­3ա —24բ ­Լուծ­մունք ­Մեկ­նա­կան­ք ­Շա­րա­կա­նի­ եր­գա­րա­նին։ 0գ­նե­ա, Հո­գի ­Սուրբ­ Աս­տո­ւած։ Գ­լուխ­ ա­ռա­ջին։ ­Վաս­ն ծնն­դե­ան­ ե­րա­նու­հի ­Կու­սին­ ի Յո­վա­կի­մայ­ եւ յԱն­նայէ — ­Բան­.­ Եր­գե­ցէք­ որ­դիք ­Սիօ­նի­ երգ նոր­ ի ծնն­դե­ան­ ­մօր ­Տե­առն։ ­Լուծ­մունք.­ Երգն­ է­ ա­ռակ­ ինչ ­ձայ­նա­ւոր...

Գ­րի­չը ­թիւ­րի­մա­ցա­բար 13բ­—ի­ բ­նա­գի­րը կրկ­նել­ է   14բ­—ո­ւմ­ եւ­ ա­պա ­ծա­նօ­թագ­րել՝ 1­4ա «Զայս ­դէ­մի 22­ ե­րե­սին ներ­քի ­լու­սան­ցն գ­րիւ լ­ցաք­ ի ­մո­ռաց­մա­նէ,­ ու­րեմն ­սո­րա յետքն կր­կին­ աշ­խա­տե­ալ գ­րե­ցաք, ­զոր ­թէ ­կա­միս՝­ ի ­կազ­մե­լոյ ­ժա­մա­նակն ­զայս­ ե­րեսքն ­մի­մե­ան­ց ­փա­կոյ, ­զի ­լի­ցին­ ան­հետ։­ Ողջ ­լեր»։

բ. 24բ—4­6ա Յա­ղագս Յօ­վա­կի­մայ­ եւ­ Ան­նայի՝ ծնո­ղաց ­սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծած­նին։ Գ­լուխ­ երկ­րորդ — Բան­.­ Որ ­նա­խի­մաց­ ի­մաս­տու­թե­ամբ տ­նօ­րի­նե­ցեր զ­խոր­հուրդ ­սուրբ­ ե­կե­ղեց­ւոյ... ­Լուծ­մունք.­ Աս­տո­ւած­ ի­ յա­ւի­տե­նից ­նա­խա­սահ­մա­նե­ալն­ էր զ­խոր­հուրդն...

գ. 4­6ա—62բ Գ­լուխ Գ. Յա­ղագս­ Ա­ւե­տե­աց։ Մասն­ ա­ռա­ջին — ­Բան­. ­Խոր­հուրդն­ ան­ճառ ­ծած­կե­ալն­ յազ­գաց­ եւ­ յա­ւի­տե­նից,­ յայտ­նե­ցաւ­ իջ­մամբ հ­րեշ­տա­կա­պե­տին... ­Լուծ­մունք. ­Գի­տե­լի­ է, ­զի­ ընդ­հա­նուր ­լի­նե­լու­թիւնք­ է­ա­կաց ­թէ­պէտ­ են ս­քան­չե­լիք...

դ. 62բ—8բ Գ­լուխ­ Ե­—ե­րորդ­ եւ ­մաս­ն­ ա­ռա­ջին — ­Բան­.­ Ու­րա­խա­ցիր, սր­բու­հի, ­Գաբ­րի­է­լի­ ա­ւե­տեօք... Լուծ­մունք.­ Ո­ման­ք­ ոչ ­գի­տե­լով զ­դի­տա­ւո­րու­թիւնն ­մե­րոյս­ ե­կե­ղեց­ւոյ, տ­գի­տու­թե­ամբ զր­պար­տեն զմեզ...­

ե. 68բ—7­1ա Գ­լուխ ­վե­ցե­րորդ — ­Բան­. ­Խոր­հուրդ մեծ­ եւ ս­քան­չե­լի... ­Լուծ­մունք.­ Ի­ յա­ւի­տե­նից­ ոչ­ ոք­ եր­բէք ­լո­ւե­ալ­ էր­ այս­պի­սի ­մեծ­ եւ ս­քան­չե­լի ­խոր­հուրդ...

զ. 7­1ա—3ա Գ­լուխ­ եօթ­նե­րորդ — ­Բան­.­ Այ­սօր Բան­ն­ ի ­Հօ­րէ­ ան­մեկ­նե­լի­ եւ­ ան­ճա­ռե­լի ­խոր­հուր­դով... Լուծ­մունք.­ Այ­սինքն՝ Բան­ն­ Աս­տո­ւած,­ որ­ յա­ւի­տե­նից­ ընդ­ ­Հօր­ էր...­

է. 7­3ա—5բ Գ­լուխ­ ու­թե­րորդ — ­Բան­.­ Է­ա­կից ­Հօր­ եւ ­Հոգ­ւոյն... ­Լուծ­մունք.­ Որ­պԷս ­Հայր­ եւ ­Հո­գին ­Սուրբ­ է­ էու­թիւն­ ան­ս­կիզ­բն...­

ը. 75բ—8­0ա Գ­լուխ Թ­—ե­րորդ։ ­Վե­ցե­րորդ­ ա­ւուրն Ծնն­դե­ան­ն­ Ա ­տան­ ա­սէ — ­Բան­.­ Անս­կզ­բ­նա­կան­ ­փա­ռաց ­Քոց ­տո­ւօղ... ­Լուծ­մունք.­ Այ­սինքն՝­ այ­սօր­ ի ­մեզ­ այն­պի­սի ­մեծ հ­րա­շա­գոր­ծու­թիւն­ իմն­ ե­ղեւ...

թ. 8­0ա—3բ Գ­լուխ Ժ­—ե­րորդ։ ­Վաս­ն Քա­ռաս­նօ­րե­այ ­գալս­տե­ան­ն­ ի ­տա­ճարն... — ­Բան­. ­Մարմ­նա­ցեալդ­ ի ­Կու­սէն... ­Լուծ­մունք.­ Ե­կիր ­կա­տա­րել ­զօ­րէնս...

Ժ. 83բ—9­0ա Գ­լուխ ­մե­տա­սա­նե­րորդ։ Սր­բոյն­ Ան­տօ­նի — ­Բան­.­ Որ ­գե­րա­զան­ցե­ալ գ­տար­ ա­ռա­ւել ­քան­ զ­բ­նու­թիւն... ­Լուծ­մունք. ­Լօ­թե­րա­կան­քն­ ա­սեն, ­թէ.­ Աս­տո­ւած զ­մարդն­ ի ս­կզ­բա­նէ ­մարդ ս­տեղ­ծե­աց...

­ժա. 9­0ա—2բ Գ­լուխ­ եր­կո­տա­սա­նե­րորդ։ Սր­բոյն Թէ­ո­դո­սի ­թա­գա­ւո­րին — ­Բան­.­ Որ զ­հո­գե­ւոր ­թա­գա­ւո­րու­թե­ան­դ ­Քոց ­զօ­րի­նակ ­ցու­ցեր... ­Լուծ­մունք. ­Մար­գա­րէն ­Դա­ւիթ գ­րէ­ ի ­Սաղ­մո­սին.­ Աս­տո­ւած ­թա­գա­ւոր մեր...

ժբ. 92բ—5բ Գ­լուխ­ ե­րեք­տա­սա­նե­րորդ։ Յա­ղագս ­Դաւ­թի ­մար­գա­րէ­ին­ եւ Յա­կո­բայ­ ար­դա­րոյն ­Տե­առ­նեղ­բօրն — ­Բան­. Յա­ղօ­թող գ­տաւ յօրհ­նա­բա­նու­թիւնս... ­Լուծ­մունք. ­Սուրբ ­մար­գա­րէն ­Դա­ւիթ ­ներշ­նչ­մամբ ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ...

ժգ. 95բ—7ա Յա­ղագս սր­բոյն Ս­տե­փան­նո­սի Նա­խա­սար­կա­ւա­գին­ եւ­ ա­ռա­ջին ­մար­տի­րո­սին։ Գլուխ չո­րեք­տա­սա­նե­րորդ — ­Բան­. ­Նա­հա­տակ ­բա­րի Քրիս­տո­սի­ ե­ղեր... ­Լուծ­մունք. ­Նա­հա­տակ ­կո­չի­ այն,­ որ­ ան­փոյթ­ ե­ղե­ալ զ­մահ­ւա­նէ...

ժդ. 97բ—10­2ա Յա­ղագս գլ­խա­ւոր­ ա­ռա­քե­լոցն Պետ­րո­սի­ եւ ­Պօ­ղո­սի։ Գ­լուխ հն­գե­տա­սա­նե­րորդ — Բան­. Ցն­ծայ­ այ­սօր­ ե­կե­ղե­ցի­ Աս­տու­ծոյ... ­Լուծ­մունք.­ Ե­կե­ղե­ցին Ք­րիս­տո­սի զ­դա­ւա­նու­թիւնն­ ուղ­ղա­փառ ­հա­ւա­տոյ­ է­առ­ ի սր­բոյն ­Պետ­րո­սէ...

­ժե. 10­2ա—­7ա Յա­ղագս­ Որ­դոցն­ Ո­րոտ­ման­ Յա­կո­բայ­ եւ Յով­հան­նու­ ա­ռա­քե­լոցն — ­Բան­.­ Որ­ էն յէ­ու­թե­ան­ Որ­դի ­միշ­տ յԷ­էն... ­Լուծ­մունք.­ Ի ­գիրս­ Ե­լից­ Աս­տո­ւած հ­րա­ման­ ա­րար ­Մով­սի­սի­ եր­թալ­ առ ­փա­րա­ւօն...

ժզ. 10­7ա—1­0ա Յա­ղագս ­հա­մօ­րէն­ ա­ռա­քե­լոց­ երկ­տա­սա­նից­ եւ­ եօ­թա­նաս­նից­ ա­շա­կեր­տաց։ Գ­լուխ ԺԷ — ­Բան­.­ Ե­րա­նե­լի ­սուրբ­ ա­ռա­քե­ալք հ­րա­ւի­րե­ալք­ ի սկզ­բա­նէ... ­Լուծ­մունք.­ Ե­րե­ւի ­թէ սր­բա­զան­ ա­ռա­քեալքն զ­վարցս ­հա­ւա­տոյ­ ոչ­ ու­նին...

­ԺԷ. 11­0ա—9բ ­Դար­ձե­ալ Յա­ղագս­ եր­կո­տա­սան­ ա­ռա­քե­լոց։ Գ­լուխ ­ԺԸ — ­Բան­.­ Ի­ յան­սահ­ման­ ­ծո­վէն ­Հօր գ­թու­թե­ան­ց բղխ­մունք... [­Լուծ­մունք].­ Աս­տո­ւած ­գո­լով բ­նա­կան­ Ա­րա­րիչ...

­ժը. 119բ—21բ Յա­ղագս­ եօ­թա­նա­սուն­ ա­շա­կեր­տացն Ք­րիս­տո­սի։ Գ­լուխ ԺԹ։ ­Ծա­նու­ցում — ­Գի­տե­լի­ է, ­զի ­բաց­ ի յեր­կո­տա­սան­ ա­ռա­քե­լոցն, ­գոյին­ եւս ՀԲ­ ա­շա­կերտք Ք­րիս­տո­սի... ­զի ­հուն­ւարն­ ընդ­ ան­հու­նոյն­ ոչ կա­րէ ­չա­փակ­ցիլ,­ այլ­ որ­պէս ­նաւքն­ ի յ­[ը]ն­թացս ­ծո­վու զ­կ­նի­ իւր /// (շար. ­թա­փո­ւած)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒԹՅԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

­1ա Մկր­տիչ ­վար­դա­պե­տին,­ որ­ է ս­պա­սա­ւոր Սուրբ ­Գէ­որ­գա ­Դե­ւոց­կու­ ա­սա­ցե­ալ թ­վին ՌՄ­ԼԷ (1788), ­մար­տի ԺԳ (13),­ որ­ ի ­Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

­1ա (ԺԸ դ.) ­Մար­տի­ ապջ­րային Գ­րի­գոր։

1ա (ԺԸ դ.)­ Այս­ ե­ղեւ­ ի ­մեծն ­Պօ­լիս։ ­Ղու­կաս ­վար­դա­պետ

625

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

­ԺԷ — XVII

Գ­ՐԻՉ՝ ­Խա­չա­տուր­ աբղյ. (վրդ.)։

­ԹԵՐԹ՝ 150. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×1­+Ա—Թ×12 ­(Ը 4)+1×5­+Ա­—Է­×8 (Բ ­չիք,­ Է 4)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20,2×14,2։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (2ա—10­4ա), ­բո­լոր­գիր (10­7ա—4­9ա), ­նօտր­գիր­ եւ ­բո­լոր­գիր (յա­ւե­լագ­րող­նե­րի՝ 1բ, 104բ—6բ, 149բ—50բ)։ ­ՏՈՂ՝ 17—25 (2ա—10­4ա), 21 (10­7ա—49ա), 17—20 ­(յա­ւե­լագ­րող­նե­րի)։ ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­կա­պոյտ կտաւ (մի­այն Բ ­փեղ­կը)։

 

 

 

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Ուր­բա­թա­գիրք։ ­ԺԷ դ.։ 1 ­(Ա­)+1 (Բ), ս­տա­ցո­ւած 2­—ա­կան­ ­կից ­թեր­թե­րի ­բա­ցու­մից։ ­Թուղթ, ­մի­ա­սիւն, ­բո­լոր­գիր, 18 ­տող։ ­Կար­դալ. ­Բաբ,­ Ագզ, ­Բէը «[Ա­նո­ւան­ք­ իշ­խա­նու­թիւն­ ու­նե­ցող հ­րեշ­տա­կաց —...] /// ­բազ­մու­թիւն ­կա­թին պա­հէ­ առ­[ատ­]ու­թե­ամբ,­ եւ­ որ ­կար­դան­ ­զա­նուն ­նո­րա՝­ ըշ­տե­մա­րան­ք­ ա­ճեն...­ եւ ­բազ­մե­ցեն­ ընդ­ Աբ­րայ­հա­մու­ եւ­ ընդ­ ­Սա­հա­կայ­ եւ­ ընդ­ Յա[­կո­բայ] ///»։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թիւ­նից ­գրադաշտը տեղ—տեղ ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­թա­նա­քի ­ճա­պա­ղում (37բ, 4­5ա, 49բ, 73բ), ­ծա­կո­ւած (2), ­­մի ­քա­նի ­թե­րեր կտ­րո­ւած ­հա­նուած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­2ա—13բ ­Լուծ­մունք դժ­վա­րի­մաց ­բա­նիցն սուրբ­ Ա­ւե­տա­րա­նին (Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք) — [­Հարց.] ­Գիրք ծ­նըն­դե­ան­ն Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Պատ­մու­թիւն ­կամ ս­կիզ­բն, ­կամ ­քե­րել, ­կամ ն­կա­րել­ որ­պէս ­գիր... ­Հարց. ­Վաս­ն­ օ­ձին պ­ղըն­ձի։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Զի­ որ­պէս ­սա­տա­նայ ­զօձն ­ծած­կոյթ­ ա­րար...­ եւ­ յաղ­թե­աց ­սա­տա­նայի։

Բ. 1­4ա—7­6ա Յա­ռա­ջա­բա­նու­թիւն­ եւ ­հա­ւա­քումն սր­բոց­ ա­ռա­քի­նու­թե­ան­ց,­ որ­ է ­քա­ղո­ւած՝ ­սահ­մա­նե­ալ ­հայ­րա­պե­տաց.­ ի ­Հին­ եւ ­Նոր կ­տա­կա­րա­նաց ­վաս­ն շա­հի­ եւ­ օգ­տու­թե­ան­ ­հա­ւա­տա­ցե­լոց­ ի Ք­րիս­տոս — Որ­պէս­ ա­սէ փր­կա­կան­ ­սուրբ­ Ա­ւե­տա­րա­նին, ­թէ. Ա­հա­ ա­մե­նայն­ ինչ ­մեք ­թո­ղաք­ եւ­ ե­կայք զ­կ­նի ­Քո,­ ա­սէ ­Պետ­րոս։ ­Բեր­նար­դոս­ ա­սէ­ ի ­վե­րա ­բա­նիս...­ Ոս­կի­բե­րան­ն­ ա­սէ, ­թէ. Լաւ­ է ­սա­կա­ւուց ­կա­րօ­տա­նալ, ­քան­ ա­ւե­լի­ ինչ­ ու­նել։

­Չու­նի ­ներ­քին ­բա­ժա­նում։ ­Լայ­նօ­րէն­ ընդ­գր­կո­ւած­ է նաեւ «Բան­ք­ ի­մաս­տա­սի­րաց»­—ը։

Գ. 76բ—9­4ա [­Բան­ք ­զա­նա­զան­ք]

1. 76բ—7բ ­Տի­րա­նայ ­Հայոց ­վար­դա­պե­տի ­Պա­տաս­խա­նի ­հարց­ման­ց ­թա­գա­ւո­րացն­ Ա­ղո­ւա­նից­ Ատր­ներ­սե­հի­ եւ ­Փի­պէ­ի — ­Մեք,­ ա­սէ ­կինն,­ եր­կիր ­պա­գա­նեմք­ ի ­լե­առն...

2. 77բ ­Քան­՞ի­ է ­վար­դա­պե­տու­թե­ան­ ե­ղա­նակ — ­Չորս.­ այ­սինքն՝ ­սահ­մա­նա­կան­...

3. 77բ—9ա ­Հո­ղօրհ­նէք ­մե­ռե­լի — ­Սար­կա­ւագն.­ Եւ­ եւս ­խա­ղա­ղու­թե­ան­։ ­Քա­հա­նայն.­ Աւրհ­նու­թիւն­ եւ փառք։­ Աւրհ­նե­ա, ­Տէր­ ո­ղոր­մու­թե­ամբ ­քո...

4. 7­9աբ ­Հարց. ­Վաս­ն­ էր բ­նա­կե­ցաւ­ ի ­Նա­զա­րէթ — ­Պա­տաս­խա­նի. ­Չորս­ է­ ի­մա­նալ ­պատ­ճառն...

5. 79բ—80բ Յա­ղագս ­բա­ժան­ման­ ս­տեղ­ծո­ւա­ծոց։­ Ալ­բերտ­ երկ­րորդ գ­լուխ — ­Դար­ձե­ալ ­բա­ժա­նի­ աշ­խարհս­ ե­ռա­կի...

6. 80բ—1ա­ Եւ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի ծ­նունդն­ էր­ այս­պէս — ­Պա­տաս­խա­նի.­ Ե­րեք­ եւ ­կայ­ ի ­սուրբ ­գիրս...

7. 8­1ա—4ա [­Պատ­մու­թիւնք­ ա­ռա­կա­ւորք]­

ա. 8­1ա—2ա ­Քան­զի­ ա­սի­ ի ­վարս ­նո­րին, ­թէ. Սուրբն ­Դօ­մե­նի­կոս­ եր­բեմն­ ա­ղօ­թէր յե­կե­ղե­ցին...

բ. 82բ—3ա ­Զի­ ա­սեն, ­թէ. Թա­գա­ւոր­ ոմն­ ու­նէր դուս­տր...

գ. 83բ ­Քա­հա­նայ ­մի ­պա­տա­րագ ­մա­տու­ցա­նէր...

դ. 83բ—4ա­ Ի ֆ­ռան­կաց ­սո­վո­րու­թիւն­ է,­ որ Ծննդե­ան­ ­գի­շերն Գ ­պա­տա­րագ ­մա­տու­ցա­նեն...

8. 84բ ­Լե­ւո­նի Հ­ռո­մայ ­Հայ­րա­պե­տին — Եւ­ արդ, խ­մորն­ ոչ­ է ­հաց ­կեն­դա­նա­կան­...

9. 84բ—9ա ­Թուղթ­ Ա­րա­մայ, ­զոր գ­րե­աց ­պա­տաս­խա­նի­ Ա­տո­մայ­ Ան­ձա­ւա­ցե­աց­ իշ­խա­նի­ ի ­սակս պէս—պէս ­հարց­ման­ց (քա­ղուա­ծոյ) — Եւ­ ըս­տ ­հար­ցաքն­նու­թե­ան­ ա­ռա­քե­լա­կան­ ­բա­նին, ­զոր յի­շա­տա­կե­ալ­ է­իք...

10. 8­9ա—92բ ­Բար­սե­ղի ­Կե­սա­րա­ցուն­ ա­սա­ցե­ալ­ Յա­ղագս­ Ը­ ե­րա­նու­թե­ան­ — Արդ,­ աղ­քա­տու­թիւն ­հո­գոյն­ ա­ռե­ալ ­լի­նի­ աս­տ...

11. 92բ ­Հարց­ ա­ղօթքն ­զոր­ ու­սոյց Յով­հա­նէս­ ա­շա­կեր­տացն­ իւ­րոց­ այս­ էր — ­Հայր ­սուրբ,­ ու­սոյ ­մեզ զբան­ ­քոյ...

12. 9­3աբ 0րհ­նու­թիւնք — Ա­ղա­չեմ զ­քեզ, ­Տէր ­բա­րե­րար­ եւ­ ա­մէ­նո­ղորմ, ­բա­րե­խօ­սու­թե­ամբ...

13. 93բ—4ա ­[Ա­նո­ւան­ք ԲԺ­—ան­ ­վար­դա­պե­տաց] — Ա. ­Սուրբն ­Դի­ո­նէ­սի­ոս յոյժ ­գիտ­նա­կան­... ԺԲ. ­Փոքր Կիւ­րեղ­ Ա­ղէք­սան­դ­րա­ցին...

14. 94բ—102բ [­Պատ­մու­թիւնք­ ա­ռա­կա­ւորք]­

ա. 94բ—5բ [Յ­]աշ­խարհն­ Իս­պա­հա­նու­ այր ­մի­ ոչ­ ու­նե­լով ­զա­ւակ...

բ. 95բ—6բ­ Այր ոմն­ աղ­քատ­ ոչ­ ու­նե­լով­ որ­դի...

գ. 96բ—7ա ­Թա­գա­ւոր ­մի­ ու­նէր­ որ­դի ­մի,­ եւ ­տե­սեալ ­ման­կան­ն ­զի ­մահն­ ոչ ­զոք խ­նայէր...­

ե. 9­7աբ ­Թա­գա­ւորն­ Ա­ղէկ­սան­դ­րոս ­հան­դի­պե­ցաւ­ ի ­մէջ­ ի­մաս­տա­սի­րաց...

զ. 97բ—8ա ­Կայր ­վան­ք ­մի ­կու­սա­նաց,­ որ ­բա­զում կ­րօ­նա­ւոր ­կու­սան­ ­կա­նայք ­կային...­

է. 9­8աբ­ Այր ­մի­ ինքն­ եւ ­կին­ իւր յոյժ­ ո­ղոր­մածք­ էին...­

ը. 98բ—9բ­ Ա­սի ­պատ­մու­թե­ան­ց, ­թէ­. Էին­ այր ­մի­ եւ ­կին ­մի ­բա­րի...

թ. 99բ—10­0ա­ Իշ­խան­ ոմն­ աղ­քա­տա­ցաւ­ եւ գ­նաց մօտ­ յամ­ծա­խօս­ն ­(ա­յս­պէս)...

ժ. 10­0աբ ­Մե­ծա­տուն­ ոմն­ ու­նէր Բ­ որ­դիս, յո­րոց մինն­ ի ­նո­ցա­նէ հ­րա­ժա­րե­ցաւ­ աշ­խար­հէ...

­ժա. 100բ—1բ­ Այր­ եւ ­կին­ ու­նէ­ին­ որ­դի ­մի,­ եւ­ ե­ղեւ կ­րօ­նա­ւոր...

ժբ. 101բ—2ա Հ­ռոմ ­տա­նու­տէր ­մի ­կայր,­ ու­նէր շուն ­մի...

ժգ. 10­2աբ­ Ոմն­ ա­նա­պա­տա­ւոր ­կա­մե­ցաւ­ եր­թալ­ Ե­րու­սա­ղէմ...

15. 10­3ա—4ա [­Դե­ղա­գիրք]­ Ա­տա­մի — Ա­տամն­ որ ­ցա­ւի,­ ա­ւե­լու­կի ­տակն ­քա­ցա­խով­ ե­փէ...

