ՆՎԻՐԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻՆ 15-րդ դարի արժեքավոր ձեռագրի նվիրատվություն Մատենադարանին Նվիրատվություն Մատենադարանին Նվիրատվություն Մատենադարանին Մեծարժեք նվիրատվություն Մատենադարանին Մատենադարանը նորից կհարստանա Միհրան Մինասյանի նվիրատվությամբ՝ 1040 ձեռագրով Հայ բարերարները Մատենադարանին նվիրաբերեցին ևս 2 ձեռագիր Մատենադարանին նվիրաբերվեց Նախիջևանից բերված XVII դարի ավետարան Ագուլիսի XVII դարի ավետարանը նվիրաբերվեց Մատենադարանին «Փյունիկ» հիմնադրամը Մատենադարանին նվիրաբերեց ևս 10 ձեռագիր Պետրոս Բերբերյանի ձեռք բերած ձեռագրերն ու վավերագրերը հանձնվեցին Մատենադարանին Նոր Ջուղայեցի բարեգործ Ավո Հովհաննիսյանի նոր նվիրատվությունները Մատենադարանին Մատենադարանը հարստանում է նոր ձեռագրերով և արխիվային ֆոնդերով «Փյունիկ» հիմնադրամի նվիրատվությունը Մատենադարանին Մատենադարանին հանձնվեցին կարևոր ձեռագրեր

