601

Ժ ­Ո Ղ ­Ո Վ ­Ա Ծ ­Ո Յ

­Խո­րին­ ա­նա­պատ

Պ­ԿԷ — 1418

Գ­ՐԻՉ՝ ­Տաւ­նա­կան­։ Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Սի­մէ­ոն։

­ԹԵՐԹ՝ 204+2 (կրկ. 51, 161)+4 (տե՛ս ­Պա­տա­ռիկ­—պահ­պա­նակ)։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—ԺԷ×12 (ԺԷ 10)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17×13։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 21—25։ ԿԱԶՄ՝ ­շա­գա­նա­կա­գոյն­ ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ կա­նաչ ­(Ա)­, ս­պի­տակ (Բ) կ­տաւ։

 

ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճ­ակ­ատ­ազ­արդ՝ ­4ա։ Լուսանց­ազ­արդ՝ ­բու­սա­կան­ (129բ, 16­7ա)։ Գ­ոյն­եր՝ կար­միր, ­շա­գա­նա­կա­գոյն։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — ­Ճա­ռըն­տիր։ Ժ—ԺԱ դդ.։        2 (1—2)+2 (203—204), ս­տա­ցո­ւած 2­ ա­ռան­ձին ­թեր­թե­րի­ եզ­րա­հա­տու­մից­ եւ­ ըն­դեր­կայ­նա­կի­ երկ­տա­կու­մից։ ­Մա­գա­ղաթ,­ երկ­սիւն, բո­լո­րա­գիծ­ եր­կա­թա­գիր։ Վ­կա­յա­բա­նու­թիւն ­Մատ­թէ­ո­սի­ եւ­ Անդ­րէ­ի­ ա­ռա­քե­լոց։ ­Կար­դալ՝ 20­4ա «Յետ­ ամ­բառ­նա­լոյ ­Տե­առն յեր­կինս,­ եւ ­Սուրբ ­Հո­գին­ ա­ռա­քե­ալ...­ Եւ­ է­հաս ­Մատ­թե­ի­ եր­թալ­ յաշ­խարհն ­մար­դա­կե­րաց...»։ ­1ա «... ­փա­ռա­ւո­րե­լով զ­Հայր­ եւ զՈր­դի­ եւ զՍուրբ զ­Հո­գին­ այժմ­ եւ ­միշ­տ­ եւ­ յա­ւի­տե­ան­ս­ յա­ւի­տե­նից.­ ա­մէն» (տե՛ս­ Ան­կա­նոն ­գիրք­ ա­ռա­քե­լա­կան­ք, ­Վե­նե­տիկ, 1904,­ էջ 124—145)։

 

 

ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. սկզ­բից ­պա­կա­սա­ւոր, ­տեղ—տեղ ­զա­նա­զան­ բ­ծեր, ­լու­սան­ցա­մա­սե­րը ­մա­շո­ւած։ ­Կազ­մի ­կա­շին ­քեր­ծուած,­ եզ­րե­րը ­մա­շո­ւած, դռ­նակն­ ըն­կած, ­թի­կուն­քի ­կա­շին ­փո­խա­րի­նո­ւած ­սեւ ­կաշ­ւով։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1.­ ա. ­3ա [­Գան­ձ ­հա­սա­րա­կաց ­կի­րակմ­տից (Ծայ­րա­կապ՝ «Գ­րի­գոր») — ­Գե­րամ­բարձ­ Աս­տո­ւած,] Գո­վե­ալդ­ ի ­զաւ­րաց... ­/Ի ­մուտս­ ա­րե­ւի,/ ­Քեզ­ յան­ձն­ ե­ղի­ցի.../­Գան­ձիս­ եւ ­տա­ղի/ ԶԳ­րի­գորն­ եղ­կե­լի (հմմտ. ձեռ. 426, 10­2ա—4բ)։

բ. ­3ա—4ա [­Գան­ձ] Թարգ­ման­չացն­ ա­սի — [Քրիս­տոս] ­մարմ­նա­ցե­ալ, /­Քա­րոզս­ ա­ռա­քե­ալ,/ ­Քա­նոն մե­զե­ է­ ե­դե­ալ։ ­Թա­դէ­ոս­ ե­կե­ալ, /­Զոր գ­րով յը­ղե­ալ/ ­Թու­մայ­ ա­ռա­քե­ալ...

Հա­տո­ւած Մ­խի­թար­ Այ­րի­վա­նե­ցու «Բարձ­րե­ալ­ ան­ք­նին» ս­կզ­բ­նա­տո­ղով ­գան­ձից (տե՛ս, ­ձեռ. 4976, 24բ նաեւ տպ. Գանձեր եւ տաղեր, Եր., 2005, էջ 113 տ. 40 եւ շար.)։

2. ­4ա—4­1ա Խն­դիրք­ եւ ­հարց­մունք ­տէր ­Մի­քայէ­լի­ Ան­տի­ո­քու­ ե­պիս­կո­պո­սի­ ի ­մե­ղա­ւո­րէս ­Վար­դա­նա.

— ­4ա [­Ցան­կ ­հարց­ման­ց] — Ա.­ Ե­թէ­ որ­պի­սի­ աւ­րի­նա­կաւ­ է ­մարդս ­պատ­կեր­ Աս­տու­ծոյ...­ Ե.­ Ե­թէ­ որ­չափ­ է ­մա­հու ­մեղքն...

— ­4ա—9ա [­Թուղթ­ առ ­Մի­քայէլ­ Ան­տի­ո­քու­ ե­պիս­կո­պոս] — Ո՜վ ­գե­րա­պա­տո­ւե­ալդ յԱս­տու­ծոյ­ եւ­ ի մարդ­կա­նէ...­

ա. ­9ա—1­5ա ­Հար­ցումն ­տէր ­Մի­քայէ­լի, ­թէ­ որ­պի­սի՞­ աւ­րի­նա­կաւ­ է ­պատ­կե­րա­կից­ եւ ն­ման­ ­մարդս­ Աս­տու­ծոյ — ­ԶԱս­տո­ւած­ ա­նեղ­ եւ­ ան­պա­րագ­րե­լի­ եւ­ ան­հա­սա­նե­լի­ ու­սու­ցին ­մեզ­ ա­մե­նայն­ Աս­տո­ւա­ծա­շունչ գիրք...

բ. 1­5ա—22բ­ Ե­թէ ­հո­գիք ­մարդ­կան­ այժմ­ որ­պէ՞ս կան­ եւ­ ու՞ր­ են ­կա­յան­ք ­նո­ցա — Ո՜վ­ որ­դի ­հո­գե­ւոր, տէր ­Մի­քայէլ...

գ. 22բ—9բ­ Ե­թէ ­զի՞նչ­ է­ ա­ղաւ­թին­ եւ ­կամ­ ո՞ր­չափ­ է ­սահ­ման­ ­նո­րա­ եւ ­զի՞նչ ­շահ­ առ­նէ ­մեզ — ­Գի­տա­ցիր,­ ո՜վ­ աս­տո­ւա­ծա­րե­ալ­ ա­ռաջ­նորդ, ­զի ­մեծ ­բա­րի­ է ­խո­կալ­ յաւ­րէնս­ Աս­տու­ծոյ...

դ. 29բ—33բ­ Ե­թէ ­զի­ա՞րդ­ ե­րե­ւին ­սուրբքն ­մարդ­կան­, ­թէ ­կա­րեն ­գալ­ առ ­մեզ­ ի ­հան­դեր­ձե­ալ­ աշ­խար­հէն — Յա­ռա­ջին ­հարցն ­բա­զում քն­նու­թիւն­ ե­ղեւ­ այս­պի­սե­ացս...­

ե. 33բ—4­1ա­ Ե­թէ­ ո՞ր­ է ­մա­հու ­չափ ­մեղքն­ եւ ­կամ­ ըն­դէ՞ր Ք­րիս­տոս­ եր­կըն­չէր­ ի ­մա­հո­ւա­նէ,­ եւ ­թէ ­զի՞նչ­ է դ­ժոխքն­ եւ­ ու՞ր­ է — Է ­թէ ­քա­նի ­զար­մա­նա­լի­ եւ հ­րա­շա­փառ­ է ­խոր­հուրդն...

3. 4­1ա—51գ Խ­րատք յԱս­տո­ւա­ծա­շունչ ­գը­րոց­ եւ ­պարզ ­բա­նիւ­ յայտ­նումն ­բա­րոյն­ եւ ­չա­րին, ­զոր ­մե­ղա­ւոր ­հողս­ եւ ­հին ­խա­բե­բայս ­Վար­դան­ Աս­տու­ծով­ յար­մա­րե­ալ գ­րե­ցի՝­ ի խնդ­րե­լոյ­ եւ­ յա­ղա­չե­լոյ ­Թա­թէ­ո­սի շ­նոր­հա­զարդ ­քա­հա­նայի — Ո՜վ­ որ­դե­ակք, ­վեր­ջին­ է ­ժա­մա­նակս...

4. 51բ—6­1ա ­Վաս­ն դ­ժո­խոցն­ եւ­ ան­քուն­ որ­դեանցն... ­զոր ­մե­ղա­ւորս ­Վար­դան­... գ­րե­ցի...­ յա­ղա­չե­լոյ­ եւ խնդ­րե­լոյ... ­Սի­մէ­ո­նոյ կ­րաւ­նա­ւո­րի — Ո՜վ ­քա­հա­նայք­ եւ ­ժո­ղո­վուրդք­ Աս­տու­ծոյ, ­գի­տա­ցիք­ եւ ­միտ­ ա­ռէք ­զայս...

5. 6­1ա—109բ Սր­բոյն­ Ա­թա­նա­սի­ ար­քե­պիս­կո­պո­սի­ Ա­ղէք­սան­դ­րու ­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք ­Կիւր­ղի. Յա­ղագս ­մա­կա­ցու­թե­ան­ եւ ­հան­ճա­րոյ... — ­Հե­տե­ւումն ­հա­մա­րիմ­ ե­րիս ­բան­ս­ ընդ­ Աս­տու­ծոյ...

6. 109բ—1­2ա ­Տե­առն Յո­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նի Յա­ղագս­ ե­թէ ­չիք­ ինչ,­ որ ­զա­ռա­քի­նու­թիւնն վ­նա­սէ,­ աւ­րի­նա­կաւ սր­բոցն — ­Բա­զում ­պատ­կերք ­կան­ ի ­գիրս­ ա­ռա­քի­նի­ ինչ ­վա­րուց...

7. 112բ—7բ­ Ա­նա­նի­այի­ ա­ռա­քե­լոյ (Նա­րե­կաց­ւո՞յ) ­Վաս­ն ­խո­նար­հու­թե­ան­ — Արդ,­ որ­պէս­ ա­սէ­ ա­ռա­քե­ալ,­ ա­մե­նայն ­խո­նար­հու­թե­ամբ զ­մի­մե­ան­ս ­լաւ ­հա­մա­րե­ալ, ­քան­ ­զան­ձինս...

8. 117բ—2­2ա ­Նո­րին­ Ա­նա­նի­այի­ ա­սա­ցե­ալ Վասն ­համ­բե­րու­թե­ան­ եւ ­խա­ղա­ղու­թե­ան­ — Արդ, յոր­ժամ մարդն շ­նորհս­ առ­նու յԱս­տու­ծոյ­ ի­մաս­տու­թե­նէ­ եւ­ եղ­կե­լի...

9. 12­2ա—7ա ­Սուրբ ­հաւրն ­Թէ­ո­փի­լի­ո­սի Յա­ղագս­ ար­տա­սո­ւաց­ ա­սա­ցե­ալ­ է — Յոր­ժամ ­միտքդ զ­բա­ղե­ալ լի­նի­ եւ ­կա­միս­ որ­ ի զղ­ջումն­ ա­ծես...

10. 12­7ա— ­Նո­րին.­ Ի ­նոյն ­բան­ — Արդ, ­պարտ­ է յի­շել ­վաս­ն­ այնր­ ար­դա­րու­թե­ան­, ­զոր­ ե­րէկ­ ա­սա­ցի...

11. 129բ—3­5ա ­Տե­առն Յո­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նոյն­ ա­սա­ցե­ալ­ է ­Վաս­ն զ­գու­շու­թե­ան­ ի ­սուրբ ­խոր­հուրդն մեր­ձե­նա­լոյ — ­Սոս­կան­ ոս­կերք­ իմ ­դո­ղու­թե­ամբ­ եւ սար­սա­փէ­ ան­ձն­ իմ...

12. 13­5ա—8բ Սր­բոյն­ Եփ­րե­մի­ ա­սա­ցե­ալ­ է Յա­ղագս ­պա­հոց — Ազ­դոյ­ եւ­ աւկ­տա­կար­ եւ ­կա­րե­ւոր­ են պա­հոց պն­դու­թիւնք...

13. 138բ—4­4ա ­Նո­րին­ Եփ­րե­մի­ ա­սա­ցե­ալ­ է Վասն­ ո­ղոր­մու­թե­ան­ — ­Տես­ որ­չափ ­զաւ­րու­թիւն­ է­ ո­ղոր­մու­թիւնն...

14. 14­4ա—5­1ա Յո­հա­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նի ­Վաս­ն հան­դեր­ձե­ալ ­դա­տաս­տա­նին — ­Պար­տա­պան­ եմք,­ ով սի­րե­լիք, զ­մի­մե­ան­ց ­բեռն ­բառ­նալ...

15. 15­1ա—62բ [«Յով­հան­նու­ Ոս­կէ­բե­րա­նի ­Ճառ ­մե­ռե­լոյն» ­ձեռ. 613, 92 բ] — Արդ,­ ե­թէ ­կա­միք ­խաւ­սիմ­ ընդ­ ­ձեզ ­սա­կաւ ­մի ­բան­ ­նը­մա­նա­ւոր...

16. 162բ—7ա­ Այս­ է ­հա­ւա­տոյ ­դա­ւա­նու­թիւնն­ ուղ­ղա­փառ ք­րիս­տո­նէ­ից — ­Հա­ւա­տամք­ ի ­մի­ Աս­տուած,­ ի ­Հայրն­ ա­մե­նա­կալ...

17. 16­7ա—7­0ա­ Ա­ղաւթք­ իւ­րա­քան­չիւր­ ան­ձին հա­ւա­տա­ցե­լոց­ ի Ք­րիս­տոս։ ­Տե­առն ­Ներ­սէ­սի­ ա­սա­ցեալ­ է ­մաղ­թան­ք­ առ ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թիւնն — Հաւատով խոստովանիմ...

18. 17­0ա—1ա ­Խոս­տո­վա­նու­թիւն ­հա­ւա­տոյ ճշմա­րիտ ք­րիս­տո­նէ­ից, ­զոր ­պարտ­ է­ ի ­ժամ ­վաղ­ճա­նին, ­նախ­քան­ զ­հա­ղոր­դելն, ­խոս­տո­վա­նես­ցի­ եւ­ ա­պա ­հա­ղոր­դի — ­Հա­ւա­տով ­խոս­տո­վա­նիմ զ­քեզ,­ ա­մե­նա­սուրբ­ Եր­րոր­դու­թիւն...

19. 17­1ա—­ Ա­ղաւթք Յո­հա­նու ­Հայոց ­վար­դա­պե­տի («Սար­կա­ւա­գի». ­ձեռ. 1572, 23­6ա) — ­Հայր ­Տե­առն ­մե­րոյ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի,­ որ ­զա­մե­նայն ­գո­յա­ցու­ցեր­ յա­նէ­ից...

20. 17­5ա—6ա ­Խոս­տո­վա­նու­թիւն ­զոր ­պարտ­ է­ ու­սա­նել­ ամ­են­այն ք­րիս­տո­նէ­ի — ­Խոս­տո­վա­նիմ­ ա­ռա­ջի­ ա­մե­նա­սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­ան­ն­ եւ­ ա­մե­նայն սր­բոց­ երկ­նա­ւո­րաց­ եւ­ երկ­րա­ւո­րաց...

21. 17­6ա—8ա­ Ա­ղաւթք­ առ ­Հայրն­ ա­մե­նա­կալ — Ա­րա­րիչ ­բո­լո­րից­ Աս­տո­ւած, գ­թա­ ի վշ­տա­ցե­ալս,­ ո­ղոր­մե­ա­ ան­կե­լոյս...

22. 17­8ա—8­0ա [Յով­հան­նու] ­Գառ­նե­ցոյն­ ա­սա­ցե­ալ­ է­ Առ­ Որ­դի — Որ­դի­ Աս­տու­ծոյ ճշ­մա­րիտ,­ որ ­վաս­ն փր­կու­թե­ան­ ­մար­դկան­ ե­ղեր­ որ­դի ­մար­դոյ...

23. 18­0ա—1բ ­Պա­ղա­տան­ք­ առ ­Հո­գին ­Սուրբ. Սար­կա­ւա­գին — Ան­բա­ւե­լի­ եւ ­բազ­մա­զան­ շ­նոր­հաց­ ա­ռա­տա­պէս ­մա­տա­կա­րար...

24. 181բ­ Ա­ղաւթք­ առ ­Խաչ­ն­ աս­տո­ւա­ծըն­կալ — Պ­սակ­ ան­հա­սա­կան­ գլ­խոյն Յի­սու­սի, ­միջ­նորդ փր­կու­թե­ան­ ­մե­րոյ...

25. 18­2ա—­ Ա­ղաւթք­ առ ­Սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն — Ակն­ ա­րե­ւու­ եւ­ ա­թոռ ­փա­ռաց,­ ա­մե­նա­սուրբ ծնաւղ­ Աս­տու­ծոյ՝ ­Մա­րի­ամ...

26. 18­3ա—4ա Գ­րի­գո­րի ­Նա­րե­կա­ցոյն­ ա­սա­ցե­ալ­ Ա­ղաւթք ­վաս­ն ­ջեր­ման­ եւ­ ընդ­դէմ ­դի­ւաց — Արդ,­ այս­քա­նե­աց­ ան­բա­ւից հ­րա­շից ­հան­դեր­ձիչ Հայր­ ա­մե­նաս­տեղծ...

27. 18­4ա—5ա [­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք

(= ­Մեկ­նու­թիւն ­Հայր ­մե­ր-ի)] — ­Զի՞նչ ­զաւ­րու­թիւն­ է ­տե­առ­նու­սոյց­ ա­ղաւ­թիցն։ ­Հայր ­մեր­ որ յեր­կինսդ­ ես... ­Պա­տաս­խա­նի.­ Ա­ղաւթքն՝ ­խաւսք­ ընդ­ Աս­տու­ծոյ ­թարգ­մա­նի...

28. 185բ—7ա [­Թէ­ ո՞վ ­կար­գե­աց զ­Սուրբ­ Աս­տուածն ­խա­չե­ցար­, ա­սելն] — Իս­կ զ­Սուրբ­ Աս­տո­ւածն խա­չե­ցար­ ա­սելն­ ի ­մե­ծէն­ Ինք­նա­տե­ա­ Աս­տո­ւա­ծազ­գե­ցէն­ ե­դաւ...

29. 18­7ա—9­0ա ­Հար­ցումն­ Ա­շո­տոյ՝­ որ­դոյ ­Սըմ­բա­տայ ­թա­գա­ւո­րին­ եւ ­պա­տաս­խա­նի­ Եզ­ն­կայ ­Հայոց ­վար­դա­պե­տի ­Կող­բա­ցոյ — ­Թա­գա­ւորն­ ա­սէ. ­Զի՞նչ­ է­ Ա­ռա­ջա­ւո­րին ­խոր­հուրդն։­ Եզ­նակ­ ա­սէ. ­Բա­զում ­խոր­հուրդ­ ու­նի...

30.19­0ա—5բ ­Նոյն­ Եզ­նա­կա ­վար­դա­պե­տի Խրատք — Աս­տո­ւա­ծա­սէրն­ իւր ­կա­մացն­ որ­պէս թշ­նա­մոյ զ­գու­շա­նայ...

31. 195բ—20­1ա ­Սուրբ հաւրն ­Մաշ­տո­ցի Խ­րատ­ ո­գէ­շահք — ­Նախ­ եւ­ ա­ռա­ջին. ­մի­ ինչ ­պա­հեր յերկ­րա­ւո­րացս...­ որք ­գի­տէ­ին­ եւ ջն­ջե­ցին ­զա­նուն ­նո­րա­ ի ­պա­տա­րա­գէն յԵ­րու­սա­ղէմ։

19­9ա­ է­ջում ­բաց­ է ­թող­նո­ւած ­մի ­հա­տո­ւած­ եւ նշուած գրչից. ­«Ի­ յետ Գ թղ­թի ­գիտ­ ու ­կար­դայ»։ ­Տե՛ս 20­2ա «Մի­այ­նա­կեց ­կա­մե­ցաւ ­լի­նել­ ընդ­ կ­նոջ...»։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

22բ­ Ով ­սուրբ­ ըն­թեր­ցողք,­ ա­ղա­չեմ­ ես՝ ­մոխ­րա­թա­ւալ ­ծե­րուկս,­ որ ­զիս ծ­նո­ղիւք­ եւ­ ա­մե­նայն ­զար­միւք յի­շէք ­Տէր­ ո­ղոր­մաիւ (ն­ման­՝ 29բ, 4­1ա, 6­1ա, 109բ­ եւ­ այ­լուր)։

51գ (Ձու­լո­ւած ­Վար­դան­ Այ­գեկ­ցու յի­շա­տա­կագ­րու­թե­ա­նը)...­ եւ ­մեղ­սա­թա­ւալ ­Տաւ­նա­կա­նայ...

12­2ա­ Ո­րոյ ­տա­ցէ ն­մա ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­Հո­գի,­

Որ ­զայս ­գիր­ ըն­թեր­ցի,

­Խո­կալ ­միշ­տ­ ի ­բա­րի,­

Եւ ­մեզ­ ա­սել. ­Տէր­ ողոր­մի։

138բ­ ­Մա­քուր ­մաղ­թա­նաւք ­սըր­բոյն­ Եփ­րե­մի,

­Տէր, ­թո­ղու­թիւն շնոր­հե­ա ­Քոյ ­ծա­ռայի,

­Մե­ղա­ւոր գ­ծո­ղի­ եւ ­մե­րոցն­ ա­մե­նայ­նի,­

Եւ ­կար­դա­ցաւ­ղի­ եւ լ­սաւ­ղի­ եւ ­զԱ­մէնն­

ա­սո­ղի։

20­1ա ­Փառք... // (201բ)...