18 ­դե­ղա­տոմս՝­ ա­կան­ջա­ցա­ւի,­ աչ­քա­ցա­ւի,­ ա­տամ­նա­ցա­ւի, բլ­ղա­մի, ­խո­ցի, կր­ծա­ցա­ւի, ­ձայ­նի, ­մազ չ­բու­սա­նե­լոյ, ­մազ ներ­կե­լոյ (103բ), մ­կան­ ­ժո­ղով­ման­, ս­ն­կան­, ­քա­մոյ, ք­թի­ ա­րեան­, ­քո­սի։ ­Նաեւ՝ ­գիր ­գո­ղի (10­4ա)։

Գ. 10­7ա—22բ Յի­շա­տակ սր­բոց ­հայ­րա­պե­տացն,­ որք ­ժո­ղո­վե­ցան­ ի ­Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս ընդ­դէմ ­հո­գէ­մար­տին ­Մա­կեն­դո­նի. Բ (=Կ­)իւ­րեղ­ Ե­րու­սա­ղէ­մայ...­ եւ ­սուրբն Յո­հան­նէս­ եւ­ այլ ­մեծ­ եւ ­փոքր­ ե­պիս­կո­պո­սունք։­ Ե­րա­նե­լոյն ­Պօ­ղո­սի ­սուրբ ­վար­դա­պե­տի­ ի­մաս­տա­սի­րի ­Մա­րոօ­նու (= ­Տա­րօ­նաց­ւոյ)­ ա­սա­ցե­ալ­ ընդ­դէմ ­ժո­ղո­վոյն ­Քաղ­կե­դո­նի — Աս­տո­ւա­ծային­ եւ ­մեծն­ ա­ռա­քե­լոց ­Պաւ­ղոս գ­րէ­ առ ­Կորն­թա­ցիս­ն,­ ա­սե­լով. ­Զի­մաս­տու­թիւն ­խօ­սիմք­ ընդ­ ­կա­տա­րե­ալսդ...­ Այս­ ե­ղեւ­ ի ԶՃ­ եւ յ­ՀԱ (1222) ­թը­ւին­ ի ­փառս Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյ մե­րոյ։

Դ. 12­3ա—4­9ա [Յի­շա­տակ ­Վե­ցօ­րե­այ­ ա­րար­չու­թե­ան­ն­ Աս­տու­ծոյ]­

ա. 12­3ա—27բ Ս­կիզ­բն­ ա­րար­չու­թե­ան­ Աս­տու­ծոյ, յո­րում­ ա­ւուր­ ա­րար­ Աս­տո­ւած ­զեր­կին­ եւ ­զեր­կիր։­ Որ­պէս­ ա­սէ ­Մով­սէս. Ի ս­կզ­բա­նէ­ ա­րար­ Աս­տո­ւած ­զեր­կին ­վե­րին­ եւ ­զեր­կիրս ­ներ­քին — Իս­կ ­Հայր ­Բան­ Որ­դի­ է, ­Հո­գին­ Աս­տո­ւած ­նախ ­զեր­կինն ­վե­րին ­հիմն դ­նէ...

բ. 127բ—9բ ­[Ի] ս­մին­ ա­ւուր յի­շա­տակ­ երկ­րորդ­ ա­ւուր­ ա­րար­չու­թե­ան­ն­ Աս­տու­ծոյ, յո­րում­ ա­ւուր­ ա­սաց­ Աս­տո­ւած, ­թէ­. Ե­ղի­ցի ­հաս­տա­տու­թիւն­ ի ­մէջ հ­րոցդ­ եւ ­ջուրցդ­ եւ­ ե­ղեւ­ այն­պէս — Յերկ­րոր­դումն­ ա­ւուր ­բա­ժա­նե­աց­ եւ ­փե­ռեկ­տե­աց­ Աս­տո­ւած զ­բազ­մու­թիւն ­ջուրցն...­

Այս­տեղ ­չու­նի՝ «...յի­շա­տակ­ եր­րորդ­ ա­ւուր­ ա­րար­չու­թեան­ն­ Աս­տու­ծոյ»։

գ. 129բ—33բ Յայսմ­ ա­ւուր ­գար­նա­նա­մուտ­ է­ եւ յի­շա­տակ ­չոր­րորդ­ ա­ւուր­ ա­րար­չու­թե­ան­ն­ Աս­տու­ծոյ, յո­րում­ ա­ւուր­ ա­սաց­ Աս­տո­ւած.­ Ե­ղի­ցին ­լու­սա­ւորք­ ի հաս­տա­տու­թիւնն­ երկ­նից... — ­Լոյս­ն ­հա­մաս­փիւռ,­ որ խ­զումն­ էր­ ի ­լու­սե­ղէն­ երկ­նիցն...

դ. 133բ—8բ Յայսմ­ ա­ւուր յի­շա­տակ ­հին­գե­րորդ­ ա­ւուր­ ա­րար­չու­թե­ան­ն­ Աս­տու­ծոյ, յո­րում­ ա­ւուր­ ա­սաց­ Աս­տո­ւած, ­թէ. ­Հան­ցեն ­ջուրք ­զե­ռունս շ­ն­չոց ­կեն­դա­նե­աց — Յետ ­զար­դա­րե­լոյն ­զեր­կիր ­ծա­ռօք...­

ե. 13­9ա—4­6ա Յայսմ­ ա­ւուր յի­շա­տակ ­վե­ցե­րորդ­ ա­ւուր­ ա­րար­չու­թե­ան­ Աս­տու­ծոյ, յո­րում­ ա­ւուր­ ա­սաց­ Աս­տո­ւած. ­Հա­նել ­շունչ ­կեն­դա­նի­ ա­մե­նայն­ երկ­րի — Փառք­ ա­մե­նա­զօր ­կա­մաց­ ա­րար­չու­թե­ան­ աս­տո­ւա­ծային,­ որ­ ի ­նը­ւաս­տա­գու­նիցն ս­կ­սե­ալ՝­ ի ­մե­ծա­գոյնս­ն­ ել­ ա­րար­չու­թե­ամբ...

զ. 14­6ա—9ա Յայսմ­ ա­ւուր յի­շա­տակ­ է­ Է­ ա­ւուր հան­գըս­տե­ան­ն­ Աս­տու­ծոյ — Յետ Զ­ ա­ւուրց­ ա­րար­չու­թե­ան­ յա­ւուր ­շա­բա­թու ­գործ­ ինչ­ ոչ ­գոր­ծե­աց ­զԱ­րա­րիչն,­ այլ ­հան­գե­աւ...

Հմմտ. «Յաս­մա­ւուրք», Կ. ­Պօ­լիս, 1730,­ էջ 435, 438, 442, 445, 449, 458։

Բ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք ­ԺԸ—ԺԹ դդ.]

1.­ ա. 1բ ­[Ի ­հա­րան­ց ­վա­րուց] — Ա­սաց ­հայրն ­Պի­մէն.­ Որ­ ոք­ ի­ցէ հ­պարտ...­ Ան­գու­տի­ոս­ ե­լա­նէր­ ի ­ծո­վէն...

բ. 105բ—6ա ­[Ի Յի­սուս­ Որ­դի գ­րոց ­Ներ­սի­սի Շնոր­հալ­ւոյ. ­գիրք­ Ա, ­տող 1—32] — Յի­սուս­ Որ­դի ­Հօր ­Մի­ա­ծին... /­ Եւ ­կու­րա­սե­ալք­ ըզ­ցան­կա[լ­]ին։

գ. 106բ Յի­շա­տակ սր­բոց ­հա­[յ]րա­պե­տաց... — Աս­տո­ւա­ծային­ եւ ­մեծն­ ա­ռա­քե­լոց... (տե՛ս 10­7ա)։

դ. 149բ [­Սաղ­մոս, ԼԴ, 1—7] — ­Դա­տե­այ, ­Տէր զայ­նո­սիկ... 15­0ա [­Սաղ­մոս, ԺԳ, 1—4] — Ա­սաց­ ա­նըս­գամն...

2.­ ա. 102բ, 104բ—5բ [­Դե­ղա­գիրք]։ — Ա­ղին­ջի­ ար­մատն ­ծե­ծէ...

6 ­դե­ղա­տոմս՝ սր­տա­ցա­ւի, ­դեղ­նա­ցա­ւի, ­զար­մանք ­տես­նե­լոյ, ­կաթն ­շա­տա­նա­լոյ, ­մեր­ձա­ւո­րու­թե­ան­,­ օ­ձա­հա­րի։

բ. 150բ ­Կապ (7 ­տող ն­շա­նագ­րեր՝ տլ­սըմ)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

61բ Յի­շե­ա զյետ­նե­ալ ­Խա­չա­տուր­ ա­բե­ղես,­ որ լի­ եմ ­մե­ղօք։

122բ Յի­շե­ա ­գը­ծագ­րօղ ­Խա­չա­տուր ­վար­դա­պետս։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 2բ, 14բ, 108բ ­Խա­չա­տուր­ ա­բե­ղա։ 108բ ­Տէր­ Ե­ղի­ա։ 6­1ա, 6­3ա ­(ա­նըն­թեռ­նե­լի)։

 

626

­Գ Ի Ր Ք   ­Պ Ա Տ ­Ճ Ա ­Ռ Ա Ց ­ Ե Ւ  Լ Ո Ւ Ծ Մ Ա Ն Ց

(Ճան­ճին ­Խու՞ղ)

ԺԴ — XIV

Գ­ՐԻՉ՝ ­Խա­չիկ (3­1ա—9­4ա)։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Վար­դան­ եպս.։

­ԹԵՐԹ՝ 141+1 (կրկ. 1). չ­գ­րո­ւած՝ ­1աբ, 94բ, 131բ, 140բ—1բ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—ԺԲ×12 ­(Ա­ 7, Թ 4, ԺԲ 13)+1×10։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 18×12,7։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր (տարբեր՝­ ա. 1գ—30բ, 9­5ա—13­1ա, բ. 3­1ա—9­4ա, գ. 132ա—40ա)։ ­ՏՈՂ՝ 23—26 (1գ—30բ, 9­5ա—13­1ա), 31 (3­1ա—9­4ա), 20—26 (13­2ա—4­0ա)։ ­ԿԱԶՄ՝ ­սեւ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ սպի­տակ կ­տաւ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. սկզ­բից­ եւ ­վեր­ջից ­տեղ—տեղ ­ցե­ցա­կեր, ­լու­սան­ցային ­մա­սե­րը վ­նա­սո­ւած­ եւ ­փոք­րիկ ­պա­ռո­ւածք­ներ։ 1—30, 95—131 ­թեր­թե­րի ս­տո­րին ­լու­սան­ցք­նե­րը ­կար­կա­տո­ւած­ եւ հա­ւա­սա­րե­ցո­ւած ­միւս ­թեր­թե­րի­ եր­կայն­քին։ ­Կազ­մի ­կա­շին­ եւ­ աս­տա­ռը ­ցե­ցա­կեր,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած, ­թի­կուն­քը՝ վ­նա­սո­ւած, ­կա­պիչ­ներն­ ըն­կած։

 

ԾՆԹ. ­Ձե­ռա­գիրս գ­րու­թե­ամբ­ եւ ­բո­վան­դա­կու­թե­ամբ ­հա­մե­մա­տե­լի­ է ­ձեռ. 627­—ի ­հետ, գ­րո­ւած ­Խա­չիկ գր­չի ­ձեռ­քով 1314­—ի­ն ­Ճան­ճին ­խու­ղում։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱԿՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1գ—13­1ա [­Պատ­ճառք­ եւ ­Լուծ­մունք ­ճա­ռից Գրի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի]

­Տե՛ս ­ձեռ. 59, 4­2ա—15­3ա, § 1.­ ա/1գ—2­8ա (ս­կ. «Վաս­ն ­մեր­ եւ ­մե­րոյ փր­կու­թե­ան­ ծ­նաւ...»։ 2­8ա—30բ ­տե՛ս §2.­ ը)։ բ/3­1ա—7բ։ գ/37բ—51բ։ դ/6­6ա—9ա (§ է­—ի­ց յե­տոյ)։­ ե/6­9ա—87բ։ զ/87բ—9­4ա։­ է/51բ—6­6ա (§ գ­—ի­ց յե­տոյ)։­ ը—ժբ/­չիք։ § 2.­ ա/9­5ա—10­8ա։ բ/10­8ա—2­2ա։ գ/­չիք։ դ/122ա—6ա։­ ե­—է/­չիք։­ ը/2­8ա—30բ (§ 1.­ ա­—ի­ց յե­տոյ)։ թ—ժ/­չիք։ ժա/12­6ա—8բ։ ժբ/128բ—3­1ա։ ժգ—ժե/­չիք։ § 3—4/­չիք։ 0­րի­նակս զ­գա­լի­օրէն ­տար­բեր­ւում­ է ­ձեռ. 59­—ից­ եւ՛­ իր­ ըն­դար­ձա­կու­թե­ամբ,­ եւ՛ ­շա­րա­դա­սու­թե­ամբ. ­հա­ւա­նա­բար ­տար­բեր խմ­բագ­րու­թիւն։

Բ. 13­2ա—3բ ­Պատ­ճառ գ­րո ­կազ­մու­թե­ան­ [Գ­րի­գո­րի ­Նիւ­սաց­ւոյ—Յ­]ետ ­Բա­նին­ Աս­տու­ծոյ ­մար­դե­ղու­թեան­ն ­կա­մա­ւոր ­չար­չա­րա­նացն­ եւ ­համ­բարձ­ման­ն յեր­կինս...­ եւ­ ըս­տ­ ի­մում ­կա­րիս ­բա­ւա­կան­ ե­դի­ ա­ռա­ջի ­քո պատ­ճառ­ ի­մաս­տ­նա­նա­լոյ, ­զի գ­լուխս ­բա­ժա­նե­ալ զգրոցս ­ճառսս,­ որ ­զի ­դիւ­րա­գիւտ ­լի­ցի ­քեզ։

Գ. 13­4ա—4­0ա [­Լուծ­մունք ­Սահ­մա­նացն ­Դաւ­թի]

— 13­4ա—4­0ա ­Պատ­ճառ ­Սահ­մա­նաց գ­րոց — [Յ]ա­ն­պա­տում­ եւ­ ան­պա­րագ­րե­լի ­գո­լով բ­նու­թիւն...­ որ­ եւ­ այս­պէս ս­կ­սա­նի­ ա­սե­լով.­..

ա. 14­0ա [­Լուծ­մունք ­Սահ­մա­նացն] — Որք ­մի­ան­գամ­ ի­մաս­տու­թե­ան­ ­ցան­կան­։ [­Լուծ­մունք].­ Ըս­տ­ այսմ­ ա­սի­ աւ­րի­նա­կի... ­բա­րեւ մ­նալ­ ա­սեն, ­զոր­ աւ­րի /// ­(շար. թերի)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

2­8ա­ Ով սր­բա­զան­ եւ­ եր­ջա­նիկ ­սուրբ­ եւ­ ընտ­րե­ալ­ ե­պիս­կո­պոս ­տէր ­Վար­դան­,­ ա­ղա­չեմ զ­ձեզ՝ ­բազ­մա­մեղ գ­ծո­ղիս ­մե­ղաց ­թո­ղու­թիւն շ­նոր­հել­ ի ­ձեր­ ա­ռատ­ ո­ղոր­մու­թե­նէդ։

30բ Յի­շես­ջիք զս­տա­ցաւղ ­սո­րա՝ զսր­բա­զան­ եւ զա­ռա­քե­լաշ­նորհ­ ե­պիս­կո­պոս զ­տէր ­Վար­դան­ եւ զծնողս­ն­ իւր­ ի ­մե­ղաց ­թո­ղու­թիւն, ­զի­ եւ ­դուք յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ի Ք­րիս­տոս Յի­սուս­ ի ­Տէր ­մեր,­ ո­րում ­փառք­ յա­ւի­տե­ան­ս։­ Որ­ ոք գ­րո­ղի ­սո­րա­ ո­ղոր­մի­ ա­սէ, գ­րես­ցին­ եւ նո­քա­ ի դպ­րու­թիւն ­կե­նաց.­ ա­մէն (ն­ման­՝ 12­2ա)։

94 ­(Ա­յլ ­ձեռք) ­Խա­չիկս յի­շե­այ ­վաս­ն­ Աս­տու­ծոյ։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 27բ ­Գիրքս ­Սուրբ­ Էջ­մի­ած­նա­ է։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­1ա ­Լուծ­մունք­ աս­տո­ւա­ծա­բան­ ­վար­դա­պե­տաց։

 

627

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

Ճան­ճին ­խուղ

ՉԿԳ — 1314

Գ­ՐԻՉ՝ ­Խա­չիկ,­ Եբ­րի­ա­նոս (26­8ա—9ա)։

­ԹԵՐԹ՝ 276. չ­գ­րո­ւած՝ 119բ—2­0ա, 269բ—7­0ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 2×12+1×16­+Ա­—Է­×16 ­(Ա­ 12,­ Ե 20)­+Ա—Գ×16 ­(Ա­ 20)­+Ա—Դ×16 (Դ 9) + 1 (Դ)×15։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,8×12,5։ ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն (1ա—24բ), ­մի­ա­սիւն՝ 2­5ա—276բ։ ­ՏՈՂ՝ 23 (1ա—24բ), 29—33 (2­5ա—276բ)։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ԿԱԶՄ՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն­ ­կա­շի,­ եզ­րե­րը՝ ­վար­դա­գոյն ­մոմ­լաթ, ­թի­կուն­քը՝ ­սեւ կտաւ, ­մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ։ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, ­թուղթ ­(Ի­ դ.)։

 

 

 

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — ­Գործք­ Ա­ռա­քե­լոց։ Թ—Ժ դդ.։ 1 ­(Ա­), ս­կզ­բում, ս­տա­ցո­ւած­ ընդ­լայ­նա­կի­ եւ­ ըն­դեր­կայ­նա­կի ­հա­տուած ­քա­ռորդ ­թեր­թից։ ­Մա­գա­ղաթ, ­մի­ա­սիւն (նա­խա­պէս՝­ երկ­սիւն), ­բո­լո­րա­գիծ ­ման­ր­ եր­կա­թա­գիր։ ­Կար­դալ՝­ Աա «///[­մե]­րում... յոր­դե­գիրս,­ եւ ­վար[­ժե­ցաւ...] ///» ­(Է­, 19—22),­ Աբ «/// յԵ­գիպ­տոս... ­նա ­հան­ զ­նո­սա՝­ ա­րա­րե­ալ///» ­(Է­, 34—36)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ—տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, գոր­շա­ւուն բ­ծեր։ Սկզ­բից­ եւ ­մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր, 1—41, 273—276 մկնկեր, բ­նագ­րի զ­գա­լի ­կո­րուս­տով։­ Ի դ. ­նո­րո­գո­ւած, ­կար­կա­տուած­ եւ ­վե­րա­կազ­մո­ւած, ­պահ­պա­նե­լով ­նախ­կին ­կազ­մի փեղ­կե­րի ­կա­շին։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1բ—24բ [­Լուծ­մունք գ­րոցն ­Դի­ո­նի­սի­ո­սի­ Ա­րիս­պա­գաց­ւոյ] – /// Ե[րկ­նայ]­նոցն ­քա­հա­նա­յա­պե­տու­թիւն զ­մեր ­քա­հա­նա­յա­պե­տու­թիւնս ­կո­չէ... զ­հա­տու­ցումն ­տա ­մե­ծաց՝ զ­մեծ ­բա­րիս,­ եւ ­փո­քունց /// (շար. ­թա­փո­ւած)։

Բ. 2­5ա—40բ [­Բան­ք Յով­հան­նու­ Երզ­ն­կաց­ւոյ]

1. 2­5ա—6ա Յո­հան­նի­սի­ Եզ­ն­կաե­ցո,­ որ­ եւ ­Ծոր­ծո­րե­ցո ­տի­ե­զե­րա­լոյս ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ — Յա­րար­չա­կան­ ­Բա­նէ­ ա­նե­ղա­կան­ ­լու­սոյն ­հաս­տա­տե­ալ ­գո­յա­ցան­ ­բո­լոր­ ի ­մաս­նա­ւոր­ ա­րա­րածք...

2. 2­6ա—3­7ա Յո­հան­նի­սի ­Ծոր­ծո­րե­ցո ­հո­գա­ցե­ալ զ­բան­քս (լու­սան­ց­քում՝ «Նախ­[եր­գան­]») — Վս­տա­հա­ցե­ալ­ յու­սո ­քա­ջու­թե­ամբ... // (27բ)... մ­խես­ցուք­ ի ­վար­դա­պե­տու­թիւն­ ա­ռա­ջար­կե­ալս ­բա­նի.­ որ­ ա­սէ. ­Լուր,­ Իս­րայէլ, ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մեր...

3. 3­7ա—40բ ­Նո­րին Յո­հան­նէս ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ­ ի ­Փո­խումն ­Սուրբ ­Կու­սին­ եւ­ ի Ծնունդն — Ե­թէ­ ոք ­կա­մի­ցի­ ի­մաս­տուն ­խորհր­դով ­նե­րակր­թել զինքն...­ եւ զ­վարս­ եւ զ­գործս­ եւ /// (շար. ­թա­փո­ւած)։

Գ. 4­1ա—116բ, 12­1ա—52բ [­Պատ­ճառք­ եւ ­Լուծ­մունք ­ճա­ռից Գ­րի­գո­րի­ Աս­տո­ւա­ծա­բա­նի]

­Տե՛ս ­ձեռ. 59, 4­2ա—15­3ա. § 1.­ ա/12­1ա—5բ։ բ/125բ—8ա։ գ/12­8ա—32բ։ դ/132բ—3բ։­ ե/133բ—9ա։ զ/139ա—40բ։­ է/140բ—3բ։­ ը/143բ—6բ։ թ/146բ—8ա։ ժ/148ա—5­0ա։ ­ժա/15­0ա—1բ։ ժբ/151բ—2բ (§ 4­—ի­ց յե­տոյ)։ §2.­ ա/4­1ա—2ա։ բ/4­2ա—3ա։ գ/4­3ա—6ա։ դ/4­6աբ։­ ե/46բ—8բ։ զ/48բ—52բ։­ է/52բ—6ա։­ ը/5­6ա—8ա։ թ/5­8ա—9բ։ ժ/59բ—6­0ա։ ­ժա/6­0ա—1բ։ ժբ/61բ—5բ։ ժգ/65բ—6բ։ ժդ/66բ—8բ։ ժե/68բ—71բ (ա—ն ­չու­նի «պատ­ճառ»)։ § 3.­ ա/71բ—3ա։ բ/73աբ։ գ/73բ—5բ։ դ/75բ—6բ։­ ե/76բ—7ա։ զ/7­7ա—9բ։­ է/79բ—8­0ա։­ ը/8­0ա—7ա։ թ/8­7ա—9բ։ ժ/89բ—92բ։ ­ժա/92բ—4բ (ա, գ, դ,­ է—ժա ­չու­նեն «պատ­ճառ»)։ § 4.­ ա/94բ—9ա։ բ/9­9ա։ գ/99աբ։ դ/99բ—10­1ա։­ ե/101բ—3ա։ զ/10­3ա—5ա։­ է/10­5ա—9ա (տար­բեր «պատ­ճառ»՝ «Հայր Գ­րի­գո­րի­ Աս­տուա­ծա­բա­նի ­կե­ցե­ալ­ ամս Ճ...»)։­ ը/10­9ա—16բ։

Դ. 116բ—9ա ­Մեկ­նու­թիւն Բ­նու­թե­ան­ գ­րոցն [­Նե­մե­սի­ո­սի]

­Տե՛ս ­ձեռ. 55, 16­2ա—303բ. ­Պատ­ճառ/116բ։ §ա/116բ—9ա ­(ա­նա­ւարտ վրջ. «...Բայց­ այժմ ­փախ­չի զղջմամբ,­ ո­ղոր­մու­թե­ան­ն­ Աս­տու­ծոյ ­հան­դի­պի, ­զի­ որ­պէս»։ §բ—խբ/չիք։­

Ե. 120բ [­Մաս­ն ­լուծ­ման­ ինչ (Սկզ­բից­ եւ ­վեր­ջից թե­րի)] — /// յաղ­թե­ցայն։ [­Բան­].­ Որ­պէս ք­նար ­բազ­մա­պատ­կա­բար։ ­Լուծ­մունք.­ Որ­պէս ք­նարն­ ի ­բազ­մաց գո­յա­նա, ­նոյն­պէս­ ա­ռաջ­նոր[դ­]ին հ­նարս ­պարտ­ է զգե­նուլ... ­թէ­ ա­կա­մայն­ ոչ­ է­ ըն­տա­նի ­քեզ­ եւ­ ոչ ­մեզ­ օգ­տա­կար///

121ա—52բ ­Տե՛ս ­վե­րը Գ, § 1.­ ա—ժբ

Զ. 15­3ա—204բ [­Պատ­ճառք­ եւ ­լուծ­մունք ­Պա­հոց գ­րոցն ­Բարս­ղի]

­Տե՛ս ­ձեռ. 437, 31­4ա—3­9ա. § ա/15­3ա—5բ։ բ/155բ—7բ։ գ/157բ—60բ։ դ/160բ—2բ։­ ե/162բ—4բ։ զ/164բ—6բ։­ է/166բ—9ա։­ ը/16­9ա—7­0ա։ թ/17­0ա—1ա։ ժ/17­1ա—2ա։ ժա/17­2ա—4ա։ ժբ/175բ—6բ (§ ­ժէ­—ի­ց յե­տոյ)։ ժգ/176բ—8ա։ ժդ/17­8ա—9ա։ ­ժե/17­9ա—80բ։ ժզ/180բ—1բ։ ­ժէ/17­4ա—5բ (§ժբ­—ից­ ա­ռաջ)։ ­ժը/17­4ա (§ ­ժա­—ի­ց յե­տոյ­ եւ ­ժէ­—ից­ ա­ռաջ. խո­րա­գի­րը ­թիւ­րի­մա­ցա­բար՝ «Պատ­ճառ թղ­թոյն­ որ­ առ­ Եւ­սե­բի­ ե­պիս­կո­պոս» հմմտ. § ժբ)։ ժթ/181բ—2բ։­ ի/182բ—3բ։­ իա/183բ—5ա։­ իբ/18­5ա—6ա։­ իգ/18­6ա—7բ։­ իդ/187բ—9ա։­ իե/18­9աբ։­ իզ/189բ—9­2ա։­ ի­է/19­2ա—5բ։­ իը/195բ—7բ։­ իթ/197բ—200բ։ լ/200բ—1բ։ ­լա/201բ—3ա։ լբ/20­3ա—4բ։ լգ—լզ/­չիք։ (§ ա—դ,­ է—ժ, ժբ ­չու­նեն «Պատ­ճառ»)։­

Է. 20­5ա—61բ [­Լուծ­մունք ­Վահ­րա­մայ ­Րա­բուն­ւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 59, 20­8ա—305բ. § 1—3/­չիք։ 4/20­5ա—13ա։ 5­. ա/21­3ա—2­1ա։ բ/22­1ա—36բ։ 6/236բ—61բ (վրջ. «...ե­ւ ­շար­ժու­թե­ան­ ­տե­սակն ­լի­նե­լու­թիւնն­ եւ­ այլն»)։­

Ը. 26­2ա—9ա [Սահ­մա­նացն] ­Դաւ­թի [­Լուծ­մունք (լու­սան­ց­քից)] — Որք ­մի­ ան­գամ­ ի­մաս­տու­թեան­ ­տեն­չան­։ ­Լուծ­մունք.­ Ոչ­ որ­պէս ­դուք ­կար­ծէք... զոր­ օ­րի­նակ ­հուրն ­բա­ժա­նէ յի­րե­րաց զ­հա­լե­լիս /// ­(շար. թերի)։

Թ. 270բ [Զե­նո­նի­ ի­մաս­տա­սի­րի Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­]

1. 270բ [Յ­]ա­ղագս ­գի­տու­թե­ան­ ­պի­տա­նա­ցու սե­ռից — Արդ,­ են ­սեռք ­պի­տա­նա­ցուք Զ...­

ա. 270բ—1ա [Յա­ղագս դ­րից] — Արդ, ­դիրք­ ի տե­սակս Զ ­բա­ժա­նի...