Թվային ռեսուրսներ





Տեսանյութ

ՊԵՏՐՈՍ ԲԵՐԲԵՐՅԱՆԻ ՁԵՌՔ ԲԵՐԱԾ ՁԵՌԱԳՐԵՐՆ ՈՒ ՎԱՎԵՐԱԳՐԵՐԸ ՀԱՆՁՆՎԵՑԻՆ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆԻՆ


   Սիրիահայ ամուսիններ Պետրոս և Աշխեն Բերբերյանները վաղուց էին փափագում հայրենիք այցելել, բայց տարբեր պատճառներով հետաձգում էին, հավանորեն սպասելով գեղեցիկ ու արտասովոր պահի: Եվ այդ պահը եկավ՝ Մատենադարանին երկու ձեռագիր և Ադանայի առաջնորդարանին առնչվող 1905-1915թթ. վավերագրերի բացառիկ հավաքածուն նվիրաբերելու առիթով: Ձեռագրերից մեկը Ներսես Շնորհալու «Յիսուս Որդի» քերթվածի XVII դարում ընդօրինակված ընտիր օրինակ է, մյուսը` արաբերեն-օսմաներեն կրոնական նյութերի XVIIIդ. ժողովածու:
   Նվիրատվության գաղափարը Պետրոս Բերբերյանի մտքում ծնվեց այն պահին, երբ Հալեպում, անցած ամիս (մայիսի 24-27), հանդիպեց Մատենադարանի տնօրեն Հրաչյա Թամրազյանին, որն այնտեղ էր մեկնել կրթասիրաց վարժարանում «Մատենադարանի զարգացման հեռանկարները» թեմայով դասախոսություն կարդալու: Քառորդ ժամ նախատեսված նրանց հանդիպումը տևեց մի քանի ժամ և ավարտվեց այդ մեծարժեք ձեռագրերն ու վավերագրերն առաջիկա օրերին Հայաստան բերելու որոշմամբ:
Եվ ահա երեկ Մատենադարանում տեղի ունեցավ նվիրատվության արարողությունը՝ մասնակցությամբ տեր և տիկին Բերբերյանների, «Փյունիկ» մարդկային ռեսուրսների զարգացման համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Լևոն Սարգսյանի և այլոց:
   «Մատենադարանում պահվող ամեն ձեռագիր ունի իր կենսագրությունը, քանի որ դարերի ընթացքում անցել է սերնդե-սերունդ, ձեռքից-ձեռք: Սակայն կան ձեռագրեր, որոնք իրենցով ամբողջացնում, խտացնում են կարծես մեր ազգի ճակատագիրը, և այդ մասին բարբառում են նրանց հիշատակարանները:
Այս վավերագրերն, իբրև սկզբնաղբյուրներ, ունեն գիտական բացառիկ արժեք: Սակայն այս ձեռագրերի ու վավերագրերի պատմությունը, ինչպես ամեն ձեռագրի կամ վավերագրի պատմությունՙ ունի նաև խորը մարդկային մի շերտՙ հուզիչ ու սրտառուչ: Այս ձեռագրերը, մեծարժեք վավերագրերն ու գրքերը ձեռք են բերվել, պահվել և պահպանվել Բերբերյան ընտանիքի կողմից իբրև ընտանեկան սրբություն մեկ նպատակով այն երբևէ Մաշտոցյան Մատենադարանին ընծայելու համար: Եվ երեսուն տարի անց այդ փափագը կատարվում է, որի առթիվ շնորհավորում եմ նրանց եւ մեզ բոլորիս», ասաց Մատենադարանի տնօրեն Հրաչյա Թամրազյանը:
Այդ հիրավի արժեքավոր վավերագրերը Պետրոս Բերբերյանը 1980-ին Թուրքիայից տեղափոխել է Սիրիա, պահել որպես ընտանեկան սուրբ մասունք, որպեսզի օրերից մի օր դրանք ծառայեն ի նպաստ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման:
Աշխեն Բերբերյանը պատմում է, որ այդ ձեռագրերն ու վավերագրերը երեսուն տարի փայփայել է ինչպես հարազատ զավակներին, պարուրել սրտադող հայացքով ու հոգածությամբ:
   Հավաքածուի մեջ ներառված նամակները հասցեագրված են Այնթապի, Մերսինի, Տարսոնի, Հաճընի, Մարաշի, Սսի, Օսմանիեի և Ադանայի նահանգի մյուս հայկական բնակավայրերի հայոց առաջնորդարաններին: Որոշ նամակներ ուղղված են Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքությանը, Սսի կաթողիկոսությանը, Ադանայի ազգային երեսփոխանական ժողովին, Ադանայի նահանգի հայկական վարժարանների վարչական մարմիններին, Կ. Պոլսի հայկական հրատարակչություններին և ազգային այլ հաստատություններին: Որոշներն էլ հասցեագրված են ժամանակի հայտնի հոգևոր-հասարակական գործիչներ Մաղաքիա Օրմանյանին, Սահակ Խապպայանին, Մկրտիչ Աղավնունուն, Գևորգ Ասլանյանին, Գևորգ Աբուլյանին և այլոց: Ուշագրավ են նաև Ադանայի Վերին թաղի Չորք-Մարզպանի թաղական խորհրդի գործունեությանն առնչվող վավերագրերը (հաշվեցույցեր, վկայականներ, նամակներ, հեռագրեր, ելեւմուտի հաշիվներ և այլն):
   Ինչպես իր խոսքում նշեց Հրաչյա Թամրազյանը, վավերագրերից առավել արժեքավոր են Ադանայի Վերին թաղիՙ Չորք-Մարզպանի թաղական խորհրդի պատրաստածՙ տեղի Կեդրոնական և Աղջկանց վարժարանների և Ս.Աստվածածին եկեղեցու եկեղեցապատկան կալվածքների, շարժական ու անշարժ գույքի մասին տեղեկագրերը: Կան նաև հայկական բնակավայրերի տարբեր առաջնորդարաններից, Ադանայի թաղական խորհուրդներից և անհատ անձանցիցՙ Ադանայի Հայոց առաջնորդությանը հասցեագրված նամակներ, հեռագրեր, հուշագրեր և այն: Վավերագրերը հիմնականում հայերեն են, փոքրաթիվ մասըՙ ֆրանսերեն, արաբատառ եւ հայատառ թուրքերեն:
Վավերագրերն ունեն բացառիկ պատմագիտական արժեք: Դրանք անգնահատելի տեղեկություններ են հաղորդում նախաեղեռնյան շրջանի Ադանայի նահանգի հայության տնտեսական վիճակի, հոգևոր, կրթական և վարչական կյանքի մասին:
Իր ազգօգուտ գործունեության ու նվիրատվության համար Պետրոս Բերբերյանը պարգևատրվեց Մատենադարանի «Մեսրոպ Մաշտոց» հուշամեդալով, ստացավ հուշանվերներ, ալբոմներ:
   Մատենադարանի տնօրենը ցանկություն հայտնեց, որ Բերբերյանների նվիրատվությունը վարակիչ լինի բազմաթիվ սփյուռքայերի համար ու նրանց ուժերով հայրենիք հասնի սփյուռքի թափառող մատենադարանը:

Աղբյուրը՝ azg.am
(Ռուզան Պողոսյան)


'