Գ­րե­ցաւ ­գիրս­ այս­ ի ­Խո­րին­ ա­նա­պա­տիս

Ի հռ­չա­կա­ւոր­ եւ­ ի ­սուրբ­ ուխ­տիս,­

Ընդ ­հո­վա­նե­աւ ­Սուրբ ­Կա­րա­պե­տիս­

Եւ ­կեն­սա­բեր ­Սուրբ Ն­շա­նիս,

­Ձե­ռամբ յոգ­նա­մե­ղիս՝

­Տաւ­նա­կան­ ­մե­ղա­պար­տիս։­

Արդ, յե­րես­ ան­գե­ալ­ ա­ղա­չեմ ­զա­մե­նե­սե­ան­,­ որք­ ըն­թեռ­նուք, յի­շե­ցէք զ­մե­ղա­պարտ ­ծե­րուկս­ ա­մե­նայն մեր­ձա­ւո­րաւք­ եւ­ ա­մե­նայն ­զար­միւք՝ ­կեն­դա­նե­աւք­ եւ նն­ջե­ցե­լաւք,­ եւ զ­մեր ­տէր ­Կի­րա­կոս­ ե­պիս­կո­պոս,­ եւ զմի­ա­բան­քս­ ա­մե­նայն,­ ի խնդ­րոյ ­դե­ռա­բոյս կ­րաւ­նա­ւո­րիս՝ զ­Սի­մէ­ոնս ծ­նո­ղիւք­ եւ­ ա­մե­նայն ­զար­միւք։­ Եւ­ որ­ ըզ­մեզ յի­շէ սր­տի մ­տաւք, յի­շե­ալ ­լի­ցի յո­ղոր­մու­թիւնն­ Աս­տու­ծոյ։­ Ո­րում ­փառք­ յա­ւի­տե­ան­ս.­ ա­մէն։ Գ­րե­ցաւ­ ի թ­վին Պ­ԿԷ (1418)։­

Արդ,­ ա­ղա­չեմ կր­կին ­զա­մե­նե­սե­ան­,

Որ ­զայս ­գիրս­ ըն­թեր­ցի,

Գ­րոյս ­մե­ղա­դիր­ ոչ ­լի­ցի,­

Եւ­ որ յի­շէ զ­մեզ­ ի ­բա­րի,

­Նոյն­ եւ­ ինքն յի­շես­ցի։­Եւ­ որ ­զայս գր­կունքս­ ընդ­ ­ձե­ռամբ­ ու­նի­ցի,­ ա­ղա­չեմ, ­զի ­հա­նա­պազ­ ըն­թեր­ցի, ­զի­ որ­չափ­ ըն­թեր­ցի,­ այն­չափ ­տա­րոյ­ իւր ­մեղքն­ եւ­ իւր ծ­նո­ղացն­ եւ­ ա­մէն ­զար­միցն ­թող­ցի, ­նոյն­պէս­ եւ լ­սողն­ այսմ ­տա­ռի,­ եւ ­Տէրն­ ա­մե­նե­ցուն ­մեզ­ եւ ­ձեզ­ ո­ղոր­մես­ցի.­ ա­մէն,­ եւ­ որ ­զԱ­մէնն­ ա­սէ.­ ա­մէն։

602

Գ ­Ր Ի ­Գ Ո Ր  ­Տ Ա ­Թ Ե ­Վ Ա ­Ց Ի

  Ք Ա ­Ր Ո Զ ­Գ Ի Ր Ք

 

ԺԵ — XV

Գ­ՐԻՉ՝ ­Ղա­զար։

­ԹԵՐԹ՝ 139. չ­գ­րո­ւած՝ ­1աբ, 3բ—4բ, 26բ, 30բ—1ա, 139բ։ ՊՐԱԿ՝ 1×4­+Ա­—Ի­Բ×12 ­(Ա­ 2, Բ 8, Դ, ԺԴ 5, ԺԳ 4,­ Ե—ԺԲ չիք)+1×3։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17,7×13,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝­ երկ­սիւն, մի­ա­սիւն՝ ­2ա—3ա, 13­7ա—9ա։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր, նօտր­գիր՝ ­2ա—3ա, 13­7ա—9ա։ ­ՏՈՂ՝ 33։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ս­տո­ւա­րա­թուղթ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։ ­ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ՝ 1, ­թուղթ ­վեր­ջից։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ վ­նա­սո­ւած. ­մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր (տե՛ս, պ­րա­կա­հա­շի­ւը), 13­7ա—9ա, լ­րա­ցո­ւած ԺԶ ­դա­րում,­ իս­կ ­2ա—3ա՝ ­ԺԷ։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած­ եւ ­ցե­ցա­կեր։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒԹՅԻՒՆ

— ­2ա—3ա ­Ցան­գ­ է ­ժո­ղո­վա­ծու ­Քա­րոզ­գր­քոյս — Ա. ­Վաս­ն Ժ—բա­նե­ան­ օ­րի­նացն... ԼԶ. ­Քա­րոզ ­Մե­ծա­տանն­ եւ ­Ղա­զա­րու։

­Ցան­կը լ­րա­ցո­ւած ­ԺԷ դ., ­նօտրգ­րով։ Ն­շո­ւած 36 քա­րոզ­նե­րից 25­-ը Ձ­մե­ռան­ ­հա­տո­րից­ են, 5­-ը՝­ Ա­մա­ռան­,­ իս­կ 6­-ը՝­ այլ (տե՛ս Բ)։­

Ա. [­Քա­րոզք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]

1. [­Քա­րոզք­ յա­ռա­ջին ­հա­տո­րէ]

­Տե՛ս Ձ­մե­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1740,­ Ա­—Ե/­չիք։ Զ/42բ—4ա (քա­ղո­ւա­ծոյ, ս­կ. «Հարց. ­թէ ­վաս­ն­ է՞ր­ ի ­Բեդ­ղե­էմ ծնաւ...»)։­ Է­—Ը/­չիք։ Թ/43բ—9ա։ Ժ—ԺԲ/­չիք։ ԺԳ/49ա—54բ։ ԺԴ/54բ—8բ։ ­ԺԵ—ԺԶ/­չիք։ ­ԺԷ/58բ—63բ։ ­ԺԸ­—Ի­Ա/­չիք։­ ԻԲ/63բ—7բ։­ ԻԳ/67բ—71բ։­ ԻԴ/71բ—7ա։­ Ի­Ե/­չիք։­ ԻԶ/77բ—80ա։­ Ի­Է/8­4ա—6բ։­ ԻԸ/­չիք։­ ԻԹ/8­0ա—4ա։ Լ—ԼԵ/­չիք։ ԼԶ/86բ—91բ։ ­ԼԷ—ԿԳ/­չիք։ ԿԴ/91բ—5ա։ ­ԿԵ/­չիք։ ԿԶ/95ա—9ա։ ԿԷ/99ա—103բ։ ԿԸ/­չիք։ ԿԹ/103բ—7բ։ Հ—ՀԲ/­չիք։ ՀԳ/107բ—11բ ՀԴ—ՀԷ/­չիք։ ­ՀԸ/111բ—6ա։ ՀԹ/­չիք։ Ձ/116ա—2­0ա։ ՁԱ/12­0ա—3բ։ ՁԲ/123բ—6ա։ ՁԳ/12­6ա—9ա։ ՁԴ—ՁԶ/­չիք։ ՁԷ/12­9ա—32բ։ ­ՁԸ/132բ—9ա։ (13­7ա—9ա լ­րա­ցո­ւած, ԺԶ դ.)։ ՁԹ—Ճ­ԿԱ/­չիք։

2. [­Քա­րոզք յերկ­րորդ ­հա­տո­րէ]

­Տե՛ս,­ Ա­մա­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1741.­ Ա/­չիք։ Բ/­5ա—9բ։ Գ/9բ—18բ։ Դ—ՀԶ/­չիք։ ­ՀԷ/18բ—2­1ա։ ­ՀԸ—Ձ/­չիք։ ՁԱ/29բ—3­0ա։ ­ՁԱ—ՃԼ/­չիք։ Ճ­ԼԱ/2­1ա—6ա։ ՃԼԲ—Ճ­ՁԸ/­չիք։

Բ. [­Բան­ք ­զա­նա­զան­ք]

1. 2­7աբ [­«Ե­. ­Վաս­ն մ­խի­թա­րու­թե­ան­ նն­ջե­ցե­լոց սա­կաւ­ ինչ ­բան­» (ցան­կից)] —... ­խոս­տո­վա­նու­թե­ամբ ­սուրբ ­մարմ­նոյ­ եւ­ ա­րե­ան­ն Ք­րիս­տո­սի ­հա­ղոր­դու­թե­ան­ն­ ար­ժա­նա­ցե­ալք ­մե­ռա­նին... ­հան­գուս­ցէ զ­հո­գիս ­վե­րոյգ­րե­ալ ­բա­րե­պաշ­տ­ իշ­խա­նին՝ զ­պա­րոն Յո­վա­նի­սի­ ընդ­ հո­գոցն­ ան­դ­րան­կացն...։

2. 27բ—8ա Զ. ­Վաս­ն­ յատ­կու­թե­ան­ ­գի­նոյն — ­Գի­նին ­վաս­ն­ Ե ­պատ­ճա­ռի հ­րա­ման­ ­կայ­ ի ­կա­նան­ց խ­մե­լոյ...

3. 2­8ա—9ա­ Է. Թղ­թի­ ա­ռաջ — Ար­հի­ա­կան­ գլ­խոյ­ եւ­ եր­ջա­նիկ ­պի­տի...

29բ—3­0ա ­տե՛ս­ Ա, § 2 (ՁԱ)։

4. 3­2ա—5բ Թ. [«Մատ­թէ­ո­սի ­վար­դա­պե­տի». ձեռ. 2157, 17­6ա] ­Վաս­ն նն­ջե­ցե­լոց. ­Մահ ­մե­ղա­ւո­րին ­չար­ է... — ­[Ա]րդ,­ ի ­բա­նէս­ յայս­մա­նէ ­զընդ­դի­մակն ­սո­րա ­ճա­նա­չեմք...

5. 35բ—4­0ա Ժ. Յա­ղագս­ ա­պաշ­խա­րու­թե­ան­,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ.­ Այն­պէս­ ու­րա­խու­թիւն­ ե­ղի­ցի յեր­կինս... — ­Ծա­նու­ցումն ­լի­ցի­ աս­տո­ւա­ծա­սի­րու­թե­ան­դ ձե­րում... (մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր)։

6. 4­0ա—2բ [­ԺԱ].­ Այ­լուս­տ ­բան­ Ը գլ­խով (=Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք ­վաս­ն ­մո­գուցն) —Նախ, ­թէ­ ուս­տի՞­ է­ին­ եւ յոր­մէ­ ազ­գէ...

42բ—13­9ա ­տե՛ս­ Ա, և 1։

Գ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւն ­ԺԵ դ.]

31բ [Տ­լիսմ ­վաս­ն փր­կու­թե­ան­ ա­մե­նայն­ ա­նաս­նոց] — ձ. ջ. ր. ձ. թ. ն. ջ. ր. ձ. փ։ ­Զայս տ­լիսմս գ­րէ մատբ­տի ­հողն­ եւ­ Է ­շուրջ­ ած­ ե­կե­ղե­ցոյն...

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

6­7ա ­Զեղ­կե­լի գ­ծող զ­Ղա­զարս յի­շե­այ,­ եղ­բայր,­ ի բա­րի։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­1ա (Նօտր­գիր)­ Ա­րեկ,­ որ մտ­նուկ­ ի բաղ­չե­նի...

603

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

 

ՌՃ­ԾԸ — 1709

Գ­ՐԻՉ՝ ­Դա­ւիթ­ աբղյ. (1709 թ., 1­1ա—11­7ա, 12­0ա—20­6ա, 216—30բ, 23­3ա—45բ), ­Կի­րա­կոս ­Թալն­ցի (1709­—ի­ց յե­տոյ. 247ա—6­2ա),­ Ա­նա­նուն (1709­—ի­ց յե­տոյ՝ 21­3ա—5բ, 23­1ա—2ա)։

­ԹԵՐԹ՝ 266. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա—10բ, 117բ—9բ, 154բ, 206բ—12բ, 232բ, 24­6աբ, 262բ—6բ։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա—Ժ×12 ­(Ա­ 10) +­ Ա­—Ը×12 (Դ 10) + 6 (3+2+15+14+16+4)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով­ եւ ­լու­սադ­րոշ­մով, տար­բեր՝ 213—215, 231—232, 247—266)։ ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17×11։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (տար­բեր­ ըս­տ գր­չաց)։ ­ՏՈՂ՝ 19՝ 11ա—11­7ա, 22՝ 12­0ա—20­6ա, 17—21՝ 21­3ա—6­2ա։ ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­ծաղ­կա­հիւս­ ար­ծա­թա­թել ­մե­տաք­ս։

 

 

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ 15­5ա։ Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­կա­միր, ­կա­պոյտ, ­կա­նաչ, ­վար­դա­գոյն,­ ոս­կե­գոյն։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. մի ­շարք ­թեր­թեր ­խու­նա­ցած­ եւ ­ցե­ցա­կեր։ ­Կազ­մը՝ ­քեր­ծո­ւած։ Յե­տա­գա­յում լ­րա­ցո­ւած­ եւ ­վե­րա­կազ­մուած։

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1.­ ա. 1­1ա—2ա [Յա­ղագս տ­րա­մադ­րու­թե­ան­] — Տ­րա­մադ­րու­թիւն­ ա­սի ­կարգ ­մա­սան­ց­ ու­նո­ղին...

բ. 1­2աբ ­Վաս­ն ­բո­լո­րի — ­Բո­լորն­ է կր­կին...

գ. 12բ—3ա Յա­ղագս ­մաս­նա­հա­տի — ­Մաս­նա­հատ ­բո­լոր­ ա­սի...

դ. 1­3աբ Յա­ղագս ­սե­ռի — ­Սեռ­ ա­սի ­չորս ­կեր­պիւ...­

ե. 13բ Յա­ղագս ­պա­տահ­ման­ — ­Պա­տահ­ման­ եր­կու­ են­ ե­ղա­նակք...

2. 13բ—5­3ա­ Ա­րիս­տո­տէ­լի Ս­տա­գի­րաց­ւոյ  Ի ­վեր ­քան­ զ­բ­նա­կա­նացն­

ա. 1­4ա—39բ Սկզ­բունք­ եւ ­պատ­ճառք­ է­ա­կաց խնդ­րին.­ եւ­ յայտ­ է, ­թէ­ ըս­տ­ ո­րում­ է­ակք­ են — Ա­մե­նայն ­մա­կա­ցու­թիւն խնդ­րէ զս­կզ­բունս­ եւ զ­պատ­ճառ­ են­թա­կային­ իւ­րոյ...

բ. 4­0ա—5­3ա Յա­ղագս ­գո­յա­ցու­թե­ան­ — Առ­ ի­մաս­տա­սէրն ­վե­րա­բե­րի քն­նել զ­գո­յա­ցու­թիւն, ­զի­ է նախ­կին­ եւ ­պար­զա­բար­ է­ակ...

3. 5­3ա—11­7ա ­Տե­սու­թիւն քն­նու­թե­ամբ­ ա­ղօ­թից սուրբ­ ա­ւե­տա­րան­չին Յո­հան­նու,­ ի խնդ­րոյ Ս­տե­փան­նո­սի ­վար­դա­պե­տի Յա­կո­բեց­ւոյ,­ ի ­տէր ­Ներ­սէ­սէ ա­շա­կեր­տէ­ իւր­մէ­ եւ ­հո­գե­ւոր­ որ­դե­կէ — ­Գիր ­քոյոյ ­պա­տո­ւա­կա­նու­թե­ան­դ ­մի­ ան­գամ­ եւ­ եր­կիցս, ­հայր ­սուրբ,­ ե­հաս­ առ­ իս...// (56բ) [­Բան­].­ Է՞ր­ ընդ­ եղ­բարս­ ե­րա­նե­լին Յո­հա­նէս ­մե­ծաւ­ ու­րա­խու­թե­ամբ։ [­Մեկ­նու­թիւն]. Է՞ր­ ա­սէ­ եւ ­թէ յո­րում ­տեղ­ւոջ ­կամ­ ի ­քա­ղա­քի­ ոչ ն­շա­նա­կէ զլի­նելն...

4. 12­0ա—5­4ա Գ­րի­գո­րի­ ա­շա­կեր­տի­ ե­ռա­մե­ծին Յո­հան­նու­ Ո­րոտ­նեց­ւոյ ­Տե­սու­թիւն­ ի ­բան­ մար­գա­րէին,­ որ­ ա­սէ. ­Հո­գի ­Տե­առն­ ի ­վե­րայ­ իմ — ­Տե­սա­նօղն վե­հե­րե­ւակ ­տե­սու­թե­ամբ­ ի բ­նա­բար ­բար­ձունս ­գե­րամ­բար­ձե­ալ ­բարձ­րու­թե­ամբ, ­կայ­ծակ­նա­մա­քուրն շրթամբ...// (142բ) ­Հո­գի ­Տե­առն­ ի ­վե­րայ­ իմ — Ոմանք զ­տե­սու­թիւն զ­մար­գա­րէ­ու­թե­ան­ս յԵ­զե­կի­այ ­վե­րագ­րեն­ եւ ­կէսք՝­ ի ­Դա­ւիթ...

5. 15­5ա—9­9ա­ Ե­ռա­մե­ծի­ եւ­ ե­րիցս­ ե­րա­նե­ալ բազ­մաեր­ջա­նիկ­ եւ ­տի­ե­զե­րա­լոյս ­մեծ հ­ռե­տո­րի­ եւ­ ան­յաղթ ­փի­լի­սո­փայի Հայոց ­Մե­ծաց Յո­հան­նու­ Ո­րոտ­նեց­ւոյ­ ա­րա­րե­ալ ­Մեկ­նու­թիւն ­բա­նին,­ որ­ ա­սէ մար­գա­րէն. Ո՞ ս­տեղծ­ ա­ռան­ձին զ­սիրտս ­նո­ցա,­ ի միտ­ առ­նուլ ­զա­մե­նայն ­գործս ­նո­ցա — ­Ներ­գոր­ծա­կան­ իմն­ ան­խա­փան­ բ­նա­ւո­րե­ալ­ են ­միտք ­սակս մշ­տա­շարժ գո­լոյն...// (156բ)­ Ո՞ ս­տեղծ­ ա­ռան­ձին զ­սիրտս ­նո­ցա... — Իս­կ­ Ո ­բառդ ­հի­ա­ցա­կան­ է...

6. 19­9ա—20­6ա ­Թուղթ ­Դի­ո­նի­սի­ո­սի­ առ ­Տի­մո­թէոս­ ա­շա­կերտն ­Պօ­ղո­սի­ ա­ռա­քե­լոյն Յա­ղագս ­մա­հուան­ն ­Պետ­րո­սի­ եւ ­Պո­ղո­սի­ ա­ռա­քե­լոցն Ք­րիս­տո­սի — Ով­ ա­շա­կերտ­ աս­տո­ւա­ծային­ եւ­ որ­դի ­հո­գե­ւոր, ­սիրտ­ եւ ­խոր­հուրդ, ­կա­տա­րել ­կա­մաց ­նո­րա...

7. 21­3ա—5բ Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ — Ար­տա­քին­ ի­մաս­տա­սերքն­ այս­պէս­ ա­սա­ցին. Բ­նու­թիւն ­տե­սակն­ է,­ որ­ ե­րե­ւի, ­մար­դոյն բ­նու­թիւն­ է­ եւ ­ձի­ոյն ­տե­սակն՝ ­ձի­ոյն բ­նու­թիւն... /// (213բ)­ Իս­կ­ ի ­վե­րայ­ Աս­տու­ծոյ ­զայս­պի­սի ­բան­ս քն­նել­ յան­դգ­նու­թիւն­ է...

8. 21­6ա—7բ ­Կար­գա­ւո­րու­թիւն ­ցուց­ման­ օրհ­նու­թե­նա­բեր ­ցու­ցա­կիս... [Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ ­Գիրք Հարց­ման­ց, ­հա­տոր Թ, պ­րակ ծզ] — Ե­րա­նել­ւոյն ­Մով­սէ­սի ­թարգ­ման­չի,­ որ­ էր գ­րիչ սր­բոյն ­Սա­հա­կայ ­հայ­րա­պե­տի ­Հայոց...

9. 21­8ա—4­0ա ­Ցան­կ Յայս­մա­ւու­րիս­ ըս­տ­ այ­բու­բե­նից. ­վաս­ն ­դիւ­րաւ գ­տա­նե­լոյ զ­պատ­մու­թիւն վկայիցն սր­բոց ­մար­տի­րո­սաց, ­զոր­ եւ ­կա­միս — Ա­բու­դի­մո­սի վ­կայիցն՝ 0­գոս­տո­սի Ի­Ե... Ք­րիս­տի­նե­ա կու­սին՝ Յու­լի­սի­ ԻԳ...

10.­ ա. 240բ ­Հա­մա­ձայ­նու­թիւն ­չո­րից­ ա­ւե­տա­րան­չացն — Ի ­հինգ ­տեղ­ւոջ ­չորս­ ա­ւե­տա­րա­նիչքն ­հա­մա­ձայ­նին ­մի­մե­ան­ց...

բ. 24­1ա [­Նա­խադ­րու­թիւնք­ Ա­ւե­տա­րա­նաց] — Մատ­թէ­ոս գ­րե­աց ­զԱ­ւե­տա­րան­ս­ իւր... ­Մար­կոս հ­րա­մա­նաւ ­Պետ­րո­սի... ­Ղու­կաս­ ա­րո­ւես­տիւ բ­ժիշ­կ ­գո­լով... 241բ Յով­հան­նէս­, որ­ եւ­ Որ­դի­ Ո­րոտ­ման­...

11.­ ա. 24­2ա­ Այս­ են ­թա­գա­ւո­րաց­ ա­նո­ւան­քն Պար­թե­ւա­ցոց­ եւ­ ի ­Հայոց ­[Ա­—ԻԸ] — Ա. Հ­րա­չէ...­ ԻԸ.­ Ար­տա­շէս։

բ. 24­2աբ­ Այս­ են ­թա­գա­ւորք ­Հայոց ­վեր­ջինք,­ որ­ են ­Բագ­րատ­[ու­նիք],­ որ­ Ա­նի ­քա­ղաք ­թա­գա­ւո­րե­ցին [Ա—ԺԲ] — Ա—Բ.­ Ա­շոտ­ որ­դի Սմ­բա­տա... ԺԲ. ­Դա­ւիթ։

12. 24­2աբ [­Գու­շա­կու­թիւն] — ­Բա­զում քն­նե­ալ­ եւ ­փոր­ձե­ալ­ ա­ռա­քե­ցի­ առ ­քեզ՝ ­գիր­ ու­նե­լով ­զա­ղու­սե­ակդ շ­նոր­հա­լի...­

Սկզ­բում­ ա­ղիւ­սակ. ­հո­րի­զո­նա­կան­՝ «ԹԱ—ԹԹ»,­ ուղ­ղա­հայե­աց ­վա­րից ­վեր՝ ­«ԱԱ—ԹԱ»։

13. 243բ—6­2ա [­Բան­ք ­տօ­մա­րա­կան­ք]­

ա. 243բ ­Զի­ջումն ­գե­րա­զան­ց ­լու­սոյն­ այս­պէս­ ա­րա — ­Կալ զ­վե­րա­դիրն ­Հո­ռո­մոց­ եւ­ երթ Գ–Գ...

բ. 24­4աբ­ Ան­շարժ­ ե­ղա­նակքն — Յուն­վա­րի­ Ա ­Կա­ղան­դ­ է, Զ Յայտ­նու­թիւն­ է...

գ. 24­5ա Զ­կարճ ­գիր ­տա­րոյքս­ այս­պէս­ ա­րա — ա­ղիւ­սակ Վե­րի ­կար­միր ­գիր՝­ Է (7) — ե­րե­ակն­ է... 

դ. 245բ [­Վե­րա­դիրք ­Հո­ռո­մոց ա­ղիւ­սակ] — ­Կալ զհն­գե­ակն­ եւ Զ­-ե­ակն ­մի­ա­ւո­րե­ա... ­

14. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք 1709 թ. յե­տոյ]­

ա. 247­ աբ [Խ­րատ Շ­-ե­կի] — ­Վաս­ն ­զի ­Զատ­կին Մար­տի­ Ի­Ա­—էն­ եւ­ Ապ­րի­լի ­մինչ­ ի­ Ի­Ե­—է­ն ­դուրս ­չի­ ե­լա­նել... /// (247բ) Եւ ­դար­ձե­ալ­ այս­պէս­ առ­նեմք. ­Կալ­նումք զ­Հայոց ­թո­ւա­կան­ն ՌՃ­ԾԵ (1706)...