բ. 27­1ա Յա­ղագս ­կար­գաց — [Կ­]արգ­ ըս­տ­ ե­րից բա­ժա­նի...

գ. 27­1աբ Յա­ղագս շր­ջա­նաց — Շր­ջան­ ­բո­լո­րին­ ըս­տ­ ե­րից յեղ­ման­ ­բաղ­կա­նայ...

դ. 271բ, 27­5աբ Յա­ղագս ­չա­փոց — [Չ­]ափք­ աշ­խար­հիս­ ըս­տ Դ­—ի­ց ­բա­ժա­նի...­

ե. 275բ, 27­2ա­ Եւ ­վաս­ն ­զաւ­րու­թե­ան­ց — ­Զօ­րու­թե­ան­ց Դ­ են ­տե­սակք...

զ. 27­2ա—3ա Յա­ղագս­ ազդ­ման­ց — Ազ­դումն բնու­թե­ան­ց­ ե­ռա­կի ­բա­ժա­նի...

— 27­3աբ [­Վեր­ջա­բա­նու­թիւն] — Արդ,­ ըս­տ ­պի­տա­նա­ցու ­սե­ռիցն­ այս­քան­ ա­սա­ցե­ալ... ­զոր­ ի­մաս­տ­նա­կան­ն ­գոլ­ ա­սա­ցին։

2. 273բ Յա­ղագս ­գործ­նա­կա­նին, ­զոր­ ի ­վե­րայ կա­տա­րե­ալ ­բա­նի­ ա­ռադ­րե­ցին — Իր­ է՝ տ­նօ­րի­նա­կան...­

ա. 273բ [Յա­ղագս տ­նօ­րի­նա­կա­նին] — Արդ, բա­ժա­նի տ­նօ­րի­նա­կան­՝­ ի ­հա­մես­տա­կան­...

բ. 273բ Յա­ղագս ­բա­րո­ւա­կա­նին — ­Բա­րո­ւա­կանն­՝ է ­շա­րադ­րու­թե­ամբ­ օ­րի­նա­կե­ալ...

գ. 273բ—4ա Յա­ղագս ­քա­ղա­քա­կա­նի — ­Քա­ղա­քա­կա­նացն ­նա­խադ­րի ­քե­րա­կա­նու­թե­ան­ց...

դ. 27­4աբ ­Բո­վան­դա­կու­թիւն­ ար­հես­տի.­ յայլ գրոց — Զ­բո­վան­դա­կու­թիւն յոր­ժամ լ­սի­ցես, զ­հա­մար­ առ­ջիր ­տես...­ եւ ­Տէր ­Բան­ն­ Աս­տու­ծոյ­ է։­

ե. 274բ, 27­6ա Յա­ղագս­ ան­մեկ­նե­լի­ ո­րոշ­ման­ [եւ] ս­տո­րո­գու­թե­ան­ ­[է­ա­կացս] — Ան­մեկ­նե­լի­ ո­րոշ­ման­ Բ­ են ­տե­սակք...

զ. 27­6աբ Յա­ղագս­ ու­նայ­նի — Ու­նայն­ ա­սի՝­ ա­նիր­ ա­նի­մա­ցո­ւած...­

է. 276բ Յա­ղագս­ ան­բա­ւի — Ան­բաւ­ է,­ որ­ ա­մե­նայ­նիւ­ է­ ան­բաւ...­ ան­բա­ւա­գուն­ ան­հաս­ ի յէ­ա­կացս, ­զի­ ոչ քն­նի։

Տպ. «Գի­տա­կան­ ­նիւ­թե­րի ­ժո­ղո­վա­ծու», № 2,­ էջ 81—98, B։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

71բ Զ­Խա­չիկ­ աշ­խա­տող ­սո­րին յի­շես­ջիք­ ի Քրիս­տոս,­ ո՜վ­ եղ­բարք­ եւ շ­տա­պով գ­րե­ցի.­ ոչ ­թէ գրոյն ­ցան­կորդ,­ այլ ­կա­րօ­տէ­ի ­բա­նին,­ ո­րում ս­պա­սա­ւո­րէ­ի։ Պա­տա­հե­ալքդ՝­ յա­ղօթս յի­շե­ցէք,­ եւ­ յու­սամ­ ո­ղոր­մու­թիւն գտա­նել­ ի Ք­րիս­տո­սէ,­ ո­րում ­փառք յ­[ա­ւի­տե­ան­ս]։

152բ Զ­Խաչ­[իկ] յի­շե­ցէք։­ Այլ գ­րե­ցաւ ՉԿԳ (1314) թ­վա­կա­նիս­ ի ­Ճան­ճին ­խուղն, ­Սուրբ Գ­րի­գո­րի ­Բա­րե­կեն­դա­նին,­ եւ Ք­րիս­տո­սի ­փառք։

2. 26­8ա ­ԶԵբ­րի­ա­նոս­ յա­ղօթս յի­շե­ցէք։

 

628

­ԿՈ­ՒԻ­ԼԵԼ­ՄՈՍ ­ՓԵ­ՓԻ­ՆԵ­ԱՆ ­

ԼՈՒ­ՍԱ­ՒՈ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ ­ԽՈՍ­ՏՈ­ՎԱ­ՆՈՒ­ԹԵ­ԱՆ

­ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 380+1 (կրկ. 335). չ­գ­րո­ւած՝ 1բ—5բ, 86բ—7ա, 106բ, 374բ—9բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×5­+Ա—ԼԲ×12 ­(Ա­ 14, Զ,­ ԻԲ­—Ի­Գ, ­ԼԱ—ԼԲ 10, Թ, ­ԺԵ, Լ 8, ­ԺԸ 11,­ ԻԸ 21)+1×4։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ ­լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21,4×15։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (տար­բեր)։ ­ՏՈՂ՝ 30—41 (խառն)։ ­ԿԱԶՄ՝ դրոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռնա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­նարն­ջա­գոյն ­թուղթ, դռ­նա­կի­նը՝ ­բազ­մա­գու­նի ­շեր­տա­ւոր կտաւ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, ­թուղթ. ­մաս­ն­ աս­տա­ռի։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. գրադաշտը տեղ—տեղ ­խու­նա­ցած­ եւ գու­նա­թափ։ Կազ­մի­ եզ­րե­րը ­մա­շո­ւած, ­թի­կուն­քը՝ ­ճեղ­քո­ւած, դռնա­կը ­կի­սով չափ ­պատ­ռո­ւած­ ըն­կած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­6ա—37­4ա [­Գիրք­ որ ­կո­չի Լու­սա­ւո­րու­թիւն խոս­տո­վա­նու­թե­ան­՝ ­շա­րադ­րե­ցե­ալ­ ի... ­պատ­րի ­Կո­ւի­լել­մի ­կո­չե­ցե­ալ ­Փե­փին ­Փա­րի­զեց­ւոյ... ­թարգ­մա­նեալ...­ ի ­Ղու­կա­սու ­վար­դա­պե­տէ ­Խար­բեր­թաց­ւոյ, յա­մի ­Տե­առն 1725...]

­Տե՛ս ­ձեռ. 440, ­1ա—45­9ա. «Լու­սա­ւո­րու­թիւն»/­6ա։ «Գե­րա­պատ­ւել­ւոյ»/­6ա։ Յիշ. թրգմ./­8ա—9բ։ § ա/1­0ա—8­3ա։ բ/8­3ա—13­7ա։ գ/13­7ա—87բ։ դ/187բ—268բ։­ ե/26­9ա—310ա։ զ/31­0ա—36բ։­ է/336բ—7­4ա։ ­Ցան­կ/­չիք։

Բ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք՝ ­ԺԸ դ.]

1.­ ա. ­(Աս­տառ­ Ա) Մկրտ­չի ­հօր ­գե­ղի­ ա­նունն­ է Տկո­ւա­րի։ բ. ­Թալ­մութն յետ Ք­րիս­տո­սի­ Յա­րու­թե­ան­ն շի­նե­ցին հ­րէ­այքն։ գ. ­1ա ­Բաղ­տա­տու ­դէմ՝ ­Շա­մա ­ճա­նա­պար­հին­ Ա ­գեղ’մ ­գա՝­ ա­նունն­ Իտ­տայ... (2 ­տող)։ Կի­նո­պատ ­կա­խարդն Յո­հան­նու­ ա­ւե­տա­րան­չի ­խոչ­ն... ջրա­սուզ­ ա­րար զ­նա (2 ­տող)։

2.­ Աս­տառ­ Ա. ­Պահ­պա­նակ­ Աաբ, 380բ (ման­ր քա­ղո­ւածք­ներ 21 գր­քից՝ ­Սի­րաք,­ Ա­ռակ,­ Ե­սայի,­ Ե­զե­կիէլ,­ Ե­րե­մի­ա, ­Գործք­ Ա­ռա­քե­լոց, ­Մատ­թէ­ոս)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. 7բ (1756 թ. շ­ղա­գիր)­ Աս­տու­ծով­ այս ­գիրքն­ ես՝ ­Բար­սեղ­ էր ­վար­դա­պետս­ ըս­տա­ցայ­ ի ­վայե­լումն­ ինձ՝­ որ­քան­ ողջ­ եմ.­ երբ ­մե­ռա­նիմ՝­ Աս­տո­ւած­ ում ղս­մաթ ­կա­նէ՝ յի­շէ զ­մե­ղա­ւորս,­ եւ­ ինքն յի­շե­ալ ­լի­ցի­ ի ն­մա­նէ.­ ա­մէն. Ռ­ՄԵ (1756)։

2. 7բ (ԺԸ՞ դ., ­քե­րո­ւած)­ Ի ­վայե­լումն­ Ա­ւե­տիս վար­դա­պե­տի Մ///

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 7բ ­(եղ­ծո­ւած. ­հա­ւա­նա­բար՝ ­Ա­ւե­տիս ­վար­դա­պետ)։

 

629

­ԿՈ­ՒԻ­ԼԵԼ­ՄՈՍ ­ՓԵ­ՓԻ­ՆԵ­ԱՆ ­

ԼՈՒ­ՍԱ­ՒՈ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ ­ԽՈՍ­ՏՈ­ՎԱ­ՆՈՒ­ԹԵ­ԱՆ

­ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 273+1 (կրկ. 1). չ­գ­րո­ւած՝ ­1աբ, 26­3ա—73բ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—ԺԲ×12 (ԺԲ 10)+11×12։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ «AG» ­Լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20,3×16,7։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (տար­բեր)։ ­ՏՈՂ՝ 26—36 (խառն)։ ԿԱԶՄ՝ դրոշ­մա­զարդ ­սեւ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ մասն պահ­պա­նա­կի, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 3 ­(Ա­—Գ)+3 (Դ—Զ), ­թուղթ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. պահ­պա­նակ­նե­րը՝ ­ցե­ցա­կեր,­ աս­տառ­նե­րը՝ ­կի­սով ­չափ ­պատ­ռո­ւած, ­կազ­մի ­կա­շին՝ ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը մա­շուած։

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

– 1գ—252բ [Գիրք­ որ ­կո­չի ­Լու­սա­ւո­րու­թիւն ­խոս­տո­վա­նու­թե­ան­՝ ­շա­րադ­րե­ցե­ալ­ ի... ­պատ­րի ­Կո­ւի­լել­մի ­կո­չե­ցե­ալ ­Փե­փին ­Փա­րի­զեց­ւոյ... ­թարգ­մա­նե­ցե­ալ...­ ի ­Ղու­կա­սու ­վար­դա­պե­տէ ­Խար­բեր­թաց­ւոյ, յա­մի ­Տե­առն 1725...]

­Տե՛ս ­ձեռ. 400, ­1ա—45­9ա. «Լու­սա­ւո­րու­թիւն»/1գ. «Գե­րա­պատ­ւե­լոյ»/1գդ։ Յի­շ. ­թրգ­մ. /3բ—5բ։ § ա/­6ա—9­3ա։ բ/93բ—15­9ա։ գ/15­9ա—20­1ա։ դ/20­1ա—62բ։­ ե­—է/­չիք։ Ցանկ/­2ա—3ա (մի­այն § ա—դ­—ի­)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ­ՆԱ­ԽԱ­ԳԱ­ՂԱ­ՓԱՐ 0­ՐԻ­ՆԱ­ԿԻ

­3ա­ Աս­տու­ծով­ այս ­գիրքս... (տե՛ս ­ձեռ. 638, 7բ)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

­3ա­ Ի ­վայե­լումն ­Գա­լուս­տ ­վար­դա­պե­տի ­Ջու­ղաեց­ւոյ։ ­Բա­րե­լի­ է ­գիրքս­ այս։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­Պահ­պա­նակ Զբ. 1119 (1670) ­թո­ւին։

 

630

­ՄԱՆ­ՐՈՒՍ­ՄՈՒՆՔ

ԺԳ — XIII

­ԹԵՐԹ՝ 93։ Պ­ՐԱԿ՝ Բ—Թ×12 (Գ 10, Թ 11)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­մա­գա­ղաթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 14,8×10,7։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր (խա­զագ­րո­ւած)։ ­ՏՈՂ՝ 21։ ­ԿԱԶՄ՝ ­դորշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­բազ­մա­գու­նի դրոշ­մա­զարդ կ­տաւ, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ ­վար­դա­գոյն կտաւ։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ 2­0ա, 37ա, 68բ։ Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­, թռչ­նային։ Զար­դա­գիր՝ ­հան­գու­ցա­գիր, թռչ­նա­գիր։ Գոյն՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն։

 

 

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Ա­ւե­տա­րան­ ­Մատ­թէ­ո­սի։ Թ—Ժ դդ.։ 2 ­(Ա­—Բ)+2 (Գ—Դ), ս­տա­ցո­ւած­ ընդ­լայ­նա­կի ­հա­տո­ւած­ եւ­ ըն­դեր­կայ­նա­կի­ երկ­տա­կո­ւած 1 ­թեր­թից։ ­Մա­գա­ղաթ, ­նա­խա­պէս­ երկ­սիւն, ­բո­լո­րա­գիծ­ եր­կա­թա­գիր։ ­Կար­դալ՝­ Աբ, ­Գա, ­Բա, Դբ, ­Դա,­ Աա, Գբ «...[իբ]­րեւ­ ա­ռին տրտն­ջէ­ին... ­պա­տաս­խան­ ետ ///» ­(Ի­, 11—21)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. սկզ­բից ­պա­կա­սա­ւոր, ­տեղ—տեղ ­գու­նա­փո­խո­ւած։ ­Կազ­մի ­կա­շին ­ցե­ցա­կեր,­ եզ­րե­րը ­մա­շո­ւած,­ Ա ­փեղ­կի ս­տո­րին ­մա­սը ­թե­թե­ւա­կի­ այ­րո­ւած, Բ ­փեղ­կի ­կենտ­րո­նում ­թա­նա­քի ­սեւ ­բիծ, ­կա­պիչ­ներն՝­ ըն­կած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­1ա—9­3ա [­Ման­րուս­մունք]

­Տե՛ս ­ձեռ. 755, ­4ա—263բ. § 1­ ա—դ/­չիք (թա­փո­ւած)։ 2.­ ա­—ե/­1ա—1­3ա (ս­կ. «[Ա­տել­]իք ­նո­րա ­փա­խե­ան­»)։ 3/13ա—2­0ա։ 4.­ ա—դ/2­0ա—36բ։ 5.­ ա—զ/3­7ա—55բ, 89բ—93ա («Ե­րգ սր­բոյ ­պա­տա­րա­գին» ­խո­րագ­րի ­տակ՝ § 9.­ ա­—ի­ց յե­տոյ։ ­Չու­նի ­ձեռ. 591­—ի­ «Գո­հա­նամք­ ըզ­քէն»­—ը)։ 6.­ ա—դ/56ա—6­1ա, 75բ—9ա)։ 7/6­1ա—8ա (§ 6. բ­—ի­ց յե­տոյ)։       8.­ ա—դ/6­8ա—75բ։ 9.­ ա­—ե­/7­9ա—89բ (չիք՝ բ­—ե­)։ 10.­ ա—թ/չիք։

­Սա­հակ­ Ա­մա­տու­նին ­սոյ­նը ­հա­մե­մա­տել­ է 1278 թ.­ ըն­դօ­րի­նա­կո­ւած ­ձեռ. 759 ­(Էջ­մի­ած­նի ­ձեռ. 680)­—ի ­հետ­ եւ կազ­մաս­տա­ռին ­փակ­ցո­ւած ­մա­տե­նա­գի­տա­կան­ ­թեր­թի­կի վրայ ն­շել. «...­ եւ գ­րու­թե­ամբ, ­մա­նա­ւան­դ ­Ժա­մա­մուտ­նե­րի դա­սա­ւո­րու­թե­ամբ ­բո­լո­րո­վին ն­ման­ է յի­շե­ալ ­Խազ­գր­քին,­ ուս­տի ­հա­ւա­նա­կան­ է,­ որ ­նոյն ­թո­ւա­կա­նին գ­րո­ւած ­լի­նի։ Ս. Վ.­ Ա­մա­տու­նի»։

Բ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւն՝ ­ԺԵ դ.]

93բ [­Տաղ ­խա­չե­լու­թե­ան­ ­(Ա­—Ք)] —/// ­Լոյս­ ի ­լու­սոյ ­Հայր ­ծո­ցա­ծին, /Զ­նայ­ ի ­փայ­տին ­բե­ւե­ռե­ցին... / Ձայ­նիւ ­գո­չեմք ­Մա­նա­սէ­ին...­

Ա­զատ­ է­ջի վ­րայ­ ըն­դօ­րի­նա­կո­ւած­ է­ ե­ղել ­«Ի­—Ձ» յօ­դող տ­նե­րը։ ­«Ի­» ­տունն­ ամ­բող­ջու­թե­ամբ­ եւ «Ձ» ­տան­ ­վեր­ջին 3 տո­ղե­րը­ եղ­ծո­ւած­ են, մ­նա­ցե­ալն­ այլ ­ձեռ­քով ­թար­մա­ցո­ւած։

 

631

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

ԺԴ — XIV

Գ­ՐԻՉ՝ Գ­րի­գոր ­Սամ­սո­նե­ցի, Մկր­տիչ ս­պա­սա­ւոր ­բա­նի։ ՍՏԱ­ՑՈՂ՝ Մկր­տիչ (գ­րի­չը)։

­ԹԵՐԹ՝ 277. չ­գ­րո­ւած՝ 26­3ա—77բ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—ԼԸ×8 ­(Ե­ 16, ԺԱ—ԺԲ ­չիք,­ ԻԳ,­ ԻԹ 6,­ ԻԴ,­ Ի­Ե 7, ԼԴ 4, ­ԼԷ թ­ռիչք)+1×15 (ԺԸ դ.­ յա­ւե­լում)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ (263—77) «NA» ­Լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,5×12,2։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր (խառն)։ ՏՈՂ՝ 25—30 (խառն)։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ ­թուղթ 1, ս­կզ­բում։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ 1­7ա։ Գոյ­ներ՝ ­սեւ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ վ­նա­սո­ւած. ս­կզ­բից, ­մի­ջից­ եւ ­վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր, ­տեղ—տեղ ­ցե­ցա­կեր­ եւ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր։ ­ԺԸ ­դա­րում ­վե­րա­նո­րո­գո­ւած, 1—16, 247—263 ­թեր­թե­րը ­կար­կա­տո­ւած,­ ու­նի­ եղ­ծո­ւած­ եւ­ ա­նըն­թեռ­նե­լի ­հա­տո­ւած­ներ։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. ­1ա Յ­[ով­հան­նու] ­քա­հա­նա[յ­]ի ­հա[­մա­ռաւ]­տիւք ­լու­ծումն խնդ­րոյ ///­ յա­ղագս տ­նաւ­րէ­նու­թե­ան­ ///­ ե­րոյ ­բան­ յութ ­բա­ժա­նե­ալ գլ[­խովք] — ///­ ա­ռա­քե­ցեր­ առ ­մեզ ­պա­տո­ւա­կան­դ, ­տալ ­քեզ զճշ­մար­տու­թիւն [­խոս­տո­վա­նու­թիւն ­մե­րոյ­ յա­ղագս­ այ­սո­րիկ, ­զոր ­կա­մաւք­ Աս­տու­ծոյ ­կա­տար­[ել ­փո]ր­ձե­ցայ...­

ա. ­1ա—2բ­ Ա[­ռա­ջին գ­լուխ. ­Թէ­ ո­րով] ­մի բ­նու­թիւն զՔ­րիս­տոս ­խոս­տո­վան­ ///­վար­դա­պե­տու­թեան­ ոչ­ ի ­մար­մին ­կամ­ ի ­մարդ ­բան­[ա­կան­] — Զ///­ ուս­տի­ եւ­ յար­ձակ ///

բ. ­3ա—4բ­ Երկ­րորդ գ­լուխ. ­Թէ­ ո­րով բ­նու­թե­ամբ հա­ւա­սար ­Հօր­ ա­սի ­կամ­ ո­րով՝ ­մարդ­կան­ — Եւ­ այս հար­ցումն ­զա­ռաջ­նոյն­ ու­նի ­զօ­րու­թե­ամբ զ­ն­մա­նու­թիւն...

գ. 4բ—6բ­ Եր­րորդ գ­լուխ. ­Մի­ու­թիւնն ­զա­նա­զա­նու­թիւն­ ու­նի՞, ­թէ՞­ ոչ — Եւ ­զի­արդ­ ի ­զա­նա­զա­նու­թե­ան­ ///­ ի ­մի­ու­թիւն, ­քան­զի ­զա­նա­զան­քն­ ոչ­ են ­մի...

դ. 6բ—7բ ­Չոր­րորդ գ­լուխ.­ Ո­րո՞վ բ­նու­թե­ամբ ­մե­ռաւ ­կամ յեր­կա­քան­չիւ­րոց­ ո՞ ­զա­նան­գոս­նե­լի ­կիրս­ն կ­րեր­ եւ­ ո՞յր­ ա­րիւնն­ ի­ցէ — ­Մի զ­հերձ­ւա­ծո­ղա­կան­ ­կար­ծիս­ եւ­ ա­սա­ցածս ­մերձ­ ա­ծէր­ ի ­մի ­Տէր ­մեր Յի­սուս Քրիս­տոս...­

ե. 7բ—9ա ­Հին­գե­րորդ գ­լուխ. ­Թէ­ ո­րով բ­նու­թեամբ­ ա­ճէր­ եւ­ ի­մաս­տ­նա­նայր — Ա­պա­քէն­ ա­սա­ցաւ վե­րա­գոյն, ­թէ­. Ոչ­ է­ ար­ժան­ ո­րո­շել զ­ձայնս­ եւ զ­գործ­ ըստ տ­նօ­րէ­նու­թե­ան­...

