Լույս Է տեսել «Մատենագիրք Հայոց» Մատենաշարի Ի հատորը Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Լույս է տեսել Էմմա Կորխմազյանի «Բարձր Հայքի մանրանկարչությունը ԺԱ.-ԺԴ. դդ.» գիրքը Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն ՆՈՐ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ. «ԴԱՐԻ ԿՈՂՈՊՈՒՏԸ. ՀԱՅԵՐԻ ՈՒՆԵԶՐԿՈՒՄԸ ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ 1914-1923 ԹԹ.» Լույս է տեսել Ձեռագրերի Մայր ցուցակի 8-րդ հատորը Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն. «Արցախի մանրանկարչական արվեստը» Նոր հրատարակություն. «Պարականոն բնագրեր ու ավանդություններ». Մայքլ Սթոուն Նոր հրատարակություն. «Հին հունական առասպելների արձագանքները հայ միջնադարյան մատենագրության մեջ» Մատենադարանը լույս է ընծայել «Մատենագիրք Հայոց» մատենաշարի ԺԹ հատորը Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Լույս է տեսել «Ցուցակ Մատենադարանի եբրայերէն ձեռագրաց» հայերեն-անգլերեն երկլեզու ձեռագրացուցակը Նոր հրատարակություն Լույս է տեսել Ստեփանոս Երեց Հազարջրիբեցու «Հանգիտագիրք» մատյանի բնագիրը «ԲԱՆԲԵՐ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻ» N24 Լույս է տեսել Կարեն Մաթևոսյանի «Նորավանքի վիմագրերը և հիշատակարանները» գիրքը Լույս է տեսել Աննա Օհանջանյանի «Տօնապատճառ ժողովածու. Մաս Ա.» աշխատությունը Լույս է տեսել Անահիտ Աստոյանի «Բուրսայի նահանգի հայության տնտեսական վիճակը և նյութական կորուստները Հայոց ցեղասպանության տարիներին» ուսումնասիրությունը: Լույս է տեսել Լևոն Խաչիկյանի «Աշխատությունների» երկրորդ հատորը Լույս է տեսել Արփինե Սիմոնյանի «Ոսկանեան Աստուածաշնչի պատկերները» աշխատությունը Նոր հրատարակություն Լույս Է տեսել «Մատենագիրք Հայոց» մատենաշարի Ժէ հատորը Լույս Է տեսել Քրիստինե Կոստիկյանի «Ցուցակ Մատենադարանի պարսկերեն ձեռագրերի» աշխատությունը Բանբեր Մատենադարանի N22 Լույս է տեսել Գրիգոր Նարեկացու տաղերի, գանձերի ու ներբողների անգլերեն թարգմանությունը Նոր հրատարակություն Լույս է տեսել Ավետ Ավետիսյանի «Մեսրոպ Խիզանցու «Սուրբ Ծաղիկ» Ավետարանը» ալբոմ-ուսումնասիրությունը Վերահրատարակվել է Սեն Արևշատյանի ուսումնասիրությունը Լույս է տեսել Մատենադարանի աշխատակիցների ևս 3 աշխատություն Հրատարակվել է «Հայոց Ցեղասպանության թեման թատրոնում (1895-2015)» գիրքը Լույս է տեսել «Միքայել անվամբ ԺԷ. դարի երկու գրիչ» գիրքը Լույս է տեսել «Գրիգոր Նարեկացին հայ ձեռագրական արվեստում» գիրքը Լույս է տեսել Հրաչյա Թամրազյանի «Գրիգոր Նարեկացին եվ Նարեկյան դպրոցը» ուսումնասիրության երկրորդ հատորը Լույս է տեսել Հրաչյա Թամրազյանի «Գրիգոր Նարեկացին եւ Նարեկյան դպրոցը» ուսումնասիրության երրորդ հատորը Լույս է տեսել Արսեն Հարությունյանի «Խոր Վիրապ. Պատմությունը, ձեռագրական և վիմագրական ժառանգությունը» աշխատությունը

Թվային ռեսուրսներ





Տեսանյութ

ԼՈՒՅՍ Է ՏԵՍԵԼ ԿԱՐԵՆ ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ «ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ ՎԻՄԱԳՐԵՐԸ ԵՎ ՀԻՇԱՏԱԿԱՐԱՆՆԵՐԸ» ԳԻՐՔԸ

Կարեն Մաթևոսյան, «Նորավանքի վիմագրերը և հիշատակարանները», «Մուղնի» հրատարակչություն, Երևան, 2017 թ., 244 էջ, խմբագիր՝ պ.գ.թ. Արսեն Հարությունյան