­ 247բ գրչից ­«Ե­ւ զ­սա­կաւ­ աշ­խա­տօղս­ ի ս­մայ՝ զԿի­րա­կոս ­վար­դա­պետս ­Թալն­ցի,­ որ­ եւ ­զայս խ­րատս շի­նե­ցի,­ որ ­դիւ­րին­ եւ ­հեշ­տա­լի­ է լ­սո­ղաց­ եւ ­գի­տո­ղացն։­ Եւ յի­շողք ­մի­ով­ ո­ղոր­միւ՝ յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ի Ք­րիս­տո­սէ­ աս­տ­ եւ­ ի ­հան­դեր­ձե­ալն.­ ա­մէն»։

բ. 247բ—6­2ա­ Այս­ է ս­կիզ­բն Շ­—ե­կի։ ­Վե­րի կարգն ­կար­միր ­պի­տեր­ ա­մէնն։

­Խո­րագ­րին­ յա­ջոր­դում­ են­ ա­ղիւ­սակ­նե­րը (248ա—62ա)։­ Ա­ղիւ­սակ­նե­րի ­ներ­քե­ւում՝ «ԺԹ­—ե­ակ ­լուս­նի»։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

11­7ա Գ­րե­ցաւ ­ձե­ռամբ ­Դա­ւիթ­ ա­բե­ղայի ՌՃ­ԾԸ (1709) ­թո­ւին։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. 247բ (1709­—ի­ց յե­տոյ,­ յա­ւե­լագ­րող ­Կիր­ա­կոս վրդ. ­Թալնց­ւոյ. ­տե՛ս)։

2. 11­7ա (1726 թ., շ­ղա­գիր) Յի­շա­տակ­ է ­գիրք Աս­տա­պա­տե­ցի ­Կի­րա­կոս ­վար­դա­պե­տին թվ[ին] ՌՃ­ՀԵ (1726)­—ի­ն։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 11­7ա Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­Կի­րա­կոս վար­դա­պետ, ՌՃ­ՀԷ (1728)։

 

604

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ­

 

ԺԸ — XVIII

Գ­ՐԻՉ՝­ Ա­նա­նուն (1712­—ից­ յա­ռաջ), ­Պետ­րոս սրկ. (1712—1719 թթ.)­, Ան­տօն վրդ. (1719­—ի­ց յե­տոյ)։ Ս­տա­ցող՝ ­Պետ­րոս սրկ.,­ Ան­տօն վրդ.։

­ԹԵՐԹ՝ 205+2 (կրկ. 7, 191). չ­գ­րո­ւած՝ 37բ—8ա, 58բ, 198ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×3+7×8 (բա­ցի­ ա­ռա­ջի­նից, ­միւս­նե­րը ­զոյգ ­հա­մար­նե­րով՝ Բ/Գ...ԺԲ/ԺԳ) + 19×8 (Ժ 4)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ, ­լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,8×10,5։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ նօտրգիր ­(ա­նա­նուն գր­չի՝ 5­9ա—197բ, ­Պետ­րոս գր­չի՝ ­6ա—57բ, 198ա—204բ,­ Ան­տօն գր­չի՝ ­1ա—4բ)։ ­ՏՈՂ՝ 16՝ 5­9ա—197բ, 18—21՝ 1ա—5­8ա, 198ա—204բ։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի՝ դռնա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ս­պի­տակ կ­տաւ, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ ­ծաղ­կադ­րոշմ ­կար­միր կտաւ, ստո­րին ­լու­սան­ցա­կո­ղին ս­տա­ցո­ղի­ ա­նու­նը ­«Ան­տօն»։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. խո­նա­ւու­թիւ­նից ­լու­սան­ցային ­մա­սե­րը՝ ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­մի ­քա­նի ­տեղ ­ցե­ցա­կեր­ եւ ­թա­նա­քի ­ճա­պա­ղում։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ­թե­թե­ւա­կի ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած, ­կա­պիչ­ներն՝­ ըն­կած։

ԾՆԹ. ­Մա­տե­նիս ­հիմ­նա­կան­ ­մա­սը՝ 5­9ա—197բ գ­րո­ւած­ է­ ե­ղել 1712­—ից­ ա­ռաջ։­ Այն ­նոր ­նիւ­թե­րով լ­րա­ցո­ւել­ է 1712­—ին­ եւ յե­տա­գայ ­տա­րի­նե­րին։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1. ­1ա—4ա Ն­շա­նա­կու­թիւնք զ­գես­տուց­ եւ­ ա­րա­րո­ղու­թե­ան­ց սր­բոյ ­պա­տա­րա­գին — ­Քա­հա­նայն նշա­նա­կէ ­Տէրն ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս...

2. 4բ ­Շի­լայի ­ներ­կին խ­րատն­ այս­ է — Բ ­լիտր մա­նա­ծին՝­ Է ­քոն ­շիր­բախտ...­

Ա.  § 1—2 Գ­րո­ւած­ Ան­տօն վրդ.­—ի ­ձեռ­քով 1719­—ի­ց յե­տոյ։

Բ. 1. ­5ա—6ա ­Տաղ ԲԺ­ ա­ռա­քե­լոցն Ք­րիս­տո­սի («Ի ­Պետ­րոս») — Յան­սահ­ման­ ­ծօ­վէն մեզ ­գետք բղ­խե­ցան­, /­ Եր­կո­տա­սան­ ա­կունք ­քաղձր­ եւ­ ան­նման­...

2.­ ա. ­6ա—27բ­ Ուր­բա­թայ­գիրք ­վաս­ն բժշ­կու­թե­ան­ ­հի­ւան­դաց­ եւ­ ախ­տա­ժէ­տաց­ եւ­ ա­մե­նայն ­ցա­ւոց։­ Ե­հարց ­Սո­ղո­մոն ­մին­չեւ ­գործքն­ եւ­ ա­պա­ ա­սէ ԺԲ ­տէր­ ո­ղոր­մի,­ եւ­ ա­պայ­ ա­սէ ­զա­ղօթս ­զայս­ ի ­վե­րայ ­հի­ւան­դին — ­Կար­դամք­ առ ­քեզ...

բ. 2­8ա—30բ­ Ա­ղօթք սր­բոյն Կ­[ի]պ­րի­ա­նո­սի, ­զոր­ ա­սա­ցե­ալ­ է ­վաս­ն ­դի­ւաց­ եւ ­կա­խար­դաց­ եւ­ ա­ղան­դաց — Ես՝ Կ­[ի]պ­րի­ա­նոս, ­ծա­ռայ Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի...

գ. 30բ—3բ ­Պատ­մու­թիւն Յուս­տի­ա­նէ ­կու­սին — Յայն ­ժա­մա­նա­կի ­կայր­ ի ­քա­ղաքն­ Ան­տի­ոք ­կոյս ­մի ­գե­ղե­ցիկ...

դ. 33բ—4­0ա ­Մաղ­թան­ք­ առ­ ա­մե­նայն ­սուրբս­ն­ Աս­տու­ծոյ — ­Բա­րե­խօ­սու­թե­ամբ սր­բո­հու­ յա­մէ­նօրհ­նե­ալ­ Աս­տո­ւա­ծած­նին...­

ե. 40բ—1ա­ Եւ­ ա­սէ. Որ­դի­ Աս­տու­ծոյ ­կեն­դա­նոյ­ եւ­ ի­ ա­ւար­տելն­ ա­սի. ­Պահ­պա­նու­թե­ան­ ­զա­ղօթս ­զայս — Եւ­ ես­ յա­մե­նայն ­ժամ ­զայս­ ա­սեմ, ­թէ ­հա­նա­պազ­ այս գիրքս...­

զ. 41բ—6ա­ Ա­ղօթք սր­բոյն ­Փո­կա­սու­ Ի ­վե­րայ ­հի­ւան­դաց — Ա­ղա­չեմ զ­քեզ, ­Տէր ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս...­

է. 4­6ա—50բ ­Գիր­ ա­մե­նայն ­ցեղ ­գա­նի։­ Առ ­պօղ­պատ ­դա­նակ­ ե­րեք ­բե­ւե­ռեն­ եւ ­տե­առ­նագ­րէ­ ի ­վե­րայ ­վե­րին­ եւ­ ա­սէ ­զա­ղօթս — ­Ծառ ­մի ­կայ­ ի ­մէջ­ երկ­րի,­ ո­րոշ ­ճիւղ­ ու­նէր...­

ը. 50բ—2բ­ Այլ­ ա­ղօթք ­Վաս­ն ­գա­նի­ եւ ս­քան­չե­լա­գործ ­սուրբ ն­շա­նացն Ք­րիս­տո­սի­ Աս­տու­ծոյ ­մե­րոյ — Բա­րե­խօ­սու­թե­ամբ­ եւ­ աս­տո­ւա­ծային ն­շա­նացս Ք­րիս­տո­սի...

թ. 52բ—5բ ­Գիր­ օ­ձա­հա­րի — Ես՝ ­Պօ­ղոս ­հա­լա­ծիչ­ ե­կե­ղե­ցոյ, ­զա­ւուրս ­բա­զում...

3. 5­6ա—7բ ­(Ան­խո­րա­գիր. ­ծայ­րա­կապ՝ ­«Ի ­Պետ­րոս ­սար») — Ինձ­ օգ­նու­թիւն­ ի ­ձէնջ ­հաս­ցի /­ Ի ­փոր­ձու­թե­ան­ ­ժա­մա­նա­կի...

Բ. §1—3 Գ­րո­ւած ­Պետ­րոս սրկ­—ի ­ձեռ­քով 1712­—ի­ն։

Գ. 59­ա—197բ ­[Ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ] — ­Հար­ցումն. ­Զի՞նչ­ էր պ­տուղն,­ որ ­կե­րաւ­ Ա­դամ։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Ո­ման­ք­ ա­սեն. ­Թուզ... ­Վե­ցե­րորդ.­ Ա­ռա­քե­ալքն ­կա­նո­նե­ցին­ յա­մե­նայն ­կի­րակ­մուտս ­պաշ­տօն ­կա­տա­րել։ ­Վերջ­ է։

­Խառն ­քա­ղո­ւածք­ներ Դ—Ժ ­հա­տոր­նե­րից, ­գրո­ւած­ ա­նա­նուն գր­չի ­ձեռ­քով 1712­—ից­ ա­ռաջ։

Դ. 1. 19­8ա—9ա [­Գիր ­մե­ղա­յա­կան­ ­Ղա­րա­մի­ որ­դի ­Պետ­րոս ­սար­կա­ւա­գի] — Ես՝ ­Ղա­րա­մի­ որ­դի ­լո­կ ա­նուն ­կո­չե­ցե­ալ ­սար­կա­ւագ ­Պետ­րոս,­ յայտ­ ա­րա­րից զյան­ցան­ս­ իմ... (տե՛ս, Յի­շա­տա­կա­րան­ յե­տա­գայի)։

2. 19­9ա—20­1ա [­Պետ­րո­սի ­սար­կա­ւա­գի ­վաս­ն դի­պո­ւա­ծոց ­Նա­խի­ջե­ւան­ ­գա­ւա­ռի 1710—1719 թթ.] — Էր թ­վին ՌՃԿԲ (1713), ­փետր­վա­րի ­ԺԵ... (տե՛ս, Յի­շա­տա­կա­րան­ յե­տա­գայի)։

3. 20­1ա—4բ ­Նա­խեր­գան­. ­թուխտ­ ուր­ ա­ռա­քեն — Գլ­խոյ պ­սակ, ­բա­նա­լի շ­քե­ղայ­շուք...

Դ. § 1—3 Գ­րո­ւած ­Պետ­րոս սրկ.­—ի ­ձեռ­քով 1719­—ի­ց յե­տոյ։

 

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

1. 197բ (1712­—ից­ ա­ռաջ) ­Վա՜յ գ­ծո­ղիս։ ­Գիր մնայ, ­մար­մին՝ ­հող­ եւ ­փո­շի ­դառ­նայ։

2. 55բ (1712 թ., ­Պետ­րոս գր­չի) Գ­ծագ­րե­ցաւ բժշկու­թե­ան­ գրկ­տե­ալս­ ի ­թո­ւին ՌՃԿ­ ու ­մէկ (1712), օգոս­տո­սի­ Ի։­ Եւ­ արդ, խնդ­րեմ­ ի ­ձէնջ, ճշ­մա­րիտ բժշ­կա­պետք Ք­րիս­տո­սի,­ որք­ ա­ռիք­ իշ­խա­նու­թիւն­ ի ­Հո­գոյն Սր­բո՝ բժշ­կել ­զախտս­ որ­դոց ­մարդ­կան­, յոր­ժամ­ ըն­թեռ­նուք, յի­շէք զ­պաս­քե­ալս­ ի ­մէջ­ աղ// (5­6ա)­տից զ­Պետ­րոս ­սար­կա­ւագս,­ որ­ եմ ­լոկ­ ա­նո­ւամբ, ­բայց ­գոր­ծովս­ եմ­ ա­պի­րատ­ եւ­ ա­պուս­տ,­ եւ ­դուք,­ ո՜վ­ ընդ­րե­ալք յԱս­տու­ծոյ, ճշ­մա­րիտ ­քա­հա­նայք ­բարձ­րե­լոյն,­ ա­նա­րատ շրթամք­ ի ­միտ­ ա­ծէք ­զիս­ ի­ յա­ղօթս ­ձեր­ եւ բժշ­կու­թիւն հո­գոյ­ եւ ­մարմ­նոյ­ ի­մոյ,­ որ­ եմ ­վի­րա­ւո­րե­ալ­ ի ­նե­տից բան­սար­կո­ւին, խնդ­րեմ ­բա­րե­րա­րէն,­ եւ ­դուք յի­շե­ալ ­լի­ջիք­ ի ­սուրբ շր­թան­ցն,­ որ­ ա­սաց­ ա­ւա­զա­կին. Այ­սօր­ ընդ­ իս­ ի­ցես­ ի դ­րախ­տին։ Բա­րե­խօ­սու­թե­ամբ սր­բոյն­ Ուր­բա­թայ­ եւ­ այլ­ ա­մե­նայն սր­բոց։

3. 1բ (1719­—ի­ց յե­տոյ,­ Ան­տօն վրդ­-ի­ ­1ա—4բ)­ Ես՝­ Ան­տօն ­վար­դա­պետ,­ ա­ռի­ այս ­գիրքս։­

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

198բ­ Ես՝ ­Ղա­րա­մի­ որ­դի ­լոկ­ ա­նուն ­կո­չե­ցե­ալ ­սար­կա­ւագ ­Պետ­րոս,­ յայտ­ա­րա­րից ­զյան­ցան­ս­ իմ...­ որ­ այս գե­րի ­մե­ղա­ւորս­ ա­ւագ ­սար­կա­ւագ­ է­ի, ­Սուրբ ­Շա­մու­նէ­ ե­կե­ղե­ցուն ­ծա­ռա­յու­թիւն­ առ­նէ­ի։ Յոր­ժամ­ Ը­ ամն ­բո­լո­րեց,­ ա­մէն ­պատ­րաս­տու­թիւն ­հո­գա­ցել­ է­ի,­ որ­ ի ­կարգ քա­հա­նա­յու­թե­ան­ մ­տա­նէ­ի։­ Աս­տո­ւած­ ոչ ­կա­մե­ցաւ. ­խո­տան­ է­ի,­ ի ­բաց­ ըն­կե­ցի.­ ա­մու­սինն­ իմ­ առ­ Աս­տո­ւած փո­խե­ցաւ։­ Եղ­կե­լի­ ա­տե­լոյս­ ոչ­ ու­նէ­ի ­ժուժ­կա­լու­թիւն. զա­նա­պա­կան­ զ­հո­գե­ւոր ­գան­ձս ­զա­պա­կա­նա­ցու ­կեն­ցա­ղոյս ­ծա­խե­ցի...­ Ա­հայ­ եղ­կե­լոյս ­պա­տա­հե­ցաւ­ ոչ ­թէ միայն կր­կին­ ա­մուս­նու­թե­ան­ ­մեղքն,­ այլ ­հա­զա­րա­պա­տիկ ­մե­ղան­չե­ցայ,­ որ ­մեր ­տա­ռա­պե­ալ ­գե­ղի ­մէջն մ­տայ, գրագ­րու­թիւն­ ա­րա­րի,­ ան­բար­տա­ւա­նու­թիւն­ ա­րա­րի,­ աղ­քա­տաց­ ա­րե­ան­ ­հացն//(199ա)­կե­րի, յե­րես­պաշ­տու­թեան­ ­ճա­նա­պա­րօվն գ­նա­ծի,­ իմ ­սար­կա­ւա­գու­թե­ան­ պաշ­տօն­ ու­րա­ցայ. ­վա՜յ­ ինձ։ ­Դար­ձե­ալ­ այս ­բազ­մա­պա­տիկ ­մե­ղօքս­ այլ­ ոչ ­շա­տա­ցայ... կր­կին­ ա­ւագ ­սար­կա­ւա­գու­թե­ան­ հ­րա­ման­ ա­ռի։­ Այս­պի­սի ­մե­ղօք ­շա­ղա­խել ­սար­կաւա­գու­թե­ան­ ­գործ­ եւ ­պաշ­տօն մ­տի,­ որ ­չէ հ­րա­ման­,­ այլ ­պա­տու­հաս. ­վա՜յ­ ինձ­ ա­ւուրն ­հա­տուց­ման­ ­գոր­ծոց­ ի­մոց։­ Ա­ղա­չեմ զ­ձեզ, ­հարք­ եւ­ եղ­բարք,­ ոտք ­ձեր՝ գ­լուխ­ իմ,­ ա­ղա­չե­ցէք... ­զի ­քա­ւես­ցէ ­զյան­ցան­ս­ իմ։ ­Մե­ղա՜յ, ­մե­ղա՜յ ­ձեզ, ­քա­հա­նայք­ եւ ­ժո­ղո­վուրդք, զ­գու­շա­ցէք ­չի ­լի­նի ­թէ ­լի­նիք­ իբ­րեւ ­զիս­ օ­րի­նա­զան­ձ։­

Էր թ­վին ՌՃԿԲ (1713), ­փետր­վա­րի ­ԺԵ,­ որ­ ա­մու­սինն­ իմ­ առ­ Աս­տո­ւած ­փո­խե­ցաւ,­ օրն՝ ­Բուն ­Բա­րէ­կեն­դա­նի ­կի­րա­կի։

­Դար­ձե­ալ,­ այս­տի­ ա­ռաջ, թ­վին ՌՃԾԹ (1710)­—է­ն մին­չեւ ­թիվն ՌՃ­ԿԷ (1718)­—ին ­խիս­տ ­սօվ ­սաս­տիկ­ ե­լաւ,­ որ ­մին­չեւ­ Ը ­տա­րի ­ցո­րենն ­լիտրն ­մէկ­ ա­պա­սէն մին­չեւ Բ­ ա­պա­սի ­ծախ­վեց. փառք ­բա­րե­րա­րին­ Աս­տու­ծոյ։ //(199բ) ՌՃԾԲ (1713)­—ո­ւմն ­խիս­տ ­հի­ւան­դու­թիւն­ ան­կաւ,­ որ ­մեր ­գե­ղումն ՃԾ (150) ­հո­գի ­մե­ռած. ­Տէրն Ք­րիս­տոս ­հո­գիք ­նո­ցայ­ ընդ­ սր­բոց ­դա­սին ­դա­սես­ցէ.­ ա­մէն։ ­Դար­ձե­ալ­ այսմ­ ա­մի ­մեր­ ե­կե­ղե­ցուն ­կայ­ծակ տվեց, գմ­բէթն ­քան­դեց ­վաս­ն­ իմ ­ծօ­վա­ցե­ալ ­մե­ղացն։ ­Դար­ձե­ալ­ այսմ­ ա­մի Բ ­մի­մէզ­ ե­կաւ ­Նախ­չա­վան­, ­շատ ­նե­ղու­թիւն տ­վին­ այս ­տա­ռա­պե­ալ ք­րիս­տո­նէ­ից,­ որ ­մի­այն մեր ­գե­ղին ԴՃ (400) ­թու­ման­ գ­նաց։ ­Դար­ձե­ալ­ Ե­րե­ւա­նայ ­Նախ­չա­վան­ ­խա­ներն Բ ­տա­րէն ­մի­չում Դ­ ան­գամ փոխ­վե­ցան­, ­գե­ղօ­րէ­ից ­շատ ­շատ ­խա­սա­րաթ տ­վին,­ որ գ­րե­լու ն­ման­ ­չէ։ ­Դար­ձե­ալ ՌՃԿԳ (1714)­—ո­ւմն­ Ըս­տու­պե­ցիք­ ե­կին ­դա­վի­ ա­րե­ցին, ­թէ Սմ­բա­թի­ աղ­բիւ­րի­ ար­տերն ­մերն­ է. ­շատ ­քա­շու­շաշ­ ա­րին,­ որ Բ ­տա­րի ­խա­նի բէկ­լար­բէ­կու դռ­նե­րէ ­տան­ջի նս­տե­ցինք,­ որ ԳՃ (300) թու­ման­ ­մեր ­գե­ղին ­զա­րար ­դի­պեց։ ­Դար­ձե­ալ ՌՃԿԶ (1717)­—ո­ւմն ­մի­մէզ­ ե­կաւ ­Նախ­չա­վան­, ­մէկ ­տա­րի նստեց, ­մեր ­գե­ղին ՃԾ (150) ­թու­ման­ գ­նաց։ ­Մեր ­գե­ղի գ­լուխ­ ե­կածն գ­րե­լօվ ­ճար ­չի­ ը­նիլ,­ որ յետ ­սո­րայ ­չի ­կա­րա­ցինք­ ոհ­տէն ­գալ։ Թ­վին ՌՃ­ԿԸ (1719) Յուն­վա­րի ԺԲ գե­ղօվ ­խայ­րայ­խայր, ­շա­ռայ­շառ ­մէկ­մէ­կու ­գիր տ­վինք, մու­ջալ // (20­0ա­)է­ ա­րինք, ­քէնտխ­տու­տէք գ­նա­ցինք Ղազ­բին՝ ­շա­հի ­դուռն, ­մեր ­հալն ­շա­հին­ արզ­ ա­րե­ցինք. Տէր­ Աս­տո­ւածն ­շա­հի ­թախտն ­հաս­տատ ­պա­հէ. Ես՝ ­Ջու­ղայե­ցի ս­հաթ­սազ­ ա­ղայ ­Սա­հակն,­ որ­դօվք­ եւ­ ըն­դա­նեօք ­ծաղ­կե­ալ ­պա­հես­ցէ, ­մինչ­ ի ­կա­տա­րած­ աշ­խար­հի,­ որ ­նա, ­մեզ­ ա­ռաջ­նորդ­ ե­լաւ,­ որ ­մեր ­բո­ղոքն ­շա­հի­ ա­կան­ջն ­հա­սու­ցեց, ­մեր ­գեղն ­շա­հին ­խա­զի­նին վ­րայ կտրեց,­ որ­ այլ ­Քէն­կէր­լո­ւի ­ձեռն ­չի ­կայ ­մեր ­գե­ղի վ­րայ, մեր­ ը­ռա­ղամն ­հա­նե­ցին, ­մեր ­մե­լիքն՝ ­Կա­րա­պե­տի­ որ­դի ­Մել­քոն­ էր,­ որ ­նայ­ էր ­Շա­տին դ­ռան­ն.­ ը­ռա­ղամն ­վեր­ ա­ռին։ ­Մեր ­գե­ղե­րի ­դա­րու­ղէն ­սա­հաթ­սազ­ ա­ղայ ­Սա­հա­կի­ որ­դի ­Սէ­թա­ղէն­ ը­ռա­ղա­մօվն­ ե­կին ­Թէր­վիզ, ­պատ­րաս­տու­թիւն­ է­ինք ­տե­սել,­ որ գնամք­ Ե­րաս­խափն ­դէ­մու ­[ըն]դ­ ա­ռաջ։ ­Գա­զա­նա­բա­րոյ­ ազ­գն ­Քէն­կէր­լո­ւի­ այն ­գի­շերն ԶՃ (600)­ ա­ւել ­ղօ­շուն­ ե­կին­ ե­կե­ղե­ցուն Դ ­կողմն ­պա­տե­ցին. Յայտ­նու­թե­ան­ ­պա­հոց ­կի­րա­կի ­գի­շերն­ էր, թ­րաւ ­թի­վան­կօվ ­դա­ռին­ ե­կե­ղե­ցին, ­շատ ­մարդ­ յա­րա­լու­ ա­րին։­ Այս ­վախ­տիս ­լաւ ­քա­չու­թիւն­ ա­րինք, ­ղօ­շունն փախց­րինք, յետ//(200բ­)ոյ Յա­րա­մի­շէնց 0­վա­կիմ ­գու­լու­լօվ տ­վին­ ըս­պա­նե­ցին։ Բ­ օ­րի ­թո­ղե­ցինք­ ոչ ­գեղն մտնին։­ Եզ­րիտ­նէրն­ Ե ­տուն կ­րա­կե­ցին, յե­տոյ­ ու­րիշ ­գե­ղա­ցիք­ ե­կին, ­թէ ­բա­րի­շու­թիւն ք­ցեն ­մէչ­ն. ­խափ­վե­ցան­ք, ղօ­շունն ­բե­րինք ­գեղն ­ղօ­նաղ­ ա­րինք։­ Այս­տունց ­սար­քա­լէն­ Աս­լան­—բէ­կին տ­ղան­՝ ­Մէհ­րա­լի—բէկն­ էր, Թար­խան­—բէկն­ էր։ Յե­տոյ ­գեղն ­բոզ­ղունլղ­ ըն­կաւ.­ ա­մէն ­մեր ­մարդն ­փա­խան­, ­շատ­ օ­ղու­լու­շա­ղի­ ոտ­նէր ցուրտ ­տա­րաւ։ Գ­նա­ցին մ­տին Ցղ­նայ, ­շատն ­փա­խան­ Ցղ­նայ, ­շատն ­փա­խան­ ­Քար­կապն. ­գե­ղումն ­մարդ ­չի մնաց։ ­Քէն­կէր­լուքն տ­վին ­գե­ղօվն ­ԽԱ ­բէ­լու ­տուն ­չափ­միշ­ ա­րե­ցին,­ ա­մեն­ ապ­րան­քն ­տա­րին։ ­Դեռ ­ղօ­շունն ­գե­ղումն­ էր, ­մեր ­Սէ­թա­ղէն, ­Մէ­լիքն­ ը­ռա­ղա­մօվն­ այն­ օ­րին­ ի­րի­կունն­ ե­կին ­գեղն, ­ղօ­շունն ­փա­խան­։ Գ­նա­ցինք ­մին­չեւ Բհ­րուտ, Դ­ ուղտ բռ­նե­ցինք ­մեր ­մէկ ­քիչ ­զա­տե­րօվն ­բե­րինք։ ­Մեր­ ի ­մարդ­ ա­ռաջ բռ­նել­ է­ին ­տա­րել ­Նախ­ջի­վան­, ­շատ-շատ ­գա­զայ­ ին տ­վել։­ Արզ­ ա­րե­ցինք­ Ե­րե­ւա­նայ ­բէկ­լար­բէ­կուն. յիւր ­ջառ­չի­բա­շին­ ու­ղար­կեց­ ե­կաւ Նախ­չի­վան­, ­մեր ­մարդն ­հա­նեց, ­մեզ­մէն ­տա­րած­ ապ­րան­քէն ­կէս­ն ­հա­նեց։ ­Դեռ ­ջառ­չի­բա­շին ­Քէն­կէր­լո­ւից վրէն մ­հա­սալ­ էր ­ջա­զայ­ էր­ ա­նում, ­շա­հին­ արզ­ է­ինք­ ա­րել, ­շա­հին­ ա­զաբ­բա­շին Բ ­րա­բաթ մ­հա­սալ­ ե­կին Ճ (100) ­մար­դօվ ­Նախ­չի­վան­,­ այլ ­Քէն­կէր­լո­ւի ­բէկ­լա­րին ջա­նին ­չօք­միշ­ ե­լան­, ­հենց ­զար­պօվ­ ե­կին,­ որ­ Ե­րե­ւա­նայ ­ջառ­չի­բա­շին­ այլ ­վա­խեց ­փա­խաւ։