զ. ­9ա—1­1ա ­Վե­ցե­րորդ գ­լուխ. Բ­նու­թիւնքն, ­զոր­ ինչ­ է­ինն, ­կա­ցին մ­նա­ցին, ­թէ­ ե­ղեն­ որ­ ինչ­ ոչ­ն­ է­ին — Այո,­ ե­կաց մ­նաց ­Բան­ն­ ի ­սեփ­հա­կան­ եւ յըն­տա­նի­ իւ­րում­ աս­տո­ւա­ծային­ իշ­խա­նու­թե­ան­ն...­

է. 1­1ա—3ա­ Եւթ­նե­րորդ գ­լուխ. Յոր­ժամ ­թան­ձ­րա­նայր ­Բան­ն­ յար­գան­դի ­կու­սին, ­պա­հէ՞ր ­զյատ­կու­թիւն բ­նու­թե­ան­ն,­ ե­թէ՞ յիւրն ­փո­խէր՝ ­զա­ռե­ալն­ ի ­Մա­րի­ա­մա — Է­ եւ­ այդ ­հա­կա­ռա­կո­ղացն­ առ ­ձեռն ­պատ­րաս­տ­ ընդ­դի­մադ­րու­թիւն...­

ը. 1­3ա—6ա­ Ու­թե­րորդ գ­լուխ.­ Երկ­նայի՞ն բ­նու­թիւնքն­ ի ­մի­ա­սին­ ե­կին ցր­ւե­ցա՞ն­ առ­ ան­ձ­նա­ւո­րու­թիւնք ­նո­ցա, ­թէ՞­ ոչ — ­Շամ­բուշ­ է ­հարց­ւածս­ եւ յոյժ­ ա­նու­սումն... յիւ­րաւ­ ի ­միտ­ առ­նու­ցուն ­զօ­գուտն՝­ ի փրկու­թիւն­ ան­ձան­ց։­ Ողջ ­լեր­ ի ­Տէր։

2. 1­6աբ ­[Ամք­ եւ­ ա­նո­ւան­ք ­նա­հա­պե­տաց] — Ա­դամ­ ե­կաց­ ամս ՋԼ, ­Սեթ՝ ՋԺԲ,­ Ե­նովս՝ ­ՋԵ...­ յա­ւէր ­տա­ճա­րին ///

3. 1­7ա—45բ [Թուղթ Մ­խի­թար ­վար­դա­պե­տին­ որ ­Գոշ ­կո­չիւր. ­ձեռ. 3062, 16­5ա] — ­Զայս գ­ծագ­րու­թիւն ­սա­կա­ւուք ­հար­կա­ւոր ­կար­ծե­աւք­ ե­դաք­ յա­ղագս վրաց...

4. 4­6ա—8բ ­Վաս­ն ­մա­տինն­ ա­ռա­քե­լոյն ­Պետ­րո­սի գ­րէ — ­Քա­հա­նայ­ ոմն­ էր­ ար­ժա­նա­ւոր­ եւ ­զար­դա­րե­ալ­ ա­մե­նայն­ ա­ռա­քի­նու­թե­ամբ...

5.­ ա. 4­9ա—55բ ­Նա­խեր­գան­ — ­Սուրբ­ եւ­ ա­մե­նա­սուրբ, ­հա­մա­փառ­ եւ ­մի­աս­նա­կան­ Եր­րոր­դու­թիւնն­ ան­ճա­ռե­լի... ­Կա­թու­ղի­կէ­ եւ­ Ա­ռա­քե­լա­կան­ ե­կե­ղե­ցի­ եւ յողջ­ եւ­ յու­ղա­փառ­ ու­սումն­ իւր ­քա­րո­զէ ­զԱս­տո­ւած ­միշ­տ բա­րի...

բ. 55բ ­Նա­խեր­գան­ — Յոր­ժամ ­կա­մի­ ով զ­հիւր­ ըն­դու­նել ­բա­զում ­հո­գոց...

գ. 55բ—6ա ­Նա­խեր­գան­ — Աս­տո­ւած ­զի ­զա­մե­նայն ­պա­կա­սու­թիւն լ­նու, ­խոս­տո­վա­նե­ալ­ է...

դ. 5­6աբ ­Նա­խեր­գան­ — Աս­տո­ւած­ է ­պատ­ճառ­ ա­մե­նայն­ ե­ղե­լոցս,­ եւ­ ե­ղե­ալքս ­զա­նա­զան­...­

ե. 56բ ­Նա­խեր­գան­ — ­Համ­բար­ձի ­զաչս­ իմ­ ի ­լե­րինս,­ ուս­տի­ ե­կես­ցէ­ ինձ­ աւգ­նու­թիւն...

զ. 5­7ա—9բ [Յոր­դո­րակ] — Այ­սու­հե­տեւ ­դար­ձուս­ցուք զ­մա­կոյկ ­բա­նիս ­մեր­ ի ­ծո­վա­տա­րած­ եւ­ յա­մե­նահրաշ ­գոր­ծոց ­գե­րա­գու­նին...­

է. 6­0ա—71բ [­Նա­խեր­գա՞ն] — Եւ­ արդ, ­քան­զի կրէ բ­նու­թիւն­ ի ­նո­րա­գոյն­ ինչ­ յայտ­նել­ ի­րաց ­բա­րէ­պա­տեհ­ ե­րե­ւիլ ­տե­սո­ղաց...­

ը. 7­2աբ ­Նա­խեր­գան­ — ­Տէրն ­մեր­ եւ­ Արա­րիչ­ն­ ա­մե­նե­ցուն Յի­սուս Ք­րիս­տոս յոր­ժամ­ ա­ռա­քէր ­զա­շա­կերտս­ն­ ի ­քա­րո­զու­թիւն...

թ. 72բ ­Նա­խեր­գան­  –  Ե­րեսք­ ա­հա­ւորք­ եւ յո­լո­վա­թիւ ­բազմու­թիւն ­սո­վոր­ են տ­կա­րու­թիւն­ առ­նել­ ա­րի­ա­կան­ ­մա­սին...

ժ. 7­3ա—8­1ա ­Նա­խեր­գան­ — ­Տի­րա­կան­ եւ­ ա­րար­չա­կան­ է­ այս­ բան­ հ­րա­մա­նի, ­զոր գ­թա­սէր ­կա­մաւք­ իւ­րովք­ ա­սէ. ­Բաց զ­բե­րան­ ­քո...

­ժա. 8­1ա—2բ ­Նա­խեր­գան­ — Յաս­տո­ւա­ծային­ եւ­ յա­րար­չա­կան­ ­զաւ­րու­թե­ան­ են,­ ո­րով ­բո­վան­դա­կին ­գո­յու­թիւնք ­վե­րինք­ եւ ­ներ­քինք...

ժբ. 82բ—3բ ­Նա­խեր­գան­ — Որք ­միշ­տ ­բաղ­ձան­ առ­ ու­նա­կու­թիւնս ­բա­րե­ացն...

ժգ. 83բ—5ա ­Նա­խեր­գան­ — Յաս­տո­ւա­ծա­կերտ­ ա­րո­ւես­տ­ են ­կազ­մել ­կա­ռու­ցան­ ա­մե­նայն­ ա­րա­րածք...

ժդ. 8­5ա—6ա ­Նա­խեր­գան­ — ՅԱս­տո­ւած­ աս­տ ­բա­րետ­րա­պէս ­զեղ­ման­ց ­զա­նա­զա­նից ­բա­րե­ացն...

6.­ ա. 86բ (Լա­տի­նե­րէն ­հայատառ Հայր ­մեր) — Բատր ­նաւս­տր ­քե­սէն ­լէ­լիս...

բ. 86բ ­Հո­ռո­մե­րէն­ է ­Հայ ­մեր — ­Բայ­թեր­ ի ­մոն­ ոյեն­տիս­ Եվ­րա­նիս...

գ. 86բ­ Ա­կո­բիկ­ է — Ա­վուն ­դու­ աշ­մաի­աւ ­նետ ­զա­տաշ­ ըշ­մոխ...

դ. 86բ ­Սուրբ­ Աս­տո­ւած ­Հո­ռոմ — Այի­աւս­ աւ­թաւս,­ այի­աւս­ էս ­կե­ռաւս...

7. 8­7ա—8բ ­Դաւ­թի ­փի­լի­սո­փայի ­Ներ­գի­նա­ցոյ­ ի­մայ[ս­տա]­սի­րու­թիւն Յա­ղագս ­Սահ­մա­նաց — Որք ­մի­ այն­գամ­ ի­մաս­տայ­սի­րու­թե­ան­ ­տենչ­ման­ ­բա­նից...

8. 8­9ա—9­7ա­ Ի ­ԽԵ ­Սաղ­մո­սէն­ որ­ ա­սէ. Գ­նացք գե­տոց­ ու­րախ­ առ­նեն զ­քա­ղաքն­ Աս­տու­ծոյ,­ եւ ­սուրբ­ ա­րար — Ա­նի­մա­նա­լին յէ­իցս­ է­ա­կան­ բ­նու­թիւնն ­գե­րահ­րաշ ­զաւ­րու­թե­ամբ,­ ան­հաս ­թե­ւոց ս­լաց­ման­...

9. 9­7ա—104բ [­Նա­խեր­գան­] — ­Գե­րա­գոյն­ եւ ­կե­նե­ղուտ ­զօ­րու­թե­նէն,­ յան­ճառ­ եւ­ յան­հաս­ յա­մե­նա­կա­տար ­բա­րե­րա­րու­թե­նէն...

10. 10­5ա—36բ­ Ի ­մե­ծի­ ա­ւուր Յայտ­նու­թե­ան­ Քրիս­տո­սի։ ­Վեր­լու­ծու­թիւն ­բա­նին­ Ե­սայե­ա, յետ­ ո­րոյ­ եւ ­հա­ւաք­մունք­ Աս­տո­ւա­ծա­շունչ ­բա­նից ­թարգ­ման­ յաւ­րի­նե­ալ­ ի ­խոր­հուրդ ­թա­գա­ւո­րաց,­ որ յերկ­րի,­ ա­րագ ­ցուց­մամբ­ եւ­ ի­մաս­տա­սի­րա­կան­ ­սահ­մա­նաւ ­շա­րադ­րե­ալ ­Վահ­րամ ­վար­դա­պե­տի, յո­րում­ ա­ւուր­ աւ­ծեալ ­ձեռ­նադ­րե­ցաւ ­թա­գա­ւորն ­Հայոց ­Մեծն ­Լե­ոն։ [Ւ բան­ն]. Բխես­ցէ ­գա­ւա­զան­ յար­մա­տոյն Յես­սե­ա... — Սկիզ­բն­ ա­մե­նայն ­տաւ­նից ­տե­րու­նա­կա­նաց­ Աս­տո­ւա­ծա­յայտ­նու­թե­ան­ս ­տաւ­ն է...

11. 136բ—5­8ա [­Վահ­րա­մայ ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ]­ ի ­խոր­հուրդ ­Գալս­տե­ան­ ­Տե­առն յԵ­րու­սա­ղէմ­ յա­ւա­նա­կաւ (տե՛ս ­ձեռ. 734, 2­8ա)— Ու­րախ ­լեր յոյժ, դուս­տր ­Սի­ով­նի... ­Պայ­ծառ­ եւ հ­րա­շա­լի­ է ­մեզ ­տաւնս­ այս...­ Արդ­, այս ­խոր­հըր­դա­բար­ ըն­ձայս ­տե­րե­ւոցն։

12. 15­8աբ Յոր­դո­րակ­ ի ­վար­դա­պե­տէ ­Տի­րայտ­րոյ — Արդ,­ այ­սո­քիկ ­բա­ւա­կա­նաս­ցին­ առ­ ի ­մէնջ­ ի ­տե­սու­թիւն ­բա­նիս...

13. 15­9ա—8­0ա­ Ի ­տաւ­նի ­Պա­սե­քին­ ա­սա­ցե­ալ սուրբ ­վար­դա­պե­տաց — Արդ, ­պի­տոյ­ է ­մեզ ­հա­ւատք ճշ­մա­րիտ­ յա­մե­նայն ­բա­րի ­գործս ­մեր,­ ո՜վ ­սի­րե­լիք... ­(ի ­լու­սան­ցս՝­ Աս­տո­ւա­ծա­բան­, ­Փի­լոն, ­Մա­րու­թա,­ Եփ­րեմ, ­Բար­սեղ)։

165բ­ եւ 16­6ա­ է­ջե­րի ­մի­ջեւ 1 ­թերթ­ ըն­կած։

14. 18­0ա—9­5ա [Վաս­ն ­թաղ­ման­ ­Մե­ծի ­Շա­բաթ­ ա­ւուրն ­տե­սու­թե­ան­. ­ձեռ. 1433, ­1ա] — Ո՜վ ­պատ­մես­ցէ­ յան­դի­ման­ ­նո­րա զ­ճա­նա­պարհս ­նո­րա... ­Զա­հա­ւոր­ եւ զ­կեն­դա­նա­րար փր­կա­գործ կ­րիցն­ յու­սոյն ­մե­րոյ­ եւ­ Աս­տու­ծոյ...

15. 19­5ա—22­1ա [­Վահ­րա­մայ ­հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նի­ ի ­գիրս Ծնն­դոց ­(տե՛ս ­ձեռ. 775, 3­5ա—52բ)] — ­Հար­ցումն. Հ­րեշ­տակք­ յա­ռա՞ջ­ ա­րա­րե­ալք­ են քան­ ­զեր­կինս­ եւ զ­լու­սա­ւորս։ Պա­տաս­խա­նին. Ո­ման­ք­ ի ­հարցն ­նախ­ ա­սեն­. Ա­րա­րեալ­ Աս­տու­ծոյ զհ­րեշ­տակս­ն... ­թէ­ յան­կարծ­ աւձն ­խաւ­սուն լի­նէր։

16. 221բ—3­8ա ­Վահ­րա­մայ ­վար­դա­պե­տի­ յար­մա­րած­ ի ­Ծաղ­կա­զարդս­ եւ­ ի ­Համ­բար­ձումն ­Տե­առն — Ան­սահ­մա­նե­լին­ եւ բ­նու­թե­ամբ ­բա­րին­ Աս­տո­ւած ­զա­ռա­տա­գոյն ­բա­րե­րա­րու­թիւն­ ոչ­ ին­քե­ան­ ­մի­այ­նոյ ­սեպ­հա­կա­նե­աց...

17. 238բ ­Պատ­մու­թիւն ­թա­գա­ւո­րաց։ ­Տե­սիլ ­Խոս­րո­վիթխ­տու,­ որ­ ա­ռա­գե­աց ­զՈ­տայ­ իշ­խան­ ի ­Վի­րապն՝­ առ ­սուրբն Գ­րի­գոր,­ որ­ ել­ ի գ­բոյ­ ան­դի­ եւ­ ա­րար բ­ժըշ­կու­թիւն — ­Մե­ծին Տր­դա­տայ­ ի ­քա­ղաքն­ որ կո­չի ­Վա­ղար­շայ­պատ...­ ե­տուն ­պար­գեւք­ Աւ­տայ­ իշ­խա­նին զ­գե­ղայ­քա­ղաքն զ­Վար­շա­կան­...

18. 23­9ա—4­7ա [Խ­րատ ­Վար­դա­նա՞յ] — ­Զաս­տուա­ծու­թիւնն­ ան­հա­սա­նե­լի­ եւ­ ան­քն­նե­լի­ ու­սու­ցին մեզ­ ա­մե­նայն­ Աս­տո­ւա­ծա­շունչ ­գիրք...

19. 247բ—6­1ա ­Նո­րին­ այլ (=Վար­դա­նայն խրատ ­վա­րուց­ ա­ռա­քի­նու­թե­ան­. ­ձեռ. 582, 10­2ա) — Աս­տուած ­բա­րի­ է­ եւ ­լոյս,­ եւ­ ա­մե­նայն ­բա­րե­աց ­պատ­ճառ...

20. 26­1ա—2բ [Յա­ղագս ­հա­ւա­տոյ] — Յա­ռաջ ­հա­ւատն­ ողջ ­պի­տի ք­րիս­տո­նէ­ին­ ի ­Հայր­ եւ յՈր­դի­ եւ­ ի Սուրբ ­Հո­գին...­ իս­կ­ ի ­չա­րէն ­հե­ռա­նա­լոյն խ­րատն­ այն­ է,­ որ­ ի մկր­տու­թե­ան­ ­ժամն­ ա­սել ­տան­ կն­քա­հաւրն /// (շար. ­թա­փո­ւած)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 45բ (Գ­րի­գոր գր­չի) Գ­րե­ցաւ ­սա­կաւ ­սա­տարս­ այս ­ձե­ռամբ յխ­մա­րի ­մի­ոյ ­զոր Գ­րի­գոր ­ճա­նան­չի, ­մա­կա­նուն ­Սամ­սո­նե­ցի, հ­րա­մա­նաւ Մկրտ­չի։­ Ա­ղա­չեմ յի­շել­ ի ­Տէր Յի­սուս։

15­8ա Զս­տա­ցող ­սո­րին՝ զսր­բա­զան­ ­քա­հա­նա զՄկր­տիչ յի­շես­ջիք­ ի ­Տէր։­ Եւ ­զիս՝ ­զան­պի­տան­ ծ­րողս ­մի ­մո­ռա­նայք,­ եւ ­խո­շո­րու­թե­ան­ս ­թո­ղու­թիւն շ­նոր­հե­ցէք, զի ­կարս­ այս­չափ­ էր,­ եւ­ Աս­տո­ւած ­ձեզ ­թո­ղու ­զյան­ցան­ս ­ձեր։

2. 16բ (Մկր­տիչ գր­չի­ եւ ս­տա­ցո­ղի) [ԶՄկր­տի]չ [ս­պ­]ա­սա­ւոր ­բա­նի յի­շե­ցէք։

72բ­ Ընդ ն­մին­ եւ­ ան­պետ Մկրտ­չի ս­պա­սա­ւո­րի բա­նի,­ որ զ­գիրքս ծ­րե­ցի։

8­6ա ԶՄկր­տիչ յոք­նու­նակս ­մե­ղաց­ եւ ­ծա­ռա ­չա­րա­չար ­տէ­րան­ց­ ախ­տիցն­ ա­սեմ,­ որ Ք­րիս­տո­սիւ­ ա­զա­տե­ցա,­ եւ ­տէր­ ի ­վե­րա ­կար­գե­ցայ,­ եւ ­զի­ ոչ ս­գու­շա­ցայ­ ան­կայ յիշ­խա­նու­թե­նէն, ­մեր­կա­ցա զ­պատ­մու­ճան­ ­տէ­րու­թե­ան­ն։ ­Տե­սե­ալ ­զայս ­ծա­ռաիցն­ ախ­տիցն­ ա­սեմ, ­թէ վատ­թա­րե­ցայ, խ­զե­ցին զ­լուծ ­ծա­ռա­յու­թե­անն,­ ի ­ձե­ռին­ ա­ռե­ալ ­գա­ւա­զան­ ­տի­րա­կան­ ­հա­րին ­զիս­ եւ­ ե­դին զփայտ ­ծա­ռա­յու­թե­ան­ ա­ռան­ց ­փո­խա­նա­կի­ ի ­պա­րա­նո­ցի­ ի­մում։ ­Ծա­ռայքն­ եւ ­սոս­կա­կան­քն ­տի­րե­ցին ­դար­ձե­ալ­ ինձ։­ Ա­ւա՜ղ թշ­նա­մա­նացս,­ այս՝­ ինձ ­քան­ զ­գե­հենն­ ա­հա­գին,­ այս՝ ­քան­ զ­տար­տա­րոս­ն քս­տմ­նե­լի, ­քան­ ի ժա­նիս ­մատ­նել­ որ­դան­ն­ ան­քու­նի,­ ար­տա­սո­ւաց­ ար­ժա­նի։­ Ով­ ոք ­տե­սե­ալ ­թա­գա­ւոր­ իշխթայպն­սէ ­(ա­յս­պէս)։ // (86բ)­ Եւ ­խա­րա­զա­նաւք­ ի ­ծա­ռա[յ]ից­ ա­րե­ամբ ­ներ­կեալ՝­ եւ­ ոչ­ ար­տաս­ւես­ցէ,­ որ ­ծա­ռա[յ]ե­ցի գ­րոյն­ եւ­ ոչ Հո­գոյն,­ ի ­տառս­ն­ աշ­խա­տե­ցայ­ եւ­ ի­մաս­տիցն­ ոչ /// պատ­րաս­տե­ցայ, ­մա­նիցն­ եւ [բ]ո­լո­րից ­բա­նիցն ­ցա­ւե­ցա­ եւ գու­մա­րե­ցի ­զաւրս­ ու­շի­ ի­մոյ­ եւ­ ա­սա­ցե­լոցն­ ի ­գործ խլա­ցայ,­ եւ ց­րե­ցան­ ­զաւրք­ ի­մաս­տից,­ եւ ­թէ ­զի­ ա­չառ­նեմ,­ ոչ ­գի­տեմ, ­կա­րաւ­տիմ­ աւգ­նա­կա­նու­թե­ան­ սր­բոցս ///­ որ­ ի ­գիրս­ աշ­խա­տե­ցայ­ եւ ­բա­րի­ ի յի­շա­տակ ­ձեր, թե­րեւս­ եւ­ այց­ ա­րաս­ցէ­ ինձ ­բա­րե­րարն­ եւ ­զընդ­դէմն­ ա­սա­ցե­լոցս շ­նոր­հես­ցէ։

3. 98բ ­Վա՜յ ­զայս ­խեղջ ­կե­ան­քս­ եւ զ//(9­9ա)­վիշ­տս­ ի­ յայս­ ա­նօ­րի­նացս։

144բ (Կար­մրա­գիր,­ եզ­րա­հա­տո­ւած) ­Հա­սաւ ­խա­պար­ ի ­թախ­տէն ///։

 

632

­ՆԵՐ­ՍԷՍ ­ԼԱՄԲ­ՐՈ­ՆԱ­ՑԻ

­ՄԱ­ՏԵ­ՆԱԳ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆՔ

Նոր ­Ջու­ղա

Ռ­ՃԻԸ — 1679

Գ­ՐԻՉ՝­ Ա­լա­վեր­տի։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ Յով­հան­նէս քհյ.։

­ԹԵՐԹ՝ 409. չ­գ­րո­ւած՝ ­1աբ, 38­2աբ, 407բ—9բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×1+Ա—ԼԳ×12 ­(Ա­—Բ 2, ԼԳ 17)+2×12+1×3։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ ­վեց­թե­ւե­ան­ աս­տ­ղան­շա­նով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20,5×15։ ԳՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 23։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­ծաղ­կադ­րոշմ կ­տաւ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — ­Ներ­սէս ­Լամբ­րո­նա­ցի՝ 2բ։ Կիսախորան՝ 38­3ա։ Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր, ­կա­պոյտ, ­նարն­ջա­գոյն։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. սկզ­բից, ­մի­ջից­ եւ ­վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր։ ­Տեղ—տեղ ­թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­խո­նա­ւու­թեան­ ­հետ­քեր, ­թա­նա­քի բ­ծեր, վ­նա­սո­ւած՝ 407—409։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ցե­ցա­կեր, ­կա­պիչ­ներն՝­ ըն­կած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. ­3ա—15­1ա [­Ներ­սի­սի ­Լամբ­րո­նաց­ւոյ  – Խորհրդա­­ծու­թիւնք­ ի ­կարգս­ ե­կե­ղեց­ւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 441. ­1ա—4­5ա. ­Պա­կա­սա­ւոր­ եւ ­խառն­ ըն­դօ­րի­նա­կու­թիւն։ § ա, գ, դ,­ է,­ ը ­փո­խադ­րո­ւած § ­լը­—ի­ց յե­տոյ (7­4ա—14­4ա)։ ­Թե­րի՝ § բ (3ա—4բ. ­«///ան­ձամբ ­զան­ձն.. տուըն­ջե­նայինս­ն­ եւ­ յա­մե­նայն»), § ե (5ա—10բ, 5­1ա, ս­կ. «զի­ իշ­խան­ է՝ ­գո­տե­լոյծ ­լի­նի»)։ ­Չիք՝ § զ։ ­Չու­նի գլ­խա­հա­մար։

2. 15­1ա—355բ [­Մեկ­նու­թիւն ­Պա­տա­րա­գա­մա­տոյց­ ա­ղօ­թից,­ ա­րա­րե­ալ ­Ներ­սէ­սի ­Լամբ­րո­նաց­ւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 441, 4­5ա—117բ. ­Ցան­կ/­չիք։ § ա—ձգ/151ա—355բ։ Յի­շա­տա­կա­րան­ ­Ներ­սի­սի ­Լամբ­րո­նաց­ւոյ/­չիք։

3. 355բ—80բ ­Հար­ցաքն­նու­թիւն­ առ­ օ­րէնս Ք­րիս­տո­սի­ եւ ­հաս­տա­տու­թիւն­ ե­կե­ղե­ցա­կան­ աս­տի­ճա­նաց­

ա. 355բ—66բ ­Թէ­ ոչ­ է ­պարտ զ­վի­ճակ ձ­գել­ ընդ­ մարմ­նա­կան­ ­տոհ­մու­թե­ամբ — Շ­նոր­հօքն­ Աս­տու­ծոյ,­ ո­րում­ ի ­վեր ­քան­ ­զար­ժան­ ե­ղաք­ ըն­դու­նակ...

