Լույս Է տեսել «Մատենագիրք Հայոց» մատենաշարի Ժէ հատորը Լույս է տեսել «Գրիգոր Նարեկացին հայ ձեռագրական արվեստում» գիրքը Լույս է տեսել Ձեռագրերի Մայր ցուցակի 8-րդ հատորը Նոր հրատարակություն Մատենադարանը լույս է ընծայել «Մատենագիրք Հայոց» մատենաշարի ԺԹ հատորը Նոր հրատարակություն. «Հին հունական առասպելների արձագանքները հայ միջնադարյան մատենագրության մեջ» Նոր հրատարակություն. «Պարականոն բնագրեր ու ավանդություններ». Մայքլ Սթոուն Նոր հրատարակություն. «Արցախի մանրանկարչական արվեստը» Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Լույս Է տեսել «Մատենագիրք Հայոց» Մատենաշարի Ի հատորը Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն ՆՈՐ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ. «ԴԱՐԻ ԿՈՂՈՊՈՒՏԸ. ՀԱՅԵՐԻ ՈՒՆԵԶՐԿՈՒՄԸ ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ 1914-1923 ԹԹ.» Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Լույս է տեսել Մատենադարանի աշխատակիցների ևս 3 աշխատություն Լույս է տեսել Արփինե Սիմոնյանի «Ոսկանեան Աստուածաշնչի պատկերները» աշխատությունը Լույս է տեսել Էմմա Կորխմազյանի «Բարձր Հայքի մանրանկարչությունը ԺԱ.-ԺԴ. դդ.» գիրքը Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Բանբեր Մատենադարանի N22 Նոր հրատարակություն Լույս է տեսել Հրաչյա Թամրազյանի «Գրիգոր Նարեկացին եվ Նարեկյան դպրոցը» ուսումնասիրության երկրորդ հատորը Նոր հրատարակություն Նոր հրատարակություն Հրատարակվել է «Հայոց Ցեղասպանության թեման թատրոնում (1895-2015)» գիրքը Նոր հրատարակություն Լույս է տեսել Ավետ Ավետիսյանի «Մեսրոպ Խիզանցու «Սուրբ Ծաղիկ» Ավետարանը» ալբոմ-ուսումնասիրությունը Նոր հրատարակություն Լույս է տեսել Գրիգոր Նարեկացու տաղերի, գանձերի ու ներբողների անգլերեն թարգմանությունը Լույս է տեսել «Ցուցակ Մատենադարանի եբրայերէն ձեռագրաց» հայերեն-անգլերեն երկլեզու ձեռագրացուցակը Լույս Է տեսել Քրիստինե Կոստիկյանի «Ցուցակ Մատենադարանի պարսկերեն ձեռագրերի» աշխատությունը Լույս է տեսել Արսեն Հարությունյանի «Խոր Վիրապ. Պատմությունը, ձեռագրական և վիմագրական ժառանգությունը» աշխատությունը Վերահրատարակվել է Սեն Արևշատյանի ուսումնասիրությունը Լույս է տեսել «Միքայել անվամբ ԺԷ. դարի երկու գրիչ» գիրքը

Թվային ռեսուրսներ





Անոնս


Տեսանյութ

ԼՈՒՅՍ Է ՏԵՍԵԼ ԱՐՍԵՆ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ «ԽՈՐ ՎԻՐԱՊ. ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՁԵՌԱԳՐԱԿԱՆ ԵՎ ՎԻՄԱԳՐԱԿԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ» ԱՇԽԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ


  Արսեն Հարությունյան, «Խոր Վիրապ. Պատմությունը, ձեռագրական և վիմագրական ժառանգությունը», Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2017, 192+72 էջ ներդիր

  Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Վանորեից տեսուչ, Գերաշնորհ Տ. Արտակ եպս. Տիգրանյանի օրհնությամբ, Գևորգ Տեր-Վարդանյանի և Գագիկ Գ. Սարգսյանի խմբագրությամբ լույս է տեսել ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի և Մաշտոցյան Մատենադարանի ավագ գիտաշխատող, պատմական գիտ. թեկնածու Արսեն Հարությունյանի «Խոր Վիրապ. պատմությունը, ձեռագրական և վիմագրական ժառանգությունը» ուսումնասիրությունը: Գրքում առաջին անգամ մեկտեղվել և ամբողջացվել են վանքի վերաբերյալ մատենագրության մեջ պահպանված տեղեկությունները, ինչպես նաև Խոր Վիրապում (նաև՝ Ակոռիում) գրված ձեռագրերն ու հուշարձանախմբի վիմական արձանագրությունները:
  Ուսումնասիրության առաջին մասում ներկայացված է վանքի պատմությունը, ըստ այդմ՝ քրիստոնեության նախասկիզբ սրբավայր Խոր Վիրապի վանքը միջնադարի գրեթե բոլոր շրջափուլերում ունեցել է իր ուրույն դերն ու նշանակությունը: Վանքի մասին նախնական տեղեկությունները Ագաթանգեղոսինն են, որն ի մասնավորի անդրադառնում է Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման ու տարածման իրադարձություններին և, այդ համատեքստում, նաև Ս. Գրիգոր Լուսավորչի վարքին ու վարդապետությանը: Հայոց Տրդատ Գ. արքայի հրամանով Արտաշատ քաղաքի բանտ-արգելարաններից մեկում 13-15 դժնդակ տարիներ անցկացրած Ս. Գրիգոր Լուսավորիչը դարձավ ոչ միայն մեր նոր հավատի ջահակիրը, այլև Ս. Վիրապի հիմնադիրը: Վանքի մասին հետագա տեղեկությունները Է. դարից են: Հովհաննես Դրասխանակերտցի պատմագիր կաթողիկոսի վկայությամբ, Ներսես Գ. Տայեցի կաթողիկոսն այստեղ եկեղեցի է կառուցել, որն, ըստ արաբ մատենագիր Ալ-Մուկադասի տեղեկության, շուրջանակի սրահով, գմբեթաձև գլխարկի նմանվող և սպիտակ սրբատաշ քարից կառույց է եղել:
  ԺԳ. դարում ի դեմս ականավոր գիտնական, մատենագիր Վարդան Արևելցու՝ Խոր Վիրապի վանքը նշանավորվել է իբրև կրթամշակութային և գրչության կենտրոն, որտեղ գործել է Վարդան Արևելցու դպրոց-վարդապետարանը: Այս շրջանում Խոր Վիրապի վանքը Արարատյան նահանգի առաջնորդի թեմական կենտրոնն էր, կապեր ուներ Խոսրովի արգելոցում գտնվող Վանստանի վանքի հետ, ունեին ընդհանուր առաջնորդ: Վանստանի վիմագրերում քանիցս վկայված է Խոր Վիրապի վանքը, տեղի եկեղեցու կառուցումն ու պարսպապատումը: Խոր Վիրապից մեզ հասած վաղագույն ձեռագրերը պատկանում են հիշյալ ժամանակաշրջանին և Վարդանի աշակերտների գրչին (Նոր Ջուղայի ձեռ. Հմր 212, ՄՄ 3082): Իբրև գրչության կենտրոն, Խոր Վիրապի դպրոցը տևական դադարից հետո շարունակել է գործել ԺԷ.-ԺԸ. դդ., կապեր ունեցել հարևան Ակոռիի գրչակենտրոնի հետ: Պատահական չէ, որ Խոր Վիրապից և Ակոռիից մեզ հասած մեկ տասնյակից ավելի ձեռագրերը ստեղծվել են Մուրատ և Պետրոս հայր և որդի գրիչների կողմից, իսկ Մուրատը նաև ձեռագրերի ծաղկողն է:
  Աշխատության վերջին մասում ամբողջացվել են վանքի քարեղեն վկայագրերը, որոնք պահպանվել են հուշարձանախմբի որմերին, խաչքարերին ու տապանաքարերին: Վիմագրագիտության ժամանակակից մեթոդների հիմամբ (գրչանկար, վերծանության պայմանական նշաններ, լուսանկար) քննության է առնվել շուրջ 70 արձանագրություն, որոնցից նախկինում հրատարակվել էր 16-ը, այսինքն՝ մեծ թվով վիմագրեր գիտական շրջանառության մեջ են դրվում առաջին անգամ՝ պարզելով վանքի միաբանության անդամների, այցելու-նվիրատուների և այլոց անունները:
  Գրքում զետեղված է նաև վանքի առաջնորդ-վանահայրերի գավազանագիրքը, իսկ լուսանկարների բաժնում տեղ են գտել նաև Ս. Գրիգոր Լուսավորչի չարչարանաց տեսարանները հայ մանրանկարչության մեջ: Աշխատությունն ունի նաև անվանացանկեր (անձնանուններ, տեղանուններ, առարկայական), ձեռագրերի և վիմագրերի ժամանակագրական աղյուսակներ:
  Գիրքը տպագրվել է մեկենասությամբ Վահե և Աննա Դարբինյանների:

ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ
Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի
գիտահետազոտական ինստիտուտ


'