2­4ա (1719­—ի­ց յե­տոյ)­ Ես՝ Ֆ­ռա[ն]­կուլն,­ ո[ր]­դի Շա­լաղծ ­(ա­յս­պէս)։

20­5ա (1719­—ի­ց յե­տոյ,­ այլ ­ձեռք) ­Պո­ղո­սէնց Բար­սե­ղին ­կոր­կոտն, ­բակ­լէն,­ որ տ­վիմ­ Ար­զա­նունց­ օղ­լու­շաղն,­ այս­ է. Բ ­լիտ­րէն­ Ե ­քոն ­պա­կաս ­կոր­կոտ­ է,­ Ա լիտր ­կէս ­չա­րէք ­բակ­լայ­ է, ­կէս ­չա­րէք ­բակլ­[այ] ­դախ­տակ­ է։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ 20­5աբ (Բա­ռեր­ եւ ­տա­ռեր)։

 

605

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

­

 

ԺԷ — XVII

Գ­ՐԻՉ, Ս­ՏԱ­ՑՈՂ՝ ­Կի­րա­կոս­ աբղյ., ա­նա­նունք։

­ԹԵՐԹ՝ 278 + 2 (կրկ. 1, 91)—1 (թ­ռիչք 202). չ­գ­րո­ւած՝ 3­0ա, 4­4ա—5ա, 21­4ա, 22­2ա, 27­2ա, 27­7ա։ Պ­ՐԱԿ՝­ Ա­—Ի­Է×12 ­(Ա,­ ԻԲ—Ի­Գ ­չիք, Բ, 13, Գ,­ Է,­ Ի 10, Դ,­ Ի­Ա 11,­ Ե 14,­ Ի­Է 8)։ ­ՆԻՒԹ՝ թուղթ, լու­սագ­ծե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 15,5×10,8։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր ­(ո­չ ­միօ­րի­նակ, 1710 թ.­ յա­ւե­լագ­րող ­Մալ­խաս գր­չի՝ 39բ—43բ)։ ­ՏՈՂ՝ 17—25, խառն։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­կա­նաչ­ մետաքս, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը՝ ­կար­միր։

 

ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Breviarium. ԺԴ դ. ­Գեր­մա­նիա՞ (լա­տի­նե­րէն), 2 ­(Ա­—Բ Lectio III, IV, VI, VII: Secundum Matheum Omelium beati Ieronymi presbiteri) + 2 (Գ—Դ Lecti II, C CIII ferII), ս­տա­ցո­ւած 2 ­թեր­թե­րի­ ընդ­լայ­նա­կի­ երկ­տա­կու­մից,­ եզ­րա­հա­տո­ւած. ­տե՛ս Λ. Κθρελεβΰ, Λΰςθνρκθε πσκξοθρθ Μΰςενΰδΰπΰνΰ, Ε., 1980, ρ. 67—68.

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­վար. ­տեղ—տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, ­թա­նա­քի­ եւ ­ձէ­թի բ­ծեր, ­փոք­րիկ ­պատ­ռո­ւածք­ներ։ ­Պահ­պա­նակ­նե­րը խու­նա­ցած։ ­Կազ­մի ­կա­շին ­քեր­ծո­ւած,­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած, դռ­նա­կը վ­նա­սո­ւած, ­թի­կուն­քը ­վե­րից ­վար ­ճեղ­քո­ւած, դռ­նակի­ աս­տա­ռը՝ քայ­քայո­ւած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. 1. ­2ա—9բ ­[Ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ, ­հա­տոր Թ, պ­րակ ԼԲ] — ­Հարց. ­Զի՞նչ­ է­ ա­պաշ­խա­րու­թիւն։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Ա­պաշ­խա­րու­թիւն­ է ցա­ւիլ ­վաս­ն ­մե­ղացն...

2. 9բ—11բ [­Քա­րոզ­ ի ­բան­ն]. ­Ճա­նա­պարհս­ իմ­ ու­ղիղ­ ա­րայ­ ինձ­ ըս­տ ­բա­նի Քում — ­Ճա­նա­պարհ ­կո­չի­ աս­տի ­կե­ան­քս՝­ ի ծ­նըն­դե­նէ ­մին­չեւ ­ցաւր ­մա­հուն...

3. 11բ—3ա [­Քա­րոզ ­վաս­ն ­վար­դա­պե­տաց] — Ար­ժան­ է ­վար­դա­պե­տին ­կա­մաւ­ ա­րա­ծել զ­հա­ւտն Քրիս­տո­սի...

4. 1­3ա—4բ ­Վաս­ն հ­նա­րից ­մե­ղաց — Ա­ռա­ջին հնարք մ­տա­ծումն ­տէ­րու­նա­կան­ ­չար­չա­րա­նացն...

5. 14բ—5բ ­Վաս­ն­ ա­հար­կու­թե­ան­ն­ Աս­տու­ծոյ — Նախ­ ա­սէ­ ա­ռա­քե­ալն.­ Ահ ­մեծ­ է­ ան­կա­նել­ ի ­ձեռս Տեառն...

6. 15բ—7ա [0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից] — Արդ,­ աւրհ­նես­ցէ ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս­ առ­հա­սա­րակ ­մի­ա­բան­ զ­հա­ւա­տա­ցե­ալքդ...

7. 1­7ա­ Այս­ են Ժ—բա­նե­ան­ աւ­րէնքն.­ Ե­ յան­ձ­նա­ռա­կան­,­ Ե հ­րա­ժա­րա­կան­ — Ես­ եմ ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­քո,­ որ ­հա­նի զ­քեզ­ ի ­ծա­ռա­յու­թե­նէ...

8. 17բ—8բ [Ծնն­դա­բա­նու­թիւն յԱ­դա­մայ ց­Սո­ղո­մոն] — Ա­դամ, ­Սէթ,­ Է­նովս... ­Դա­ւիթ, ­Սո­ղո­մոն (տոհմածառ)։

9. 1­9ա­ Այս­ է­ Է ­մա­հա­ցու ­մեղքն­ եւ­ ա­նի­ծե­ալ դստերքն — Հ­պար­տու­թիւն, ­Նա­խան­ձ, ­Բար­կու­թիւն...

10. 19բ—2­0ա­ Այս­ են ԲԺ­—ան­ ­վար­դա­պետքն — Ա­ռա­ջին՝ ­Դի­ո­նի­սի­ոս­ Ա­րիս­պա­գա­ցին... ԲԺ­—ա­նե­րորդ՝ Կիւ­րեղ­ Ա­ղէկ­սան­դ­րա­ցին...

11. 2­0ա—1բ ­[Այս­ է թ­վա­կան­ ­տաճ­կաց] — Ի թվին ­Հայոց Ն­ԿԷ (1018) ­զար­թաւ­ աս­տո­ւա­ծա­սաս­տ ­բար­կու­թիւն­ եւ­ ե­լին­ ազ­գն ­թուր­քաց... ՌԽԴ (1595) ­մահ­ ա­նաս­նոցն­ ե­ղեւ ­սաս­տիկ։ (Շար.­ այլ ­ձեռ­քով) Թվին ՌԾԲ (1603) ­Մեծ ­Շահ­—Ա­պազ­ն ­զԵ­րե­ւան­ է­առ... ՌՃԺԹ(1670)­—ի­ն ­Շահ ­Սու­լէյ­ման­ ­թա­գա­ւո­րե­աց։­ Ե­րե­ւա­նայ ­շարժն­ էր ­թո­ւին։

12. 22բ [­Նա­խեր­գան­ ­Քա­րո­զի] — Ե­րա­նե­լի բ­նու­թիւն­ եւ­ ան­նա­խան­ձ ­բա­րու­թիւն...

13. 2­3ա—4բ ­Վաս­ն­ Է ­մա­հու ­չափ ­մե­ղացն... — Նախ­ ամ­բար­տա­ւա­նու­թիւն... 24բ—5բ­ Այս­ է ­բան­ք­ աւ­րի­նացն ­Մով­սի­սի... — Ա­ռա­ջին­ այս­ է. ­Լուր,­ Իս­րայէլ... 25բ—9բ ­Վաս­ն Ժ ­հա­րո­ւա­ծոցն­ ե­գիպ­տաց­ւոց — ­Նախ՝ ­գեթն­ ա­րիւն ­փո­խիլ... ­(եւ­ այլ ­ման­ր ­քա­ղո­ւածք­ ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ)։

14. 3­4աբ ­Վաս­ն­ ար­տա­սո­ւաց,­ ի ­բան­ն ­Դաւ­թի.­ Ե­դից ­զար­տա­սուս­ իմ­ ա­ռա­ջի — ­Գե­րա­մե­ծար­ եւ ­փա­ռա­ւո­րե­ալն­ ի ­մէջ սր­բոց ­մար­գա­րէ ­Դա­ւիթ հ­րա­մայէ...­ Ով ­քա­հա­նայք­ եւ ­ժո­ղո­վուրդք, լ­սե­ցէ[ք]­ եւ­ ող­բա­ցէք...

15. 34բ ­Դար­ձե­ալ ­վաս­ն­ ար­տա­սո­ւաց — ­Զոր­ աւ­րի­նակ,­ եղ­բայրք, ­ծա­ռայ վ­նա­սա­կար ­փա­խի յե­րե­սաց թա­գա­ւո­րին­ եւ­ եր­թայ­ օ­տար­ աշ­խարհ...­ որ­դի­ Աբ­րա­հա­մու/// (շար. ­թա­փո­ւած)։

16. 3­5ա—9ա ­[Աւրհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից] — Այլ­ եւ ­Տէրն ­մեր Յի­սուս Ք­րիս­տոս ­տա­րա­ծէ ­զիւր­ ա­մէ­նա­զաւր ­բա­զուկն...

17. 45բ—7բ [­Քա­րոզ ­վաս­ն ­մե­ղաց] — ­Զոր­ աւ­րի­նակ,­ եղ­բայ[ր]ք, ­մարդ ­կամ ­ծա­ռայ յոր­ժամ վ­նա­սա­կար ­լի­նե­նայ ­կամ ­ծան­ր ­սու­չի ­տէր...

18. 47բ ­[Ա­նո­ւան­ք ­խա­զից] — Յա­րեշ­տ, ­քաշ, ստո­րա­դիր, ­վե­րա­դիր, ­վան­կ... ­

19. 47բ [­Վաս­ն ­թո­ւա­կա­նաց] — ­Նո­նոս­ն­ Է ամ­ է...­ եւ ­նա­հան­ջն ­մի­ են (2 ­տող)։

20. 4­8ա—5­1ա Յողբ,­ որ զ­կը­նի ­քա­րո­զոյն­ ա­սես — Եւ ­մե­ղա­ւոր ­հո­գին ­զար­հու­րե­ալ ­դո­ղան­ եւ­ ա­սեն. Վայ, ­թէ ­մեր­ձե­ցաւ­ աւր ­դա­տաս­տա­նին...

21. 5­1ա—2ա Յողբ կր­կին­ ա­սա — ­Դար­ձե­ալ ­գի­տա­ցիք,­ եղ­բայրք, ­զի­ որ­պէս յո­լո­վու­թիւն ­ձի­թոյ զլապ­տերն ­պայ­ծա­ռա­ցու­ցէ...

22. 5­2ա—9բ­ Աւրհ­նէք­ է (= 0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից) — Արդ,­ ի­ յա­ւարտ­ եւ­ ի ­կա­տա­րումն ­թարք­մա­նու­թե­ան­...

23. 6­0ա—4բ ­Վաս­ն ­սե­ղան­ աւրհ­նե­լոյ­ եւ ­գի­նի­ աւրհ­նե­լոյ,­ ի ­բան­ն ­Մով­սէ­սի­ աս­տու­ծա­խաւս ­մար­գա­րէ­ին,­ որ­ ա­սէ.­ Աւրհ­նու­թիւնք ­Տե­առն­ ի ­վե­րայ ­լե­րան­ց մշ­տն­ջե­նա­ւո­րաց — ­Նախ, մշ­տըն­ջը­նա­ւոր ­լե­րինք­ ա­նուա­նին ­դասք հ­րըշ­տա­կացն..

24. 64բ—6բ ­Սե­ղան­ եւ ­գի­նի­ աւրհ­նե­լոյ,­ ի ­բան­ն Սո­ղո­մո­նի.­ Աւրհ­նես­ցի պ­սակ ­տա­րոյ ­քաղց­րու­թե­ան­ քո — ­Նախ ­պարտ­ է ­գի­տել զս­կիզ­բն ­տա­րոյն, ­զի­ յայտ­նի ­լի­ցի ­կա­տա­րումն...

25. 66բ—7ա [­Վաս­ն ­թո­ւա­կա­նու­թե­ան­ն ­Հայոց] — Ով­ եղ­բայր, ­գի­տա­ցիր, ­զի ­Հայոց թ­վա­կան­ ­թիւ ­մի­ յա­ւե­լի ­գայ­ եւ ­բա­զում ս­ղա­լան­ս ­գոր­ծէ...

26. 67բ—8բ [0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից] — Այլ­ եւ­ Ա­րա­րիչ­ն­ Աս­տո­ւած­ ա­զա­տես­ցէ զ­ձեզ,­ որ­պէս­ որ­ ա­զա­տե­աց զ­Նոյ...

27. 68բ—7­1ա ­Վաս­ն ­սե­ղան­ աւրհ­նե­լոյ,­ ի ­բան­ մար­գա­րէ­ին,­ որ­ ա­սէ.­ Եր­կիր­ ետ զ­պ­տուղ­ իւր... — Ա­ռա­ջի[ն]՝­ եր­կիր ­կո­չի ­հողն­ եւ ­ջուրն,­ որ­ է­ եր­կու­ իր...

28. 7­1ա—5ա ­Դար­ձե­ալ ­վաս­ն ­սե­ղան­ եւ ­գի­նի­ աւրհ­նե­լոյ,­ ի ­բան­ն ­Սո­ղո­մո­նին,­ որ­ ա­սէ.­ Աս­տո­ւած մեր­ աւրհ­նես­ցէ զ­մեզ — Հ­րա­մայեն ­վար­դա­պետք­ ե­կե­ղե­ցոյ, ­թէ­պէտ­ աս­տո­ւա­ծաին­ աւրհ­նու­թիւն ­բա­զում­ է...

29. 7­5աբ ­Վաս­ն Դ ­գե­տոցն — ­Փի­սոն­ ի Հնդ­կաց­ եւ յԵ­թո­պայ ­Գան­գէս ­կո­չի,­ իս­կ յոյնք Հնդ­կաց ­գետ­ ա­սեն...

30. 75բ—7բ ­[Ա­նա­նի­այի ­Շի­րա­կաց­ւոյ] ­Վաս­ն Խ գե­տոցն­ եւ գ­նացն ­նո­ցա — Ա—Բ. ­Լա­բա­նայ­ եւ ­Փար­փա­րայ­ ի ­Դա­մաս­կոս­ ե­լա­նեն... Խ.­ Եւ ­Հե­ղի­նայ­պաւն­տոս­ յան­ծա­նաւթ­ երկ­րէ­ ե­լա­նեն...

31. 77բ—9ա ­[Ի ­Հարց­ման­ց գ­րոց Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]­

ա. 77բ—8ա­ Այս­ են ՀԲ ­լե­զուքն — Եբ­րաե­ցիք,­ Ա­սո­րիք... (հա­տոր Զ, պ­րակ­ է)։

բ. 78բ—9ա ­Վաս­ն­ Աս­տո­ւա­ծա­շունչ գ­րոց։­ Ո՞րք[ան­]­ են­ եւ­ ո՞րք ­գիրք ­սուրբք ­Հին­ եւ ­Նոր կ­տա­կա­րան­ք — Այս­ են ­Հին կ­տա­կա­րան­ք՝­ Ա­րա­րածքն... (հա­տոր­ Է, պ­րակ ­լա)։

գ. 7­9ա ­Վաս­ն թ­վոց­ ա­մաց — Ի յԱ­դա­մայ ­մին­չեւ­ ի ծ­նունդն Ք­րիս­տո­սի­ է­ ըս­տ­ Ե­պի­փա­նու ՐՇ­ ամ... (­հա­տոր­ Է, պ­րակ լգ)։

32. 79բ—81բ [0րհ­նու­թիւնք յետ ­քա­րո­զից, ո­տա­նա­ւոր ­չափ­մամբ] — Աւրհ­նե­ալ ­լի­նիք ­դուք ­մի­ա­բան­ /­ Այժմ­ եւ­ ա­ւու­րըն­ յա­պա­գայն...

33. 8­0ա—1ա ­Գով­[ա]­սան­ք­ ի յԱ­ռա­քել ­վար­դա­պե­տէ (ծայ­րա­կապ՝ ­«Ի­ յԱ­ռա­քել ­վար­դա­պե­տէ») — Ի­ յայս­ ա­նուն ­վար­դա­պե­տէ / ­Սի­րոյ ­նա­մակ­ առ ­քեզ ­հաս­ցէ...

34. 8­1աբ [0րհ­նու­թիւն յետ ­քա­րո­զից] — Եւ ­տա­ցէ­ աշ­խար­հի ­զան­խ­ռով ­խա­ղա­ղու­թիւն...

35. 8­2ա—9­0ա­ Ի ­Մար­կո­սի­ Ա­ւե­տա­րա­նի ­մեկ­նու­թե­նէ, ­սուրբ ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ — [­Բան­].­ Ար­թուն ­կաց­[էք], ­զի­ ոչ ­գի­տէք յո­րում ­ժա­մու ­տէր ­տան­ն ­գայ­ցէ... [­Մեկ­նու­թիւն]. ­Նա­խախ­նա­մու­թիւն­ Աս­տու­ծոյ­ եւ բա­րե­րա­րու­թիւն ­Նո­րա­ յա­մե­նայն ­ժամ­ յայտ­նի­ է...

36. 9­0ա—10­0ա ­Սուրբ ­վար­դա­պե­տի [«Յո­հա­նու­ Ոս­կի­բե­րա­նի», ­ձեռ. 3279, 178բ]­ ա­սա­ցե­ալ­ է­ ի ­Ղու­կա­սու­ Ա­ւե­տա­րա­նի ­մեկ­նու­թե­նէ — [­Բան­]. Թ­զե­նի­ ոմն տն­կե­ալ­ յա[յ]­գոչ­ իւ­րում­ եւ­ եկ­ առ ­նա խնդ­րել պ­տուղ... [­Մեկ­նու­թիւն]. Ս­կիզ­բն­ ի­մաս­տու­թե­ան­ ի ­Հո­գոյն Սր­բոյ­ է...

37. 10­0ա—1­4ա Յո­հա­նու­ Ոս­կի­բե­րա­նի­ ա­սա­ցե­ալ­ ի ­Ղու­կա­սու­ Ա­ւե­տա­րա­նի ­մեկ­նու­թե­նէն — [­Բան­].­ Այր մի­ ի­ջա­նէ յԵ­րու­սա­ղէ­մէ յԵ­րի­քով... [­Մեկ­նու­թիւն]. ­Բա­րի­ է­ Աս­տո­ւած­ եւ ­բա­րե­աց­ ար­ժա­նա­ւո­րաց ­տո­ւող...

38. 114բ—2­1ա ­Տե­սու­թիւն­ ի ­խոր­հուրդ ­Նա­ւա­կա­տե­աց ­հին­ ա­ւուրն, յո­րում­ եւ ­վաս­ն Ճ­րա­գա­լու­ցին,­ ի խնդ­րոյ ­Բար­սեղ ­վար­դա­պե­տին, որ­դոյ Սմ­բա­տայ Բա­րէ­պաշ­տի (= Ս­տե­փան­նո­սի ­Սիւ­նեց­ւոյ ­Հա­կա­ճա­ռու­թիւն­ ընդ­դէմ­ եր­կաբ­նա­կաց,­ եօթ­նե­րորդ ­ձեռ­նարկ. տպ. 1756,­ էջ 92—112) — ­Նո­րո­գող ­տի­ե­զե­րաց Յի­սուս,­ որ ­նո­րո­գե­ցեր զհ­նա­ցե­ալ­ եւ ­զա­պա­կա­նե­ալ բ­նու­թիւնս ­մեր...

39. 121բ—33բ ­Քա­րոզ Յա­ղագս­ երկ­նային ­շարժ­մա[ն]ցն, Յո­վա­նէս ­վար­դա­պե­տի­ Եզ­ն­կա­ցո,­ որ ­մա­կա­նուն Պ­լուզ ­կո­չի, ­շա­րադ­րե­ալ­ ի­մաս­տ­նոց ­բա­նից,­ ի խնդ­րոյ ­բա­րէ­պաշ­տ­ եւ­ եր­կիւ­ղա­զարդ ­պա­տա­նոյն պա­րոն ­Վախթ­[ան­գ­]ի

­Տե՛ս, ­ձեռ. 529, 14­9ա—66բ. Նխ./121բ—2ա։­ ա/122ա—3ա։ բ/12­3ա—4ա։ գ/12­4աբ։ դ/124բ—5ա։­ ե/125աբ։ զ/12­6ա։­ է/126բ—7ա։­ ը/127բ (ս­կ. ­«Ա­րդ,­ ի շր­ջել­ երկ­նիցն...»)։ թ/127բ—8բ (մի­ա­հիւ­սո­ւած § ը-ի­ն)։ ժ/132ա—3բ (§ իգ­-ի­ց յե­տոյ)։ ­ժա/128բ—9ա։ ժբ/12­9ա։ ժգ/129աբ (մի­ա­հիւ­սո­ւած § ժբ­-ի­ն)։ ժդ/129բ։ ­ժե/129բ—30ա։ ժզ/13­0ա։ ժէ/13­0աբ (մի­ա­հիւ­սո­ւած §ժզ­-ին)։ ­ժը/130բ։ ժթ/130բ—1ա։­ ի/131ա։­ ի­ա/13­1աբ։­ իբ/131բ—2ա։­ իգ/13­2ա ­(ա­յս­տեղ՝ §ժ)։

40. 13­4ա—8ա ­Քա­րոզ ­ձեռ­նադ­րու­թե­ան­,­ ի ­բան­ն. ­Քա­հա­նայք ­քո զ­գե­ցին ­զար­դա­րու­թիւն — ­Նախ­ եւ­ ա­ռա­ջին ­տես­ցուք, ­թէ ­զինչ զ­գես­տ­ ե­պիս­կո­պո­սին...