բ. 366բ—74բ ­Վե­րըս­տին ­հաս­տա­տու­թիւն՝­ ոչ ժա­ռան­գե­ցու­ցա­նել­ ազ­գա­տոհ­մի ­զա­ռաջ­նոր­դա­կան­ պա­տիւ­ ի ­Պատ­մու­թե­նէ ­հարց ­մե­րոց — ­Քան­զի­ ի Քրիս­տո­սէ­ եւ յիւ­րոցն ­բա­ւա­կա­նա­պէս ­[ու­սաք] ­զա­ռա­ջադ­րե­ալ ­խոր­հուրդ...

գ. 374բ—80բ ­Վաս­ն­ ի ­նոյն ­խոր­հուրդ ­դար­ձե­ալ, յո­րում, ­թէ զ­մեր­ ազ­գ­ ու­նիմք­ իշ­խա­նու­թիւն ­դա­տել­ եւ­ ոչ ­զայլս — Ա­սէր­ եր­բեմն­ ե­րա­նե­լին Յոբ՝ ­տագ­նա­պե­ալ­ ի վշ­տացն ­ցա­ւե­ցու­ցա­նե­լոյ...

­Տե՛ս տպ. «Խորհր­դա­ծու­թիւնք», ­Վե­նե­տիկ, 1847,­ էջ 517—555։

4. 38­3ա—406բ Յաս­տո­ւա­ծա­խումբ­ եւ ­տի­ե­զե­րա­կան­ ­ժո­ղովն ­Տար­սո­նի,­ որ­ ե­ղեւ­ ի շր­ջան­ ըն­թա­ցից ժա­մա­նա­կի­ ՈՒԴ (1175) ­թո­ւա­կա­նի Հայոց հ­րա­մա­նաւ ­հա­մահ­րեշ­տակ ­կա­թո­ղի­կո­սին ­Հայոց Գ­րի­գո­րի­սի, եղ­բօ­րորդ­ւոյ սր­բոյն ­Ներ­սէ­սի՝­ յա­ջոր­դի­ Ա­ռա­քե­լա­կան­ Ա­թո­ռոյ Սր­բոյն Գ­րի­գո­րի­ եւ ք­րիս­տո­սապ­սակ­ ար­քային ­Հայոց ­Լե­ւո­նի ­սակս ­մի­ու­թե­ան­ ե­կե­ղե­ցոյ։­ Ա­տե­նա­կան­ ­խօսք ­մե­ծին­ եւ սր­բոյն ­Ներ­սի­սի՝­ այնմ քա­ղա­քի­ ա­թո­ռա­կա­լի­ եւ­ աս­տո­ւա­ծա­խաւս ­վար­դա­պե­տի — Ո՜վ ­հայրք ­սուրբք­ եւ ­պետք ճշ­մար­տու­թե­ան­...­ ա­րար­ Աս­տո­ւած՝­ առ­ ի ­կե­րա­կուր ­մար /// (շար. ­թա­փուած)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

38­1ա ­Փառք...­ Արդ,­ ո­րոյ շ­նոր­հօքն­ ա­ւար­տե­ցաւ­ ե­ռահ­րաշ­ եւ ­հո­գի­ա­զարդ ­գիրքս,­ որ ­կո­չի ­Մեկ­նու­թիւն Խորհր­դոյն։­ Եւ­ արդ, գ­րե­ցաւ ­գիրքս­ ի ­քա­ղաքն ­Շօշ,­ որ կո­չի­ Աս­պա­հան­,­ ի ­գեղն ­Ջու­ղայ,­ ի ­դուռն ­Սուրբ Ստե­փան­նո­սի ­Նա­խավ­կային,­ ի ­թա­գա­ւո­րու­թե­ան­ ­Շահ—Սու­լէ­մա­նին,­ ի ­թո­ւա­կա­նիս ­Հայոց Ռ­ՃԻԸ (1679)­ ա­մի,­ ի ­հայ­րա­պե­տու­թե­ան­ն ­տե­առն Յա­կոբ­ Էջ­մի­ած­նի ­կա­թո­ղի­կո­սի­ եւ ­մե­րոյ ­Ջու­ղա­յու­ ա­ռաջ­նորդ սր­բա­զան­ ­Դաւ­թի­ ար­քե­պիս­կո­պո­սի,­ որ­ է բ­նիկ ­Ջու­ղաե­ցի։ Յի­շե­ցէք­ ի յե­տինս ­կար­գա­ւո­րաց տ­րուբս­ ա­մե­նայ­նի­ եւ­ ա­նար­ժան­ս­ ի ­ման­կունս­ ե­կե­ղե­ցոյ, ­թա­փառ­նիկս­ եւ­ յու­նայնս­ ի ­գոր­ծոց ­բա­րե­աց Յով­հան­նէս ­սու­տանուն ­քա­հա­նայս,­ որ­ ա­նո­ւամբս ­մի­այն­ եմ­ եւ ­գոր­ծովս՝­ ոչ, զ­չարն­ առ­նե­լով­ եւ զ­բա­րիս ­խա­փա­նե­լով, տ­կա­րա­ցեալ ­հո­գով­ եւ­ ան­կա­րա­ցե­ալ ­մարմ­նովք, ­զի­ եմ ­բե­ռինք ­մե­ղաց­ ի­մոց­ ան­թ­վե­լի մարդ­կան­,­ ան­թիւ ­բազ­մու­թե­ամբ­ իբ­րեւ ­զա­ւազ ­ծո­վու, զոր­ յու­սամբ­ եւ ­հայ­ցեմք­ ա­մէ­նա­ռատ­ ո­ղոր­մու­թե­նէն­ Աս­տու­ծոյ,­ որ­ ոչ­ առ­նէ զմեզ­ ան­տես,­ այլ ­վե­րըս­տին կան­գ­նես­ցէ զ­ձեզ­ եւ ­ձեր­ ա­ղօ­թիւն­ ըզ­մեզ ­բա­զում­ ո­ղոր­մու­թե­ամբն­ իւ­րով.­ ա­մէն։­

Արդ,­ ես ­թա­փուրս­ ա­մե­նայ­նի՝­

Ա­լա­վէր­տի գր­չիս­ ո­ղոր­մե­լի,

Զ­ձեզ­ ա­ղա­չեմ, ­ման­կունք ­բա­րի,

Զ­մեզ յի­շես­ջիք յե­կե­ղե­ցի­

Եւ­ ի ­ժամ ­սուրբ ­պա­տա­րա­գի,

­Սուրբ­ ա­ղօ­թից ­Տէրն լ­սէ,­

Առ­հա­սա­րակ // (381բ)­ ո­ղոր­մես­ցի

­Ձեզ­ եւ ­մեզ­ եւ ս­տա­ցո­ղի։

­Դար­ձե­ալ յի­շե­ցէք զ­տէր Յո­վա­նէս­ն,­ որ ­բա­զում սի­րով­ եւ­ ա­ղեր­սիւ­ ե­տուր գ­րել զ­սա՝­ ի ­հա­լալ­ ըն­չից­ եւ­ ար­դար ­վաս­տա­կոց­ իւ­րոց, յի­շա­տակ­ իւր­ եւ ծ­նօ­ղացն. յի­շե­ցէք­ եւ­ Աս­տո­ւած։ ­Դար­ձե­ալ յի­շե­ցէք զ­տէր Յո­վա­նէս­ն­ եւ զ­կո­ղա­կիցն­ իւր՝­ Այ­նային։­ Եւ­ որ յի­շէ, յի­շե­ալ լի­ջիք­ ի Ք­րիս­տո­սէ,­ որ­ է­ աւրհ­նե­ալ­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։ Հայր ­մեր։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

­2ա (ԺԷ դ. ­նօտր­գիր) Յի­շա­տակ­ է ­Մեկ­նիչս սր­բոյ պա­տա­րա­գին ­Նո­րա­շէն­ցի ­Մով­սէս­ ա­նար­ժան­ ի­րի­ցուն,­ որ­ եդ զ­սա­ ի ­դուռն ­մե­ծա­փառ­ Ա­թո­ռոյ Սր­բոյն Յով­հան­նու ­Կա­րա­պե­տին՝ յի­շա­տակ ­հո­գոյ­ իւ­րոյ­ <իւ­րոյ>, նաեւ ­հո­գե­ւոր­ եւ ­մարմ­նա­ւոր ծ­նօ­ղացն­ իւ­րոց­ եւ­ ա­մե­նայն­ ա­րե­ա­նա­ռու ­մեր­ձա­ւո­րացն։­ Եւ­ որ­ օգ­տիք­ ի ­հո­գեւոր­ աղ­բիւ­րէս, զ[ս]­տա­ցօղք ­սո­րին յի­շա­տա­կել ­մի խնայէք, ­զի­ եւ ­դուք յի­շե­ալք ­լի­նի­ջիք­ ի Ք­րիս­տո­սէ­ Աս­տու­ծոյն ­մե­րոյ.­ ա­մէն (ն­ման­՝ 40­7ա)։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 2­2ա ­(ա­նըն­թեռ­նե­լի)։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­1ա­ Ես­ ա­սա­ցի... 1բ ­Խորհր­դի ­մեկ­նիչ։

 

633

­ԽՈՐՀՐ­ԴԱ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆՔ

­ԺԸ — XVIII

­ԹԵՐԹ՝ 107. չ­գ­րո­ւած՝ ­1աբ, 10­3ա—7բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×1+9×12 (Բ, Զ 16)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ «ՏՃ» ­լու­սադ­րոշ­մով։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21,5×15,7։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ շ­ղա­գիր։ ՏՈՂ՝ 38—56 (խառն)։ ­ԿԱԶՄ՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն­ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ստո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ս­պի­տակ ­թուղթ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ կա­պոյտ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ—տեղ ­շա­գա­նա­կա­գոյն բ­ծեր, կազ­մի ­կա­շին ­քեր­ծո­ւած­ եւ ­ցե­ցա­կեր։

 

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

­– 2ա—102բ ­Խորհր­դա­ծու­թիւն (= ­Հա­ւա­քումն պէս–պէս ­խորհր­դա­ծու­թե­ան­ց­ եւ­ օ­րի­նա­կաց­ ի ­սուրբ­ եւ­ յար­տա­քին գ­րե­ան­ց) — ­Մարդն­ է ­ծա­ռայ։­ Ով­ ոք­ ի ձէնջ­ որ­ ու­նի­ցի ­ծա­ռայ։­ Ի ­հաս­տա­տել զ­խոր­հուրդն­ ա­սաց.­ Եւ­ ես­ ուխ­տեմ ­ձեզ... ­Քար­շէ­ին­ յա­մե­նայն ­կող­ման­ց զ­վէմն։

­Բո­վան­դա­կում­ է ­ման­ր­ ու ­մեծ­ ան­հա­մար ­քա­ղուածք­ներ՝ խմբա­ւո­րո­ւած­ ըս­տ­ աղ­բիւր­նե­րի,­ ո­րոն­ցից ­շա­տերն՝­ ան­խո­րա­գիր­ եւ­ ա­նո­րոշ։ Խմ­բա­ւոր­ման­ ­մէջ մտ­նող ­պար­բե­րու­թիւն­նե­րը ­հա­մա­րա­կա­լո­ւած­ են­ ա­րա­բա­կան­ ­թո­ւան­շան­նե­րով։

 

 

 

 

634

­ԽՈՐՀՐ­ԴԱ­ՏԵՏՐ

­ԺԷ — XVII

­ԹԵՐԹ՝ 35+1 (կրկ 1) չ­գ­րո­ւած՝ ­1աբ, 1դ, 3­3ա—5բ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—Գ×12։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ ­մա­հի­կան­շան­ ­լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 22×16։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 23։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­բա­լա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­չիք, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Կիսախորան՝ ­2ա։ Լու­սան­ցազարդ՝ ­բու­սա­կան­, թռչ­նային, Յի­սուս՝ 1­1ա, հրեշ­տակ՝ 15բ, Ս. ­Խոր­հուրդ՝ 17բ։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր։ Գոյ­ներ՝ ­կար­միր, ­կա­պոյտ, ­դե­ղին, ­վար­դա­գոյն։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. լու­սան­ցային ­մա­սե­րը ­քայ­քայո­ւած, կազ­մի վ­րայ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, ­ցե­ցա­կե­ր։

 

 

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1գ—2­7ա [­Խորհր­դա­տետր]

Տ­՛ես ­ձեռ. 444, ­2ա—1­9ա. § 1/1գ—3բ։ 2/3բ—8ա։ 3/8ա—12բ։ 4/12բ—4ա։ 5/1­4ա—2­7ա։

բ. 2­7ա—32բ­ Ե­ռա­մե­ծի­ եւ ­քաջ ­վար­դա­պե­տի Մխի­թա­րայ ­Գօ­շի խս­տակ­րօն ճգ­նա­ւո­րի­ եւ ­բա­նի­բուն հ­ռե­տո­րի­ ա­սա­ցե­ալ ­զԱ­ղօթս­ ի ­ժամ ­Սուրբ ­Պա­տա­րա­գի  –  ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս, ­Բան­ ­Հօր կեր­պա­րան­ ­կեն­դա­նի...

 

635

­ԽՈՐՀՐ­ԴԱ­ՏԵՏՐ

­ԺԷ — XVII

­ԹԵՐԹ՝ 16. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—3ա, 1­5ա—6բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×16։ ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 22,7×16,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 29—30։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­սեւ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Կիսախորան՝ ­4ա։ Լու­սանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­ (4ա)։ Զարդագիր՝ ­մար­դա­գիր, թռչ­նա­գիր (4ա)։ Գոյներ՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն, ­կա­պոյտ։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. կազ­մի ­կա­շին՝ ­ցե­ցա­կեր,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շուած։

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

– 3բ—14բ [­Խորհր­դա­տետր]

­Տե՛ս ­ձեռ. 444, ­2ա—1­9ա. § 1/3բ—5ա։ 2/­5ա—7ա։ 3/7ա—9ա։ 4/­9աբ (չիք՝ § ա)։ 5/9բ—14բ (չիք՝ § ժթ­—ի­)։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

­4ա (Կի­սա­խո­րա­նի ­մէջ,­ այլ ­ձեռ­ք)­ ի ­վայե­լումն տէր­ Ա­նա­նի­ային. թ­վին ՌՃ­ՀԸ (1739)­—ի­ն։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ ­4ա Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ­ Ա­նա­նի­ա վար­դա­պետ/// (թո­ւա­կան­ն­ ա­նըն­թեռ­նե­լի)։

 

636

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

­ԺԷ — XVII

Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Սուլ­թա­նա­ղա սրկ.։

­ԹԵՐԹ՝ 159. չ­գ­րո­ւած 1բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×2 (ԺԹ դ.­ յա­ւե­լում)­+Ա—ԺԴ×12 ­(Ա­ 11, Զ 10, ԺԴ 4)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 18,5×12,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 20։ ­ԿԱԶՄ՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ, ­թի­կուն­քը՝ ս­պի­տակ կ­տաւ։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ ­3ա, 49բ, 10­0ա 13­6ա։ Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ ­հան­գու­ցա­գիր (10­0ա, 13­6ա)։ Գոյներ՝ ­կար­միր։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­վա­րար. մի­ջից­ եւ ­վեր­ջից ­պա­կա­սա­ւոր։ 3—րդ թեր­թի ­կե­սը ­շե­ղա­կի կտ­րո­ւած­ ըն­կած։ ԺԹ դ. ­կար­կա­տո­ւած­ եւ լրա­ցո­ւած. ­նոյ­նը կր­կին­ ըն­դօ­րի­նա­կո­ւած,­ յա­ւե­լա­դիր ­2աբ։

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. ­3ա—49բ ­Պա­տա­րա­գա­մա­տոյց Սր­բոյ ­Պա­տա­րա­գի, ­զոր­ ա­րա­րե­ալ­ է սր­բոյ ­հօրն ­մե­րոյ­ Ա­թա­նա­սի­ ե­պիս­կո­պո­սա­պե­տի

­Տե՛ս ­ձեռ. 444, ­2ա—1­9ա. § 1/­1ա—5բ (ս­կ. «Յոր­ժամ մ­տա­նէ ­քա­հա­նայն ­խորհր­դա­րան­ն...»)։ 2/5բ—1­0ա (ս­կ. «Խոս­տո­վա­նիմ...»)։ 3/10բ—2­4ա։ 4/25բ—8ա։ 5/2­8ա—49բ (չիք՝ ժգ—ժէ)։­ Ու­նի.­

ա. 4­5աբ­ Այս­ ա­ղաւթք ­Թով­մայի­ ա­ռա­քե­լոյն­ է­ որ ­կա­ ի վ­կա­յու­թիւն ­նո­րա — ­Մար­մին ­Քո ­պա­տո­ւա­կան­, սա ­լի­ցի ­մեզ­ ի ­կե­ան­ս...

բ. 45բ—7ա­ Ա­ղաւթք Յո­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նի­ ի ժամ ­Հա­ղոր­դու­թե­ան­ — Ոչ­ եմ­ ար­ժա­նի­ եւ­ ոչ ­բա­ւա­կան...

2. 49բ—10­0ա [Մաշտոց ­ձեռ­նադ­րու­թե­ան­]­

ա. 49բ—50բ ­Կարգ­ որ ­լի­նի ­ձեռ­նադ­րու­թիւն­ ա­նա­գա­նո­սի,­ որ ­թարգ­մա­նի ­վե­րըն­թեր­ցո­ղի — ­Բե­րեն­ ա­ռա­ջի ­քա­հա­նա­յա­պե­տին յե­կե­ղե­ցին...­ եւ­ ա­սէ... ­զա­ղաւթս ­զայս. [­Տէր]­ Աս­տո­ւած­ ա­մե­նա­կալ,­ ընտ­րե­ա զծա­ռայս ­Քո...

բ. 50բ—1ա ­Կարգ ­ձեռ­նադ­րու­թե­ան­ ­կես­սար­կա­ւա­գի — ­Քա­հա­նա­յա­պետն ­մինչ­դեռ­ է­ ի ­սար­կա­ւա­գա­տունն... ­բե­րեն­ ա­ռա­ջի ­զոր ­կա­մի ­ձեռ­նադ­րել...­ եւ­ ա­սէ ­զա­ղաւթ ­զայս. ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մեր,­ որ­ ի ­ձեռն ­մի­ոյ­ եւ­ ի ­նոյն ­Հոգ­ւոյդ ­Քո Սր­բոյ ­բաշ­խե­ցեր...

գ. 5­1ա—6ա ­Կա­նոն ­ձեռ­նադ­րու­թե­ան­ ­սար­կա­ւա­գաց — ­Բե­րեն զ­նո­ւի­րե­ալն­ եւ­ ի­ջու­ցա­նեն­ ի ­ծունր...­ եւ­ ա­սեն. ­Տէր,­ Ո՞ ­կաց­ցէ­ ի ­խո­րա­նի...

դ. 5­6ա—8ա ­Ձեռ­նադ­րու­թիւն ­սար­կա­ւա­գաց­ ըս­տ [Հ­]այ­ ե­կե­ղեց­ւոյն — ­Պարտ­ է ­լի­նել ք­սան­ եւ ­հինգ­ ա­մաց...­

ե. 5­8ա—6­5ա ­Ձեռ­նադ­րու­թիւն յոր­ժամ­ ի ­քա­հա­նա­յու­թիւն ­զոք ­կո­չեն­ ի ­սար­կա­ւա­գու­թե­նէ — Ի ­ծունր­ ի­ջու­ցա­նեն­ ա­ռա­ջի Սր­բոյ ­սե­ղա­նոյն­ եւ­ ե­պիս­կո­պո­սին Բ­ ո­տամբն­ եւ­ ա­սեն ­Սաղ­մոս­ ի ­թիւ.­ Առ ­Քեզ, ­Տէր, ­համ­բար­ձի ­զան­ձն... //(59բ)­ եւ­ ե­պիս­կո­պոս­ն­ ա­սէ. ­Տէր­ Աս­տո­ւած­ ա­մե­նա­կալ,­ Արա­րիչ­ ա­մե­նե­ցուն...

զ. 6­5ա—10­0ա ­Կարգ ­ձեռ­նադ­րու­թե­ան­ ե­րի­ցու­ ըս­տ ­Հայ­ ե­կե­ղեց­ւոյս — ­Պարտ­ է ն­մա ­լի­նել,­ որ ­կո­չի­ յաս­տի­ճան­ս,­ ա­մաց­ ե­րես­նից... (66բ­ եւ 6­7ա­—ի ­մի­ջեւ 2 ­թերթ­ ըն­կած)։

3. 10­0ա—35բ­ Աս­տո­ւա­ծային ­պա­տա­րագ.­ ա­սա­ցե­ալ ­սուրբ ­հաւրն ­մե­րում ­Բա­սի­լո­սի ­Կե­սա­րու­ ե­պիս­կո­պո­սա­պե­տին — ­Նաեւ­ ա­սի ­Սաղ­մոս. Յի­շե­ա, ­Տէր զԴա­ւիթ... ­Քա­հա­նայն­ ա­սէ ­զա­ղօթս. Որ զ­գե­ցե­ալ­ ես զլոյս...

4. 13­6ա—48բ­ Աս­տո­ւա­ծային ­պա­տա­րագ ­նա­խասր­բե­ցե­լոյ,­ որ ­կա­տա­րի­ Ա­ղու­հա­ցիցն ­չո­րեք­շա­բա­թին­ եւ­ ուր­բա­թին — Զ­գես­տա­ւո­րի ­քա­հա­նայն­ եւ ­սար­կա­ւագն­ եւ­ առ­նու ­սար­կա­ւագն զ­մաս­ն ­նա­խա­կա­տա­րեալ ­պա­տա­րա­գին­ եւ դ­նէ­ ի ս­պաս սր­բու­թե­ան­ն...

14­2ա­—ո­ւմ 1719 թ.­ յա­ւե­լագ­րու­թիւն (տե՛ս § 7)։

5.­ ա. 14­9ա—52բ ­Կա­նովն ­հան­դեր­ձե­ղէն, ս­պաս­ աւրհ­նե­լոյ — ­Տա­նին յե­կե­ղե­ցին՝­ ա­ռա­ջի ­բե­մին,­ ի ­վեր­ ու­նե­լով ­սար­կա­ւա­գացն... (149բ—50բ­ Աւրհ­նու­թիւն Գորբս­տայի։ 150բ—1ա­ Ա­ղաւթք­ աւրհ­նե­ալ ­դաս­տա­ռա­կին։ 15­1ա—2ա­ Աւրհ­նու­թիւն սկ­հոյ­ եւ ­մաղզ­մայի։ 152աբ­ Աւրհ­նու­թիւն­ ա­մե­նայն ­հան­դեր­ձե­ղէն զ­գես­տից)։

բ. 152բ—7ա­ Ա­ղաւթք­ ա­մե­նայն ­քա­հա­նա­յա­կան­ զ­գես­տե­ղէն ­կազ­մա­ծոյն — Ա­մե­նա­կալ­ յա­ւի­տե­նա­կան­ ո­ղոր­մած­ Աս­տո­ւած,­ ո­րով­ ի ս­կզ­բա­նէ­ ա­րա­րեր... (154բ—5ա­ Աւրհ­նու­թիւն ­գաւ­տոյ։ 15­5աբ­ Աւրհ­նու­թիւն ­բազ­կու­րա­րի։ 155բ—6ա­ Աւրհ­նու­թիւն­ ու­րա­րի։ 15­6աբ­ Աւրհ­նու­թիւն ­շուր­ջա­ռի։ 156բ—7ա­ Ա­ղաւթք­ ա­մե­նայն քա­հա­նա­յա­կան­ զ­գես­տուց)։

6. 15­8ա—9բ Յոր­ժամ ­քա­հա­նայն ­բե­րէ ­զըն­ծայս­ն­ ի ­սե­ղան­ն՝­ ու­նե­լով­ եր­կո­քին ­ձե­ռօքն­ ի ­վեր,­ եւ­ ա­սէ զա­ղօթս — ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թիւն,­ ըն­կալ զ­պա­տա­րագս­ ըն­ծայել ­քեզ...­ Եւ­ ի ­ժամ ­հա­ղոր­դե­լոյն, յոր­ժամ­ ի ­ձեռն­ ու­նե­նայ զՔ­րիս­տո­սի ­մար­մինն,­ եւ­ ա­սէ ­զա­ղաւթս /// (շար. ­թա­փո­ւած)։

7. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւն 1719 թ.]­

ա. 14­2ա ­Տաղ ­չար­չա­րա­նաց­ ա­սայ — Ի­իւ­ծե­ալ սր­տայ[բ­]եկ­ եւ ­մի­ջայ­կո­տոր, / ­Մայր ­Մի­ած­նին ­հա­ռաչ­մամբ յոր­դոր...