  Լույս է տեսել  Մատենադարանի արվեստի պատմության բաժնի վարիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր Կարեն Մաթևոսյանի «Նորավանքի վիմագրերը և հիշատակարանները» գիրքը։
  Հայաստանի Վայոց ձոր գավառում գտնվող Նորավանքը, որը 13-րդ դարի վերջերից Սյունիքի մետրոպոլիտների նստավայրն ու Օրբելյան զորեղ իշխանական տան դամբարանավայրն էր, նշանավոր է իր պատմությամբ և հարուստ մշակութային ժառանգությամբ՝ որպես ճարտարապետության և արվեստի խոշոր կենտրոն։
  Նորավանքի 136 վիմագրեր տեղ են գտել Սեդրակ Բարխուդարյանի կազմած «Դիվան հայ վիմագրության» 3-րդ հատորում (1967 թ.)։ Հետագա տարիներին Նորավանքի վիմագրերը լրացրել են Սուրեն Սաղումյանը, Մայքլ Սթոունը և Կարեն Մաթևոսյանը։ Այս գրքում ընդգրկված է 236 վիմագիր։
  Հրատարակվում են նաև Նորավանքում գրված բոլոր ձեռագրերի հիշատակարանները, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացվում է պատմական և աղբյուրագիտական համառոտ ուսումնասիրությամբ։ Նորավանքի վիմագրերը և հիշատակարանները իրենց պարունակած տեղեկություններով լրացնում են միմյանց և հետաքրքրություն են ներկայացնում ինչպես պատմական, մշակութային, այնպես էլ լեզվաբանական առումով։
Գրքի հետազոտական բաժնում ներկայացված են Նորավանքի պատմության այն հարցերը, որոնք մինչև այժմ թերի են ուսումնասիրված։ Այստեղ պարզաբանված է, թե որտեղից է առաջացել վանքի հնագույն Ս. Կարապետ և Ս. Ստեփանոս եկեղեցիների շփոթը, որը կարելի է տեսնել բազմաթիվ հրատարակություններում։ Քննվում է այն հարցը, թե ինչու է Սմբատ Օրբելյան իշխանը որոշ վիմագրերում կոչվում «Սմբատ արքա»։ Իրականում դա «արքաուն» անվանումն է, որով մոնղոլական Մանգու խանը կոչել է Սմբատին, երբ նա գնացել էր Կարակորում 1251 և 1256 թվականներին (մոնղոլները «արքաուն» էին կոչում քրիստոնյաներին)։
  Անդրադարձ է կատարվում Նորավանքի ճարտարապետներ Սիրանեսի և Մոմիկի կառույցներին, և ճշտվում են մի քանի հարցեր։ Մասնավորապես, պարզ է դառնում, որ Սիրանեսը Ս. Գրիգոր եկեղեցուց բացի (1275), ավելի վաղ կառուցել է նաև վանքի գավիթը։ Հաստատվում է, որ Նորավանքի Ս. Աստվածածին եկեղեցու շինարարությունը սկսվել էր արդեն 1318 թ.՝ Մոմիկի կենդանության ժամանակ, իսկ ավարտվել է նրա մահից (1333) հետո՝ 1339 թ.։ Նորավանքի գավթի հայտնի պատկերաքանդակների վիմագրերի վերլուծությամբ լրացուցիչ փաստեր են ի հայտ գալիս, որոնք վկայում են, որ դրանց հեղինակը Մոմիկն է։
  Հետազոտվում է Նորավանքի Ս. Աստվածածին եկեղեցու արևելյան ճակատի՝ որսը ճանկած արծվի քանդակը, որը մինչև այժմ համարվում էր Օրբելյանների զինանշան։ Սակայն ճիշտ այդպիսի քանդակներ կան նաև մի շարք այլ իշխանական տոհմերի կառուցած եկեղեցիներում։ Պարզվում է, որ նման քանդակներ կան նաև ուշ շրջանի (16-18-րդ դդ.) գերեզմանների տապանաքարերի վրա։ Ավետարանական մի հատվածի և դրա միջնադարյան մեկնության, ինչպես նաև պահպանված քանդակների հետազոտության միջոցով այն եզրակացությունն է արվում, որ այդ պատկերները (նաև Նորավանքինը) հերալդիկ նշանակություն չունեն, այլ փրկագործական խորհրդանիշ են, որտեղ արծիվը խորհրդանշում է հրեշտակին, իսկ որսը՝ Քրիստոսի երկրորդ գալստյան ժամանակ փրկություն ակնկալող հանգուցյալին։
  Գիրքը լույս է տեսել Աննա Ջիրջիրյանի (ԱՄՆ) մեկենասությամբ։

ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ
Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի
գիտահետազոտական ինստիտուտ



'