41. 13­8ա—46բ ­Քա­րոզ ­վաս­ն հ­պար­տու­թե­ան­,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ.­ Եր­դո­ւաւ ­Տէր­ յան­ձն­ իւր­ եւ­ ա­սէ. ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­զօ­րու­թե­ան­ց... — Ե­րիս­ իրս­ այժմ ­տե­սա­նե­լի­ է ­մեզ. ­նախ, ­թէ­ որ­ ու­նին հ­պարտքն ­զին­քե­ան­ս­ առ­ Աս­տո­ւած...

42. 14­7ա—5­2ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­փա­ռա­սի­րու­թե­ան­,­ ի ­բան­ն,­ որ­ ա­սէ. ­Մի ­պար­ծես­ցի­ ի­մաս­տունն­ ի­մաս­տու­թիւնն­ իւր... — Ըս­տ ­վար­դա­պե­տաց ­նախ­կին­ ա­ռա­քի­նու­թիւն ք­րիս­տո­նէ­ին­ է ­խո­տել զ­գո­վու­թիւնս ­մարդ­կան­...

43. 15­2ա—5բ ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­նա­խան­ձու,­ ի ­բան­ն յԱ­ռա­կաց ԺԴ,­ որ­ ա­սէ. Փ­տու­թիւն­ ոս­կե­րաց­ է ­նա­խան­ձն — Ըս­տ բժշ­կացն, ­սաս­տիկ ­ցաւ ­լի­նի [­մար]մ­նոյն­ ի փ­տու­թե­նէ­ ոս­կե­րացն...

44. 155բ—63բ ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­բար­կու­թե­ան­,­ ի բան­ն ­Սաղ­մո­սին,­ որ­ աս­[է. ­Մի] ­բար­կա­նայք­ եւ ­մի´ մե­ղան­չէք — ­Նախ­, ա­սաս­ցուք ­վաս­ն ­բա­ժան­ման­ ­բար­կու­թե­ան­...

45. 163բ—7ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­ծու[լ­]ու­թե­ան­,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ. Զ­ծոյլն ­կո­րու­սա­նէ­ եր­կիւղ. յԱ­ռա­կաց ԺԸ — Որ­պէս­ ա­սէ ­Սե­նե­կայ. ­Մեծ­ ա­ւաղ­ է,­ որ­ ինչ ­հեղ­գու­թե­ամբ ­կո­րըն­չի...

46. 16­7ա—7­2ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն­ ա­գա­հու­թե­ան­,­ ի բան­ն,­ որ­ ա­սէ. ­Տե­սէք­ եւ զ­գոյշ ­լե­րուք... ­Ղու[­կաս] ԺԶ — Ըս­տ ­վար­դա­պե­տաց. Ոչինչ­ աշ­խա­տու­թիւն­ եւ­ ա­նաւ­րի­նա­գոյն­ ի ­կե­ան­ս­ այս...

47. 17­2ա—8ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն­ ար­բե­ցու­թե­ան­,­ ի բան­ ­Պո­ղո­սի... ­Մի­ արբշ­ռու­թե­ամբ­ եւ­ ար­բե­ցու­թե­ամբ — Ըս­տ բժշ­կաց. ­Կե­րա­կուրն­ առ Բ­ իրս­ ա­ռա­ւել ­լի­նի...

48. 17­8ա—8­2ա ­Վաս­ն բղ­ջա­խո­հու­թե­ան­,­ ի ­բան­ն Յա­կո­բայ­ Ա,­ որ­ ա­սէ.­ Իւ­րա­քան­չիւր­ ոք­ իւ­րոց ­ցան­կու­թե­ան­ց ձ­գե­ալ... — Ըս­տ ­վար­դա­պե­տաց. ­Մեղքն ­հա­մե­մա­տի ­թիւ­նից...

49. 18­2ա—6ա ­Դար­ձե­ալ ­վաս­ն բղ­ջա­խո­հու­թեան­, յԱ­ռա­կաց Զ­ ա­սէ.­ Որ շ­նա­ցողն­ է ­վաս­ն ­պա­կա­սու­թե­ան­ սր­տին... — ­Զոր­ աւ­րի­նակ­ ի ­մէջ ­կեն­դա­նե­աց­ այնք,­ որ ­կա­րաւ­տա­նան­ ­քա­ջասր­տու­թե­ան­՝ ­լի­նին­ որս­ այ­լոց...

50. 18­6ա—9­0ա ­Դար­ձե­ալ ­վաս­ն բղ­ջա­խո­հու­թե­ան­, ԺԶ­ Ե­զե­կի­է­լի,­ որ­ այս­ է.­ Ա­նօ­րի­նու­թիւն ­Սո­դո­մայ՝­ յա­գե­ցու­թիւն ­հա­ցի... — ­Զոր­ աւ­րի­նակ, առ­ ի բժշ­կել զհի­ւան­դու­թիւնս, ­հարկ­ է ­ճա­նա­չել զ­պատ­ճառս...

51. 190բ—6ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն ­պաշ­տա­ման­ (՞)­ եւ պա­տու­հա­սի,­ ի Յո­վէ­լի­ա ­մար­գա­րէ­է. ­(Փ)ող ­հա­րէք­ ի Սի­ոն... (= Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ,­ Ա­մա­ռան­ ՀԴ) — ­Փո­փո­խա­կան­ է ­մար­դոյ բ­նու­թիւնս...

52. 19­6ա—20­1ա ­Քա­րոզ ­վաս­ն ս­գա­ւո­րաց,­ ի բան­ն­ Ա­ւե­տա­րա­նին,­ որ­ ա­սէ.­ Ե­րա­նի ս­գա­ւո­րաց — Վար­դա­պետք­ ա­սեն, ­թէ. ­Սուքն յեր­կուս ­բա­ժա­նի՝­ ի ­հո­գե­ւորն­ եւ­ ի ­մարմ­նա­ւորն...

53. 20­1ա—4բ ­Վաս­ն­ ա­ղօ­թից — ­Գի­տե­լի­ է, ­զի­ ոմն­ ա­ղաւ­թէ պտ­ղա­ւէտ­ եւ­ ոմն­ ան­պ­տուղ...

54. 20­5ա—9բ [­Մով­սի­սի­ Երզ­ն­կաց­ւոյ] ­Վաս­ն ­թա­գա­ւո­րաց ­Հայոց, ­զոր ­կար­գե­աց ­Մով­սէս ­Խո­րե­նա­ցին — ­Մով­սէս ­Խո­րե­նա­ցի զ­շարս ­թա­գա­ւո­րացն ­Հայոց­ այս­պէս ­կար­գէ. Յա­բէթ­՝ որ­դի ­Նոյի...­ եւ­ է ­թիւս ­Հայոց ­ՊԸ (1359)։

55. 209բ—1­0ա [­Ա­նա­նի­այի ­Շի­րա­կուն­ւոյ]­ Ա­նուան­ք­ ա­կան­ց­ եւ ­գու­նա­ւո­րու­թիւնք ­նո­ցին — Զմրուխտն ­կա­նաչ­ է­ եւ ­լու­սա­ւոր...­ Ա­նա­նի­այի ­Շի­րա­կուն­ւոյ­ է ­բան­ս։

56. 21­0ա—3ա­ Ա­նա­նի­այի ­Շի­րա­կուն­ւոյ ­հա­մա­րո­ղի Յա­ղագս կշ­ռոց­ եւ կշ­ռոր­դաց։ Յա­ղագս­ ա­սա­րի­ո­նի, ­լեբ­տո­նի­ եւ ­դան­կի — Կ­շեռ Բ ­գա­րէ­հա­տաց ­կո­չի­ ա­սա­րի­ոնն...

57. 21­3ա­ Ի ­բա­նից ­[Եզ­ն­կայ] ­Կող­բաց­ւոյ ­վար­դա­պե­տին — ­Բե­րան­ք ­մեր ­հո­տե­ալ­ են­ ի ­պա­հոց... (4 տող)։

58. 21­3աբ Յայլ­մէ. ­Բան­ք խ­րա­տա­կան­ք — ­Չորս ցեղ ­մեղք ­կայ­ ի­ յաշ­խարհս՝­ ա ­փո­շէ­տե­սակ, բ. ­նե­րե­լին, գ. ­մա­հու ­չափ, դ.­ ան­թող­լին... (57—58՝­ այլ ­ձեռ­ք)։

59. 214բ—5ա [­Վաս­ն ­մահ­մե­դա­կա­նաց] — ­Մահ­մէ­տի ­հաւր­ ա­նունն՝­ Աբ­դը­լա, ­մաւրն՝ ­Սադ­րիջ­հան­, ­մեծ կ­նոջն՝­ Ա­շաիզահ­րա... ­հիմն ­տաճ­կու­թե­ան­ եւ ­Մահ­մա­տայ պղ­ծոյն­ այս­ է. ­Ղա­լու­բա­լայ, ­ղա­լու­բա­լէ։

60. 21­5ա—6ա [Խ­րատք]­

ա. 21­5ա­ Որ լ­սէ­ եւ­ ոչ­ առ­նէ՝­ Ա­ աչքն ­կոյ­րա­նայ... բ. ­թէ­ ա­սեն, թէ.­ Աս­տու­ծոյ­ ե­րես­ն­ ընդ­ որ­ է... գ.­ Աս­տուա­ծա­պաշ­տ ­մար­դոյն՝­ աշ­խարհս դ­ժոխք­ է... դ.­ Ա­լի-բու-Սի­նայն տ­ղա ­մի ­փայ­տէ ­շի­նեց ­կա­խար­դու­թե­ամբ...­ ե. 215բ ­Գի­տե­լի­ է, ­զի Զ ­պա­տե­րազմ­ եւ ­պա­տու­հաս ­կայ­ ա­բե­ղայիցն... զ.­ Ա­սեն յԳ ­տե­ղիս ­փոր­ձել ­պի­տի զմարդն...­ է. ­Մա­րի­ամ Յով­սե­այ­ եւ Յա­կո­բայ ­զԱս­տուա­ծա­ծինն­ ա­սէ...­ ը. 21­6ա ­Ծերն,­ որ ­զար­մա­ւե­նի ­կու տնկէր... թ. ­Վար­դա­պետ ­մի ­գո­վե­ցին ­մօտ պ[ա]ր[ո]ն Բուր­թէլն, ­թէ յոյժ ­համ­բե­րէ։

61. 216­ աբ­ Ա­նո­ւան­ք­ ա[զ]­գաց — Վ­րաց­ ազ­գի­ ա­նունն՝ ­Դը­ւալ...­ Ա­նո­ւան­ք Հ­ռոմ­ ազ­գի՝ ­Հո­ռոմ... Ֆռան­գ­ ազ­գի­ ա­նուն՝ ­Ռէտ...

62. 21­7ա—9ա Ծ­նունդ յԱ­դա­մայ­ եւ ­թիւք ­նո­ցին — Ա­դամ­ ե­կաց ՄԼ­ ամ­ եւ ծ­նաւ զ­Սէթ... ­Կոս­տան­դին Բ։ ­Լի­նին յԱ­դա­մայ ­մին­չեւ ­ցայս ­վայր­ ամք ՑՃՀԳ (16173)։

63. 21­9ա—2­0ա ­Թա­գա­ւորք ­Հայոց­ ի ­Նոյէ ­նախ­նոյն ­մե­րոյ,­ որ­ է Ժ­-ե­րորդ յԱ­դա­մայ.­ ի ն­մա­նէ ­սե­րե­ալ­ ազ­գք ­բազ­մա­ցան­ եւ­ ե­ղեն­ ա­ռա­ջինքն ­Հայոց — Յա­բեթ, ­Գա­մեր, ­Թի­րաս...­ Ար­տա­շիր Ս­կաոր­դի։

64. 22­0ա—1բ ­Հո­ռո­մոց ­թա­գա­ւորք — ­Գայի­ոս, Յու­լի­ոս... ­Փո­կաս՝­ Ը, ­մին­չեւ­ ի ­գալն ­Խոս­րո­վու յՈրմըզ­դան­ ար­քայից­ ար­քայի։

65. 222բ—3բ Յոր­ժամ­ որ ­Բա­հա­բեր­դու­ յա­նա­պատն ­շին­ւաւ թ­վին ՌՃԽ (1691)-ին ­ձե­ռամբ Յով­հա­նէս ­վար­դա­պե­տին ­Բէր­դիկ­ցու,­ որք­ որ յի­շա­տակ­ ե­տուն,­ այ­սո­քիկ­ են՝  ­(ա­յլ ­ձեռ­ք)— Աս­տո­ւած ­շէն ­պա­հէ զ­Վի­ժա­նիս գեղն, ­նախ ­նո­քա ­շի­նե­ցին զ­ժա­մա­տունն...։

66. 22­4ա—3­4ա­ Այս ­գիրքն ­ճո­հար­նե­րուն,­ որ ­կան­ ի ­վե­րայ­ աշ­խար­հի, ­թէ­ որ­տե­ղե­աց ­հա­սըլ ­կու ­լի­նին։ Նախ­ եւ­ ա­ռա­ջին­ ալ­մաս­տն — Ալ­մաս­տն ԺԲ­ ազ­գ է... (ա­պա՝ ­«Ե­ա­ղութն», «Լալն», «Զըմ­րուտնս», «Մար­գա­րիտն», «Փ­րու­զայն», «Փայ­զա­հարն», «Մար­ճան­ն»)։

67. 23­5ա—75բ ­[Ի ­Մո­լու­թե­ան­ց գ­րոց ­Պետ­րո­սի­ Ա­րա­գո­նաց­ւոյ]­

ա. 23­5ա—43բ Յա­ղագս ­գար­շու­թե­ան­ ­մե­ղացն։ Թ­շո­ւա­ռա­կան­ առ­նէ ­մեղքն զ­ժո­ղո­վուրդս. յԱ­ռա­կաց ԺԴ — ­Հար­ցե­ալ­ ե­ղեւ ­Բի­աս,­ որ­ է ­մի­ ի­ Է­-ան­ց ­փի­լի­սո­փայիցն. ­Զի՞նչ­ է ­բա­րէ­գոյն­ ի ­կե­ան­ս...

բ. 24­4ա—7ա Յա­ղագս ­շար­ժո­ղացն­ ի ­մեղս։­ Ի­ջին­ ան­ձ­րեւք,­ յա­րե­ան­ ­գետք, հն­չի­ցեն ­հողմք, ­հա­րին զտունն. ­Մա­թէ­ոս­ Է — Որ­պէս­ ա­սէ ­մեկ­նիչ­ն։ Տուն ­հո­գե­ւոր­ է ­շի­նո­ւած ­բա­րի ­գոր­ծոցն­ ի ­վե­րայ ­վի­մին...

գ. 24­7ա—51բ ­Վաս­ն հ­պար­տու­թե­ան­.­ Ապ­րե­ցոյ զիս­ ի ­կա­ւոյ, ­զի ­մի­ ըն­կա­լայց. ­Սաղ­մոս — Ըս­տ ­փի­լի­սո­փային. ­Ջուրն ­քար­շէ­ ի յինքն զ­համն­ եւ զ­գոյն յե­րա­կաց­ երկ­րին...

դ. 25­2ա—7բ­ Ե­—ե­րորդ հ­րա­մա­նի. ­Մի ս­պա­նա­նէր — ­Վաս­ն ­զի­ ոչ­ է ­բա­ւա­կան­ առ­նել ­բա­րի,­ ե­թէ­ ոչ­ ընդ­ ն­մին ­խո­տո­րես­ցի­ ի ­չա­րէն...

Բ. [Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք՝ ­ԺԸ դ.]

1. 30բ­ Իւղն,­ որ­ ի հ­նումն­ օ­ծա­նէ­ին ­քա­հա­նայք­ եւ ­թա­գա­ւորք,­ ի ­ծաղ­կա­նոցս­ էր­ ե­փե­ալ — ­Հէ­րիկն,­ ե­ղէգն, ­կի­նա­մոն...

2. 3­1ա­ Եւ ­գի­տե­լի­ է, ­զի Ժ-ն­ են,­ որ խ­ռո­վե­ցուց­նեն զ­քա­ղաքս — ­Դա­տա­ւոր ­սուտ՝­ յա­տե­նի, ­քա­հա­նայ­ ա­գահ՝­ ի ­տա­ճա­րի...

3. 3­1ա ­[Ի ­հա­րան­ց ­վա­րուց] — ­Սա­տա­նայ ­կա­մե­ցաւ­ ա­գա­հու­թե­ամբ զ­հայրն­ Ան­դոն­ ըմբռ­նել...

4. 31բ—3բ Զ­կա­նո­նա­կան­ հ­րա­ման­ս ­ծայ­րա­քաղ­ ա­րա­րե­ալ­ ի ­մի ­հա­ւա­քե­ցաք­ իբ­րեւ զ­ծա­ղիկս ­բու­րաս­տա­նաց — ­Գեղ ­ցա­ւա­լից ­կե­նաց...

5. 39բ—43բ [Մե­ղայ­դէտր (1710 թ. ­Մալ­խաս գրչի)] — ­Բայց ­զի՞նչ հ­նար­ է­ ինձ, ­զի ­մո­լո­րե­ալ­ եմ­ ու­ղիղ ­ճա­նա­պար­հէն...

6. 234բ [Մ­ղո­նա­չափ] — Եւ­ է ­սահ­ման­ ­բան­ ­կար­ճա­ռօտ՝­ յայտ­նիչ բ­նու­թե­ան­...­ եւ ­չա­փէ զ­մաս­ն։­ Եւ­ Է մաս­ն ­հինգ­հա­րիւր­ աս­պա­րէզ,­ եւ­ աս­պա­րէզ­ն­ է ­հե­ռագ­նա­ցու­թե­ամ­բ է վ­տա­ւան­ ­մի....

7. 257բ [­Վաս­ն ­ժա­մա­նա­կաց] — Յո­բե­լե­ան­ն՝ յի­սուն­ ամ­ է...

­Նո­նո­սոն՝­ Է­ ամ­ է... (հմմտ. § 19

8. 25­8ա—9բ [Տաղ ­Խա­չա­տուր ­Կե­չա­ռե­ցի ­վար­դա­պե­տի, ­ձեռ. 33, 6բ] — Ես­ եմ ­կո­րու­սե­ալ­ ոչ­խար՝ մո­լո­րե­ալ­ ի ­սուրբ ­քո ­հօ­տէն...

9. 26­0ա ­Հա­նե­լուկք — [Վաս­ն ­գիր գ­տա­նե­լոյ,­ որ ­սո­րայ ­մէ­ջը ­լի­նի, ­ձեռ. 4285, 166բ] — ­Թէ ­շատ ­կա­ֆա չա­փես­ ի ­ձախ, / Գտ­ցես­ ի­ յաջ ­գայ ­խիս­տ­ յա­ճախ...

10. 260բ—7­1ա, 272բ—4բ [Վար­դա­նայ ­վար­դա­պե­տի] Յա­ղագս­ աշ­խար­հագ­րու­թե­ան­ ­հա­մա­ռօտ

­Տե՛ս, ­ձեռ. 20, 25­1ա—7ա.­ ա/260բ—1ա։ բ/261բ—2ա։ գ/26­2ա—8բ։ դ/268բ—7­1ա, 272բ—4բ (271բ ­տե՛ս, § 11, 272ա, չ­գ­րո­ւած)։

11. 271բ [­Բառք ­Հայոց­ եւ Վ­րաց] — Աս­տո­ւած՝ ղու­մէր­թի, հ­րեշ­տակ՝­ ան­գե­լօ­զի... ­դա­րի­վայր՝ ­տաղ­մար­դի (28 ­բառ)։

12. 27­5ա—6ա ­[Ա­ղօթք] — Աս­տո­ւած­ յա­ւի­տե­նա­կան­, ­բա­րե­րար,­ ա­մե­նա­կալ, ս­տեղ­ծիչ ­լու­սոյ­ եւ յօ­րի­նիչ ­գի­շե­րոյ...

13. 276բ [­Վաս­ն ­չափ կշ­ռոց] — ­Դան­կ՝ Բ ­գար­ւոյ կ­շիռ... ­լիտրն՝ ԺԲ­ ուն­կի­ է, ԶՌՋԺԲ ­գար­ւոյ։

14. 277բ [­Ցան­կ­ ա­նո­ւան­ց, ս­ղագ­րո­ւած] — Խնզ—1, Մրն—2, Դլ­նիկ—3...­ Ե­ղիս­ն—31,­ Ըն­կեր—32, Քյս—33, Բ ­շա—2։ Ծտն—1,­ Առջ—2... Հմղզ­ն—11,­ Ա­ւե—12։

15. 27­8ա [Նա­խա­տինք­ ան­ձին ­Վար­դա­նայ, ձեռ. 2127, 13­8ա] — Ան­թիւ ­չա­րե­ա[ւ]ք [յ­]ան­ցայ­ ես, / Մե­ղօք­ աղ­տե­ղա­ցայ­ ես... (մի­այն­ Ա—Զ)։

16. 278բ ­Գիր ­Հէր­քի­ման­ — ­Քա­ցախն, սխ­տորն, մո­խիրն ­դիր ­քա­րին վ­րայ, ­դէմն­ ա­սա ­զայս­ ա­ղօթս. ­Հէր­քիմն­ եր­կիր ­վա­րեց... բժշ­կի­ Աս­տու­ծով։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

7­1ա­ Ո՜հ,­ եւ զ­Կի­րա­կոսս, ­Տէր,­ ընդ­ ­նո­սա։

7­5ա­ Որ­ եւ­ ար­ժա­նի­ ա­րաս­ցէ զս­տա­ցող ­սուրբ գրոցս՝ զ­Կի­րա­կոս­ ա­բե­ղայս­ եւ զծ­նաւղս­ իմ­ եւ զ[յ­]ի­շաւղսդ։

9­0ա­ Ո՜հ,­ եւ ­զիս ­հա­սուս­ցէ ­Տէր, ­զեղ­կե­լի զ­Կի­րա­կոս­ ա­բե­ղայս.­ ա­մէն (ն­ման­՝ 10­0ա, 11­4ա, 155բ, 190ա)։

133բ­ Եւ յի­շե­այ ­զեղ­կե­լի ­Կի­րա­կոս ­բա­նայ­սէրս,­ որ ­ծա­րա­ւիմ­ որ­պէս զ­մի­եղ­ջեւրն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. ­1ա (1685—89 թթ.)­ Էն­կի­ճումն Մկր­տիչ­ն մնաց,­ Ո­վա­նէս­ն, ­Կոս­տան­դն, ­տէր ­Ծա­տուրն... // (1բ) ­Սարգ­սի ­կինն՝­ Ե­ղի­սէն­ եւ­ ե­րեխ­նին, ­Փի­րու­ աղ­ջիկն, Յա­կո­բա­ աղ­ջիկն՝ ­Պու­պունն/// (զա­նա­զան­ ­հա­շիւ­ներ, ­մա­սամբ լուա­ցո­ւած)։