Յա­ւելագ­րու­թիւ­նը ­Սա­ֆար ­նա­խա­սար­կա­ւա­գի. տե՛ս «Յի­շա­տա­կա­րան­ յե­տա­գայի». 1։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

49բ Յի­շե­ա ­զիս,­ եւ­ Աս­տո­ւած­ ո[­ղոր­մի]։

148բ­ Ո՜վ ­պա­տա­րա­գիչ ­սուրբ ­քա­հա­նայ,­ եւ յի­շե­ա ­զա­նար­ժան­ գ­րիչս։

15­7ա Յի­շա­տա­կա­րան­ գ­րոցս — ­Տէր­ իմ­ եւ­ Աս­տուած...­ ո­ղոր­մե­ա ս­տա­ցաւ­ղի ­տա//(157բ)­ռիս՝ սր­բա­սէր ­սար­կա­ւա­գին ­Սուլ­թան­ա­ղայի,­ ընդ­ ն­մին­ եւ ­հաւր­ իւ­րոյ՝ ­մահ­դա­սի­ ըՍ­տե­փան­նո­սին,­ եւ ­պա­տո­ւա­կան­ եղ­բարցն­ իւ­րոյ՝ ­Մար­տի­րո­սին, ­Խա­չա­տու­րին, ­Մա­նու­կին,­ որք ­հան­գու­ցե­ալք­ են­ առ ­Քեզ։­ Ընդ ն­մին­ եւ ­մաւր­ իւ­րոյ՝­ Ա­զի­զին,­ եւ ­քը­վե­րացն՝­ Ըս­պի­րին,­ եւ Հռիփ­սի­մին, ­Տու­տու­մին.­ ա­մէն։ ­Դար­ձե­ալ­ ա­ղա­չեմ ­զա­մե­նայն դասս ­լու­սե­րա­միցդ՝­ աս­տո­ւա­ծա­մերձ ­քա­հա­նայից­ եւ պա­տո­ւա­կան­ ­սար­կա­ւա­գաց,­ որք ­մա­քուր սր­տիւ ­հան­դի­սա­նայք­ ի ­կա­տա­րումն ­սոս­կա­լի ­Սուրբ ­Պա­տա­րա­գիս, յի­շել­ ա­ռա­ջի ­զեն­ման­ն Ք­րիս­տո­սի զվե­րոյ­ա­սա­ցե­ալ սար­կա­ւագն ­Սուլ­թա­նա­ղայ­ եւ զծնաւղս­ իւր,­ եւ ­զեղ­բայրս­ եւ ­զա­մե­նայն­ ազ­գա­տոհմ­ իւր՝ զ­կեն­դա­նիս­ եւ զնն­ջե­ցե­ալս­ն,­ ա­ղա­չեմ յի­շել.­ ամէն։­ Եւ­ որ­ ա­ռատն­ է­ ի տուրս ­բա­րե­աց, Ք­րիս­տոս­ Աս­տո­ւած, ­մեզ­ եւ ­ձեզ­ առ­հա­սա­րակ­ ո­ղոր­մես­ցի,­ եւ նման­ ­փառք­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. 141բ (1719 թ., ­նօտր­գիր) ­Սա­ֆար ­նա­խայ­սար­կա­ւագ։

14­2ա­ Ով­ ան­մեղ, յի­շե­ցէք ­մե­ղա­ւոր գ­րիչս­ եւ­ երթ սու­տա­նուն ­Սա­ֆարս,­ որ­ եմ­ որ­դի ­լու­սայ­հո­գի ­տէր Յա­կո­բի. ­վերջ։ // (142բ) ­Փոքր [­թիւ]­ ԱՃ0Դ (1719), ­Նա­դար­ Ի,­ օրն ­շա­բաթ, ­տօ­նին ­Նի­կի­ո։

Գր­վե­ցաւ ­թիվն ­Մեծ ՌՃ­ԿԸ (1719), ­Փոքր ­թիվն­ ԱՃ0Դ (1719), ­Նիր­հան­ Ի­—ո­ւմն,­ օրն ­շա­բաթ, ­տօ­նին Կոս­դան­տի­նու­պօլ­սի ­սուրբ ­ժո­ղո­վուն ՃԾ ­հայ­րա­պե­տացն,­ որք ­նը­զօ­վե­ցին ­պիղծ ­Մա­գե­դուն։­ Ես՝ ­տէր Յա­կո­բի­ որ­դի ­Սա­ֆարս ­վեց­ աս­տի­ճան­ ա­ռի­ ի ­բա­րին թիվն ­Փոքր ՃԳ (1718), ­Նա­դար­ Ի­Է­—ո­ւմն,­ օրն ­Նա­ւա­կա­տե­աց ­Սուրբ ­Խա­չին, ­շա­բաթ­ օրն գ­րե­ցի։

2. 159բ (ԺԸ դ.)­ Աս­տո­ւա­ծա­տուր ­Տէր—Ս­տե­փա­նեան­։

3. ­1ա (ԺԹ դ.) ­Պա­տա­րա­գա­մա­տոյց Սր­բոյ ­Պա­տա­րա­գի, ­զոր­ ա­րա­րե­ալ­ է սր­բոյ­ Ոս­կե­բե­րան­ ­հայ­րա­պե­տի...­ Անդ­ է ­հայիլ­ եւ գ­րել ­մին­չեւ ­ցՈր զ­գե­ցե­ալ­ ես զլոյս...­ եւ­ ա­պա ­սո­րին ­մի­ջինն­ է գ­րե­լի ­մին­չեւ ցվերջն։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 54բ, 56բ Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­Սա­ֆար։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­3ա (արաբատառ «Բա­րե­կամ ­մի ­տե­սայ ­Րուր ­գաւա­ռում»)։

 

637­

Ե­ԻՍՏ­ՐԱ­ՏԻ­ՈՍ ՔԻՈՍԱՑԻ ԲԺԻՇԿ

ՅԱՂԱԳՍ ՍՐԲԱ­ՑՈՒՑ­ՄԱՆ ­ԽՈՐՀՐ­ԴՈՅ ­ԳՈ­ՀՈՒ­ԹԵ­ԱՆ

Սա­մա­թի­ա (Կ. ­Պօ­լիս), Էջ­մի­ա­ծին

ՌՄ­ԺԱ — ՌՄԺԶ – 1762­— 1767

­ԹԵՐԹ՝ 167+1 (կրկ. 1). չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—3ա, 164բ—7բ։ ՊՐԱԿ՝ 15×12 ­(Ա­ 4, Դ,­ Է 10)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով, ­մա­հի­կան­շան­ (4—155), ­զան­գա­կան­շան­ «HR» (1—3), ­խա­չան­շան­, «P. SERRE... 1762» (156—167) ­լու­սադ­րոշմ­նե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 22×15,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր գր­չի՝ ­4ա—155բ, լ­րաց­նո­ղի՝ 3բ, 15­6ա—6­4ա։ ­ՏՈՂ՝ 27 (գր­չի), 35 (լ­րաց­նո­ղի)։ ԿԱԶՄ՝ ­կար­միր կտաւ,­ ան­կիւն­ներն­ ու ­թի­կուն­քը՝ ­սեւ ­կա­շի, մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը ցայտկէն ­կարմ­րա­դե­ղով։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1+1, ­թուղթ, ­մաս­ն­ աս­տա­ռի ­(Ի­ դ.)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. թա­նա­քից 156—164 գ­րա­դաշ­տը ­թե­թե­ւա­կի ­գու­նա­փո­խո­ւած։

 

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

– 3բ ­Գիրք­ որ ­կո­չի Յա­ղագս սր­բա­ցուց­ման­ խորհրդոյ ­գո­հու­թե­ան, շա­րադ­րե­ալ­ ի ­Քիօ­սա­ցի­ Էւստ­ռա­տի­ոս ­ճար­տար բ­ժիշ­կ­ ի­մաս­տա­սի­րէ՝­ յու­նաց ­քա­ղա­քա­կան­ ո­ճիւ։­ Եւ ­թարգ­մա­նե­ցե­ալ­ ի ­թո­ւին ­Հայոց ՌՄ­ԺԵ (1762),­ ի ­մուտն ­Փետր­վա­րի­ եւ­ ի յելն­ ապ­րի­լի ս­կ­սե­ալ­ եւ­ ա­ւար­տե­ալ, ընդ ­հո­վա­նե­աւ ­Սուրբ Ս­տե­փան­նոս­ ե­կե­ղեց­ւոյն­ եւ­ ի ­տան­ ­հան­գու­ցե­ալ ­Սար­գիս­ Ա­մի­րային,­ որ­ ի ­Խաս­գիւղն

— 3բ—4ա­ Էւս­տ­ռա­տի­ոս ­Քիօ­սա­ցի,­ այ­սինքն՝ Սախզ­ցի, բ­ժիշ­կ­ ի­մաս­տա­սի­րին։ Խն­դիր Յա­ղագս սրբա­ցուց­ման­ ­խորհր­դոյ ­տէ­րու­նա­կան­ ընթ­րե­ացն՝ պար­զա­բա­նե­ալ­ եր­կա­կի ­նա­խա­դա­սու­թե­ամբ (նա­խադ­րու­թիւն) — Ո­րով­հե­տեւ սր­բա­ցու­ցումն ­տէ­րու­նա­կան­ ընթ­րե­ացն,­ որ­ ու­նի ­լի­նել­ ի­ յուղ­ղա­փառ ­քա­հա­նայիցն...

1. ­4ա—5­5ա ­Նա­խա­դա­սու­թիւն­ ա­ռա­ջին — ­Տէրն մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս­ ի ­ձեռն ­գո­հու­թե­ան­ եւ­ օրհ­նու­թեան­ եւ ­վեր­կոչ­ման­ սր­բա­գոր­ծե­աց­ եւ ­գո­յա­փո­խե­աց զհացն­ եւ զ­գի­նին...­

Ու­նի 3­ յա­ւե­լո­ւած՝ ­«Առ­ ա­պա­ցոյցն­ ա­ռաջ­նոյ ­նա­խա­դա­սու­թե­ան­»։

2. 5­5ա—16­4ա­ Է­վըս­տ­րա­տի­ո­սի ­Քիօ­սա­ցի բ­ժիշ­կ­ ի­մաս­տա­սի­րին։ ­Նա­խա­դա­սու­թիւն­ երկ­րորդ, յո­րում պա­րու­նա­կին­ ա­պա­ցուց­մունք­ յա­ղագս սր­բա­ցուց­ման­ ­խորհր­դոյ ­տէ­րու­նա­կան­ ընթ­րե­ացն,­ այ­սինքն՝­ յա­ղագս սր­բա­գոր­ծու­թե­ան­ն ­քա­հա­նայից — ­Քա­հա­նայքն ք­րիս­տո­նէ­ից ­պար­տա­կան­ են սր­բա­գոր­ծել զ­հացն­ եւ զգի­նին ­տէ­րու­նա­կան­ ընթ­րե­ացն... ­կա­տա­րե­ցան­ այս Բ ­նա­խա­դա­սու­թիւնքս։ ­Վախ­ճան­։­

Ու­նի 2­ յա­ւե­լո­ւած՝ ­«Առ­ ա­պա­ցոյցս­ն­ երկ­րորդ ­նա­խա­դա­սու­թե­ան­»։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

16­4ա (1767 թ., ­նօտր­գիր, ­թե­րին լ­րաց­նո­ղի) ­Վեր­ջա­պէս ­ծա­նի­ցէ­ իւ­րա­քան­չիւր­ ը­թեր­ցօղ գր­քոյս,­ որ­ ի­ ըն­թեռ­նուլն,­ ո­ման­ս ­տե­ղիս, ­դի­պի­ցի ­մաս­նա­կան­ ա­նո­ւան­ս­ ոմն,­ ի­մաս­ցէ՝­ ով, ­զի ս­խալ­մամբ ­թարգ­ման­չին ­փո­խա­նակ դ­նե­լով­ ով,­ ե­դե­ալ­ է՝­ ոմն։

Գ­րե­ցաւ ­վեր­ջի ­թե­րի ­տետ­րակս­ առ դ­րան­ սր­բոյ գա­հոյիս­ եւ ­լու­սան­կար­ Ա­թո­ռոյս­ Էջ­մի­ած­նի,­ ի ՌՄԺԶ (1767) ­թո­ւա­կա­նիս ­մե­րոյ­ եւ­ յամ­սե­ան­ն­ օ­գոս­տո­սի։

 

638

­ՎԱՐ­ԴԱՆ­ ԱՅ­ԳԵԿ­ՑԻ

 Խ­ՐԱՏՔ­ ԱՌ ­ՊԱՂ­ՏԻՆ­ ԻՇ­ԽԱՆ

Կոս­տան­դ­նու­պօ­լիս

ՌԲ­ՃԻ — 1771

Գ­ՐԻՉ՝ Թ­պիր։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Հէ­քիմ ­Թո­րոս։

­ԹԵՐԹ՝ 99. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—7ա, 9­7ա—9բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×7+5×16+1×8+1×4։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սադ­րոշ­մով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 21,3×15,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 32։ ­ԿԱԶՄ՝ սեւ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝­ ի­րար ­սոս­ն­ձո­ւած ­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, մաս­ն­ ա­ռա­ջին­ եւ ­վեր­ջին պ­րակ­նե­րի։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ—տեղ ­ցե­ցա­կեր, ­զա­նա­զան­ բ­ծեր, ­լու­սան­ցաեզ­րե­րը ­թե­թե­ւա­կի ­թու­լա­ցած, ­կարմ­րա­գիր ­խո­րագ­րե­րի վ­րայից ­սե­ւով­ ան­ցած։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ­ցե­ցա­կեր,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շուած, ­թի­կուն­քը՝ ­ճեղ­քո­ւած։

ԾՆԹ. ­Ձե­ռա­գիրս գ­րո­ւած­ է Կ. ­Պօլ­սում­ եւ ­կազ­մո­ւած ­Խա­րա­քի­լի­սա­յում։

 

 

 ­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

– 7բ ­Գիրք ­քա­րո­զու­թե­ան­ որ ­կո­չի [­Վար­դան­ գիրք]

­– 8ա [­Ցան­կ] — Ա. ­Վաս­ն ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­...­ ԻԳ (=Ի­Դ) ­Վաս­ն­ ա­ղօ­թից­ ի ­պէտս­ աշ­խար­հի։

­Ցան­կում ­բաց­ է ­թող­նո­ւած բ­նագ­րի ­ԺԷ խ­րա­տը,­ իս­կ­ յա­ջորդ­նե­րը ն­շա­նա­կո­ւած՝ ­ԺԷ­—Ի­Գ։­

ա. 8բ—9ա­ Ա.­ Ու­ղիղ ­դա­ւա­նու­թե­ան­ ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­ ­գո­հա­ցո­ղա­կան­ ­բա­նիւ­ եւ­ ա­ղա­չան­ք­ ա­ղեր­սա­նօք ­հան­դերց­ ա­չո­ղե­ալ ­գործս ­մեր­ ան­թե­րի­ եւ կա­տա­րե­ալ­ ուղ­ղու­թե­ամբ ­հա­սա­նել­ առ ­նո­ցա — Ի սկիզ­բն ­հո(լով) ­ձեռ­նար­կու­թե­ան­ս ­մե­րո,­ յա­ռաջ ­քան­ զա­մե­նայն ­բան­, ­կա­տա­րե­ալ ­հա­ւա­տով...­ եւ ­քաղցր ­ձայ­նիւ­ օրհ­նես­ցուք... ­զա­մե­նա­սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­ ան­բա­ժա­նե­լի...

բ. ­9աբ Բ. ­Թուղտս ­պար[ոն] ­Պաղ­տին ­թա­գա­ւո­րազ­ն­ եւ Ք­րիս­տո­սա­սէր ­մեծ­ իշ­խա­նին — Ի ք­րիս­տո­սա­կիր­ ան­ձին զ­սուրբ­ եւ ­զար­դիւ­նա­կան­ ­վար­դա­պե­տին ­Վար­դա­նա­ եւ յետ Ք­րիս­տո­սի­ յու­սոյդ ­մե­րոյ­ եւ զ­պա­տո­ւա­կան­ եւ ­զող­ջոյ­նա­բեր զ­նա­մակս­ ըն­դեր­ցա­ եղ­բայրս Պաղ­տինս...

գ. 9բ—1­1ա Գ. ­Գո­հու­թիւն ­վաս­ն ­խո­նար­հու­թե­ան­ իշ­խա­նին — Ով վ­սե­մա­կան­ ­մե­ծա­գահ­ եւ ­թա­գա­ւո­րազն յԱս­տո­ւած­ յու­սայ ­մեզ­ ին­ծի­ղե­ալ ­բող­փոջ ­բան­ծա­լի...

դ. 1­1ա—17ա Դ. ­Վաս­ն ­Վե­րինն­ Ե­րու­սա­ղէ­մի­ եւ­ ան­ճառ ­հան­գըս­տե­ան­ ար­դա­րոց — ­Բեր ­զաս­տո­ւա­ծա­պատ­կեր ­սիրտս ­քո,­ ո՜վ­ աս­տո­ւա­ծա­րե­ալ­ իշ­խան­,­ եւ սի­րով ­հո­գոյն­ ան­խ­զե­լի ­կա­պե­այ...­

ե. 17բ—20բ­ Ե. ­Վաս­ն ­հո­գոց, ­թէ­ որ­պէ­սա­կան­ եւ կամ­ ինչ­ է ­հան­գիս­տ ­նո­ցա — Ա­հա­ւա­սիկ ­փոքր ­մի քննե­ցաք ­վաս­ն ­հան­գս­տու­թե­ան­ն­ ար­դա­րոցն...

զ. 2­1աբ Զ. ­Վաս­ն ­բա­րի ­գոր­ծոցն, ­թէ­ որք­ են­ եւ քա­նիք — ­Քան­զի­ որ­ ինչ­ էր­ աս­տո­ւա­ծե­ղեն ­գիրս, քն[ն]ե­ցաք ­փոքր ­մի...­

է. 2­2ա—5բ­ Է. ­Վաս­ն­ ա­ղօ­թից, ­զի ­մեծ­ է­ ա­ռա­ջի­ Աս­տու­ծոյ — Արդ,­ եւ­ է­ ա­ղօթքն­ ան­բաւ ­բա­րու­թե­ան­ յա­ռա­ջի­ Աս­տու­ծոյ...­

ը. 25բ—8բ­ Ը. ­Վաս­ն ­պա­հոց, ­թէ­ որ­քան­ ­բա­րի­ ա­ռա­ջի­ Աս­տու­ծոյ — Եւ­ արդ,­ ո՞վ­ է ­[ի] ­մարդ­կա­նէ,­ որ կա­րո­ղան­[այ] ­գի­տել...

թ. 28բ—33բ Թ. ­Վաս­ն­ աղ­քա­տու­թե­ան­ եւ ­խո­նար­հու­թե­ան­ — ­Մեծ­ է ­գո­հու­թիւն ­կա­մա­ւոր­ աղ­քա­տու­թեան­...

ժ. 33բ—6բ Ժ. ­Վաս­ն­ ո­ղոր­մու­թե­ան­ եւ ­սի­րոյ գթու­թե­ան­ — Եւ­ արդ,­ ո­րով­հե­տեւ­ ըս­կիս­պն­ ե­ալ (=­ ե­ղեւ)...

­ժա. 36բ—9բ ­ԺԱ. ­Վաս­ն ­խոս­տո­վա­նու­թե­ան­, զղջ­ման­ եւ­ ա­պաշ­խա­րու­թե­ան­ — Եւ ­քան­զի ­հա­սե­ալ ժա­մա­նե­ցաք գ­լուխ­ եւ­ ի ­մայր­ ա­ռա­քի­նու­թե­ան­...

ժբ. 39բ—4­3ա ԺԲ. ­Վաս­ն դ­ժո­ղոց­ եւ ­վաս­ն ­չար դառն ­տան­ջա­նաց  ­նո­ցայ­ — Եւ­ արդ, ­զի շ­նոր­հօքն­ Աս­տու­ծոյ ­պատ­մե­ցաք­ աս­տո­ւա­ծե­ղէն գ­րոց...

ժգ. 4­3ա—7բ ԺԳ. ­Վաս­ն ­մե­ղաց, ­թէ­ որք­ են­ եւ կամ ­քա­նիք — Եւ ­քան­զի ­փոքր ­մե­ծա­ցու­ցաք­ աս­տու­ծե­ղեն գ­րովք...

ժդ. 47բ—51բ ԺԴ. ­Վաս­ն­ ո­րո­վայ­նա­մո­լու­թե­ան­ եւ­ ար­բե­ցու­թե­ան­ եւ­ ա­գա­հու­թե­ան­,­ ար­ծա­թա­սի­րու­թե­ան­ եւ­ ա­նյու­սու­թե­ան­ եւ­ ու­րա­ցու­թե­ան­ եւ­ ան­հա­ւա­տու­թե­ան­ եւ ­թով­չու­թե­ան­ — ­Չար­ է ­կա­տա­րե­ալ­ եւ ­պատ­ճառ յո­լո­վա­գոյն ­մե­ղաց...

­ժե. 51բ—5բ ­ԺԵ. ­Վաս­ն կ­ռա­պաշ­տու­թե­ան­ եւ ­կա­ղար­դու­թե­ան­ — Կ­ռա­պաշ­տու­թիւն [ս­կիզ­բն]­ եւ ­մայր­ ե­ղեւ­ ան­դիւ ­չա­րե­աց...

ժզ. 55բ—9բ ԺԶ. ­Վաս­ն շ­նու­թե­ան­ եւ ­պո­ռըն­կու­թե­ան­,­ ար­վա­գի­տու­թե­ան­ եւ­ ա­նաս­նայ­գի­տու­թե­ան­ — Ա­հա ­դառ­նայտե­սակ ­չար­ ա­նուն ­կո­րըս­տա­կան­...

­ժէ. 59բ—6­2ա ­ԺԷ. ­Վաս­ն զր­կա­նաց­ եւ ­գո­ղու­թեան­ց­ եւ ­վաշ­ղից — Արդ, ­պարտ­ է­ եւ ­պատ­շաճ­ է մեղքն քն[ն­]ե­լի­ եւ­ ի­մա­նալ...

­ժը. 6­2ա—4բ ­ԺԸ. ­Վաս­ն­ ո­ղա­կա­լու­թե­ան­ եւ­ ա­տե­լու­թե­ան­, ­մա­ղա­նաց­ եւ ­բար­կու­թե­ան­, ­նա­խան­ծու­ եւ­ այլ ­բա­զում ­ծան­րա­գոյն ­մե­ղաց,­ որ շր­ջա­կան­ք­ ա­սին­ ի Գ­րոց Սր­բոց — ­Մե­ծա­գոյն ­չար­ եւ [յ­]աղ­տան­դամ ­գա­զան­ է­ եւ­ ո­ղա­կա­լու­թիւն...