1գ (Նոյն ­ձեռ­քով)­ Ես՝ ­Ներ­սէս։ ­Թիւն ՌՃԼԴ (1685)­ էր, ­մեք­ ե­կաք ­ժո­ղո­վե­լոցս­ ի ­զատ ­Ղըֆ­ճաղն, ­մայիս ԺԲ։ՌՃԼԶ (1687)­—ի­ն ­մե­ռաւ ­Սի­մէօն ­վար­դա­պետն, փետր­ւա­րի­ ամ­սոյն։ ՌՃ­ԼԷ (1688) թ­վին յու­նի­սի­ ամ­սոյն­ ե­լի ­Հայր­ Ու­հան­ ­վան­քէն։ ­Դար­ձե­ալ ՌՃ­ԼԷ (1688)­—ին­ ե­ղէ­ ե­պիս­կո­պոս­ ի ­վե­րայ ­Հայր­ Ու­հան­նու ­վան­քին։ Մայի­սի­ ամ­սոյն ­վերջն ՌՃ­ԼԷ (1688)­—ին­ Ե­ղի­ա­զար ­կա­թո­ղի­կո­սու­թե­ան­ ­հուքմ, ­բայց­ ինքն [ՌՃ]ԼԱ (1682)թ­ւէն­ էր ­կա­թո­ղի­կոս յԷջ­մի­ա­ծինն,­ իս­կ ­Տան­ն Յու­նաց [ՌՃ]­ Ի­Ե (1676) ­թո­ւէն­ էր ս­կ­սե­ալ­ ապս­տամ­բու­թե­ամբ։ Յոր­ժամ ­թիւն Ռ­ՃԻ­Է (1678)­-ին­ Ե­րե­ւան­ ­շար­ջե­ցաւ ­տա­պալ­մամբ։ Ռ­ՃԻ (1671) ­թիւն ­սար­տարն ­Հա­ջի­ Ա­լի-խան­ ա­նուն ­ԺԱ­ ամ­ ե­բեր շր­ջի։

2. 43բ (1710 թ.,­ յա­ւե­լագ­րո­ղի՝ 39բ—43բ) Գ­րե­ցաւ ­Մե­ղայ­դէտրս ­ձե­ռամբ­ ան­գէտ­ եւ ­հի­մար, տխ­մայր­ եւ­ ա­նօ­գուտ, ­մե­ղա­ւոր­ եւ­ ա­նար­ժան­, ­սու­տա­նուն ­Մալ­խա­սիս։­ Որ­ ով զ­Հայր ­մե­ղիւ յի­շէք,­ Աս­տուած զ­ձեր ­հո­գին յի­շէ.­ ա­մէն։ Թ­վին ՌՃԾԹ (1710)­-ի­ն, ­մար­դի­ ամ­սոյ­ ԻԹ­—ի­ն։ ­Հայր ­մեր...­ ա­մէն։

ԳՐ­ՉԱ­ՓՈՐՁ՝ ­1ա, 1բ, 1գ, 1դ, 278բ, ­պա­ռա­ռիկ—պահ­պա­նակ­ Ա—Բ, Գ—Դ (հայե­րէն, վ­րա­ցե­րէն,­ ա­րա­բե­րէն ­զա­նա­զան­ ­տա­ռեր, ­բա­ռեր, ­հա­շիւ­ներ)։

 

606

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

Էջ­մի­ա­ծին

ՌՃ­ԺԷ — 1668

 

Գ­ՐԻՉ՝ ­Ներ­սէս՝­ ա­շա­կերտ Ս­տե­փան­նո­սի ­Լե­հաց­ւոյ։

­ԹԵՐԹ՝ 252. չ­գ­րո­ւած՝ 194բ—202բ, 23­4ա—8բ, 25­0ա—2բ։ ՊՐԱԿ՝­ Ա­—Ի­Ա×12 ­(Ա­ 10)+1×2։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 17,5×12։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր։ ­ՏՈՂ՝ 27։ ­ԿԱԶՄ՝ դրոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ սր­ճա­գոյն ­գոր­ծո­ւածք, դռ­նա­կի­նը՝ ­վան­դա­կա­ւոր ­կա­պոյտ ­բա­նո­ւածք։

 

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒ­ԹԻՒՆ — Ճակատազարդ՝ ­6ա, 203ա։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր (սա­կաւ)։ Գոյներ՝ ­սեւ։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Ա­ւե­տա­րան­ Յով­հան­նու։ Ժ—ԺԱ դդ.։ 1­(Ա­)+1(Բ)։ Ս­տա­ցո­ւած 2 ­կից ­թեր­թե­րի­ ան­ջա­տու­մից։ Մա­գա­ղաթ, ­մի­ա­սիւն, ­բո­լո­րա­գիծ եր­կա­թա­գիր,­ ու­նի ­բազ­մա­գու­նի ­լու­սան­ցա­զարդ­ եւ­ ոս­կե­գիր գլ­խագ­րեր։ ­Կար­դալ՝ ­Բա, Բբ,­ Աա,­ Աբ «խո­նար­հե­ցաւ­ ի ­գե­րեզ­ման­ն... խն­դա­ցին///» ­(Ի­, 12—20)։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ-տեղ ­թա­նա­քի ­ճա­պա­ղում­ եւ ­ցե­ցա­կեր։ ­Կազ­մի­ եզ­րե­րը՝ ­մա­շո­ւած, դռ­նա­կը՝ վ­նա­սո­ւած, ­կա­պիչ­ներն­՝ ըն­կած։

 

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. ­1ա—19­4ա ­Հա­մա­ռօտ ­հա­ւա­քումն Յա­ղագս ­

Հոգ­ւոյ ­բա­նա­կա­նին (թրգմ. Ս­տե­փան­նո­սի ­Լե­հաց­ւոյ)

­Տե՛ս, ­ձեռ. 199, 10­3ա—234բ. Յռջբ. /­1ա։ ­Ցան­կ/­1ա—5բ։ § ա/­6ա—1­7ա։ բ/1­7ա—3­9ա։ գ/3­9ա—53բ։ դ/53բ—6­4ա։­ ե/6­4ա—85բ։ զ/85բ—8ա։­ է/8­8ա—9­3ա։­ ը/93ա—10­1ա։ թ/101ա—7ա։ ժ/10­7ա—2­4ա։ ժա/124ա—40բ։ ժբ/140բ—6ա։ ժգ/146բ—52բ։ ժդ/152բ—8բ։ ­ժե/158բ—7­0ա։ ժզ/17­0ա—5ա։ ժէ/17­5ա—93բ։­ Առ ­բա­րե­միտ­ ըն­թեր­ցօղն/193բ—4ա։

Բ. 20­3ա—33բ [­Հա­ւա­քումն ­հա­մա­ռօտ...­ ի ­Դի­ա­լէ­տի­կէն­ որ­ է Տ­րա­մա­բա­նու­թիւն։ ­Կար­գե­ալ­ եւ ­թարգ­մա­նե­ալ ­ձե­ռամբ ­Բար­դօ­լի­մէ­ո­սի ֆ­ռան­կ­ ե­պիս­կո­պո­սի]։ Յա­ղագս ­Պատ­րա­նաց գ­րոցն

­Տե՛ս, ­ձեռ. 69, 26­6ա—337բ. § ա—բ/­չիք։ գ/20­3ա—33բ։ դ/­չիք։

Գ. 23­9ա—49բ [­Ջիլ­բեր­թո­սի ­Պօ­ռէ­տա­ցոյ ­ճե­մա­կա­նի] ­Գիրք ­վեց ս­կզ­բան­ց (թրգմ.­ Ոս­կա­նի)։ Ս­կիզ­բն գ­րոց. Յա­ղագս ­տե­սա­կի, ­ներ­գոր­ծու­թե­ան­ ­կամ­ առ­նե­լոյ, կ­րե­լոյ,­ եր­բի,­ ու­րի, դ­րու­թե­ան­,­ ու­նա­կու­թե­ան­,­ եւ­ յա­ղագս­ այ­նո­ցիկ, ­թէ ­զի՞նչ­ է­ ըն­դու­նել ­զա­ռա­ւելն­ եւ զ­նո­ւազ­ն — ­Տե­սակ­ է ­նե­րըն­դու­նա­կան­ ­բա­ղադ­րու­թեան­ ­պարզ­ եւ­ ան­փո­փո­խե­լի­ է­ու­թե­ամբ ­բաղ­կա­ցե­ալ...

­Տե՛ս ­ձեռ. 873, 25­5ա—7ա. §  ա­—ը/23­9ա—49բ։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ԳՐ­ՉՈՒ­ԹԵ­ԱՆ ­ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­ԿԻ

46բ Գ­րե­ցաւ ­ձե­ռամբ յոք­նա­մեղ ­Ներ­սի­սէ­ ի ­բա­նի ս­պա­սա­ւո­րէ­ եւ­ ի ­սո­րին ­տա­ռիս ­թարգ­ման­չի (= Ս­տե­փան­նո­սի ­Լե­հաց­ւոյ)­ ա­շա­կեր­տէ,­ ի ­Սուրբ­ Էջ­մի­ած­նոջն, ՌՃ­ԺԷ (1668) ­թո­ւոջն ­թարգ­ման­չիս ­ձե­ռամբ ծրեալ ­գա­ղա­փա­րաւ ­գա­ղա­փա­րե­ցաւ։ Յա­ղագս­ ո­րոյ յի­շել ­վաս­ն­ իմ­ յան­ցա­նաց, ­մաղ­թեմ­ ի ­ձէնջ­ ի ­Տէր.­ ա­մէն։ Նաեւ ­ձեզ.­ ա­մէն։

19­4ա­ Եւ­ ընդ­ ն­մին յի­շել ­մաղ­թեմ­ ա­շա­կերտ ­սո­րին՝ ­Ներ­սէս ­բա­նի ս­պա­սա­ւոր գ­րիչս­ ի ­Տէր ­մեր։

607

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

 

ԺԸ—XVIII

­

ԹԵՐԹ՝ 265. չ­գ­րո­ւած՝ ­7ա։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×14+2×2­+Ա—Զ×12 (Դ, Զ10)+1×13+1×15+1×12+1×11+2×8+1×10­+Ա—Դ×12+3×4+ 1×10­+Ա—Գ×12 (Գ 4)+1×4։ ՆՅՈՒԹ՝ ­թուղթ (տար­բեր)։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,2×11։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սյուն։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր՝ 1ա—20բ, 87ա—233բ, 260բ—5բ, ­բո­լոր­գիր՝ 2­1ա—86բ, 23­4ա—6­0ա։ ­ՏՈՂ՝ 13—32, խառն։ ­Կազմ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ։

­ՊԱ­ՏԱ­ՌԻԿ—ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԱԿ — Ա­ղօթք։ ­ԺԸ դ.։ 2 ­(Ա­—Բ), սկզբից։ Ս­տա­ցո­ւած 1­ ամ­բող­ջա­կան­ ­թեր­թի­ ընդ­լայ­նա­կի­ երկ­տա­կու­մից։ ­Թուղթ, ­մի­ա­սյուն, շ­ղա­գիր։ ­Կար­դալ՝­ Աբ ­(Աա-ն սոսնձուած ­կազ­մաս­տա­ռին), ­Բա—Բբ. «///Զա­նար­ժան­ ­ծա­ռայս,­ որ ժա­մա­նե­ալ ­գի­շե­րոյս...»։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ-տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, թա­նա­քից գ­րա­դա­շտը ­գու­նա­փո­խո­ւած։ ­Կազ­մի ­կա­շին՝ ­քեր­ծո­ւած­ եւ ցե­ցա­կեր, դռ­նակն­ ու ­կա­պիչ­նե­րն՝ ըն­կած։

ԾՆԹ. ­Բաղ­կա­ցած­ է 8—10 ­տար­բեր ­ձեռ­քե­րով գ­րո­ւած պրակ­նե­րից­ եւ­ ա­ռան­ձին ­թեր­թե­րից։ ­Հիմ­նա­կան­ ­մա­սը,­ ո­րին ­հե­տա­գա­յում կ­ցո­ւել­ են ­միւս­նե­րը, պէտք­ է ­հա­մա­րել 19—86 ­թեր­թե­րը։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1.­ ա. ­1ա—1­2ա ­Մեկ­նու­թիւն ­Սաղ­մո­սացն ­Դաւ­թի (Զա­նա­զա­նու­թիւն ­սաղ­մո­սաց) — Ա.­ Ե­րա­նե­ալ­ է... Վաս­ն ­ծա­ռի տն­կե­լոյ­ ա­սայ...

բ. 1­2ա—5բ [­Զա­նա­զա­նու­թիւն Բժշ­կու­թե­ան­ ա­ւե­տա­րա­նաց]։ ­Մա­թէ­ոս գ­լուխն ՃՀԶ. —Գլ­խա­ցա­ւի գ­րէ վե­րայ ­պա­հէ.­ Եւ ­մինչ­դեռ շր­ջէ­ին ­նո­քա...

գ. 1­6աբ ­Նա­րե­կա­ցի — ­Նա­րեկ ­կար­դա­լու բժշ­կու­թե­ան­ ­դի­ւա­կան­ ախ­տից­ եւ գլ­խա­ցա­ւի­ այս­ են գլուխք՝ ԺԱ, ­ԺԸ,­ ԻԸ...

2.­ ա. 1­7ա [­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք] — Հար­ցումն. ­Քա­նի՞­ են­ աս­տի­ճան­ք ­խո­նար­հու­թե­ան­։ ­Պա­տաս­խա­նի. ԲԺ­—ան­ ա­սէ ­սուրբ ­Բե­նե­դիք­տոս...

բ. 17բ ­Հար­ցումն սր­բոյն­ Ա­թա­նա­սի­ եւ ­պա­տաս­խա­նին սր­բոյն ­Կիւր­ղի հայ­րա­պե­տին — Եւ­ արդ,­ որ­պէս ­բամ­բա­սելն ­չար­ է,­ այն­պէս­ եւ­ որ լ­սէ զ­բամ­բա­սելն։ ­Պա­տաս­խա­նի.­ Այո,­ եւ­ որ լ­սելն յօ­ժա­րի, ­հա­ջորդ­ է ­բամ­բա­սա­նաց­ ախ­տին...

3. 1­8աբ [­Դե­ղա­գիր] ­խո­ցի — ­Փութ չմն­ առ զ­բար­ձու­նեկն...

4. 1­9ա—86բ Յո­հան­նու­ Ո­րոտ­նե­ցոյ­ ա­սա­ցե­ալ [Ի ­բան­ ­մար­գա­րէ­ին­ որ­ ա­սէ.­ Ի ս­կզ­բա­նէ, ­Տէր, ­զեր­կիր հաս­տա­տե­ցեր, ­ձեռ. 101, 40­3ա] — Ո՜վ, ­Տէր­ Աս­տո­ւած­ իմ Յի­սուս Ք­րիս­տոս, ­Բան­ ­Հօր­ եւ­ Որ­դի ­Կու­սի... Մով­սէս ­կան­գ­նե­աց զ­քե­րով­բէս­ն­ ի ­վե­րայ ­քա­ւու­թե­ան­ն­ եւ զհսկա­ձեւ ­պարքն­ ի ­վե­րայ­ աշ­տա/// (շար. ­թա­փուած)։

5. 8­7ա ­Գիր­, որ գ­րեն­ ի ­վե­րայ­ ե­լուն­դի. այս­ է — Գիրս­ այն ­գիրն­ է, ­զոր Ք­րիս­տոս­ ա­ռա­քե­աց­ Աբ­գա­րու թա­գա­ւո­րին...

6. 87բ—8ա­ Ա­ղօթք ­գե­ղե­ցիկ­ եւ խնդ­րո­ւածք­ ու­ղիղ սր­տիւ.­ յա­մե­նայն ­ժամ խնդ­րէ յԱս­տու­ծոյ­ եւ ­կա­տա­րէ — ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մար­դա­սի­րի ­Հօր­ Որ­դի, ­Դու­ ես ­պահա­պան­...

7. 8­8ա—9բ [­Բան­ք խ­րա­տա­կան­ք]­

ա. 8­8աբ ­Չորս­ են ­կարգ ­գի­տու­թե­ան­ց ­գիտ­նա­կա­նացն... բ. 88բ—9ա­ Էշ ­թե­ւա­ւոր, ­հաւ սմ­բա­կա­ւոր... Հաւն ­թեւ­նով­ է ­հաւ­ եւ ­թեւն ­հա­ւովն­ է ­թեւ։­ Այս­քան­։ գ. 8­9աբ­ Ա­սէ Պ­ղա­տոն­ ի­մաս­տա­սէրն, ­թէ­. եօթն ­կարք­ են­ աշ­խար­հի­ եւ­ եօթն ­գործք­ են­ ա­րու­թե­ան­...

8. 9­0ա [­Դե­ղա­գիրք] — Առ ­հաւ­կիթ,­ որ­ այն­ օրն­ ա­ծած ­լի­նի...

9. 90բ—9բ ­[Ա­ղօթք]­

ա. 90բ—1բ­ Ա­ղօթք­ ե­րից ­ժա­մուցն,­ ա­րա­րե­ալ վար­դա­պե­տացն սր­բոց­ ընդ­դէմ ­դի­ւաց — ­Հո­գի ­Սուրբ­ Աս­տու­ծոյ, ­Հո­գի Ք­րիս­տո­սի ­Տե­առն ­մե­րոյ...

բ. 91բ—3ա­ Ա­ղօթք ­Վե­ցե­րորդ ­ժա­մու­ ա­ւուրն — Թա­գա­ւոր հ­զօր,­ ա­պա­ւէն վ­հա­տե­լոց...

գ. 9­3ա—6ա­ Ա­ղօթք­ Ին­նե­րորդ ­ժա­մու­ ա­ւուրն — Բա­րե­րար­ եւ ­բազ­մա­գութ ­Տէր,­ որ ­մար­դա­սի­րու­թե­ամբդ ­քով...

դ. 9­6ա—7բ­ Ա­ղօթք­ Ե­րե­կոյի ­ժա­մու­ ա­րա­րե­ալ — Աս­տո­ւած­ ա­նեղ­ եւ­ յա­ւի­տե­ա­նա­կան­՝ ­լոյս...­

ե. 9­8ա—9բ­ Ա­ղօթք­ առ Սուրբ­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն — Գե­րա­պատ­ւե­ալ­ ես­ ա­մե­նա­պայ­ծառ­ եւ հ­րա­շա­տե­սիլ­ օրհ­նե­ալդ­ ի ­կա­նայս...­ ի ­տուն ­Հօր­ յան­ /// (շար. ­թա­փուած)։

10. 10­0ա—3ա [Բժշ­կա­րան­]­

ա. 10­0աբ [Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ ­ժա­մուց­ ե­ղա­նա­կաց­ եւ­ օ­դից—...] ­զի ­նա ­տաք­ է­ եւ ­չոր։­ Եւ Զ ­ժա­մէն յօր ­հա­սա­րա­կէն ­մին­չեւ Թ ­ժամն ­հով­ է­ եւ ­չոր...

բ. 100բ—3ա Յա­ղագս ­տարրց ­բաղ­կա­ցե­լոց­ յԱ­րար­չէն (Հարց­ եւ ­պա­տաս­խա­նի) — Արդ, ­չորք­ են ­տա­րերքս­ առ Դ ­վայրս գն­դա­պէս ­կա­լով ­պա­րու­նա­կե­ալ ­լի­նի...

11. 103բ ­Բառք ­Գա­լի­ա­նո­սի բժշ­կի — Ախ­թար՝ վա­ղա­մե­ռուկ...­ Ասլտ­մամբ՝ ­գե­րը­մաս­տոյ պ­տուղ/// (շար. 4 ­թերթ կտ­րո­ւած ­հա­նո­ւած)։

12. 10­4ա—5ա ­Պատ­ճէն Հ­ռօ­մայ ­մեծ ­տօ­մա­րի, / Պար­զե­ալ ­հա­րան­ցըն ­մեր ­նախ­կի, / ­Բայց­ արդ ­Ղու­կա­սըս ­Կե­ղե­ցի, /­ Ո­տա­նա­ւոր ­շա­րադ­րե­ցի — Շր­ջան­ն­ որ­քան­ որ­ յա­ւել­նու, /­ Երթ ­հինգ­հա­րիւր­ ե­րե­սուն ‘ւ եր­կու...

13. 105բ—7բ­ Ա­նո­ւան­ք ­քա­ղա­քաց [Գ­րի­գո­րի ­Կե­սա­րաց­ւոյ] — Ա­ւե­տե­աց­ եր­կիրն՝­ Ե­րու­սա­ղէմ­ է... ­Քեբ­րոն­ Ե­րու­սա­ղէ­մայ­ այն ­դեհն­ է։

14.­ ա. 107բ—8ա ­Կուռ­նե­լի­ոս­ ա­սէ­ Ոս­կէբ­[ե]ր­[ա]­նէն — Ա­ռե­ալ,­ ա­սէ, յե­րես­ն­ այն...

բ. 10­8ա [­Ծառ­ ի­մաս­տու­թե­ան­] — Է­ակ, ­գո­յա­ցու­թիւն, ­պա­տա­հումն...

գ. 108բ­ Այս ­Պոր­փիւ­րի­ ի­մաս­տու­թե­ան­ ­ծառն­ է — ­Գո­յա­ցու­թիւն՝ ­մար­մին,­ ան­մար­մին...

դ. 10­9ա­ Ուխտ, ­կարգ, ­սահ­ման­ — ­Սէր, ­ցան­կու­թիւն,­ ու­րա­խու­թիւն...­

ե. 109բ [­Կազ­մու­թիւն­ ե­կե­ղեց­ւոյ գ­ծա­գիր] — Ողոր­մու­թիւն, ­հա­ւատ, յոյս, ­սէր...

15. 11­0աբ [­Բան­ք­ Ա­ւե­տիք 0­գոս­տի­նի] — Ու­սում­նա­տենչ ­հա­մակ­ ան­ձին, ­/Աշ­խոյժ մ­տաց ­բա­նա­սի­րին... /­Սա­ Ա­ւե­տիքն­ է 0­գոս­տին, /­Քա­րո­զո­ղացն­ եղ­բայր ­կար­գին, /Զ­պա­կա­սու­թիւն­ ի­րումն­ ան­ձին,/ ­Խոս­տո­վա­նէ գ­րէ­ ինք­նին, /Յա­մի ծնն­դե­ան­ն ­մե­րոյ Փրկ­չին՝ /­Ռա, Յի­ եւ ­Ձա (1380) թ­վա­կա­նին, /­Փետր­վա­րի­ օրն ­վեր­ջին, ­/Էր ք­սան­ եւ­ ինն­ ըս­տ ­նա­հան­ջին, /Յո­րում­ ա­ւուր ­բան­քս­ յար­գին, /Ի ­Վը­նէ­ժոյ­ ե­կե­ղե­ցին/։ /Զ­ձեզ­ ա­ղա­չեմ ­զա­մե­նե­սին, /Ինձ շ­նոր­հե­ցէք ­զՈ­ղոր­մես­ցին։

16.­ ա. 110բ—1բ­ Ա­նա­նի­այ ­Շի­րա­կաց­ւոյն ­հա­մա­րօղ­[ի] Յա­ղագս կշ­ռոց­ եւ կշ­ռոր­դաց։­ Ա. Յա­ղագս­ ա­սա­րի­ո­նի, ­լեբ­տո­նի­ եւ ­դան­կի — Կ­շիռ Բ ­գա­րե­հա­տաց կո­չի­՝ ա­սա­րի­ոն...

բ. 111բ—2ա [­Նո­րին] Յա­ղագս ­չա­փոյ­ եւ ­չա­փուց։ Յա­ղագս ք­սես­տի — ­Չափ­ ա­ռաջն­[եր­]որդ ­չա­փոց՝ ք­սես­տ...

17. 11­2ա—4բ ­Վաս­ն­ ո­պո­պի,­ որ­ է ­բու­բու — Առ զո­պոպն­ ոս­կով ­մոր­թէ­ եւ ­հան­ զ­սիրտն­ եւ ­տաք ­տաք կուլ ­տուր­ եւ­ ի­մա­նաս ­զերկ­նային շր­ջա­նի...

18.­ ա. 11­5ա—6ա ­Մես[ր­]ո­պայ ­վար­դա­պե­տի­ ա­սա­ցե­ալ Յա­ղագս զղջ­ման­ եւ­ ար­տա­սո­ւաց — Ո՜վ,­ որ­ ա­նեղդ­ ես­ եւ­ ան­ս­տեղծ...

բ. 11­6ա—7ա ­Նո­րին­ ա­ղօ­թիւք ­Գառ­նե­ցոյն, ­միջ­նոր­դու­թե­ամբ­ երկ­նա­ւոր ­զօ­րացն — ­Սուրբ­ եւ ­սի­րե­լիք­ յա­մե­նայն ­Սուրբ­ Եր­րոր­դու­թե­նեն, ­հո­գիք ­հար­կա­ւորք, Գաբ­րի­էլ, ­Մի­քայէլ,­ Ու­բի­էլ...

գ. 11­7ա—8բ ­[Ախ­թա­րա­կան­ք] — Եւ ­գօ­տիք­ են­ այ­սո­քիկ՝ հ­րատն,­ ա­րե­գակն...

դ. 11­9ա [­Ար­հես­տ­ երկ­րա­չա­փին] — Այս­պէս­ եւ­ երկ­րա­չափն... ­Մին­ ոտն ԼԶ ­գա­րե­հատ­ է, Զ­ ոտն ­մին քայլ­ է...­

ե. 119բ—2­0ա [«Պատ­մու­թիւն ­Հա­մաս­փիւռ ­ծաղ­կին» ­ձեռ. 36, 67բ] — Խնդ­րե­ա զ­նա յո­ր­ժամ ­Ցուլն ­լի­նի ­տա­նու­տէր...

19. 120բ—2ա [­Մեկ­նու­թիւն ­Սաղ­մո­սաց] — Գ­տի զ­Դա­ւիթ ­ծա­ռա­ իմ... ­Ծա­ռա­ ա­նո­ւա­նէ ­զոր­դին...

20. 12­2ա—6բ Յո­հան­նու­ Ո­րոտ­նե­ցոյ­ ա­սա­ցե­ալ — Ո՜վ ­Տէր,­ Աս­տո­ւած­ իմ... (հա­տո­ւած, ­տե՛ս,­ աս­տ՝ 19ա—86բ)։

21. 12­7ա—37բ ­Սի­մէօ­նի ­վար­դա­պե­տի ­Ջու­ղայեց­ւոյ­ ա­րա­րե­ալ Տ­րա­մա­բա­նու­թիւն

­Տե՛ս, ­ձեռ. 664, 10­1ա—58բ. Նխ. /12­7աբ։ § ա/128ա—37բ (վրջ. ­«...ա­պա­ երկ­րորդ­ է զ­գա­յա­կա­նին»)։ բ—գ/­չիք։ «..­.յա­ռաջ­ է ­մար­դոյ»)։

22. 13­8ա—45բ­ Ա­ռակք­ ա­ռաս­պե­լա­կան­[ք]­ եւ բա­րո­յա­կան­ք,­ որ ­կեր­պարն­ է զճշ­մար­տու­թիւն,­ ա­սա­ցե­ալ ­սուրբ ­վար­դա­պե­տին Մ­խի­թա­րայ,­ որ ­մա­կա­նուն ­Գո­շիկ ­կո­չի — Ա.­ Աս­տո­ւած­ յառ­նել ­զա­րա­րածս... Բ. ­Փա­փա­քե­աց­ եր­կինք ­խո­նար­հել... Գ. ­Կար­ծե­աց­ եր­բեմն ­զան­ձ­նէ­ ա­րե­գակն... Դ.­ Ի լր­ման­ ­լու­սին ­կար­ծեաց­ յան­ձ­նէ, ­թէ­ ա­րե­գակ­ ի­ցէ...­ Ե. ­Ժո­ղո­վե­ալ­ եր­բեմն­ աս­տե­ղացն... 138բ Զ.­ Եր­կիր ­հայե­ցե­ալ­ ի ­բարձ­րու­թիւն ­լե­րան­ց...­ Է.­ Ի ­մէջ տն­կոց ­խոր­հուրդ­ ե­ղեւ... 139ա­ Ը.­ Ի ­լի­նել­ որ­թոյն­ որ­դէ­կո­տոր... 139բ Թ. ­Պա­տա­հե­լով­ ընդ­ որ­թոյ ­մա­րե­նին... Ժ. Նռ­նե­նին­ ու թ­զե­նին­ առ ­մի­մե­ան­ս սէր ­կա­մե­ցան­... ­ԺԱ. ­Նա­խան­ձ­ առ ­մի­մե­ան­ս ­կա­լան­... ԺԲ. ­Հար­ցաւ­ ընդ­ թ­զե­նին... 14­0ա ԺԳ. Խ­նա­մու­թիւն ­կա­մե­ցան­ առ­նուլ ­ձի­թե­նին­ եւ թ­զե­նին... ԺԴ. Յան­փոր­ձից­ ոք­ ի տն­կոց... 140բ ­ԺԵ.­ Ի ­մի­ա­սին ­սա­լոր­ եւ ­դա­մոն... ԺԶ.­ Ի­ յայտ­նի­ եր­բեմն­ յան­դի­մա­նել... 14­1ա ­ԺԷ. ­Բան­բա­սան­ք ս­կ­սան­ ­մի­ան­գա­մայն ­տունկք... ­ԺԸ. Յան­մ­տից­ ոք­ ե­հատ ­զյու­նա­պի... 141բ. ԺԹ. ­Մերձ­ առ ­սո­սի­ ա­ռո­գա­նէին­ երկ­րա­գործք... 14­2ա­ Ի. Տր­տունչ­ ե­ղեւ տն­կոց... 142բ­ Ի­Ա.­ Եր­թե­ալ­ ոմն ­կա­րօտ­ ի ձ­մե­րայ­նի­ ի դ­րախտ... 14­7ա­ ԻԲ. ­Խո­հե­մօք­ ե­հարց զ­ծառ...­ ԻԳ. Ն­շեն ­քաղցր­ եւ դառն­ եղ­բայր ­գո­լով... 143բ­ ԻԴ. ­Մե­ծա­բա­նե­ալս­ն ­կա­մէր ­փառք­ ա­սել... 14­4ա­ Ի­Ե. ­Բո­ղոք­ առ ­մի­մե­ան­ս ­կա­լան­ ­ցա­ղա­սի... 144բ­ ԻԶ. ­Տե­սե­ալ­ ա­պա­ այ­նու­հե­տեւ ­բու­սոց...14­5ա­ Ի­Է. ­[Ո]ւ­սա­նել­ ո­ման­ ի ­բու­սոցն ­կա­մե­ցան­...

Գր­չից՝ 14­4ա (10 ­տող ­ման­ր ­նօտրգ­րով) «Կեն­դա­նի­ է Տէր,­ որ­ այդ ­կար­միր բեն­-ի­ծ ­մին­չեւ­ ի ­կար­միր­ օ-ն­ Ա գ­րիչ ­թա­թա­խե­լով գրե­ցի» ։

23.­ ա. 145բ [­Քա­ղո­ւածք] — Որ­պէս­ ա­սէր ­Բեռ­նար­դոս. ­Հայե­աց­ ի ­վեր ­խա­չե­ցե­լոյն...

բ. 14­6ա­ Այս­ են­ ա­նո­ւան­ք­ որ­դոց Յա­կո­բայ — Ռու­բէն, Շ­մա­ւոն...

գ. 146բ—8ա [­Վաս­ն­ ա­ռա­քի­նու­թե­ան­ց]։ ­Վաս­ն Խո­հե­մու­թե­ան­ — ­Խո­հե­մու­թիւն­ ի­մաս­տու­թիւն­ է...

դ. 148բ ­Հարց — [Զ­՞ինչ­ է] ­ծառ ­կե­նաց­ եւ ­գի­տու­թիւն։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Բուն ­մի­ եւ­ ի ­վե­րայ Բ­ ոս­տ...

24. 14­9աբ [­Մար­տի­րո­սի Ղ­րի­մեց­ւոյ] 0րհ­նու­թիւն­ ան­դ­րա­դար­ձօ­րէն,­ որ ս­կ­սի ­քէ ­տա­ռէն ­դէ­պի­ այբն — Քաղցրն­ Աս­տո­ւած­ ի ­ձեզ ­քաղց­րաս­ցի... ­/Ա­նան­ց ­մե­ծու­թիւն ­ձեզ ­պար­գե­ւես­ցի։

25. 15­0ա—4ա ­[Ամ­սա­ցոյց] — Ա. Յուն­վար հ­ռո­մայե­ցոյց­ եւ ­փո­խա­նակ­ այսր­ ամ­սոյ­ ա­սո­րիք ­քի­ ա­նու­նիս­ ա­սին։ Յամ­սե­ան­ս­ այս պլ­ղամն­ ա­ռա­ւե­լու...

26. 154բ ­ԶԵր­րոր­դու­թիւն — Եւ­ այս­պէս­ ի­մա­ցե­ալ հա­ւա­տամք ­զԵր­րոր­դա­կան­ ան­ձ­նա­ւո­րու­թիւնն­ ի ­մի բնու­թիւն...

27. 15­5ա—63բ [Գ­րա­ռաջք­ եւ­ օրհ­նու­թիւնք յետ քա­րո­զից] — Շ­նոր­հօք ­բա­րե­րար ­կա­մօք ­մե­ծին­ Աս­տու­ծոյ...

28. 16­4ա—211բ [­Մեկ­նու­թիւն­ ինն­ ե­րա­նու­թեանցն]­

ա. 16­4ա—7բ ­Հո­գի ­Սուրբ­ Աս­տո­ւած, ­հաս­ ի ­թի­կունս տ­կա­րու­թե­ան­,­ եւ ­տես զ­ժո­ղո­վուրդն­ ել­ ի ­լե­առն — Ըն­դէ՞ր­ ել­ ի ­լե­առն...

բ. 167բ—7­0ա­ Աղ­քա­տաց ­հո­գով — Զ­՞ին­չ է­ աղ­քատ ­հո­գով։ ­Չորս ­կեր­պիւ ­մեկ­նէ...

գ. 17­0ա—3ա Ս­գա­ւո­րաց։­ Ե­րա­նի ս­գա­ւո­րաց, ­զի նո­քա մ­խի­թա­րես­ցին — ­Գի­տե­լի­ է,­ այ­լազ­գ­ է ­կարգն­ ի մեր ­թարգ­ման­ս­ եւ­ յու­նաց՝­ այլ...

դ. 17­3ա—5ա ­Հե­զոց։­ Ե­րա­նի ­հե­լոց, ­զի ­նո­քա ­ժա­ռան­գես­ցեն ­զեր­կի[ր]ն — ­Հեզ­ն ­հո­մա­նուն­ է­ եւ­ ի ­վե­րայ բազ­մաց­ ա­սի...­

ե. 17­5ա—9ա ­Քաղ­ցե­լոց։­ Ե­րա­նի­ որ ­քաղ­ցե­ալք­ եւ ­ծա­րա­ւե­ալք, ­նո­քա­ յա­գես­ցեն — ­Բազ­մա­զան­ է ­մեկ­նու­թիւն...

զ. 17­9ա—87բ­ Ո­ղոր­մա­ծաց։­ Ե­րա­նի­ ո­ղոր­մա­ծաց, ­զի ­նո­քա­ ո­ղոր­մու­թիւն գտ­ցեն — ­Նախ, ­թէ­ ի­ է­իցս­ ով­ է­ ո­ղոր­մած...­

է. 187բ—90բ ­Սուրբ սր­տիւք։­ Ե­րա­նի­ այ­նո­ցիկ­ որ սուրբ­ են սր­տիւք, ­զի ­նո­քա ­զԱս­տո­ւած ­տես­ցեն — Աստ ­գո Գ ­տա­րա­կոյս...­

ը. 19­1ա—5բ ­Խա­ղա­ղա­րա­րաց։­ Ե­րա­նի ­խա­ղա­ղա­րա­րաց, ­զի ­նո­քա­ որ­դիք­ Աս­տու­ծոյ ­կո­չես­ցեն — Քաղցր­ եւ ­հեշ­տ­ է ­խա­ղա­ղու­թե­ան­ն­ եւ ­գործն ­հո­գոյ­ եւ մարմ­նոյ...

թ. 195բ—211բ ­Հա­լա­ծե­լոց։­ Ե­րա­նի­ որ ­հա­լա­ծեն, ­վաս­ն ­զի ­նո­ցա­ է­ ե­րա­նու­թիւնքս — Այս­ ա­մե­նայն Թ­ են­ ըս­տ թ­վոյն...

29. 21­2ա—29բ­ Ա­ղօթք­մա­տոյց­ ընդ­դէմ Սուրբ պա­տար­գին — Երբ ­քա­հա­նայն. ­Տէր­ Աս­տո­ւած ­մեր՝­ ո­րոյ ­կա­րո­ղու­թիւնդ. ­դու­ ա­սա. ­Տէր­ իմ­ Աս­տո­ւած,­ ան­քննե­լի­ է­ այդ­ ի­մոյ ­կա­րո­ղու­թե­ան­...

30. 229բ—3­0ա Յա­ղագս­ եօ­թան­ ­պար­գե­ւաց ­Հոգ­ւոյն Սր­բոյ — ­Քան­զի դ­ժո­ւա­րին­ է ­մար­դոյ ­կար­գա­ւո­րել ­զինքն­ ըս­տ­ ին­քե­ան­...

31. 230բ—1բ­ Ա­ղօթք­ յա­ղագս ­լոշ­տակ ­հա­նե­լոյ... — Ով­ ա­մէ­նօրհ­նե­ալ­ այ­գի...

32. 23­2ա—3ա [­Տաղ­ Յա­րու­թե­ան­] — ­Մա­րի­ամ Մագ­դա­ղե­նին, / ­Փա­րէր­ ի ­մէջ ­պար­տի­զին...

33. 233բ ­[Ան­խո­րա­գիր] — Ե­թէ ­կա­մի­ցիս ­գի­տել, ե­թէ­ առ­նի­ցէ­ ընդ­ ­քեզ­ ո­ղոր­մու­թիւն­ Աս­տո­ւած...

34. 23­4ա—6­0ա ­Պոր­փիւ­րի ­Նե­րա­ծու­թիւն [Ս­տո­րո­գու­թե­ան­ցն­ Ա­րիս­տո­տէ­լի]

­Տե՛ս ­ձեռ. 718, 13­8ա—70բ. Նխ./23­4աբ։ § ա/234բ—7ա։ բ/23­7ա—4­3ա։ գ/24­3ա—8բ։ դ/24­9աբ։­ ե/249բ—5­0ա։ զ/25­0ա—1ա։­ է/25­1աբ։­ ը/251բ—2բ։ թ/25­3ա։ ժ/25­3աբ։ ժա/253բ—4ա։ ժբ/25­4աբ։ ժգ/254բ։ ժդ/254բ—6բ։ ­ժե/256բ։ ժզ/256բ—7ա։ ­ժէ/257բ։ ­ժը/257բ—8ա։ ժթ/25­8ա։­ ի/25­8աբ։­ իա/258բ։­ իբ/258բ—9ա։­ իգ/25­9ա։­ իդ/259բ։­ ի­ե/26­0ա։­ իզ/26­0ա։

35. 260բ—1բ [­Քա­ղո­ւածք]։ ­Փոքր­ ինչ ­խո­նարհ­ ա­րա­րեր զ­նա ­քան­ զհ­րեշ­տակս ­Քոյ — ­Զինչ­ ա­ռա­ւել­ են հրեշ­տակք ­քան­ զ­մար­դիկք... 26­1աբ­ Որ­ ոչ ­բարձ­րա­ցաւ ­սիրտ­ իմ — ­Չորս­ ինչ ­նիւթ­ է ­բարձ­րու­թե­ան­ սր­տի...

36. 261բ [Գ­րա­ռաջք] — Յի­սու­սի Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­տէր ­Ղա­զար ­կա­թո­ղի­կոս­ Ա­մե­նայն ­Հայոց... Յոր­մէ ­ժա­մա­նե­ալ ­հաս­ցէ ­գիր­ օր­հն­ու­թե­ան­ եւ ­նա­մակ ­պահ­պա[­նու­թե­ան­]։

37. 261բ Ն­շան­ հ­պար­տու­թե­ան­ ­հոգ­ւոյ — ­Նախ­ ա­չօք­ եւ­ յու­նօք­ ակ­նար­կել...

38. 26­2ա—5բ [­Դե­ղա­գիր ...­ ա]­նո­ւամբն­ Աս­տու­ծոյ­ եւ ­դեղ ­զայս­ ա­րա.­ Առ­ ե­զան­ եղ­ջիւր­ այ­րէ...­ այլ­ եւ զցաւս բժշ­կէ, ­մա/// (շար. ­թա­փո­ւած)։

­Դե­ղեր՝ ­Դո­շի,­ Ե­րե­սի ­գու­նոյ,­ Ե­րես­ն պրն­կո­ղի, ­Թա­նաք հա­նե­լոյ, ­Խո­ցի, ­Կինն ­կու­սան­ առ­նե­լոյ, Կ­նոջ ­ծուռ չ­հայե­լոյ, Կնոջ յ­ղա­նա­լոյ, Կ­նոջ ­փոր­ձին­ ի­մա­նա­լոյ, ­Հեւ­քի, ­Ճի­ճո­ւի, ­Մաղ­տայն ­կա­պա­ծի, Մրջ­ման­, Սն­կան­,­ Իւ­ղոյ­ ո­րա­կու­թե­ան­ (265բ)։

608

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

­

ԺԷ—ԺԸ — XVII—XVIII

Գ­ՐԻՉ՝ ­Ղա­զար­ աբղյ (1743 թ., 88բ—102բ)։

­ԹԵՐԹ՝ 107. չ­գ­րո­ւած. ­1ա, ­3աբ, 4բ, 8­6ա—8ա, 10­3ա—7բ։ ՊՐԱԿ՝ 14 (խառն՝­ Ա 4, Բ,­ Ե, Զ 11, Գ 12, Դ, ԺԲ, ԺԳ 8,­ Է,­ Ը 2, Թ, ԺԴ 7, Ժ 10, ­ԺԱ 6)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ (տար­բեր՝­ 1—4, 62—107, 5—61)։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,8×11։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն։ ­ԳԻՐ՝ ­բո­լոր­գիր (ԺԷ դ. 28—34, 36—46, 58—9, 61), ­նօտր­գիր (ԺԷ դ., ­5ա—27բ, 33բ, 34բ—5բ, 4­7ա—5­8ա, 59բ—6­1ա, ­ԺԸ դ. 6­2ա—8­5ա, ԺԸ դ.­ յա­ւե­լագ­րող­նե­րի՝ ­2աբ, ­4ա, 8­5աբ, 88բ—102բ)։ ­ՏՈՂ՝ 15—26 (խիս­տ ­խառն)։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի, մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը ­թուղթ (մաս­ն­ Ա­ եւ ԺԴ պ­րակ­նե­րի)։

­ՄԱՆ­ՐԱՆ­ԿԱՐ­ՉՈՒԹՅՈՒՆ — Ճակատազարդ՝ 3­6ա։ Լուսանցազարդ՝ ­բու­սա­կան­։ Զարդագիր՝ թռչ­նա­գիր, հան­գու­ցա­գիր։ Գոյներ՝ ­սեւ (ուրուագծային

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար։ ­Մի­ջից ­պա­կա­սա­ւոր, ­թեր­թե­րը ­խառ­նուած, ­թա­նա­քից գ­րա­դաշ­տը ­մա­սամբ ­գու­նա­փո­խո­ւած, ­տեղ—տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ եւ ­ձէ­թի ­հետ­քեր։ ­Կազ­մի ­կա­շին քեր­ծուած­ ու ցե­ցա­կեր։

 

ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ­

Ա. [­Բան­ք ­զա­նա­զան­ք]

1. ­5ա—33բ ­Նա­խեր­գան­ք ­քա­րոզ­[ից, յոր­դո­րակք­ եւ­ օրհ­նու­թիւնք] — Ե­րա­նե­լի բ­նու­թիւն­ եւ­ ան­նա­խան­ձ բա­րու­թիւն...

2. 33բ, 34բ—5բ­ Ա­ղօթք ­լա­տի­նա­ցոց­ առ ­Տի­րա­մայր­ Աս­տո­ւա­ծա­ծինն. — ­Նախ­ ա­սեմք ­մի ­Հայր ­մեր յեր­կինս­ եւ ­տաս­ն­ Ող­ջոյն ­Մա­րի­ամ...

3. 35բ Յայտ­նու­թիւն սր­բու­հե­ացն­ Ե­ղի­սա­բե­թի­ եւ Պ­րի­ճի­տաի՝ ­վաս­ն ­չար­չա­րա­նացն Ք­րիս­տո­սի — Սրբու­հին­ Ե­ղի­սա­բեթ­ եւ սր­բու­հին Պ­րի­ճի­տե­այ... ­վաց­սուն­ եւ ­վեց­ ան­գամ /// (շար. ­թա­փո­ւած)։

4. 58բ—9ա. 6­1աբ, 3­4աբ Յա­ղագս ­խոս­տո­վա­նու­թե­ան­ — Ա­բե­ղայ­ ոմն ­մե­ռաւ,­ եւ­ յա­ռա­ջին ­հա­ւա­խօ­սէ ­մին­չեւ յերկ­րորդ ­ժամ­ ա­ւուր­ ի ­դա­գա­ղի­ ան­կե­ալ դնիւր...

Բ. [­Քա­րոզք Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ]

1. [­Քա­րոզք­ յա­ռա­ջին ­հա­տո­րոյ]

­Տե՛ս, Ձ­մե­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1740.­ Ա—ԼԵ/­չիք։ ԼԶ/47ա—52բ։ ­ԼԷ—Կէ/­չիք։ ­ԿԸ/3­6ա—9բ։ ԿԹ/39բ—4­5ա։ Հ/45ա—6բ։ ­ՀԱ—ՁԴ/­չիք։ ­ՁԵ/52բ—8ա։ ՁԶ—ՂԵ/­չիք։ ՂԶ/62ա—7­3ա։ ­ՂԷ/7­3ա—8­5ա։ ­ՂԸ—Ճ­ԿԱ/­չիք։

2. [­Քա­րոզք յերկ­րորդ ­հա­տո­րոյ]

­Տե՛ս­ Ա­մա­ռան­ ­հա­տոր, տպ. 1741.­ Ա—ՀԷ/­չիք։ ՀԸ/59բ—6­1ա։ ՀԹ—Ճ­ՁԸ/­չիք։

Գ.[Յա­ւե­լագ­րու­թիւնք՝­ԺԸ դ.]

1.­ ա. ­2աբ [­Տօ­մա­րա­կան­ ա­ղիւ­սակ] — Ամք Տեառն­ եւ ­թո­ւա­կան­ն ­Հայոց՝ 1752. Ռ­ՄԱ, ­Գիր ­տա­րոյն՝ ԹԸ,­ Եօթ­ներ­րե­ակ՝ ԳԴ, ­Վե­րա­դիր՝­ ԻԴ, ­Ձայ­նա­գիւտ՝­ ԱԸ... (շար. ­մին­չեւ 1797)։

բ. ­4ա [0րհ­նու­թիւնք­ ինն ­դա­սուց հ­րեշ­տա­կաց] — Ա­ռա­ջին ­դասք հ­րեշ­տա­կաց­ է­ այս. Յա­թոռ ­քոյ­ Աս­տո­ւած­ յա­ւի­տե­ան­ս...

գ. 8­5աբ [Սր­բա­տե­ղիք­ ի ­դաշ­տն յԱյ­րա­րա­տեան] — Եւ­ ի ­դաշ­տն յԱյ­րա­րա­տե­ան­ է ­Սուրբ­ Էջ­մի­ա­ծինն...

2. 88բ—102բ ­Վաս­ն­ ող­ջոյ­նի [Հա­ւա­քե­ալ ­լոկ­ ա­նուն ­Պետ­րոս­ ա­բե­ղայէ, 9­6ա]­

ա. 88բ—9­6ա Յա­ղագս­ ող­ջու­նի։ ­Քան­զի հ­րա­մայէ Փր­կիչ­ն­ ի ­կեն­սա­տու սր­բոյ­ Ա­ւե­տա­րա­նին,­ որ­ ա­սէ­ առ­ ա­ռա­քե­ալս­ն.­ Որ ­տուն մ­տա­նէք, ­նախ­ ա­սաս­ջիք­ ող­ջոյն — Եւ­ արդ, ­գի­տե­լի­ է, ­զի­ ող­ջու­նատ­րու­թիւնս­ այս ­բազ­մաւ ­կեր­պիւ­ ա­ռե­ալ ­լի­նի­ ի ­Սուրբ Գրոց...

բ. 96բ—10­1ա Յա­ղագս­ ող­ջոյ­նի — ­Նախ­ եւ­ ա­ռաջ­ եկն­ որ­ Էնն­ Աս­տո­ւած­ առ­ ընտ­րե­ալն ­Նոյ­ եւ­ ող­ջոյն­ ետ նո­րա...