ժթ. 64բ—6ա ԺԹ. ­Վաս­ն յի­շոց­նա­տո­ւօ­ղացն,­ որք ­հայ­հոյեն ­զԱս­տո­ւած — ­Գա­զան­ ­չա­րա­գոյն­ է յի­շոց­նա­տուն...­

ի. 6­6ա—72բ­ Ի. ­Վաս­ն ­տաս­ն ­հա­մա­րոյ,­ որ­ է ­թիւն ­կա­տա­րե­ալ­ եւ ­խորհր­դա­կան­ եւ լ­ցե­ալ­ աս­տո­ւա­ծային ­գե­րա­կա­տար­ ի­մաս­տու­թե­ամբ — Եւ ­քան­զի­ ա­ռե­ալ­ աս­տո­ւա­ծա­կան­ ­պա­տո­ւի­րաց...­

ի­ա. 7­3ա—7ա­ Ի­Ա. ­Վաս­ն ­փա­ռա­ւոր­ եւ­ ան­ճառ գա­լըս­տե­ան­ն­ Որ­դոյն­ Աս­տու­ծոյ­ ընդ­ ամբս­ երկ­նից,­ եւ ­վաս­ն­ ա­հա­գին­ եւ­ ա­նա­չառ ­դա­տաս­տա­նից ­նո­րա­ եւ կա­տա­րա­ծի­ աշ­խար­հիս — ­Քան­զի ­ծա­նու­ցաք ­սա­կաւ մի զ­տե­սակս ­մե­ղաց...­

իբ. 7­7ա—84բ­ ԻԲ. ­Վաս­ն ծ­նըն­դե­ան­ ­նե­ռինն­ եւ դառն ­ժա­մա­նա­կին,­ որ ­լի­նե­լոց­ է­ եւ ­վաս­ն ­սա­տակ­ման­ ­նո­րա — Եւ­ արդ, ­չա­փով ­ճա­ռե­ցաք­ ըս­տ ­մե­րոյ տկա­րու­թե­ան­ս...­

իգ. 84բ—91բ­ ԻԳ. ­Վաս­ն ­ծու­լու­թե­ան­ եւ ­հա­մար­ձա­կու­թե­ան­ ­մե­ղաց­ եւ ­վաս­ն ­նո­ւա­զու­թե­ան­ ­մե­ղաց — Եւ արդ, ­քան­զի խ­նա­մող­ եւ ­մար­դա­սէր ­կա­մօք ­բա­րե­րա­րին­ Աս­տու­ծոյ...­

իդ. 91բ—5բ­ ԻԴ.­ Ա­ղերս­ եւ ­պա­ղա­տան­ք­ առ­ Աս­տուած՝ ­վաս­ն­ ա­մե­նայն­ աշ­խար­հի — Եւ­ արդ,­ ո­րով­հե­տեւ­ այս­պի­սի­ աս­տո­ւա­ծային ­գոր­ծոց­ ի ­ձեռ ­քո ս­կիս­պն­ ե­ղեւ,­ ո՜վ վ­սե­մա­փառ...­ իշ­խան­ ­Պաղ­տին... ­Զա­մե­նե­սե­ան­ փր­կե­այ...­ եւ զ­մեզ­ եւ զ­նա,­ որ խնդ­րե­աց գ­րել ­զայս ­գիրս...­ Որ­ է­ օրհ­նե­ալ...­ յա­ւի­տե­ան­ս­ յա­ւի­տե­նից. ա­մէն։

— 95բ [Յի­շա­տա­կա­րան­ ­Վար­դա­նայ­ Այ­գեկց­ւոյ] — Ես ո­ղոր­մե­լիս ­Վար­դան­, տ­գէտս­ ի ­գիտ­նա­կան­ս­ եւ­ ան­ն­ման­ս­ եւ ­կար­գա­ւորս, գ­րե­ցի ­զայս­ աս­տո­ւա­ծա­բան­ տառս­ ի խնդ­րոյ­ աս­տո­ւա­ծա­սէր­ իշ­խա­նին ­պա­րոն Պաղ­տի[ն­]ին,­ որ­ է­ ազ­ն ­թա­գա­ւո­րին.­ եւ­ ա­ղա­չեմ­ ան­մե­ղա­դիր ­լի­նել ­գիրս­ ախ­մա­րու­թե­ան­, ­զի­ այս­ էր ­կարն մեր։­ Եւ­ ո­րոյ ­չափ ­հա­սու­ ե­ղեւ ­միտք ­մեր,­ ո­ղոր­մու­թեամբ­ Աս­տու­ծոյ ­ժո­ղո­վե­ցաք [յ­]օ­րի­նացն­ Աս­տու­ծոյ,­ եւ­ ե­դե­ալ­ ի ս­մա.­ այլ յոյժ ­ծան­տր­ ե­ղեւ ­մեզ, ­զի Բ­ ամ­ է զբա­զումս­ աշ­խար­հի­ է­աք­ եւ­ ոչ­ ըն­դեր­ձու[մ]ն գ­րոց, քան­զի ­բուռն­ է ­կա­րիք ­մարմ­նոյ՝ յոր­ժամ ­պա­կաս­ է. ­զի հա­լա­ծա­կան­ ե­ղաք­ ի բ­նիկ ­ժա­ռան­գու­թե­նէ ­մեր­մէ՝­ ի յերկ­րէն ­Կիւ­րի­սոյ­ եւ­ ի ­քա­ւա­ռէն Տք­լոյ ­(ա­յս­պէս),­ եւ­ ե­կայք յԱյ­գեկս,­ եւ­ Աս­տո­ւած­ ի ­բա­րի­ ա­ջո­ղե­աց ­զա­մե­նայն ­գործս ­մեր­ եւ զ­պէտս ­մարմ­նոյ։­ Իս­կ­ ի ­հին­ ուս­մա­նէ յի­շե­ալ ­հա­ւա­գե­ցի զ­սա,­ եւ յոր­ժամ սկ­սա ­կի­սա ­(ա­յս­պէս)­ եւ ­կա­տա­րե­ցաք զ­սա­ աս­տո­ւա­ծաբ­նակ ­ցան­կա­լի­ ա­նա­պատս յԱյ­գեկս,­ ընդ­ ­հո­վա­նե­աւ­ աս­տո­ւա­ծըն­կալ­ եւ հ­րա­շայ­զան­ սր­բոցս, ­Սուրբ ­Սի­ո­նի­ եւ ­Սուրբ ­Կա­րա­պե­տի,­ եւ­ ա­ռաջ­նոր­դու­թե­ամբ ­սուրբ // (9­6ա)­ ուխ­տիս՝ տէր ­Կոս­տան­դի­նա սր­բա­զան­ ե­պիս­կո­պո­սին ­մա­տաղ հա­սա­կաւն,­ որն ­ծա­գե­լով­ աս­տի­ճան­ ­ժա­մա­նե­ալ­ ա­ռա­քե­լա­կան­.­ էր ­տէ­րու­նա­կա­նին ­Հայոց Ռ(=Ո)­ԿԱ (1061 = 1212),­ եւ­ էր ­թա­գա­ւոր ­Հայոց ­Լէ­ոն­ Ը­ռո­բի[նե­]ան­ձ­ ի [Կ­]ե­ղի­կի­այ ­[ե]ւ ք­րիս­տո­սապ­սակ­ եւ­ ա­հաար­կու­ ի ­վե­րայ­ ա­նօ­րի­նաց,­ եւ­ էր­ ի ­վեր ­Հայք­ ա­նո­ւա­նիք­ եւ ­զօ­րա­ւար ­հա­լա­ծիչ­ ա­նօ­րի­նաց­ եւ­ է­ ԻԴ­ ամս գր­[աւ­]ե­ալ­ է­ ա­նօ­րի­նաց յԵ­րու­սա­ղէմ,­ եւ ­բար­ձաւ ­թա­գա­ւո­րու­թիւն [Յ]ու­նաց­ եւ­ ազ­գին­ ա­րի­ա­կան­ առ զ­Կոս­տան­դ­նու­պո­լիս,­ եւ­ այս ­մի­ ա­մի ­փո­ղե­ցաւ ­տէր ­Թա­ւիւս (= ­Դա­ւիթ),­ որ կա­լաւ զ­կա­թու­ղի­կո­սու­թիւն ­սա­կաւ­ ամս­ ի­ Ար­քա­կալ­նին։­

Եւ­ արդ,­ ա­ղա­չեմ ­զա­մե­նե­սե­ան­տ,­ որք­ ըն­դեռ­նուք զ­սա,­ ա­ղօթս­ ա­րա­րէք­ աս­տո­ւա­ծա­սէր­ իշ­խա­նին ­պա­րոն ­Պաղ­տի[ն­]ին,­ որ­պէս ­զի­ Աս­տո­ւած ­խա­ղա­ղու­թե­ան­ պա­հես­ցէ զ­նա՝ ­հա­րա­զատ­ եղ­բայ­րօքն­ իւ­րովքն,­ եւ ­թո­ղու­թիւն շ­նոր­հե­ցէք­ ա­մե­նայն նն­ջե­ցե­լոց ­նո­րա, ­զի ­թող­ցէ ­զԱս­տո­ւած ­զան­ձան­ս ­նո­ցա։ Յի­շե­ցէք­ եւ­ ո­ղոր­մե­լիս Վար­դան­, ­զոր [յ­]ար­մա­րե­ցայ զ­սա,­ եւ զծ­նօղս­ իմ,­ եւ­ եղ­բայր,­ եւ ­զաս­կայ­կան­ս,­ եւ­ որք յի­շէք զ­մեզ­ որ­ աս­տ գրե­ցան­, յի­շէ­ Աս­տո­ւած­ եւ զ­նըն­ջե­ցե­ալս­ն­ ի ­բա­րի,­ եւ նմա ­փառք։

­Տե՛ս Գարեգին կթղ. Յով­սէ­փե­ան­, Յի­շա­տա­կա­րան­ք ­ձե­ռագ­րաց,­ Ան­թի­լի­աս, 1951,­ էջ 755—757։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

9­6ա ­Փառք...։ Գ­րե­ցաւ ­գիրգս­ այս՝ խ­րատ­ ան­լու­ծա­նե­լի­ ի ­պէտս ­հո­գոյ­ եւ ­մարմ­նոյ։­ Եւ­ իմ ­հայե­ցե­ալ­ ի բանս­ օգ­տու­թե­ան­, ­ցան­կա­ցող­ ե­ղէ­ ես՝ ն­ւաս­տ ­ծա­ռայ Հէ­քիմ ­Թո­րոս։­ Ե­տու գ­րել զ­սա­ ի ­վար­ժումն­ եւ­ ի [մ]կրտու­թիւն­ ան­ձին­ ի­մոյ,­ ի ս­բա­ղումն ­կե­նաց­ ի­մոց­ եւ­ ի ­պատ­ճառս ս­կաս­տու­թե­ան­՝ // (96բ) ­ճա­նա­չել­ եւ յի­շ[ել] ­զան­դիւ ­հա­մարս­ ե­րախ­տե­աց­ ի­մոց­ Արար­չին,­ եւս­ ով յոր­ժամ ­մա­տու­ցա­նել զ­գո­վա­բա­նու­թիւն ­գե­րա­գու­նին ­բա­րե­ացն։­ Այլ յի­շա­տակ­ ինձ­ եւ ծ­նո­ղաց­ իմոց,­ եւ­ իմ ­կո­ղակ­ցոյն՝­ առ Ք­րիս­տոս ­հան­գու­ցե­լոց։­

Արդ, գ­րե­ցաւ ­սա՝ ­Վար­դան­գիրքս,­ ի ­քա­ղաքն ­Բու­զան­դի­այ,­ որ­ է ­մայ­րա­քա­ղաք ­Կոս­տան­դի­նու­պօ­լիս,­ ընդ­ ­հո­վա­նե­աւ Սր­բոյն ­Գէ­որ­քայ ­Զօ­րա­ւա­րին, ­ձե­ռամբ­ ա­նի­մաս­տ­ եւ­ ա­նար­ժան­, ­սուտ Թ­պիր՝­ ան­վամբ ­մի­այն կո­չե­ցե­ալ,­ եւ­ որ­ ա­ղա­չեմ ­զա­մե­նե­սե­ան­. յի­շե­ցէք­ եւ­ ի մագ[ր­]ա­փայլ­ յա­ղօթս ­ձեր՝ ­զիս­ եւ ­զիմ ­վար­դա­պետն,­ որ ­շատ­ աշ­խա­տան­ք­ եւ­ ե­րախ­տիք­ ու­նիմ­ ի ­վե­րայ։­ Եւ­ այլ­ եւս­ ա­ռա­ւել զծ­նողս­ իմ,­ եւ ­դուք­ ար­ժան­ ­լի­նիք ­տե­սուն Ք­րիս­տո­սի­ եւ ­ժա­ռան­գորդ­ ար­քա­յու­թե­ան­ ­նո­րա.­ ա­մէն։­ Եւ­ ան­մե­ղա­թիր ­լե­րուք ­վաս­ն­ ա­նար­հես­տու­թե­ան­ եւ ս­ղա­լա­նաց գ­րոյս, ­զի ­կարս­ այս­ էր։­

Այլ­ եւ,­ արդ,­ ա­ղա­չեմ զ­ձեզ յի­շել­ ի ­Տէր Յի­սուս Քրիս­տոս­ եւ­ ի ­մաք­րա­բայլ­ ա­ղօթս­ ըս­տա­ցո­ղի գ­րոցս,­ որ­ ըս­տա­ցաւ զ­սա­ ի ­հա­լալ­ ար­դե­ան­ց­ իւ­րոց։

7բ (Նոյն ­ձեռ­ք) Զթ[վ­]ա­կան­ս Հայոց ՌԲ­ՃԻ (1771)­—ի­ն,­ ի ­սեպ­տեմ­բե­րի ­մէկ,­ որ­ է ­Սի­լի­ւա­նու յեր­կիրն,­ որ­ ի ­քա­ւառս­ ի ­Խա­րա­քի­լի­սէ ­քիւղս,­ որ­ է ­կազ­մե­ցաւ.­ ա­մէն։­

Այլ­ եւ յի­շե­ալ ­լի­ջիք զ­գիրք գ­րողս,­ որ զԽ­րու­մու յեր­կիրն, ­մայ­րայ­քա­ղաքն ­Քէ­ֆէ­ու,­ Ըս­տե­փա­նի­ որ­դի Հէ­քիմ ­Թո­րոս,­ որ­ եւ յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ իւր ­հօրն­ եւ ­մօ­րըն­ եւ զ­կար­դա­ցը­նողն.­ ա­մէն։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ. ­1ա Գ­րեմ զ­գիրս ­զայս գր­չափ։ 2բ «Մինչ­դեռ­ ո­չինչ­ էր... ­վի­շապ ծ­նաւ։

639

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

Սամ­սո՞ն

Պ­ԾԸ — 1409

 

Գ­ՐԻՉ՝ Յո­վան­նէս քհյ­. Ոս­կեր­չի­ որ­դի։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Սուրբ ­Լու­սա­ւո­րիչ­ ե­կե­ղե­ցի,­ ա­պա՝ Գ­րի­գոր քհյ­. եւ­ իւ­րայինք (տե՛ս յի­շա­տա­կա­րան­ք ս­տա­ցո­ղաց)։

­ԹԵՐԹ՝ 411+2 (կրկ. 59, 352)։ Պ­ՐԱԿ՝ 1+2­+Ա – ­ԼԵ×12 ­(Ա­ 11, ԺԲ,­ Ի­Ե 10, ԺԳ 7, ԼԲ 16, ԼԳ 15, ­ԼԵ 4)+1×2։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ (ԺԷ դ.­ յա­ւե­լում՝ 410—401)։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 20×14։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն։ ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 20։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­կար­միր կ­տաւ։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Կիսախորան՝ ­3ա։ Լու­սան­ցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր, հան­­գու­­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­կար­միր, ­կա­պոյտ։

 

 

 

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Ա­ւե­տա­րան­ ­Մատ­թէ­ո­սի։ Թ—Ժ դդ.։ 1­(Ա­) ­թերթ ս­կզ­բում, ս­տա­ցո­ւած­ ընդ­լայ­նա­կի ­հա­տո­ւած ­թեր­թի ­վե­րին ­կէ­սից։ ­Մա­գա­ղաթ,­ երկ­սիւն, ­բո­լո­րա­գիծ­ եր­կա­թա­գիր։ Կար­դալ՝­ Աաբ «///­ եւ­ եդ­ ի ­նոր ­գե­րեզ­մա­նի... ­մի՛­ երկն­չիք ­դուք///» ­(Ի­Է, 59­—ԻԸ, 5)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. մի ­շարք ­թեր­թեր ածելիով կտ­րա­տո­ւած, ­տեղ—տեղ ­գոր­շա­գոյն բ­ծեր։ ­ԺԷ ­դա­րում ­նո­րո­գո­ւած­ եւ ­թեր­թե­րը խառ­նո­ւած։ ­Կազ­մի­ եզ­րե­րը ­մա­շո­ւած, դռ­նա­կը՝ ­քայ­քայո­ւած, ­թի­կուն­քը ­կար­կա­տո­ւած ­(Ի­ դ.)։

 

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

— 1բ—2ա ­Ցան­կ գ­րոցս — Ա. ­Վար­դա­նայ ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ Յա­ղագս ­հո­գե­շահ ­բա­նիցս ­Հոգ­ւոյ­ եւ մարմ­նոյ... ԽԳ. Սր­բոյն ­Գէ­որ­գա ­Զաւ­րա­վա­րին։­

Ա. ­1ա—14­0ա [Խ­րատք ­Վար­դա­նայ­ Այ­գեկց­ւոյ­ եւ Մես­րո­պայ ­Գան­ձա­կեց­ւոյ]

­Տե՛ս ­ձեռ. 596, ­1ա—13­2ա.­ Այս­տեղ խ­րատ­նե­րի ­հեր­թա­կա­նու­թիւ­նը ­տար­բեր. § 1/­3ա—10բ (9ա—10բ «Վայ շ­նա­ցո­ղաց»)։ 2/10բ—3բ։ 3/1­4աբ։ 4/14բ—5բ։ 5/15բ—7բ։ 6/17բ—9բ։ 7/2­0ա—1ա (2­1ա—5­2ա ­տե՛ս § 14—19)։ 8/52ա—63բ։ 9/6­4ա—6ա (66բ—89բ ­տե՛ս Բ § 1—2)։ 10/89բ—92բ։ 11/92բ—4ա («Մես­րով­պա ­վար­դա­պե­տի»)։ 12/9­4ա։ 13/94ա—105բ (10­6ա—4­0ա. ­տե՛ս § 20—24)։ 14/21աբ։ 15/2­2ա—4ա։ 16/2­4ա—7ա։ 17/2­7ա—31բ ­(ու­նի ­կար­միր գլխագ­րով­ ան­ջա­տո­ւող 2 ­հա­տո­ւած. 2­9ա—3­0ա «Դար­ձե­ալ­ այլ ­նոր ­քա­րոզ­ եւ ­պա­տո­ւի­րան­ ի ­Վար­դան­ ­վար­դա­պե­տէ...»։ 3­0ա—1բ ­«Ա­յլ­ եւ ­ծա­նու­ցա­նեմ, ­ցան­կա­լի­ ուս­տերք­ իմ...»)։ 18/3­2ա—4­4ա։ 19/4­4ա—5­2ա։ 20/10­6ա—1­1ա։ 21/111բ—2­4ա (115բ—2­4ա «Քա­հա­նայքն»)։ 22/12­4ա—6ա։ 23/12­6ա—37բ։ 24/13­8ա—4­0ա։

Բ. [­Բան­ք­ եւ խ­րատք ­զա­նա­զան­ք]

1. 66բ—8­3ա ԺԶ. ­Թուղթ ­սի­րոյ­ եւ ­մի­ա­բա­նու­թեան­ ­Մե­ծի ­կայ­սերն ­Կոս­տան­դի­ա­նո­սի­ եւ ­սուրբ ­պա­պոյն ­Սեղ­բես­տ­րի­ոս­ եւ Տր­դա­տա ­Հայոց­ ար­քաի,­ եւ սր­բոյն Գ­րի­գո­րի ­Հայոց ­Լու­սա­ւոր­չի — ­Կա­մաւք­ եւ­ ո­ղոր­մու­թե­ամբ ­հա­մայ­գոյ ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­...­ Իս­կ զայս ­գիրս­ ա­ւան­դե­ցաք­ ի ­ձեռն­ ա­տե­նադպ­րին ­Հայոց­ ար­քային՝ ­մե­ծի­ ի­մաս­տ­նոյն­ Ա­գա­թան­գե­ղայ...­ ա­մէն։

2. ­ժէ. 8­3ա—9բ ­ԺԷ.­ Ե­րա­նե­լոյն­ Եւ­սե­բի­ Ե­պիս­կո­պո­սի,­ ի խնդ­րոյ­ Ա­ղէք­սան­դ­րոյ ­վաս­ն­ ա­ւուրն ­Կի­րա­կէ­ի ­պա­տո­ւե­լոյ — Յետ­ ար­ձա­կե­լոյ յե­կե­ղե­ցոյն­ յա­ւուրն կի­րա­կէ­ի... ­Լուր,­ որ­դե­ակ,­ եւ­ ա­սեմ ­քեզ ­վաս­ն­ ա­մե­նայ­նի,­ որ­ ինչ ­լի­նե­լոց­ է... (89բ—105բ, ­տե՛ս­ Ա, § 10—13։ 10­6ա—4­0ա, ­տե՛ս­ Ա, § 20—24)։

3. 14­0ա—4բ­ Ի­Ե. Յո­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նի­ ա­սա­ցեալ ­Մեկ­նու­թիւն ­վաս­ն ­Բա­նին­ Աս­տու­ծոյ,­ որ­ աղ­քա­տա­ցաւ ­վաս­ն ­մե­րոյ­ աւ­րի­նա­կի­ եւ­ ախ­տա­կիր­ ե­ղեւ հո­ղե­ղի­նացս — ­Վաս­նզի­ ան­հաս­ն­ ի հ­րեշ­տա­կաց ­խո­նար­հե­ցաւ­ եւ զ­չար­չա­րան­ս­ ի­ յան­ձն­ է­առ...

4. 14­5ա—5­1ա­ ԻԶ. ­Թուղթ ­վաս­ն զ­գու­շու­թե­ան­ ա­մե­նայն­ աւ­րի­նաց­ եւ ­պա­տո­ւի­րա­նացն­ Աս­տու­ծոյ (մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր)— Զբան­ն­ աս­տո­ւա­ծաին ­կա­միմ ­պատ­մել ­ձեզ, ­զոր ­նո­րո­գե­աց ­Հո­գին ­Սուրբ...

5.­ իթ. 15­1ա—5բ­ ԻԶ. ­Նո­րին ­դար­ձե­ալ խ­րատ­ ո­գէ­շահ­ ա­մե­նայն ք­րիս­տո­նէ­ից­ եւ­ ա­ռա­քի­նու­թե­ան­ ­վա­րուց, ­զոր ­պարտ­ է­ առ­նել — ­Բա­րե­րար­ Աս­տո­ւած­ եւ­ ա­մե­նայն ­բա­րե­աց­ ա­ռաջ­նորդ...

6. 15­6ա—6­9ա­ Ի­Է.­ Ե­րա­նե­լոյն­ Եփ­րե­մի ­Խո­րին­ Ա­սո­րոյ ­տի­ե­զե­րաց ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ ­Վաս­ն­ ա­նաւ­րէն­ ու­րա­ցո­ղաց­ եւ ­պեղծ յի­շոց­նա­տո­ւացն,­ եւ վաս­ն ­լու­ծա­նե­լոյ ­զուր­բաթն­ եւ զ­չո­րեք­շա­բաթն — Ո՜վ­ եղ­բարք­ իմ ­սի­րե­լիք­ եւ ք­րիս­տո­սա­սէր ­ժո­ղո­վուրդք, լուա­րուք­ եւ­ ի ­միտ­ ա­ռէք զ­քա­րոզս...

7. 169բ—74բ­ ԻԸ.­ Ե­րա­նե­լոյն­ Եփ­րե­մի ­բան­ առ կրաւ­նա­ւորս­ն ­վաս­ն ­վա­րուց­ ա­ռա­քի­նու­թե­ան­ եւ­ ա­հեղ ­դա­տաս­տա­նին — ­Սի­րե­լիք,­ իս­կ­ ով­ ոք ­լաց­ցէ ­զա­սումն ­մեր...

8. 174բ—8բ, 31­8ա—9ա­ ԻԹ. ­Վար­դա­պե­տու­թիւն սր­բոյն ­Բարս­ղի­ եւ Գ­րի­գո­րի — ­Բար­սեղ­ ա­սէ. Յոր­ժամ­ ոչ­ եր­կինք­ է­ին­ եւ­ ոչ­ եր­կիր, յո՞ր ­վե­րա ­հան­գ­չէր­ Աթոռ­ աս­տո­ւա­ծու­թե­ան­ն...

9. 319բ—21բ, 17­9ա—211բ Լ. [­Մեկ­նու­թիւն­ ի Յո­հան­նէ ­Վաս­ն­ ա­րար­չա­գոր­ծու­թե­ան (­խո­րա­գիրն­ ըս­տ ցան­կի՝ ­2ա)­] — Ի ս­կըզ­բա­նէ­ էր ­Բան­ն­ եւ ­Բան­ն­ էր­ առ­ Աս­տո­ւած,­ եւ­ Աս­տո­ւած­ էր ­Բան­ն։­ Ա­նեղ­ եւ­ ան­ս­կիզ­բն­ եւ­ ոչ­ ե­ղե­ալ­ յու­մե­քէ...

10. 21­2ա—40բ ­ԼԱ. [­Կի­րա­կո­սի­ Երզ­ն­կաց­ւոյ Թուղթ­ առ ­Կար­նե­ցիս]։ Խ­րատ­ ուղ­ղա­փառ ­հա­ւա­տա­ցե­ալս­ն — Ըն­կալ ­նո­ւաս­տ ­Կի­րա­կոս­ եւ Յո­վան­նէս վար­դա­պետ զ­նա­մակ հ­րա­մա­նի... //(212բ)­ Այլ ­բան­ ի­մաս­տու­թե­ան­ — Այլ ­վաս­ն ­զի գ­րե­ալ­ է­իք­ առ ­մեզ զբազ­մա­դի­մի ­փոր­ձան­ս­ն ­հա­սե­ալ­ իբ­րեւ զյոր­ձան­ս­ն ­հե­ղե­ղաց...­ ո­րում­ յա­ւուր ­պա­տո­ւես՝ ­բա­րի­ է, ­մի­այն ­սի­րով­ ի ­փառս­ Աս­տու­ծոյ ­լի­ցի։

11. 24­1ա—5­3ա ԼԲ. ­Տե­սիլ սր­բոյն Գ­րի­գո­րի Հայոց ­Լու­սա­ւոր­չին — ­Սուրբն Գ­րի­գոր զքա­ռա­սուն տիւ­ եւ զ­քա­ռա­սուն ­գի­շեր ­հաց­ ոչ­ ե­կեր...

12. 25­3ա—7­4ա ԼԳ. Սր­բոյն Գ­րի­գո­րի ­Նա­րե­կա­ցոյն ­[ի ­բան­ն]. ­Հա[յ­]ե­աց­ յան­ձն ­քո, ­գու­ցէ ­մի ­լի­ցի բան­ ­ծա­ծուկ­ ի սր­տի ­քում­ ա­նաւ­րէն — ­Գութ­ ա­րար­չա­կան­ խ­նա­մոցն­ Աս­տու­ծոյ...

13. 27­4ա—9ա ԼԴ. ­Տե­սիլ­ ա­մե­նաւրհ­նե­ալ­ Աս­տուա­ծած­նին, ­զոր­ ա­սա­ցե­ալ­ է ­տե­առն Յո­հան­նու­ ա­ւե­տա­րան­չին­ Յա­ղագս ­հոգ­ւոց ­մե­ղա­ւո­րաց — ­Սի­րե­լիք­ եւ­ եղ­բարք,­ ա­ղա­չեմք զ­ձեզ, լ­սե­ցէք ­զե­ղե­ալ զս­քան­չե­լիսն...­ Եւ­ յայլ ­տե­ղիս ­տե­սա­նէ /// ­(շար. թերի)։

Գր­չից՝ 27­9ա ­«Ան­մե­ղա­դիր ­լե­րուք,­ ով­ եղ­բայրք, ­զի­ յաւ­րի­նակս չ­կար։ Յոր­ժամ գ­տա­նէք­ ի­ յայլ ­տե­ղիս, ­նա գրե­ցէք,­ որ ­թե­րի չմ­նա»։

14. 28­0ա—5բ ­ԼԵ. ­Պատ­մու­թիւն­ Ե­րե­մի­[ա] ­մար­գա­րէ­ին — Յոր­ժամ ­հան­դեր­ձե­ալ­ է­ին ­քաղ­դէ­ա­ցիքն ­պա­շա­րել ­զԵ­րու­սա­ղէմ...

15. 285բ—9­3ա ԼԶ. Զս­քան­չե­լիք, ­զոր­ ա­րար ­Տէր­ Աս­տո­ւած­ ի ­ձեռն ­ծա­ռաին­ իւ­րո ­Մի­նա­սայ — Այր­ ոմն մե­ծա­տուն յոյժ­ եկն­ ի ­վա­ճա­ռա­կա­նու­թիւն յԱ­ղէկ­սան­դ­րի­այ...

16. 29­3ա—301բ ԼԶ. ­Պատ­մու­թիւն ­Վաս­ն­ ան­դա­մա­լու­ծին — ­Տէր ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս­ եր­թայր յԵ­րու­սա­ղէմ...

17. 301բ—11բ ­ԼԷ. [­Պատ­մու­թիւն­ Ա­լէք­սի­ա­նո­սի] — Ա[յր ­մի­ էր­ ի ­Կոս­տան­դ­նու]­պաւ­լիս,­ ո­րում­ ա­նուն­ է­ Եփ­րե­մի­ա­նոս...

18. 31­2ա—4բ ­ԼԸ. ­Վարք­ ե­րա­նե­լոյն Յո­հան­նի­սի [Կա­մա­ւոր­ աղ­քա­տին] — Այս Յո­հան­նէս­ էր­ որ­դի ­մե­ծա­տան­ իշ­խա­նի­ ի ­Կոս­տան­դի­նու­պաւ­լիս­է...

19. 314բ—7ա ԼԹ. Յո­հան­նու­ Ոս­կի­բե­րա­նին­ ա­սա­ցե­ալ ­Վաս­ն ­կի­րա­կէ­[ի] — Զ­գու­շու­թե­ամբ ­պա­հե­լով ­զաւր ­կի­րա­կէ­ի...

20. 317բ, 32­2ա—47բ Խ.­ Ե­րա­նե­լոյն­ Աբ­բա­ Եփ­րե­մի ­Ներ­բող­[ե­]ան­ ա­սա­ցե­ալ­ ի Ծ­նունդն Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյ — Ս­քան­չե­լի­ է ծ­նունդ ­Քո,­ Որ­դի­ Աս­տու­ծոյ...

21. 34­8ա—61բ, 36­3ա—70բ ­ԽԱ.­ Ե­րա­նե­լոյն ­Թէ­ո­փի­լի­ո­սի­ ա­սա­ցե­ալ­ Ի ­սոս­կա­լի ­թա­ղում[ն]­ Որդ­ւոյն­ Աս­տու­ծոյ ­Տե­առն ­մե­րոյ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի,­ եւ­ ի ­Նի­կո­դե­մոս­ եւ Յով­սէփ,­ եւ­ ի ­գե­րեզ­ման­ աս­տո­ւա­ծըն­կալ, ­զոր­ ա­սա­ցե­ալ զ­կ­նի­ իւ­րոյ ­վար­դա­պե­տի՝ Յո­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նին — Այ­սաւր ­նոր­ եր­կինք,­ այ­սաւր ­նոր­ եր­կիր...

22. 37­1ա—83բ, 36­2աբ, 38­4ա—9ա ԽԲ. Վ­կա­յա­բա­նու­թիւն սր­բոյն ­Սարգ­սի ­Զաւ­րա­վա­րին­ եւ­ որդ­ւոյն ­նո­րա,­ ո­րոյ­ ա­նուն­ էր ­Մար­տի­րոս... — Ի ­ժա­մա­նակս թա­գա­ւո­րու­թե­ան­ Հ­ռո­մայե­ցոց ­Մե­ծին ­Կոս­տան­դի­նա­նո­սի... //(38­9ա) ­Թարգ­մա­նե­ցաւ ­ճառս­ յա­սո­րոց­ ի ­մերս­ ի ­ձեռն կ­րաւ­նա­ւո­րի ­Մի­խայ­լի ­քա­հա­նայի­ Ա­սո­րոց,­ եւ­ յա­մա­րե­ցաւ­ ըս­տ ­կա­րի ­մե­րում ­լե­զո­ւի, ­շա­րադ­րու­թե­ամբ Ներ­սէ­սի­ ե­պիս­կո­պո­սի՝­ եղ­բաւր ­կա­թո­ղի­կո­սի ­Հայոց Գրի­գո­րի­սի,­ ի թ­վա­բե­րու­թե­ան­ ՈԷ (1158)։

23. 39­0ա—408բ ԽԳ. ­Փա­ռա­ւո­րե­ալ վ­կաին սրբոյն ­Գէ­որ­գայ ­Զաւ­րա­վա­րին­ եւ ­քաջ ­նա­հա­տա­կին Քրիս­տո­սի,­ որ վ­կաե­աց­ ա­ռա­ջի­ ա­նաւ­րէն ­թա­գա­ւո­րացն ՀԲ­—իցն — Ի ­ժա­մա­նակս ­հա­լա­ծա­նաց­ ընդ­դէմ­ ե­կե­ղեց­ւոյն Ք­րիս­տո­սի,­ յա­ւուրս ձ­մե­րայ­նի...­ եւ ­կա­տա­րե­ցաւ ­սուրբն ­Գէ­որ­գի­է­ ի Ք­րիս­տոս Յի­սուս­, յապ­րե­լի­ ԻԳ։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

31բ (Գր­չի) Ք­րիս­տոս­ Աս­տո­ւած, ­Քո ­սուրբ ծ­նաւ­ղին ­բա­րե­խաւ­սու­թե­ամբն­ ո­ղոր­մե­ա ­Քո ­մե­ղա­ւոր ­ծա­ռաին­ Աս­տու­ծոյ Յո­հա­նէս ­փըց­ծուն գր­չի,­ եւ ­զիս յի­շե­ցէք յոր­ժամ ­կար­դաք,­ ի ­ձեր ­սուրբ­ ա­ղաւթքդ (ն­ման­՝ 63բ, 12­6ա, 137բ, 15­1ա, 155բ, 21­2ա, 240բ, 311բ, 319ա, 370բ)։

5­2ա..­.Եւ ­զախ­մար­ եւ զ­փըծ­ցուն գ­րիչս՝ զՅո­հան­նէս ­սու­տա­նուն ­քա­հա­նայն,­ որ ­մա­կա­նուն ­կո­չի­ Ոս­կեր­չի­ որ­դի։

105բ...Գ­րե­ցաւ­ ի թ­վին Պ­ԾԸ (1409)։

11­1ա Յի­շե­ցէք զ­փըծ­ցուն գ­րիչս՝ զՅո­հան­նէս ­սու­տա­նուն ­քա­հա­նայն,­ որ ­մա­կա­նուն ­կոչ­[ի]­ Ոս­կեր­չի­ որ­դի։ Յոր­ժամ ­կար­դայք... ­նայ յի­շե­ցէք ­զիս՝ զ­մե­ղա­պարտս... Գ­րե­ցաւ թ­վին Պ­ԾԸ (1409)։ (Ն­ման­՝ 31­7ա)։

16­9ա­ Ընդ­ որս­ եւ­ ինձ ­թար­մա­տա­րի­

Եւ ­սու­տա­նուն ­տըխ­մար գր­չի՝

Յո­հան­նէս ­մե­ղա­պարտ ­քա­հա­նայի,­

Ինձ ­թո­ղու­թիւն­ ի ­ձէնջ ­լի­ցի։

­Ցաւղ ­պար­գե­ւաց­ իւր ­կո­ղած­նի,

Յո­գիս ­նը­սեմ­ ան­ձ­րե­ւաս­ցի,

­Բը­խել զ­բոյս­ն­ ու­րա­խա­լի,

­Տալ զ­պ­տուղն ցն­ծա­լի։

­Զի­ ըս­տ ­ցաւ­ղոյն­ որ յիս շ­նոր­հի,

­Հո­վիտ մ­տացս ­կա­նան­չաս­ցի,­

Որ­դիք ­լու­սոյ ­Նոր ­Սի­ով­նի,

ԶՅու­հան­նէսս յի­շես­ցէք­ յայսմ ­տե­ղի։

­Զի ­հո­գի ­ձեր­ ար­ժա­նաս­ցի­

Ի­ յա­ռա­գաս­տ­ երկ­նա­ւո­րի.­

Ա­մէն­ եւ­ յա­մե­նայ­նի։

347բ... ­Թող­ եւ ­զյան­ցան­ս գ­րո­ղի ­սո­րա՝ Յո­հան­նէս ­սու­տա­նուն ­քա­հա­նայք­ եւ ծ­նո­ղաց­ ի­մոց՝­ ոս­կե­րիչ­ Ա­մի­րին­ եւ ­Խաս­խա­թու­նին,­ եւ­ եղ­բաւրն՝ ­Պե­ժա­նին։­ Ընդ սմին­ եւ ս­տա­ցաւ­ղի ­սուրբ գ­րոցս,­ որ­ է ­լու­սա­ւո­րիչ սուրբ­ ե­կե­ղե­ցե­աց։

38­9ա (Կից ­թարգ­մա­նու­թե­ան­ յի­շա­տա­կա­րա­նի...)­ Ո­րով ­մաղթ // (389բ­)եմք ­զըն­թեր­ցողքտ­ եւ զգա­ղա­փա­րողտ յի­շել... զՅո­հան­նէս ­սու­տա­նուն ­քա­հա­նայս­ եւ զփըծ­ցուն գ­րիչս։­ Ա­ղա­չեմք չ­մե­ղադ­րէք ­վասն ս­ղա­լա­նաց ­կամ­ ա­նա­րո­ւես­տ գ­րոյս, ­զի ­միտք­ իմ շմո­րե­ալ­ էր­ ի զ­բաղ­ման­ցս ­չա­րին։­ Ա­ղա­չեմք զ­ձեզ,­ ով­ եղ­բայրք, յոր­ժամ­ ըն­թեռ­նոյք, յի­շե­ցէք... զՅո­հան­նէս­ ախ­մար գ­րիչս,­ եւ­ Աս­տո­ւածն­ ա­մե­նե­ցուն... ­Զիւր­ ան­ճառ ­բա­րու­թիւնն շ­նոր­հես­ցէ...­ Եւս­ ա­ռա­ւել ս­տա­ցաւղ ­սուրբ գ­րոցս... (տե՛ս ս­տա­ցո­ղի)։

408բ...­ Եւ­ է ­բա­րէ­խաւս­ ա­մե­նայն ­հա­ւա­տա­ցե­լոց,­ եւս­ ա­ռա­ւել՝ Յո­հան­նէս ­սու­տա­նուն ­քա­հա­նայի... թ­վին Պ­ԾԸ (1409)։

408բ ­Փառք...։ Շ­նոր­հիւ­ ա­մե­նա­կա­լին­ Աս­տու­ծոյ սկ­սա,­ եւ­ ո­ղոր­մու­թե­ամբ­ եւ­ աւգ­նա­կա­նու­թե­ամբ ­նո­րին­ յան­գ­ ե­լե­ալ ­կա­տա­րե­ցաւ յոյժ ­պի­տա­նի­ եւ­ աւկ­տա­կար գիրքս­ այս,­ որ­ է ­բու­րաս­տան­ ­ծաղ­կա­ւէտ­ եւ դ­րախտ­ ամ­[ե­նա]­լի պտ­ղովք­ ի յի­շա­տակ // (409ա)... (տե՛ս ստա­ցո­ղի յի­շա­տա­կա­րա­նը)։­

Եւ­ ա­մե­նայն­ ա­րե­ան­ ­մեր­ձա­ւո­րի,­

Եւ­ ի ­պա­տո­ւէր­ ան­կ­շը­ռե­լի,­

Եւ յի­շա­տակ­ ան­ջին­ջե­լի,­

Եւ ­ծառ ­կե­նաց պտ­ղով­ ի ­լի,

­Կա­մուրջ­ ի­մա­նա­լի,

­Մա­հու­ ի կ­[ե­]ան­ս­ ան­ցա­նե­լի,

­Սան­դուխք ս­տո­րագ­րե­լի,

Զ­մար­դիկ յեր­կինս ­վե­րա­բե­րո­ղի,

­Սե­ղան­ ա­մե­նա­լի,­

Ու­րա­խա­րար ­քան­ զ­գի­նի,­

Ա­ղերս­ ան­լը­ռե­լի,­

Եւ ­բա­րէ­խաւս­ ան­մի­ջե­լի,

Ս­տա­ցո­ւած ­բա­րի­ ե­րե­ւե­լի,­

Ի յետ ­մա­հու յի­շումն­ եւ յոյս ­բա­րի,

­Զոր­ ըն­կալ­ցիս­ Աս­տո­ւա­ծոր­դի՝

­Մա­տու­ցա­նել ­Հաւր ­Քում հ­զաւ­րի­

Եւ ­Սուրբ ­Հոգ­ւոյտ ­նո­րո­գո­ղի,

­Զըճգ­նու­թիւն ­սուրբ Գ­րի­գո­րի,

­Քա­ջա­վաս­տակ ­ժիր մ­շա­կի,­

Որ ­վա­ռե­ցաւ ­ջահ­ աշ­խար­հի,

­Հայոց­ ազ­գիս ­Լու­սա­ւոր­չի,

­Տէր ­Պետ­րոս ­վար­դա­պե­տի,­

Որ­ է ­գա­ւա­ռա­պետ ­Սամ­սի­ո­նի,­

Եւ Սր­բոյ­հոյ­ Աս­տո­ւա­ծած­նի // (409բ)­

Եւ ­Գէ­որ­գի ­Զաւ­րա­վա­րի՝­

Ա­րա­գա­հաս­ յաւր­ ա­տե­նի,

Յո­րոց ­հեր­ձո­ւածք խ­լին­ ար­մա­տա­քի,

­Մարմ­նի վ­կայս­ն ­պան­ծա­լի,­

Որք­ ի ­մարմ­նի ­չար­չա­րե­լի,

Վ­կայք­ ե­ղեն ­քեզ­ ի յերկ­րի,­

Եւ­ ի յեր­կինս ­մեզ ­միջ­նոր­դի,

­Բա­րէ­խաւս­ ան­լ­ռե­լի,­

Եւ զ­սուրբ­ ըն­ձայս­ ա­ղաւ­թա­նո­ւի,

­Պէս–պէս ­վի­րաց յոյժ ­պի­տա­նի,

­Զայս­ իմ­ ա­ռե­ալ՝ պ­սակ ­հիւ­սի,

­Մա­տու­ցա­նել ­քեզ Ք­րիս­տո­սի,

­Սար­դի­ոն­ ընդ­ ­կար­կէ­հա­նի,­

Եւ տ­պա­զի­ոն­ ընդ­ ­բիւ­րե­ղի,­

Եւ զ­կա­սի­ան­ ընդ­ կնդր­կի,­

Եւ զքր­քումն­ ա­նոյշ­ ընդ­ ­նար­դո­սի,

­Դու­ ըն­կալ­ցիս­ Աս­տո­ւա­ծոր­դի,­

Եւ ­հա­ճես­ցիս ­հո­տո­տե­լի։­

Եւ զ­գ­րողս­ իմ­ ար­ժա­նի,

­Մե­ղա­պարտ­ եւ­ ան­պի­տան­

Յո­հա­նէս ­սու­տա­նուն ­քա­հա­նայի։­

Այլ ­դու ­սո­վոր­ ես­ ո­ղոր­մե­լի,­

Եւ­ ով­ որ ­մեզ յիշ­ման­ առ­նէ­ ար­ժա­նի,­

Եւ­ իւր ­մե­ղացն ­թո­ղու­թիւն ­լի­նի,

Յոր­ժամ ­գո­չէ ­փող ­Գաբ­րի­է­լի,

­Նա լ­սել ­տայ­ այնմ ­ձայ­նի,

Յայն­ժամ ­գայ­ցէ ­դա­տողն­ ա­մե­նայ­նի,

Զ­վարձս­ ըս­տ ­գոր­ծոց ­հա­տու­ցա­նի,­

Եւ­ ինձ ­մե­ղա­պար­տիս ­դա­տող ­լի­նի։­

Եւ ­Տէրն ­քաղցր­ է­ եւ ­բա­րի,

­Չառ­նէ­ որ­դի ­զիս ­գե­հե­նի։

Գ­րե­ցաւ ­գիրքս­ այս­ որ /// (շար. ­թա­փուած)։

2. 8­3ա (Ս­տա­ցո­ղի,­ այլ ­ձեռք) Ս­տա­ցող ­ճա­ռիս՝ զԽաս­մե­լիք­ ա­պաշ­խա­րողս­ եւ ­զԱր­մաւ­խա­թունս,­ եւ­ որ յի­շէքդ՝ յի­շե­ալ ­լի­ցիք­ ի ­Տէր։

137բ...­ Ընդ ն­մին­ եւ զ­Մի­նաս ­սար­կա­ւագն­ ա­ղա­չեմ յի­շել­ ի ­Տէր (ն­ման­՝ 240բ, 347բ)։

25­3ա­ Եւ ­զիս, ­զան­պի­տան­ ­ծա­ռայս­ Աս­տու­ծոյ՝ զՄի­նաս ­սար­կա­ւագն, որ ս­տա­ցաւ զ­սա­ ի­ յար­դար­ ըն­չից­ իւ­րոց, յի­շա­տակ­ իւր­ եւ ծ­նաւ­ղաց­ իւ­րոց, զ­հան­գու­ցե­ալն­ ի Ք­րիս­տոս՝ զԳ­րի­գոր­ ե­րէցն­, ա­ղա­չեմ յի­շել­ ի Տէր։

370բ­ Եւ ս­տա­ցաւղ ­սուրբ գ­րոցս՝ զ­Մի­նաս ­սա­րկա­ւագս,­ որ յոյժ­ աշ­խատ­ ե­ղեւ զ­հետ գ­րոցս­ ի­ յար­դար­ ըն­չից­ իւ­րոց, յի­շա­տակ­ իւր­ եւ ծ­նաւ­ղաց­ իւ­րոց­ եւ­ ա­մե­նայն­ ա­րե­ան­ ­մեր­ձա­ւո­րաց­ իւ­րոց.­ ա­մէն։­ Ընդ ն­մին­ եւ զ­Գո­հար ­խա­թուն,­ որ ­մաս­նա­կից­ ե­ղեւ ­սուրբ գրոցս։

389բ ­(Ի ­շար. գր­չի յի­շա­տա­կա­րա­նի)... զ­Մի­նաս սար­կա­ւագս­ եւ զԳ­րի­գոր ­հա­լաճն­ եւ զ­Խա­չա­տուրն­ ա­ղա­չեմ յի­շել­ ի ­ձեր ­սուրբ­ ա­ղաւթքդ։

40­9ա (Գր­չի յի­շա­տա­կա­րա­նի ­բաց ­թող­նո­ւած ­տե­ղում) Գ­րի­գո­րի­ ի­րի­ցուն­ եւ ­դե­ռա­բոյս ­զա­ւա­կին­ իւ­րոյ՝ Մի­նաս ­սար­կա­ւա­գին­ եւ ­Մե­լիք—Թա­մու­րին­ եւ­ Էղ­թի­ա­րին­ եւ­ Ա­ւագ­պա­րո­նին,­ եւ ­քո­ւերցն­ իւ­րե­ան­ց՝ ­Մա­րի­ա­նէ­ին,­ եւ զծ­նողս­ն­ իւ­րե­ան­ց,­ որք­ ի Ք­րիս­տոս ­հան­գու­ցե­ալ­ են՝ զ­Խուր­մա ­խա­թուն (տե՛ս 8­3ա ­«Ար­մաւ­խա­թուն»)­ եւ ­զա­ւակն­ իւր՝ զ­Գաի­ա­նէն։ Յոր­ժամ ­կար­դայք­ եւ ­լու­սա­ւո­րիք, յի­շե­ցէք­ եւ ­թո­ղու­թիւն խնդ­րե­ցէք­ ա­մե­նե­ցուն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. 111բ (1509 թ. ­նօտր­գիր) Յի­շա­տակ­ է Մ­խի­թա­րին,­ որ­դուն՝ Յո­հա­նէս­ ի­րի­ցուն­ ի ­Սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծայ­ծինն։

389բ (Նոյն ­ձեռ­ք) Յի­շա­տակ­ է­ աս­տո­ւա­ծայ­շունչս՝ ­չա­րի Մ­խի­թա­րին­ եւ­ որ­դուն՝ Յո­հա­նէս­ է­րէ­ցուն­ ի ­Սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծայ­ծին. թ­վին Ջ­ԾԸ (1509)։ ­Գո­ղա­ցաւղն­ ա­նի­ծած­ է։ (Նոյ­ն՝ 279բ,­ եղ­ծո­ւած­ եւ­ ա­նըն­թեռ­նե­լի)։

2. 410բ (1770 թ. ­Ննօտր­գիր) Թ­վին ­Հայոց ՌՄՃԺԹ (1770)­ օ­գոս­տո­սի Լ­—ի­ն ­փո­խե­ցաւ­ առ­ Աս­տո­ւած­ ոս­գեր[չ­]ա­գործ ­մահ­տե­սի ­Մես­րո­փի­ որ­դի­ ոս­գե­րիչ ­Պո­ղո­սըս.­ Աս­տու­ծոյ ­լու­սա­ւո­րէ­ իւր ­հո­քին։

— Թ­վին ՌՄԺԹ (1770) ­Սեգ­տեմ­բե­րի ­ԺԵ­—ի­ն ­փո­խե­ցաւ­ առ­ Աս­տ­ված ­մահ­տե­սի­ Ե­նով­քի­ որ­դի ­մահ­տե­սի ­Պո­ղո­սըս.­ Աս­տու­ծոյ ­լու­սա­ւո­րէ ­հո­քին։­ Ա­մե­նայն ­կար­դա­ցողք­ ա­սեն. ­Հայր ­մե­ղայ։

3. 410բ (1794 թ. ­նօտր­գիր)­ Աս­տու­ծով ­թը­վին ՌՄԽԳ (1794)­—ին­ յուն­վա­րի­ ԻԸ­ օ­րըն, ­շա­փաթ­ ի­րի­կու­նըն, ­սը­հէ­թը­ Ե­—ի­ն,­ որ ­Մը­կըր­տի­չըն­ աշ­խարք­ ե­կավ,­ որ ­կի­րա­կի ­լու­սա­ցավ,­ որ­ էր ­Սուրբ ­Սար­քի­սի ­Բա­րէ­կէն­դա­նին։

 

640

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

Հայե­լի ­գիւղ

ՉԽԶ — 1297