գ. 101բ—2բ ­Վաս­ն­ ող­ջու­նի — ­Նախ­ եւ­ յա­ռաջ­ որ­պէս­ որ­ Էնն­ Աս­տո­ւած­ ե­ղած Բ հ­րեշ­տա­կօք­ առ ­հայրն հա­ւա­տոյ­ Աբ­րա­համ­ եւ ­Սար­րայ,­ ետ­ ող­ջոյն... շ­նորհքն­ ընդ­ ե­ղի­ցի։

§ 2 գ­րո­ւած 1743­—ի­ն ­Ղա­զար­ ա­բե­ղայի ­ձեռ­քով։

3. 10­7ա [Հ­մա­յա­գիր] — Ա­լի—պա­լի, ­խա­լի—կա­լի, ­սա­լի—թա­լի, ­ջա­լի—վա­լի, ­ղա­լի—բալ­լի, ­քի—բա­լի.­ ա­մէն։

ՅԻ­ՇԱ­ՏԱ­ԿԱ­ՐԱՆ ՅԵ­ՏԱ­ԳԱՅԻ

1. 24բ (1743­—ից­ ա­ռաջ, ­նօտր­գիր)­ Ես՝ ­տէր ­Մա­ղա­քե­այս­ այս ­քա­րո­զայ ­տետ­րըս ­բաշ­խե­ցայ­ իմ ­հո­գի­ա­ցե­ալ­ եղ­բօր ­տէր ­Ղա­զա­րին ինձ յի­շա­տակ ///

2. 10­1ա (Նօտր­գիր,­ յա­ւե­լագ­րո­ղի) Գ­րե­ցաւ ՌՃՂԲ (1743) թ­վին,­ յու­լիս­ ամ­սոյ ք­սան­ օրն, ­ձե­ռամբ ­Ղա­զար­ ա­բե­ղայէ։

10­6ա ­Վայե­լումն ­Ղա­զար ­վար­դա­պե­տին (նոյ­նը՝ 106բ)։

106բ ­Վայե­լումն [­Ղա]­զա[ր] ­վար­դա­պե­տին Ռ[ՃՂ]Գ (1744)­—ի­ն։

3.(1752 թ., ­նօտր­գիր)­ Ե­լա­նելն ­մեր­ Է­ակ­լէն սեպ­տեմ­բե­րի­ Ի­Է, մ­տա­նելն՝ ­հոգ­տեմ­բե­րի Գ—ն (թո­ւա­կա­նը՝ ­տո­մա­րա­կան­ ա­ղիւ­սա­կի ս­կզ­բում՝ ­2ա)։

ԿՆ­ՔԱԴ­ՐՈՇՄ՝ 24բ ­(ա­նըն­թեռ­նե­լի, ­հա­ւա­նա­բար՝ Մա­ղա­քի­ա ­վար­դա­պե­տի)։ ­5ա ­Ղա­զար ­վար­դա­պետ։ 62բ, 102բ, 106բ Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­Ղա­զար ­վար­դա­պետ. ՌՃ­ՁԵ (1736)։ 62բ Ք­րիս­տո­սի ­ծա­ռայ ­Սո­ղո­մոն վար­դա­պետ. 1231 (1782)։

ՆԿԱՐՉԱ­ՓՈՐՁ՝ 4բ (զար­դագ­րեր)։

 

609

Ժ­ Ո Ղ­ Ո Վ­ Ա Ծ­ Ո Յ

 

ՌՃՁԶ — 1737

Գ­ՐԻՉ՝ ­Գաս­պար, ա­նա­նունք։

­ԹԵՐԹ՝ 248. չ­գ­րո­ւած՝ ­1ա, 248բ։ Պ­ՐԱԿ՝ 1×9­+Ա­—Ի­Ա×12 (Ժ 16, ԺԳ, ­ԺԸ,­ Ի­Ա 8, ԺԴ, ԺԹ 2, ­ԺԷ 6)+2 (12 + 9)։ ­ՆԻՒԹ՝ ­թուղթ (շա­գա­նա­կա­գոյն՝ 118—45, 180—91, 198—205),­ ե­ռա­մա­հիկ­ եւ փղան­շան­ (247), ­լու­սադ­րոշմ­նե­րով։ ­ՄԵ­ԾՈՒ­ԹԻՒՆ՝ 16,2×11, 15×10)։ Գ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ՝ ­մի­ա­սիւն, ե­րկ­սիւն՝ 20­2ա—3բ։ ­ԳԻՐ՝ ­նօտր­գիր (տար­բեր­ եւ­ ան­կա­նոն,­ եր­բեմն՝ շ­ղագ­րա­խառն)։ ­ՏՈՂ՝ 16—26 ­(խառն)։ ­ԿԱԶՄ՝ դ­րոշ­մա­զարդ ­շա­գա­նա­կա­գոյն ­կա­շի դռ­նա­կով, ­մի­ջու­կը՝ ­տախ­տակ,­ աս­տա­ռը՝ ­թուղթ, դռ­նա­կի­ աս­տա­ռը՝ կա­պոյտ կ­տաւ, ­լու­սան­ցա­կո­ղե­րը ­կար­միր։

­ՎԻ­ՃԱԿ՝ ­բա­ւա­րար. տեղ-տեղ ­խո­նա­ւու­թե­ան­ ­հետ­քեր, ­ձէ­թի բ­ծեր, ­փոք­րիկ ­պատ­ռո­ւածք­ներ,­ Ի­Ա պ­րա­կը ­տե­ղա­փո­խո­ւած­ եւ դրո­ւած­ է ­ԺԷ­ եւ ­ԺԸ պ­րակ­նե­րի ­մի­ջեւ։ ­Կազ­մի ­կա­պիչ­ներն­ ըն­կած։

ԾՆԹ. ­Ձե­ռագ­րիս գր­չու­թիւ­նը ­խիս­տ ­խառն­ է­ եւ դ­ժո­ւար­ է­ ա­սել՝ գր­չա­փո­խու­թիւն­ է ­տե­ղի­ ու­նե­ցել, ­թէ՞ ­տար­բեր­ ան­ձան­ց ­ձեռ­քով­ է գ­րո­ւել։

­ԲՈ­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒ­ԹԻՒՆ

1. 1բ—4ա ­Վաս­ն ­բեռ­նա­ւո­րաց.­ Ե­կայք­ առ­ իս­ աշ­խա­տե­ալք­ եւ ­բեռ­նա­ւորք — ­Վեց­ են ­բե­ռինք ­վաս­տա­կոց...

2. 4բ—5ա ­[Ա­ղօթք] — Է­ու­թե­ամբ­ եւ ­ներ­գոր­ծու­թեամբ­ յա­ւի­տե­նա­կան­ Աս­տո­ւած...

3. 5բ—9բ [«Կ­տակ ­մե­ծի­ Ա­ւագ­ ուր­բա­թու ­չար­չա­րա­նաց... Յա­կոբ ­պատ­րի­ար­գէ ­շա­րադ­րե­ալ», ­ձեռ. 8414, ­1ա] — Ով­ ա­մե­նաչք­նաղ­ եւ ­գե­ղե­ցիկ ­հարսդ­ երկ­նա­ւոր ­փե­սային... ­զոր ­բա­րու­թիւն ­կո­չէ, ­զի ­տե­սակն /// (շար. թերի)։

4. 1­0ա—5­5ա ­Հա­մա­ռօտ ­հա­ւա­քումն­ ի ­տե­սու­թիւն ­լուծ­ման­ց­ Եր­գոց­ Եր­գոյն,­ աշ­խա­տա­սի­րե­ալ Գ­րի­գո­րի հս­կո­ղի, ­նո­րին­ եր­ջա­նիկ հ­ռե­տո­րի­ եւ ­քաջ ­փի­լի­սո­փայի ­Հայոց,­ ա­շա­կեր­տի­ Ե­ռայ­մե­ծին Յո­վան­նու­ Ո­րոտ­նե­ցոյ,­ ի ­լու­սա­ւոր ­բա­նից ­վար­դա­պե­տին ­Վար­դա­նայ... — ­Հարց. ­Վաս­ն­ է՞ր­ աս­տ յե­տոյ­ է ­կար­գե­ալ։ Պա­տաս­խա­նի. ­Սո­ղո­մո­նի ­կարգն­ է­ ընդ­ ­Ժո­ղո­վո­ղին...

5. 55բ—105բ Գ­րի­գո­րի­ ա­շա­կեր­տի­ Ե­ռա­մե­ծին Յո­վա­նու­ Ո­րոտ­նե­ցոյ­ եւ ­քաջ ­դի­տա­պե­տի ­հա­մա­ռօտ հա­ւա­քումն յԱ­ռա­կաց գ­րոցն ­Սո­ղո­մո­նի­ ի ­լու­սա­ւոր բա­նից ­Մե­ծին ­Ներ­սի­սի... — ­Զի՞նչ­ է,­ որ­ ա­սէ ­Սո­ղո­մոն­ եւ­ այլ ­մար­գա­րէք­ եւ ­Տէրն յԱ­ւե­տա­րա­նին­ ա­ռա­կաւ ­խօ­սէր։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­Վաս­ն­ ե­րից։ ­Նախ ­զի­ ա­ռակն ­պի­տա­նի­ է ­բա­նին...­ ար­ժա­նես­ցին շ­նոր­հաց­ եւ ­փա­ռաց­ ո­ղոր­մու­թե­ան­ն Ք­րիս­տո­սի...­ եւ ­լու­սա­ւոր ­վար­դա­պե­տին ­Վար­դա­նայ­ եւ խնդ­րո­ղացն...­ ա­մէն։

6. 10­6ա—2­8ա [«Տի­րա­տուր ­վար­դա­պե­տի ­Տե­սու­թիւն­ ի ­բան­ ­սուրբ­ Ա­ւե­տա­րա­նին,­ որ­ ա­սէ» ­ձեռ. 2178, 17­1ա]­ Եւ ­մինչ­դեռ ­նա ­խօ­սէր,­ ա­հա­ ամպ ­մի ­լու­սա­ւոր ­հո­վա­նի ­լի­նէր... — Ե­կե­ղե­ցի ­սուրբ ­պատ­կեր­ է­ աս­տուա­ծային ­փա­ռացն...

7. 12­8ա—9ա ­Տէր­ է (= ­Վաս­ն ­չափ կշ­ռոց) — Ա սա­տերն ­սա­կաւ­ ինչ ­պա­կաս­ է­ ի Դ դ­րա­մէ...

8. 12­9ա—33բ [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

ա. 12­9ա [­Վաս­ն ­ժա­մա­նա­կաց] — Ըն­դիք­տոնն ԺԵ­ ամ­ է... բ. 12­9ա [­Թէ­ երբ ­սահ­մա­նե­ցին զ­Խա­չե­ցարն] — Ի ք­սան­ Դ­ ա­մին ­Խոս­րո­վու... գ. 12­9ա [­Վաս­ն ­գիւ­տի­ ար­ձա­նին] — ­Տէր ­Ներ­սէս յԱր­ձան­ յոյն գ­րով­ ի Մա­մես­տե­այ գ­տե­ալ... դ. 12­9ա [­Թէ­ ո՞վ­ է­ ա­րա­րե­ալ Մե­սե­դիքն] — Գռ­զիկ­ ոմն­ ա­նուն ­մի­այ­նա­կե­աց...­ ե. 129աբ [­Վաս­ն ­մո­լո­րա­կաց] — ­Քան­զի,­ որ ­Զօ­հալն ­կո­չի­ ըս­տ ­Քաղ­դէ­ա­կան­ն ­ձայ­նի­ եւ­ ի ­մերս՝­ Ե­րե­ւակ... զ. 129բ—3­0ա [­Վաս­ն ­խառն­ման­ ­լե­զո­ւաց] — Արդ,­ իս­կ­ ի փ­լա­նել­ աշ­տա­րա­կին ­խառ­նե­ցան­ ­լե­զուքն...­ է. 130ա—3բ [­Հարց­մունք­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք] – ­Զի՞նչ­ էր գ­լուխ վի­շա­պին, ­զոր Ք­րիս­տոս ­ջախ­ջա­խե­աց­ ի Յոր­դա­նան­։ Դ­ ինչ­ է. ­նախ՝ հ­պար­տու­թիւն...

9. 13­4ա—4­1ա ­Նո­րին [Գ­րի­գո­րի ­Տա­թե­ւաց­ւոյ] Քա­րոզ ­վաս­ն ­բա­նա­կան­ս­ ե­կե­ղեց­ւոյ,­ որք­ են ­ժո­ղո­վուրդք Ք­րիս­տո­սի,­ ի ­բան­... ­Սե­աւ­ եմ... ­(Ա­մա­ռան­՝ ՃԴ) — ­Նախ, ­գի­տե­լի­ է, ­զի ­սուրբ­ ե­կե­ղե­ցի,­ որք­ են ­ժո­ղո­վուրդս ք­րիս­տո­նէ­ից...

10. 14­1ա—5բ [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

ա. 14­1ա Զ­խա­չիւն ­պա­տե­րազ­մե­ալ, դ­ժոխս­ ա­ւե­րե­ալ։ ­Վաս­ն ­ձի­ոյն­ եւ ­խա­չին — ­Ձին ­գոր­ծի­ է ­պա­տե­րազ­մի... բ. 141բ­ Ի ­տա­ճարս­ եւ յեր­կինս­ ա­սելն Զ­ իմն մ­տօք ­տե­սա­նի — ­Նախ՝ ­զան­բո­վան­դա­կե­լին ­ցու­ցա­նէ... գ. 14­2ա—3բ Յոր­ժամ ­շար­ժես­ցին ­պա­հա­պան­ք ­տան­ն — ­Տուն ­կո­չի ­մար­մինս ­մեր... դ. 143բ ­Տուր ­նո­ցա, ­Տէր,­ ար­գան­տ­ ա­նոր­դի... — ­Նախ՝­ այս­ է­ ի ­մէջ­ Իս­րայէ­լի ­նա­խա­տինքն...­ ե. 14­4ա—5ա ­Վաս­ն ս­կզ­բ­նա­կան­ ­մե­ղացն­ Ա­դա­մայ — ­Մեղք­ ա­մե­նայն ­մար­դոյ­ ի ­նախ­նի ծ­նո­ղացն­ է...

զ. 145բ Գ­ է ­կերպ ­ճա­նա­պար­հին­ Աս­տու­ծոյ... — ­Նախ­քան­ ս­տեղ­ծա­նելն...

11.­ ա. 14­6ա [­Զի՞նչ­ է ­սահ­ման­] — Եւ­ է ­սահ­ման­ բան­ ­կար­ճա­ռօտ...

բ. 14­6ա­ Ա­նուն ­քա­նի­ յատ­կու­թե­ամբ ­զա­նա­զա­նի — Ժ. ­Նախ՝ ­զի՞նչ­ է­ ա­նուն... գ. 146բ—7բ ­Հարց. ­Զի՞նչ­ է ­մինչ­ն­ եւ ­մին­չեւ,­ եւ ­մինչ ­չեւն — Առ­հա­սա­րակ ­կոպր (՞)­ եւ ­պայ­ման­ են­ ի­րաց­ եւ ­ժա­մա­նա­կաց...

12. 147բ—8ա ­Վաս­ն ս­կզ­բ­նա­կան­ ­մե­ղաց — Գ­ է. նախ՝­ ամ­բար­տա­ւա­նու­թիւն­ եւ­ ան­հ­նա­զան­դու­թիւնն...

13. 14­8ա ­Հարց, ­Քա­նի ­շա­ւիղք­ են ­սաղ­մո­սին։ ­Պա­տաս­խա­նի. ­ԺԸ՝ ­մար­գա­րէ­ու­թիւն,­ ե­րա­նու­թինն,­ ա­ղա­չան­ք...

14. 148բ [Ն­շա­նա­գիրք­ ի­մաս­տ­նոց] — Որ­դի... մար­մին։

15. 148բ [Յա­ղագս ­չո­րից ­տա­րե­րաց] — ­Հողն՝ մի­ա­նիս­տ, ­ջուրն՝ ք­սա­նա­նիս­տ...

16. 148բ—57բ Յա­ղագս բ­նու­թե­ան­ն — Ար­տա­քին­ ի­մաս­տա­սէրքն­ այս­պէս­ ա­սա­ցին. Բնու­թինն ­տե­սակն­ է,­ որ­ ե­րե­ւի...­

Ի Ժղ­լա­նաց ­Վար­դա­նայ։ Հմմտ. ­ձեռ. 341, 118ա—2­2ա։

17. 15­8ա—62բ [­Նա­խեր­գան­ք ­քա­րո­զից] — Ար­փիա­կան­ ­լուս,­ ան­շի­ջա­նե­լի ­ճա­ռա­գայթ...

18. 16­3ա—6ա [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

– 16­3ա ա. ­Զի՞նչ­ է ­զյան­ցո­ւածս­ իւ­րով ­կա­րէ­ առ­նել­ ի ­միտ — Դ մ­տօք. ­նախ՝­ յան­ցան­ք­ ա­կա­մայն... բ. 163բ [Յա­ղագս ջ­րոյ] — Ա­սի­ ո­ման­ց­ Ի ­չափ ­պարզ ­լի­նել ­ջուր քան­ ­զեր­կիր... գ. 16­4ա—5բ [­Վաս­ն ­դա­տա­ւո­րաց ­հոգ­ւոյ­ եւ ­մարմ­նոյ] — ­Գի­տե­լի­ է, ­զի կր­կին­ են­ իշ­խան­ք­ եւ դա­տօղք­ երկ­րի,­ այ­սինքն՝ ­հո­գոյ­ եւ ­մարմ­նոյ... դ. 16­6ա Յա­ղագս­ Ե ­ներք­նոց,­ որ­ է ­նախ՝ ­հա­սա­րակ զ­գա­յու­թիւն... ­հին­գե­րորդ՝ ­միտք — Եւ­ է ­հա­սա­րակ զ­գա­յու­թիւն­ ի­ յա­ռա­ջին ­փո­րո­ւած գլ­խոյն...

19. 166բ—9­4ա [­Վահ­րա­մայ] ­Լուծ­մունք ­Պոր­փիւ­րի ­մեկն­չին ­հան­դերձ­ Աս­տու­ծով ­Ճառ­ ա­ռա­ջին — [Բան­].­ Եւ ոյր ­հար­կա[ւ­]որ ­[ի]։ [­Լուծ­մունք]. ­Գոլ­ ա­սէ կա­րե­ւոր...­ եւ­ ա­ռան­ց ­սո­ցայ­ ոչ ­բաղ­կա­նայ ­մարդ (հմմտ. ­ձեռ. 59, 258բ—7­5ա)։

20. 19­5աբ ­Պատ­ճառ Ս­տո­րո­գու­թե­ան­ց — Ա­ղէք­սան­դ­րոս ­զօ­րեղն ­քա­ջու­թե­ամբ­ եւ­ ի­մաս­տու­թե­ամբ միա­պե­տե­աց ­զա­մե­նայն­ աշ­խարհս...

21. 194բ—7բ [­Քա­ղո­ւածք ­զա­նա­զան­ք]­

– 194բ—5ա ա. ­Մար­մինն ­հաս­տա­տե­ցեր­ ինձ — Նախ, ­զի ­հաս­տատ,­ այ­սինքն՝­ ա­մուր,­ ան­փո­փոխ... բ. 195ա ­Զար­թիք ­փառ[ք]­ իմ... — ­Փառս զ­հո­գի ­մար­գա­րէու­թե­ան­ն­ ա­սէ... գ. 195բ—6ա [Յա­ղագս ­մա­կա­նուան­] — Իս­կ ­մա­կա­նուն­ է,­ եւ­ եր­կա­նուն ­կո­չի... դ. 196ա ­Զի՞նչ­ է ­սահ­ման­ յու­սոյ — Յոյս­ է ս­տոյգ­ ակն­կա­լու­թիւն ­հան­դեր­ձե­ալ­ ե­րա­նու­թե­ան­...­ ե. 196բ ­Զի՞նչ­ է [սէր] — ­Սէր­ է­ ու­ղիղ ­կամք... զ. 196բ—7ա ­Հար­ցա­նեմ­ եւս.­ Ո՞ւր­ եւ­ եր՞բ. ­տե­ղիք­ եւ ­ժա­մա­նակ ­գոյ­ աշ­խար­հիս, ­թէ­ ոչ... — Կար­ծեմ ­թէ­եւ ­քեզ ­ծան­ր ­թո­ւի...­ է. 197աբ­ Որ­պէս սկիզբն ­Սաղ­մոս­ն.­ Ե­րա­նե­ալ­ է­ այր — Որ­պէս ­ծառ,­ որ տն­կէ­ ի գ­նացս ջ­րոց...

22. 19­8ա—201բ [­Բա­րո­ւա­խօս]­

ա. 198բ ­Բա­րւա­խօս­ն­ ա­սէ ­վաս­ն յո­վա­զու, ­թէ. Ա­մե­նայն­ ա­նաս[ն­]ոց ­սի­րե­լի­ է... բ. 19­8աբ ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ, ­թէ. ­Կայ ­գա­զան­ ինչ­ ի ­ծով,­ ո­րոյ­ ա­նուն ­կողբ­ ա­սեն... գ. 198բ ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ ­վաս­ն ­կա­քաւն, ­թէ ­զայ­լոց ­ձուն ­գո­ղա­նայ... դ. 19­9ա ­Կա­ եւ ­քա­րինս­ ինչ­ ի ­լե­րինս,­ որ ­կո­չի հ­րա­քար...­ ե. 19­9աբ ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ.­ Է ­կեն­դա­նի­ ինչ­ ի ­ծովն,­ որ ­կո­չիւ ­գա­ղակ­րոս... զ. 199բ—200բ ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ ­վաս­ն ­միյեղ­ջե­րո­ւին...­ է. 200բ—1ա ­Բար­ւա­խօս­ն­ ա­սէ, ­թէ. Գ ­բարք­ են մրջը­մանն...­ ը. 20­1ա­ Է ­հաւ,­ որ ­կո­չի ժ­րա­հաւ...

23. 20­2ա—4ա [­Մաս­ն ­Մաշ­տո­ցի]­

ա. 20­2ա ­Կա­նոն ­խունկ­ աւրհ­նե­լոյ — Ա­մե­նա­կալ Տէր,­ որ­ ըն­կա­լար զ­խունկս­ն...

բ. 20­2աբ­ Աւրհ­նու­թիւն ­վե­րար­կու զ­գես­տից, ­վե­ղա­րից­ եւ ­փի­լի­ո­նի — Ա­ղա­չեմք զ­քեզ, ­Տէր Յի­սուս Քրիս­տոս...

գ. 202բ—3ա ­Կա­նոն ­հան­դեր­ձե­ղէն­ օրհ­նե­լոյ — Տա­նին յե­կե­ղե­ցին...

դ. 20­3ա—4ա ­Կա­նոն ­նո­րա­կերտ գ­րոց — ­Տա­նին­ ի յե­կե­ղե­ցին...

24. 20­4ա—5բ ­Վաս­ն ­պա­տե­րազ­մին­ ա­սէ­ Ը ս­տա­կա­հու­թիւն(=յատ­կու­թիւն) ­ձի­ոյ — ­Նախ՝ ­զի­ ե­լա­նէ­ ի դաշ­տ...

25.­ ա. 20­6ա­ Այս­ է ­կի­սակ Տր­մօյի (Տօ­մա­րի) — Նոյեմ­բե­րի­ ա­միս՝ Լ­ եւ ­կի­սակ՝ ­կէս... բ. 20­6ա ­Կեն­դա­նա­կեր­պի­ եօթ­նե­րե­ակ­ այս­պէս­ ա­րա — ­Կալ ­մար­տի­ ԻԱ...

26. 206բ [­Հարց­մունք դշ­խոյին­ եւ ­պա­տաս­խա­նիք ­Սո­ղո­մո­նի] — Ա­սէ դշ­խոյն ­Նը­սա­ առ­ ի­մաս­տունն Սո­ղո­մոնն...

27. 20­7ա—8բ ­[Ի ­բա­նից­ ի­մաս­տ­նոց] — Եր­կիւղն­ Աս­տո­ւա­ծոյ ­մեր­ժէ ­զա­մե­նայն ­չա­րա­խօ­սու­թիւն...

28. 20­9ա [­Մեկ­նու­թիւն ­բա­ռից] — Ան­դե­այ, որ­ է նախ­դիր,­ այ­սինքն՝ ­հոյլք ­պա­խե­րաց... (3 ­բ&#